МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Б дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Д.Ганболд даргалж, тус шүүхийн танхимд хийсэн хуралдаанаар,

Нэхэмжлэгч: С******* дүүрэг, ******* дүгээр ороо, Э******* гудамж-*******, С******* ******* бизнес төв ******* давхарт байрлах, Норвеги Улсад төвтэй “*******” ТББ /рд:*******0356/-ийн нэхэмжлэлтэй

Хариуцагч: Б дүүрэг, *******0 дугаар хороо, В гудамж дугаар байр хаягт оршин байрлах “Б” ХХК /рд:/-д холбогдох,

7*******3,550,*******3******* төгрөг гаргах тухай иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгчийн төлөөлөгч М.Ч, нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч Ч.Ж, хариуцагчийн төлөөлөгч Д.Б, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Ө.Аззаяа нар оролцов.

     ТОДОРХОЙЛОХ нь:

*******.            Нэхэмжлэгч “*******” ТББ нь шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл, түүний төлөөлөгч М.Ч, өмгөөлөгч Ч.Ж нар нь шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Норвеги улсад төвтэй “*******” төрийн бус байглага (цаашид “Монгол дахь Норвегийн тусламжийн байглага” эсхүл Байглага” гэх) нь монгол улсын эрүүл мэнд, боловсрол, хөдөө аж ахуйн болон бусад салбарт хүмүүнлэгийн болон хөгжлийн дэмжлэг үзүүлэх, орон нутгийн хөгжил, сүм чгануудыг дэмжих чиглэлээр үйл ажиллагаа явдаг болно.

Дээрх чиг үүргийнхээ хүрээнд манай байглага нь Б ХХК-тай 0******* оны 08 дугаар сарын *******0-ны өдөр 0*******/АМ-03 тоот Барилга угсралтын ажил гүйцэтгэх, гүйцэтгүүлэх гэрээ (цаашид “гэрээ” гэх) байгсан бөгөөд уг гэрээгээр гүйцэтгэгч буюу Б ХХК нь захиалагчийн эзэмшлийн газарт 367.7 м.кв дуплекс болон *******3******* м.кв хувийн сууц, 63 м.кв гаражийн зориулалт бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгө (цаашид гэрээт ажил” гэх)-ийг түлхүүр гардах нөхцөлтэйгөөр захиалагчид хүлээлгэн өгөхөөр, харин захиалагч нь гэрээт ажлын хөлсөнд нэмэгдсэн өртгийн албан татвар багтсан нийт дүнгээр 7*******,3*******0,000 (долоон зуун хорин есөн сая гурван зуун арван мянга) төгрөг төлөхөөр тус тус харилцан тохиролцсон.

Мөн бидний зүгээс дээрх гэрээт ажлын зураг төсөл (барилга байгамж, инженерийн шугам сүлжээ болон архитектурын зураг)-ийг Б ХХК-аар гүйцэтгүүлэхээр болж 0******* оны 07 дугаар сарын *******0-ны өдөр 0*******/АМ-03 тоот Зураг төслийн ажил гүйцэтгэх гэрээ байгсан бөгөөд гэрээний төлбөрт манай байглагаас 8.000.000 (найман сая) төгрөгийг шилжүүлсэн болно.

Ингээд гүйцэтгэгч компани нь өөрсдийн боловсрсан архитекторын зураг, барилгын ажлын төлөвлөгөө, инженерийн зургийн дагуу гэрээт ажлыг өөрийн ур чадвартаа тулгуурлан чанарын өндөр түвшинд биечлэн гүйцэтгэх үүрэгтэй байсан. Гэвч гүйцэтгэгч компанийн гүйцэтгэсэн ажлын үр дүн холбогдох хь тогтоомж, барилгын норм, дүрэм, журамд нийцээгүй, архитекторын зураг, барилгын ажлын төлөвлөгөө, инженерийн зургийн дагуу гүйцэтгээгүй мөн гэрээт ажлын үе шат бүрд технологийн горим алдагдсан болох нь Р ХХК-ийн гүйцэтгэсэн Норвегийн тусламжийн байглагын Б аймагт байрлалтай дуплекс сууц болон гаражийн зориулалт бүхий барилгын дүгнэлт, тайлан”-аар нотлогддог.

Дэлгэрүүлбэл, манай байглагаас гаргасан хүсэлтийн дагуу Р ХХК-ийн инженер Ц.М, архитектор төсөвчин Б.Б нар нь 0 оны **************-р сарын 5-7-ны өдрүүдэд Б аймаг, Ө сум, *******0-р баг, З *******6-р гудамж, *******630 тоот хаягт баригдсан дуплекс сууц болон гаражийн зориулалт бүхий барилгын талбайд биечлэн очиж барилгын төсөл, холбогдох бичиг баримттай танилцан хэмжилт, судалгаа хийгээд барилгын ашиглалтын явцад үүсээд буй доголдлууд нь дараах үндсэн шалтгаанаас үүссэн болохыг тогтоосон. Эдгээр нь,

*******.            Барилга угсралтын ажил хүйтний улиралд хийгдсэн технологийн горим алдагдахад хүргэсэн,

.            Барилгад ашигласан барилгын материалуудын техникийн үзүүлэлт, гарал үүсэл тодорхойгүй,

3.            Барилга угсралтын ажлыг зураг төсөл, стандартын дагуу гүйцэтгээгүй,

*******.            Барилга угсралтын үед ил, далд ажлын акт, барилгын явцын хяналт байхгүй зэргээс үүссэн гэх дүгнэлт гаргасан байдаг.

Уг дүгнэлтээр, 367.7 м.кв дуплекс болон *******3******* м.кв хувийн сууцны тухайд:

•               Барилгын суурьт хэрэглэсэн арматур, бетоны марк тодорхойгүй, угсралтын ажлын ил далд акт байхгүй, үндсэн суурь цууралт үүссэн, суурийн бүтцэд дулаалгын материал хийгдээгүйгээс дулаан алдагдал үүсгэх эрсдэлтэй,

•               Барилгын гадна хана нь полистрол (хөөсөнцөр дүүргэгчтэй) блок ашигласан бөгөөд уг блок нь гарал үүсэл, техникийн үзүүлэлт тодорхойгүй, өрлөгийн ажил хүйтний улиралд хийгдсэн нь технологийн горим алдагдаж дулааны улиралд ст өгч хагарал, цууралт үүсэн, барилгын цутгамал бетон дам нуруу цууралт үүссэн,

•               Гадна ханын материал зураг төсөлд *******0 см зузаантай дулаалга гадна заслын ажил тусгагдсан боловч газар дээрээ 5 см хөвөн болон модон рейк угсарсан нь зургаас зөрсөн, дулаалгын материал нь шаардлага хангахгүй байна. Угсралтын технологи буруу хийгдсэн, энэ нь эрдэс хөвөнг битүүмжлэлгүй угсарсан, дулаалгын материал зарим хананд огт хийгдээгүй, рейк модны усны хаялгыг буруу харж угсарсан, угсралтын ажлын гүйцэтгэл дутуу,

•                      Барилгын хучилт, шувуу нурууг зураг төсөлд металл хийцтэй байхаар тусгасан боловч газар дээр модон материалаар гүйцэтгэсэн. Хучилтад хэрэглэгдсэн дулаалгын материал нь чанарын шаардлага хангахгүй нягт багатай хөөсөнцөр хэрэглэсэн, материалыг битүүмжлээгүй, зай завсар ихтэй угсарсан нь дулаан алдагдал ихтэйгээс дээврийн хөндийд цанталт үүсгэсэн,

•               Дээврийн хөндийн агааржалтын системийн хоолойд ус тусгаарлалт хийгдээгүйн улмаас дусаал дусдаг,

•               Шалны бетон цутгалт доороо дулаалгагүй, бетон тэгшилгээ тэгш бус хийснээс шалны материалууд гажилт үүсэн. Паркетан шал тэгш буй, хөдөлгөөнтэй, шал хоорондын ам дарагч дутуу, ариун цэврийн өрөө, угаалгын өрөөнүүдийн плитан шалны доор ус тусгаарлагч материал хийгдээгүйгээс хажуу өрөөнүүдэд ус чийг нэвтэрч хөгц, мөөгөнцөр үүссэн,

•               Гадна дотор хананд хаалга, цонхны амлагаа хийгдээгүй цонх хаалгануудыг хананд зайтай угсарсан,

•               Гадна довжоо хүйтний улиралд цутгалт хийснээс бетон бэхжилт байхгүй үйрсэн, өнгөлгөө хийгдээгүй,

•               Дотор хананд стаас үүссэн хагарал цууралттай, ариун цэврийн өрөөний плита хагарч цуурсан, плитаг тэгш бус наасан,

•               Цахилгааны угсралт зураг төслийн дагуу хийгдээгүйгээс айлын цахилгааны холболт нэг хийгдсэн нь хүчдэл хүрэхгүй байдаг, зарим залгуурт цахилгааны тэжээл холбогдоогүй,

•               Барилгын газардга, аянга зайлагч хийгдээгүй,

•               Агааржалтын системийг зураг төслийн дагуу гүйцэтгээгүй, агааржалтын шугам хоолойг дээврийн хөндийд нийлүүлж угсарсан нь айл хооронд үнэр дамжин үнэртдэг. Зураг төсөлд агааржалтын системд төлөвлөгдсөн сэнс угсрагдаагүй, ажилладаггүй,

•               Халуун, хүйтэн усны шугам хоолойг зураг төслийн дагуу гүйцэтгээгүй, зураг төсөлд далд угсрах шугам хоолойг ил угсарсан. Ус даралт харилцан адилгүй зарим хэсэгт ус маш бага ирдэг. Зурагт тусгагдсан усалгааны кран хийгдээгүй,

•               Бохир усны шугам хоолой зураг төслийн дагуу гүйцэтгээгүй айлын бохир усны шугам хоолойг нийлүүлсэн, зарим хэсгүүдэд угсралт буруу хийгдсэнээс бохирын хоолойноос үнэр гардаг,

•               Шалны халаалт зарим хэсэгтээ дутуу, зарим өрөөнд огт ажилладаггүй, мөн холбоо дохиоллын ажил зураг төсөлд байхгүй, барилгад огт хийгдээгүй зэрэг зөрчлүүд илэрсэн болно.

Мөн түүнчлэн гадна шугам сүлжээ, цахилгааны кабель, гаражийн хаалганы ус зайлах трап болон бохир усны шугамын угсралт холбогдох стандарт, зураг сийн дагуу хийгдээгүй гэж үзсэн.

Эдгээр зөрчлүүд нь гүйцэтгэгч буюу Б ХХК нь гэрээт ажлыг өөрсдийн боловсрсан архитекторын зураг, барилгын ажлын төлөвлөгөө, инженерийн зургийн дагуу гүйцэтгээгүй, мөн барилга угсралтын ажлыг холбогдох хь тогтоомж, барилгын норм, дүрэм, технологийн горимд нийцүүлэн гүйцэтгээгүйгээс үүссэн болох тогтоогдсон.

Уг доголдлуудыг арилгахад буюу Б аймгийн Ө сум, *******0-р багийн нутагт дэвсгэрт баригдсан НМЛ Норвегийн тусламжийн байглагын дуплекс сууц болон гаражтай сууцны барилгын засварын ажлын төсөв нийт 7*******3,550,*******3******* (долоон зуун ерэн гурван сая таван зуун тавин мянга дөрвөн зуун гучин дөрөв) төгрөг болох нь Р ХХК-ийн 03 оны 0******* дүгээр сарын *******0-ны өдрийн дүгнэлт, тайлангаар тогтоогдож байгаа болно.

Иймд манай байглагын зүгээс 0******* оны 8-р сарын *******0-ны өдрийн №0*******/АМ-03 тоот Барилга угсралтын ажил гүйцэтгэх, гүйцэтгүүлэх гэрээний үүргийн гүйцэтгэлийн доголдолд нийт 7*******3,550,*******3******* (долоон зуун ерэн гурван сая таван зуун тавин мянга дөрвөн зуун гучин дөрөв) төгрөг гаргахаар нэхэмжилж байгаа тул хүлээн авч шийдвэрлэж өгнө үү гэжээ.

*******а. Барилга угсралтын ажил гүйцэтгэх, гүйцэтгүүлэх гэрээний доголдолд нийт 7*******3,550,*******3******* төгрөг гаргах тухай иргэний хэрэг хянагдаж байгаа ба нэхэмжлэгч байглагын төлөөлөгч миний бие нэхэмжлэлийн шаардлагын хэмжээг 67*******,5**************,63******* төгрөгөөр багасгаж байна. Иймд барилга угсралтын ажил гүйцэтгэх, гүйцэтгүүлэх гэрээний доголдолд *********************,038,800 төгрөгийг гаргж өгнө үү.

Барилгад орсны талаар доголдлын талаар и-мэйлээр харьцсан байдаг. Доголдлоо арилга гэхээр нэмэлт санхүүжилт нэхдэг байсан юм. Дутуу ажлаа гүйцээе гэхэд үлдэх төлбөрөө шилжүүлсэн. Доголдол арилгах гэхээр нэмэлт санхүүжилт нэхээд байдаг байсан юм.

*******б. Зохигчид 0*******.8.*******0-нд барилга угсралтын ажил гүйцэтгэх гэрээ байгсан. Гэрээгээр Б аймагт хувийн сууц, гараж бариулахаар тохирсон. Гэрээ байгсан мөнгийг бүрэн төлсөн талаар хариуцагч маргаагүй. Бид урьдчилгаа 70 хувийг төлөөд явцын дунд 0, *******0 хувиар төлсөн. Цар тахлын үед энэ гэрээ байгагдсан. Барилгын зураг төсөл байгах гэрээ байгсан. Энэ зураг төслөөр ажлын хөлсийг тодорхойлсон. Ажил гүйцэтгэж байгаад хүйтний улирал болсон тул барилгыг хүлээлгэж өгөөд дутуу ажлаа дулааны улиралд гүйцэтгэнэ гэсэн. Ингээд бид хүлээж аваад ороход доголдол илэрсэн байдаг. Хөрөнгийн үнэлгээний төвийн гаргасан ********************* сая төгрөгийн доголдлын талаар маргадаггүй. Харин материалын үнийн өсөлттэй холбоотойгоор нэмэлт санхүүжилт хүсдэг. Үүнийг өгвөл гүйцээнэ гэдэг. Иймд хариуцагч нь доголдлын талаар маргахгүй байх. Бид мэргэжлийн байглагаар доголдлын талаар дүгнэлт гаргсан. Энэхүү дүгнэлтээр барилгын ажил хүйтний улиралд гүйцэтгэгдсэнээр цууралт үүссэн гэдэг. Барилгыг стандартын дагуу гүйцэтгээгүй байна гэдэг. Улмаар хувийн сууц тус бүр дээр дүгнэлт өгсөн байдаг. Захиалгын бараа материалаар гүйцэтгээгүй гэдэг. Цахилгаан, сангийн монтажийг журам зөрчиж хийсэн байдаг. Холболтыг зураг төсөл стандартын дагуу хийгээгүй. Ингээд энэ доголдлыг засахад 7*******3,550,*******3******* төгрөгийн зардал гарна гэж дүгнэлт гарсан. Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад нэхэмжлэгчийн хүсэлтээр шинжээч томилсон. Уг дүгнэлтээр доголдол байгаа эсэх, засварлах шаардлагатай эсэх, засварлах төсвийг тодорхойл гэдэг. Гэтэл зөвхөн доголдолтой холбоотой дүгнэлт гарсан байдаг. Холбогдох дүрэм стандартыг зөрчсөн гэдэг. Ингээд дахин шинжээч томилж доголдлыг арилгахад ********************* сая төгрөгийн зардал гарах талаар төсөв гаргасан. Доголдлыг зайлшгүй засварлах доголдол гэж шинжээч үзсэн. Энэ дүгнэлтээр 67*******,5**************,63******* төгрөгөөр шаардлага багасгаж *********************,038,800 төгрөг гаргах шаардлага гаргаж байгаа юм. Мөн шүүхийн хуваарилах зардал дээр шинжээчийн зардал ордог. Иймд *******,*******50,000 төгрөгийн томилолт, ажлын хөлс ,000,000 төгрөгийг бид төлсөн. Энэ зардлыг хуваарилах байх гэж бодож байна. Холбогдох баримтыг өгсөн байгаа юм. Цар тахалтай холбоотойгоор гэрээг цахимаар байгсан тул эх гэрээ гэж байхгүй. Иргэний хийн 35..-т заасан нь заавал эхэлж доголдлыг арилгасан байхыг шаардахгүй юм гэв.

.            Хариуцагчийн төлөөлөгч Д.Б нь шүүхэд болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Нэхэмжлэгч “******* Норвегийн тусламжийн байглага”-ын “Б” ХХК-иас барилга угсралтын ажлын доголдолд 7*******3,550,*******3******* төгрөг гаргах нэхэмжлэлтэй танилцаад нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч дараах хариу тайлбар гаргаж байна.

1. Барилга угсралтын ажил (БУА) эхлүүлэх талаар 0******* оны *******-р сард төсвийн санал авч, зарчмын хувьд тохиролцсон боловч хүлээгдсээр байгаад 0******* оны 8 дугаар сарын *******0-нд гарын үсэг зурагдсан. Өөрөөр хэлбэл, бид барилгын ажил хийгддэг улирлаа алдаж, барилгын материалын үнийн өсөлт бий болсон, хүйтний улиралд зарим ажил хийгдсэн болно.

Гэрээ байгагдаж, БУА-ыг эхлүүлэх үед барилгын зураг гараагүй байсан ба захиалагчийн хүсэлтээр төсөвт дарамт учрах маш олон хийцийг орсны дээр БУА-ын явцад мөн олон хийц, материалыг харилцан ярилцаж өөрчилж байсан. Гэвч *******-ийн өнөөгийн удирдлага эдгээр нөхцөл байдлыг харгалзаагүй байна. БУА үндсэндээ дуусаж, зарим нэг дутуу гүйцэтгэлтэй байхад Захиалагч тал барилгыг хүлээлгэн өгөх-хүлээн авах акт үйлдэлгүй, ямар нэг доголдол заалгүй, эзэмшилдээ авч, Үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээ гарган ашиглаж ирсэн.

Энэ нь өвлийн улиралд түрээсийн байранд амьдарч байсан ажилтнуудаа яаралтай орон гэртэй болгох зорилготой нь холбоотой байсан.

1. БУА дуусаагүй шалтгаан нь цар тахлын үеийн барилгын материал, тээвэр, ажлын хөлсний үнийн өсөлтийн улмаас Захиалагчийн олгосон санхүүжилт дууссантай холбоотой. Энэ асуудлыг тухайн үеийн Суурин төлөөлөгчтэй харилцан ойлголцож, нэмэлт санхүүжилт олгох амлалт өгч байсан тул манай компани хүлээцтэй хандаж ирсэн боловч Суурин төлөөлөгч өөрчлөгдсөнөөр энэ асуудалд удааширч, улмаар шийдэгдэхгүй байсаар бид арга буюу 0 оны 6-р сард 3-нд гэрээнд нэмэлт өөрчлөлт орж, нэмэлт санхүүжилтийн асуудлыг шийдвэрлүүлэхээр албан ёсоор санал гаргасан юм. *******-ийн төв оффисын зүгээс энэ асуудалд тодорхой шалтгааны үүднээс хандсаны улмаас нэмэлт санхүүжилт гарган шийдвэрлэх байсан асуудлыг дэвэргэн Талууд БУА-ын доголдолд үзлэг хийж, манай компани асуудлыг шийдвэрлэх тодорхой санал удаа дараа тавьсаар байхад манайд санхүүгийн дарамт үзүүлэх байдлаар шүүхэд хандсан хандсан байна.
2. Гэрээний 8.8-т зааснаар Гүйцэтгэгч тал барилгын ажилд гарсан доголдлыг өөрийн зардал, материалаар хариуцахаар байгаа. Гэтэл нэхэмжлэгч доголдлыг арилгахад шаардагдах зардлыг гаргах шаардлага гаргасан байна.

Нэхэмжлэгчийн шаардлага нь Иргэний хьд заасан ажлын үр дүнгийн талаарх захиалагчийн сонгон шаардаж болох хэд хэдэн эрхийн нэг нь юм. Гэвч хьд заасан энэхүү диспозитив боломжийг талуудын хооронд байгсан гэрээнд өөрөөр заасан тул шүүх гэрээнд Талуудын сонгон заасан нөхцөлийг хэрэглэх ёстой. Нөгөө талаар Иргэний хийн 35 дугаар зүйлийн 35.-т заасаар нэхэмжлэгч тал доголдлыг арилгахад гаргасан зардал нэхэмжлэх шаардлага гаргахын тулд дараах урьдач нөхцөл бүрдсэн байхаар байна. Үүнд:

*******)         Гүйцэтгэгч заасан хугацаанд доголдлыг арилгаагүй.

)         Захиалагч доголдлыг арилгаж, тодорхой зардал гаргасан.

Гэтэл эдгээр нөхцөлүүдийн аль нь ч хангагдаагүй юм.

*******.            “Б” ХХК нь доголдлыг гэрээнд заасны дагуу арилгахаа нэхэмжлэгч талд илэрхийлсээр ирсэн бөгөөд нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлагаа гэрээнд заасны дагуу өөрчилсөн нөхцөлд Талуудын хамтран үйлдэх актын дагуу уг шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөх болно.

5.            Захиалагч тал барилгын ажил гүйцэтгэх явцад байнгын хяналт тавьж, цар тахлын үеийн нөхцөл байдалтай холбоотойгоор үүсч байсан барилгын хийц, материал, тээвэр, бусад мэргэжлийн этгээдүүдийн оролцоо, зөвлөх үйлчилгээ гэх зэрэг бүх асуудлуудаар талууд харилцан ойлголцож, хамтран шийдвэр гаргаж байснаа үгүйсгэсэн дүгнэлт гаргсан байна. Тухайлбал, маш олон асуудлыг манай компани Захиалагчийн өмнөөс ямар нэг нэмэлт төлбөргүйгээр гүйцэлдүүлж байснаа мартжээ.

6.            Нэхэмжлэлд заасан БУА-ын доголдлуудын зарим нь үндэслэлгүй, зарим нь гүйцэтгэгчийн үүрэгтэй холбоогүй, тухайн үеийн нөхцөл байдлаас хамаарч харилцан зөвшилцөж шийдэл гаргасан, барилгын үндсэн хийцэд нөлөөлөл үзүүлэхээргүй зүйлүүд байна.

Үнийн дүнгийн хувьд БУА нь дуусаж ашиглагдаж байгаа барилгад нийт барилгын ажлын төсвийн 70 орчим хувьтай тэнцэх доголдол гарах бодит үндэслэлгүй юм.

7.            Хэрэв нэхэмжлэгч манай саналыг хүлээн авахгүй бол бид барилгын доголдлын талаар шинжээч томилах хүсэлт гаргаж, БУА-ын төсвийн хэтрэлттэй холбоотой сөрөг нэхэмжлэл гаргах болно. Эцсийн дүндээ гэрээнээс татгалзаж, барилгыг буцааж авбал бид хохирол багатай байхаар байна.

а. Манайх өмнөх хурал дээр үйл явдлын хураангуйг тайлбарласан. Энэ барилга нь дуусаагүй барилга байгаа юм. Захиалагчийн хүсэлтээр оршин суугчид 3 жил оршин сууж байгаа юм. Цар тахал болон хүйтний улиралд хийсэн доголдол гарсан үнэн. Иймд шинжээчийн дүгнэлттэй маргахгүй. ********************* саяын доголдол гаргасан талаар маргахгүй. Зохигчид удаа дараа заж байсан талаар нэхэмжлэгч тал хэлж байна. Төсөвт өртөг дутсан тул зарим ажил хийгдэх боломжгүй болсон юм. Барилгыг 3 жил ашиглаж байгаа юм. Шинжээч нь дутуу ажлуудыг зааж өгсөн. Иргэний хийн 0 зааснаар гэрээний нөхцөлийг өөрчлөх ёстой байсан гээд сөрөг нэхэмжлэл гаргасан боловч шүүх хүлээж авсангүй. Нэхэмжлэлийн шаардлагыг буурж байгаа юм байна. Гэхдээ бид шаардлагыг зөвшөөрөхгүй. Учир нь доголдлыг арилгахад зардлыг урьдчилан гаргаад дараа нэхэх эрхтэй юм. Иргэний хийн 35-т зааснаар нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч байгаа юм. Манайх маш хямд зардлаар хийсэн тул дутуу зардлаа өгчих тэгээд дутуу ажлаа дуусгая гэж хэлж байсан юм. Өмнөх захирал нь өөрчлөгдсөнтэй холбоотойгоор ойлголцохгүй болчхоод байгаа юм. Нэмэлт санхүүжилт авч байж л дутуу ажлаа хийх юм гэв.

3.         Зохигчид дараах нотлох баримтыг шүүхэд ирүүлсэн:

3а. Нэхэмжлэгчээс: Монгол улсад олон улсын болон гадаад улсын төрийн бус байглагын салбар, төлөөлөгчийн газар нээн ажиллах зөвшөөрлийн хбар /*******хх7/, нэхэмжлэгчийн дүрмийн хбар, түүний орчга /*******хх8-*******7/ удирдах зөвлөлийн 0 оны 0******* дүгээр сарын 0*******-ны өдрийн шийдвэрийн хбар /*******хх*******8/, дуплекс сууц болон гаражийн зориулалт бүхий барилгын дүгнэлт, тайлангийн хбар /*******хх3*******-*******7/, төсвийн хбар /*******хх*******8-*******07/, “Хөрөнгийн үнэлгээний төв” ХХК-ийн 0******* оны 07 дугаар сарын -ны өдрийн Б/6******* дүгээр албан тоот /хх*******03/

3б. Хариуцагчаас: улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хбар /*******хх*********************/, дүрмийн хбар /*******хх*******0-*******/, хийгдсэн болон хийгдээгүй ажлын талаарх гэрэл зураг, тайлбар /*******хх*******7-*******3*******/, барилгын зураг /*******хх**************0-**************8/, гэрээнд өөрчлөлт орах тухай 0 оны 06 дугаар сарын 3-ны өдрийн №0******* дугаар албан тоот /хх8*******-**************/,

3в. Шүүх хэргийн оролцогчийн хүсэлтээр дараах нотлох баримтыг гаргсан: Б аймгийн Газрын харилцаа, барилга хот байгалтын газрын дүгнэлт /*******хх*******7*******-*******7*******/, дүгнэлт гаргахад хийсэн үзлэгийн тэмдэглэл /*******хх*******87-*******8*******/, “Хөрөнгийн үнэлгээний төв” ХХК-ийн дүгнэлт /*******хх0-*******8, хх*******5-6*******/

Хэрэгт байгаа болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн нотлох баримтыг шинжлэн судлаад

       ҮНДЭСЛЭХ нь:

*******.            Шүүх дараах үндэслэлээр нэхэмжлэгч нь 67*******,5**************,63******* төгрөгт холбогдох шаардлагаас татгалзсаныг баталж, хариуцагчаас *********************,038,800 төгрөг гаргж шийдвэрлэв.

.            Нэхэмжлэгч “*******” ТББ нь ажил гүйцэтгэх гэрээний үр дүнгийн доголдол арилгахад 7*******3,550,*******3******* төгрөг гаргах тухай нэхэмжлэл гаргасан. Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад нэхэмжлэлийн шаардлагыг 67*******,5**************,63******* төгрөгөөр багасгах буюу энэ хэсгээс татгалзаж, *********************,038,800 төгрөгт холбогдох хэсгийг  дэмжсэн.

3.            Хариуцагч “Б” ХХК нь цар тахалтай холбоотойгоор материал, ажиллах хүч, бусад зардал өссөн тул анхны мөнгөн дүнгээр ажлыг бүрэн гүйцэтгэх боломжгүй болж зарим ажил дутуу байгаа, хэрэв төсвийг нэмж олговол ажлыг бүрэн гүйцээх боломжтой гэж маргасан.

*******.            Нэхэмжлэгчээс 03 оны 0******* дүгээр сарын *******-ны өдөр олгосон итгэмжлэлээр төлөөлөгчид Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хийн 6 дугаар зүйлийн 6.-т заасан буюу нэхэмжлэлийн шаардлагыг багасгах буюу татгалзах эрх олгосон байна. /хх*******0/

Нэхэмжлэгчийн төлөөлөгч нь нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгээс татгалзах тухай хүсэлтийг шүүхэд бичгээр гаргасан тул татгалзсан хэсэг болох 67*******,5**************,63******* төгрөгт холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй.

5.            Хэрэгт барилгын зураг төсөл боловсрах болон барилга угсралтын ажил гүйцэтгэх гэрээний хбар байх боловч Иргэний хэрэг  шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хийн ************** дүгээр зүйлийн **************.-т заасан бичмэл нотлох баримтын шаардлага хангахгүй байна. /*******хх3-7, 8-30/

Улмаар зохигч хэн аль нь гэрээг цахим хэлбэрээр солилцож гарын үсэг зурж, тэмдэг дарсан тул эх хувь байхгүй гэж тайлбарлаж байна.

Гэвч зохигчдын төлөөлөгч, өмгөөлөгч нар нь гэрээ байгагдаж нэхэмжлэгч нь гэрээний үнийг бүрэн төлсөн бөгөөд хариуцагч нь Б аймагт ******* давхар хувийн сууц болон гаражийн ажил гүйцэтгэгдсэн үйл баримтын талаар маргаагүй.

Түүнчлэн нэхэмжлэгч нь ажил гүйцэтгэх гэрээний ажлын үр дүнгийн доголдлын талаар нэхэмжлэл гаргасан.

Хариуцагч нь ажлыг гүйцэтгэсэн, нэхэмжлэгч нь ажлын үр дүнг хүлээн авсан, доголдолтой буюу зарим зүйлийг засварлах шаардлагатай бөгөөд ийнхүү засварлахад гарах шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоогдсон мөнгөн дүнгийн талаар маргаагүй.

Иймд хэргийг хянан шийдвэрлэх боломжтой бөгөөд зохигчдын хооронд Иргэний хийн 3*******3 дугаар зүйлийн 3*******3.*******-д заасан ажил гүйцэтгэх гэрээний харилцаа үүссэн гэж үзлээ.

Учир нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хийн 6 дугаар зүйлийн 6.*******-д зааснаар хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа мэтгэлцээний зарчмаар явагдах тул хэргийн оролцогчдын маргаагүй үйл баримтыг шүүх нотлох шаардлагагүй юм.

6.         Б аймгийн Газрын харилцаа, барилга хот байгалтын газрын 03 оны 08 дугаар сарын -ны өдрийн 3 дугаар дүгнэлтээр гэрээний гүйцэтгэгч буюу хариуцагчийн гүйцэтгэсэн ажил нь холбогдох журам, стандартыг зөрчиж доголдол гарсан, уг доголдлыг зайлшгүй засварлах шаардлагатай болох нь тогтоогдсон. /*******хх*******7*******-*******7*******/

Улмаар энэхүү зөрчлөөс шалтгаалж үүссэн доголдлыг арилгахад *********************,038,800 төгрөг шаардлагатай болох нь “Хөрөнгийн үнэлгээний төв” ХХК-ийн 0******* оны 05 дугаар сарын *******5-ны өдрийн **************3 дугаар  дүгнэлтээр тогтоож байна. /*******хх0-33/

7.         Хариуцагч нь Иргэний хийн 35 дугаар зүйлийн 35.-т зааснаар доголдлыг гүйцэтгэгчээр засварлах боломжтой байсан бөгөөд доголдлыг арилгаж зардал гаргаагүй байх тул нэхэмжлэлийг зөвшөөрөхгүй гэж маргасан. Харин тухайн доголдлыг арилгах зорилгоор нэхэмжлэгчээс нэмэлт санхүүжилт шаардсан үйл баримтыг зөвшөөрсөн.

Нэхэмжлэгчийн төлөөлөгч нь бидний зүгээс барилгыг хүлээн авсны дараа доголдлыг илрүүлж, улмаар засварлах талаарх шаардлагыг цахим шуудангаар тавьж байсан. Харин хариуцагчийн төлөөлөгч нь цар тахалтай холбоотойгоор материалын үнэ огцом өссөн тул нэмэлт санхүүжилт шаардлагатай болсон. Энэ талаар удаа дараа хүсэлт гаргаж байсан боловч хүлээн авч, шийдвэрлээгүй гэж маргаж байна.

Иргэний хийн *******8******* дүгээр зүйлийн *******8*******.*******-д зааснаар талууд гэрээг чөлөөтэй байгж, аггыг өөрсдөө тодорхойлно.

Дээрхээс үзэхэд нэхэмжлэгч нь Иргэний хийн 35 дугаар зүйлийн 35..*******-д зааснаар хариуцагчид доголдол арилгах талаар шаардлага тавьж байсан боловч талууд харилцан тохиролцож чадаагүй байна.

Мөн ийнхүү тухайн үүссэн нөхцөл байдалтай холбоотойгоор буюу хариуцагч нь цар тахалтай холбоотойгоор гэрээ байгагдах үеийн нөхцөл байдал өөрчлөгдөж, ажлын төсвийг нэмээгүй тохиолдолд ажлыг гүйцээж дуусах боломжгүй болж, гэрээнээс татгалзах нөхцөл үүсэх талаар шүүхэд ирүүлсэн тайлбартаа дурдсан боловч Иргэний хийн 35 дугаар зүйлийн 35.3-т зааснаар гэрээнээс татгалзаагүй байх тул нэхэмжлэгч нь мөн хийн 35 дугаар зүйлийн 35., 35..-т зааснаар доголдлыг арилгахад шаардагдах мөнгөн хөрөнгийг шаардах эрхтэй. /*******хх*******7-**************0, *******6/

Улмаар дээрх үндэслэлээр доголдол гарсан бөгөөд засварлах зардлын мөнгөн дүнгийн талаар маргаангүй тул хариуцагчаас *********************,038,800 төгрөг гаргж шийдвэрлэв.

8.         Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хийн 57 дугаар зүйлийн 57.*******-д зааснаар шүүхээс эрх зүйн маргаан хянан шийдвэрлэх үйлчилгээ үзүүлэхтэй холбогдан зохигчид төлөх мөнгөн хөрөнгийг улсын тэмдэгтийн хураамж гэнэ. Улсын тэмдэгтийн хураамжийг урьдчилан нэхэмжлэгч төлөх бөгөөд нэхэмжлэл хангагдсан хэсэгт хариуцагчаас гаргж, нэхэмжлэгчид олгох журамтай.

Мөн хийн *******06 дугаар зүйлийн *******06.3, *******06.5, 5******* дүгээр зүйлийн 5*******.5-д зааснаар нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгээс татгалзсан бол татгалзсан хэсэгт холбогдох хураамжийг улсын орлогод хэвээр үлдээнэ.

Цаашлаад дээрх хийн 5******* дүгээр зүйлийн 5*******.*******.*******, 5*******.*******.-т зааснаар шинжээчтэй холбогдох зардал нь нөхөн төлөх зардалд хамаарах бөгөөд 56 дугаар зүйлийн 56.*******-д зааснаар нэхэмжлэгчийн төлсөн нөхөн төлөх зардлыг нэхэмжлэл хангагдсан тохиолдолд хариуцагчаас гаргж нэхэмжлэгчид олгоно.

Иймд нэхэмжлэгч нь шинжээчийн ажлын хөлс болон зардалд нийт 6,*******50,000 төгрөг төлсөн болох нь “Хөрөнгийн үнэлгээний төв” ХХК-ийн 0******* оны 07 дугаар сарын -ны өдрийн Б/6******* дүгээр албан тоотоор тогтоогдож байх тул энэхүү мөнгөн хөрөнгийг хариуцагчаас гаргж, нэхэмжлэгчид олгож шийдвэрлэв. /хх*******03/

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хийн **************5 дугаар зүйлийн **************5..*******, **************6, **************8 дугаар зүйлд заасныг удирдлага болгон

         ТОГТООХ нь:

*******.            Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хийн *******06 дугаар зүйлийн *******06.5-д зааснаар нэхэмжлэгч “*******” ТББ нь нэхэмжлэлийн шаардлагаас 67*******,5**************,63******* төгрөгт холбогдох хэсгээс татгалзсаныг баталж, холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгосугай.

.            Иргэний хийн 3*******3 дугаар зүйлийн 3*******3.*******, 35 дугаар зүйлийн 35., 35..-т зааснаар хариуцагч “Б” ХХК-с *********************,038,800 төгрөг гаргж, нэхэмжлэгч “*******” ТББ-д олгосугай.

3.            Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хийн 5******* дүгээр зүйлийн 5*******.5, 56 дугаар зүйлийн 56.*******, 60 дугаар зүйлийн 60.*******-д зааснаар нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан  төлсөн *******,*******5,70.*******7 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагчаас 7,*******55,********************* төгрөг гаргж, нэхэмжлэгчид олгосугай.

*******.            Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хийн ********************* дүгээр зүйлийн *********************., *********************.3, *********************.*******, *********************.7-д зааснаар шүүхийн шийдвэр танилцан сонсгомогц хүчинтэй болох бөгөөд шүүх хуралдаанд оролцогч тал шийдвэр хүчинтэй болсноос хойш ************** хоног өнгөрөөгөөд түүнээс хойш ************** хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг гардан авах үүрэгтэй ба гардан аваагүй нь хьд заасан журмын дагуу давж заалдах гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүйг, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хийн *******0 дугаар зүйлийн *******0.-т зааснаар зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч шийдвэрийг гардан авснаас хойш ************** хоногийн дотор Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                      Д.ГАНБОЛД