2025 оны 0******* дүгээр сарын *******6-ны өдөр *******49/ШШ2025/0003******* Мандал сум 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

Сэлэнгэ аймгийн Мандал сум дахь Сум дундын шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч Б.Алтанцэцэг лж явуулсан хуралдаанаар

Нэхэмжлэгч: Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын ******* ******* ******* нэхэмжлэлтэй

Хариуцагч: *******987 онд төрсөн, 38 настай, эрэгтэй, Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын ******* дүгээр баг 3-р хэсэг *******0-р байрны №******* тоотод оршин суух, /РД:МБ8702*******2*******2, Утас:9903*******449/ Боржигон овогт *******

Хариуцагч: *******973 онд төрсөн, 52 настай, эрэгтэй, Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын ******* дүгээр баг 3-р хэсэг *******0-р байрны №******* тоотод оршин суух, /РД:МА730807*******4, Утас:/ Боржигон овогт нарт холбогдох

Ажилгүй байсан хугацааны цалин, нийгмийн даатгалын шимтгэл *******3,304,*******00 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийг хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд: Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын ******* ******* ******* Б. /Цахим/, Хариуцагч С., Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн С.Төртулах нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Нэхэмжлэгч Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын ******* ******* ******* Б. шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлдээ: Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын ******* ******* ******* Б. нь 2020 оны *******0 дугаар сарын 28-ны өдөр өдрийн Б/27 тоот Засаг С.ын захирамжаар ажлаас чөлөөлөгдөж, Сэлэнгэ аймгийн Мандал сум дахь Сум дундын шүүхийн 202******* оны 03 дугаар сарын **************-ний өдрийн шүүх хуралдаанд тухайн үеийн Засаг Р. шүүх хуралдаанд хариуцагчаар оролцсон ба **************4 тоот шийдвэрээр 2022 оны *******0 дугаар сарын 06-ны өдөр намайг ******* ******* ******* ар эргүүлэн томилсон. Сэлэнгэ аймгийн Мандал сум дахь Сум дундын шүүхийн 2022 оны 09 дүгээр сарын *******2-ны өдрийн №379 дугаартай Шийдвэрээр ажилгүй байсан хугацааны цалин, нийгмийн даатгалын шимтгэл болох *******3,304,*******00 төгрөгийг Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын ******* ******* төвөөс олгосон. Захиргааны Ерөнхий хуулийн *******03 дугаар зүйлийн *******03.*******-д Иргэн, хуулийн этгээдийн хохирлыг барагдуулсны улмаас өөрт учирсан хохирлыг захиргааны байгууллага Иргэний хуулийн 498.5-д заасны дагуу гэм буруутай этгээдээр буцааж төлүүлнэ гэсэн заалтын дагуу учирсан хохирлыг төлүүлж ******* ******* төвийг хохиролгүй болгож өгнө үү гэжээ.

Нэхэмжлэгч Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын ******* ******* ******* Б. шүүх хуралдаан дээр гаргасан нэхэмжлэлдээ: Би байгууллагаа хохиролгүй болгох зорилгоор шүүх хуралд орж байна. Сэлэнгэ аймгийн Аудитын газрын шаардлагын дагуу байгууллагыг хуулийн дагуу хохиролгүй болгож өгнө үү. Хоёр удаа мөнгөн дүн нь данс руу орохдоо зөрж гүйсэн юм байна лээ. Яг ирсэн нь **************,000,000 төгрөг байсан. Баатархүү овогтой гийн ажилгүй байсан хугацааны нийгмийн даатгал болон цалинг төлүүлсэн, түүнийг буцаж хэн буруутай этгээдээр нь төлүүлэх, байгууллагыг хохиролгүй болгох шаардлага бичсэн байсан. Өнөөдрийн яг батлагдсан албан тушаал нь эрүүл ******* ******* гэж шүүхийн шийдвэр тавигдсан учраас өөрийгөө нэхэмжлэх энэ хэмжээний албан тушаалтай хүн мөн гэж үзэж байна. Нэхэмжлэлийн шаардлагаа дэмжиж байна гэв.

Хариуцагч Р. шүүхэд гаргасан хариу тайлбартаа: ... Тус сумын ******* ******* ******* Б.тай холбоотой шийдвэрийг тухайн үеийн Засаг С. гаргасан тул Захиргааны Ерөнхий хуулийн *******03 дугаар зүйлийн *******03.*******-д заасны шийдвэрлэж өгнө үү гэжээ.

Хариуцагч С. шүүх хуралдаан дээр гаргасан хариу тайлбартаа: ... ******* ******* ******* даргын ажлыг хийх боломжгүй болсон байна. ******* ******* шалтгаантай болсон гэдэг өргөдлийг 2020 оны 7, 8 сард өөрөө өгөөд чөлөөлж өгөөч гээд, ер нь гийн тухайн үеийн зорилго нь мэдээж 4 сард билүү эрүүл мэндээ үзүүлэхээр явсан. Түүнээс хойш ирээд ажлаа хийж байгаад дахиж үргэлжлүүлэх боломжгүй байна. Толгой тархи өвдөж ачаалал их байна ийм учраас түр чөлөөлж өгөөч гэдэг өргөдөл өгсөн. Тухайн үед гийн хүсэлтийн дагуу ******* ******* төвд их эмчээр ажиллаж байсан хүнийг оронд нь томилсон. г түр чөлөөлсөн. Гэтэл түр чөлөөлсөн нь Төрийн албаны тухай хууль зөрчсөн учраас энэ хүнийг түр чөлөөлж болохгүй. Хуульд нийцүүлээд бүр чөлөөл гэсэн албан бичгийг төрийн албаны зөвлөл албан бичиг ирж байсан. Дээрээс нь ******* ******* ******* ажилчдын өргөдөл хүсэлт байсан учраас Засаг даргын захирамж гаргаж ажлаас чөлөөлж байсан.Аудитын дүгнэлт бол би ойлгохдоо ******* ******* төвийг хохироосон байна. Энэ хохироосон *******3,000,000 төгрөгийг хохироосон хүнээс нэхэмжил гэдэг дүгнэлт гарсан юм шиг байна гэж ойлголоо. ******* ******* төвийг тухайн *******3,000,000 төгрөгийн гүйлгээ хийхэд ******* ******* ******* нь , нягтлан бодогчоор Ууганмаа ажиллаж байсан. Одоо ч ажиллаж байгаа. Энэ хүмүүс ямар үндэслэлээр, ямар шаардлагаар ******* ******* төвөөс энэ мөнгийг гаргасан юм бэ. Энийгээ та нар төл гэдэг шаардлага өгсөн болов уу гэж бодож байна. Хариуцагч нь өөрөө. Нягтлан бодогч Ууганмаа өөрөө байсан юм биш үү гэж бодож байна. Миний хувьд 2020 оны *******0 дугаар сарын сүүлээр сонгууль дуусаад анхдугаар хуралдаанаар Засаг даргын ажлаас чөлөөлөгдөж Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын болсон учраас энийг хариуцах боломжгүй. Дээрээс нь өмнөх г буцаан томилох болон энэ хүнд цалинг нь олго гэсэн шүүх шийдвэрүүд дээр би өөрөө байгаагүй учраас энэ төлбөр төлөх тал дээр би хариуцахгүй юм байна гэж бодож байгаа учраас нэхэмжлэлийг хүлээж авахгүй байгаа гэв.

ҮНДЭСЛЭХ нь:

Нэхэмжлэгч Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын ******* ******* төв нь хариуцагч С., Р. нараас Ажилгүй байсан хугацааны цалин, нийгмийн даатгалын шимтгэл *******3,304,*******00 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг гаргажээ.

Сэлэнгэ аймгийн Мандал сум дахь Сум дундын шүүхийн 202******* оны 03 дугаар сарын **************-ний өдрийн **************4 дугаартай шийдвэрээр ******* сумын ******* ******* ******* даргын албан тушаалд Б.г эргүүлэн томилсон, Сэлэнгэ аймгийн Мандал сум дахь Сум дундын шүүхийн 2022 оны 09 дүгээр сарын *******2 -ны өдрийн 379 дугаартай шийдвэрээр Б.гийн ажилгүй байсан хугацааны цалин **************,942,640 төгрөгийг ******* сумын Засаг ас гаргуулахаар шийдвэрлэсэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрүүд хүчин төгөлдөр байна.

Нэхэмжлэгч Б. нь нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлээ: ... Сэлэнгэ аймгийн Аудитын газрын 2024.02.23-ны өдрийн *******65/А*******860387 тоот Зөрчил арилгуулах тухай албан шаардлагын дагуу шаардлага гаргасан гэжээ.

Сэлэнгэ аймаг дахь Төрийн Аудитын газрын , Тэргүүлэх Аудитор Ч.Энхтуяа, Ахлах Аудитор Б.Болор нарын 2024 оны 02 дугаар сарын 23-ны өдрийн №*******65/А*******860387 дугаартай Зөрчил арилгах тухай Албан шаардлага-д /Хх-37-38/

*******. Байгууллагын төсвөөс барагдуулсан *******3,304.******* мөнгөн төгрөгийг гэм буруутай албан тушаалтнаар нөхөн төлүүлж, биелэлтийг 2024 оны 06 дугаар сарын *******5-ны өдрийн дотор Сэлэнгэ аймаг дахь Төрийн Аудитын газарт ирүүлсүгэй.

2. Цаашид холбогдох хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлж ажиллахыг Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын ******* ******* ******* Б., нягтлан бодогч Д.Ууганмаа нарт даалгав гэжээ.

Төрийн албаны тухай хуулийн 50.******* Иргэнийг, эсхүл улс төрийн албан хаагчаас бусад төрийн албан хаагчийг төрийн албанд хууль бусаар томилсон, чөлөөлсөн, түр чөлөөлсөн, халсныг төрийн албаны төв байгууллага, эсхүл шүүх тогтоосон бол төрд учруулсан хохирлыг уг шийдвэрийг гаргасан буруутай албан тушаалтнаар нөхөн төлүүлнэ.

50.2.Төрийн албаны төв байгууллага шүүхийн шийдвэрийн биелэлтийн талаар бүртгэл хөтөлж, төрд учруулсан хохирлын нөхөн төлөлтөд хяналт тавьж, нөхөн төлөгдөөгүй тохиолдолд төрийг төлөөлж шүүхэд нэхэмжлэл гаргана.

Захиргааны ерөнхий хуулийн *******03 дугаар зүйлийн *******03.******* дэх хэсэгт Иргэн, хуулийн этгээдийн хохирлыг барагдуулсны улмаас өөрт учирсан хохирлыг захиргааны байгууллага Иргэний хуулийн 498.5-д заасны дагуу гэм буруутай этгээдээр буцааж төлүүлнэ., *******03.2 дахь хэсэгт Энэ хуулийн *******03.*******-т заасан гэм буруутай албан тушаалтнаар хохирлыг төлүүлэх үүргийг тухайн захиргааны байгууллагын дээд шатны байгууллагын дотоод аудитын нэгж хариуцна., *******03.3 дахь хэсэгт Энэ хуулийн *******03.2-т заасан дээд шатны байгууллагын дотоод аудитын нэгж байхгүй бол гэм буруутай албан тушаалтнаар хохирлыг төлүүлэх үүргийг төрийн аудитын байгууллага хариуцна хэмээн тус тус заасан ба төрд учруулсан хохирлыг нэхэмжлэх үүрэг нь Төрийн албаны зөвлөл болон Аудитад байна.

Иргэний хуулийн 498 дугаар зүйлийн 498.5-д заасан зохицуулалт нь гэм хорыг арилгасан байгууллага өөрт учирсан хохирлыг шаардах эрхийг олгосон тусгайлсан хэм хэмжээ бөгөөд үүрэг бүхий этгээд гагцхүү илтэд болгоомжгүй болон шууд санаатай гэм буруутай тохиолдолд хариуцлага хүлээнэ. Тухайлбал Төрийн албан хаагч Б.г ажлаас чөлөөлсөн эрх зүйн акт хууль бус болох нь тогтоогдсон хэдий ч шийдвэр гаргасан этгээдийн санаатай эсхүл илтэд болгоомжгүй үйлдэл тогтоогдсон нөхцөлд л гэм хорыг хариуцахаар хуулийн агуулга тодорхойлогджээ.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25 дугаар зүйлийн 25.2.2 дахь хэсэгт заасан шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлага, түүнийг үгүйсгэх, татгалзах үндэслэл тайлбар түүнтэй холбоотой баримтыг өөрөө нотлох, нотлох баримтыг цуглуулах гаргаж өгөх үүрэгтэй.

Хэрэг авагдсан:

Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын Засаг даргын 2020 оны *******0 дугаар сарын 28-ны өдрийн №Б/27 дугаартай захирамжаар Б.г Сэлэнгэ аймаг ******* сумын ******* ******* ******* даргын албан тушаалаас чөлөөлж /ХХ-ийн 3******* дүгээр хуудас/,

Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын Засаг даргын 2023 оны 09 дүгээр сарын *******3-ны өдрийн №Б/30 дугаартай захирамжаар Б.г Сэлэнгэ аймаг ******* сумын ******* ******* ******* даргын албан тушаалд томилж /ХХ-ийн 7 дугаар хуудас/,

Сэлэнгэ аймгийн Мандал сум дахь Сум дундын шүүхийн 202******* оны 03 дугаар сарын **************-ний өдрийн №**************4 дугаартай Шийдвэрээр ... Хөдөлмөрийн тухай хуулийн *******28 дугаар зүйлийн *******28.*******.2 дахь хэсэгт заасныг баримтлан нэхэмжлэгч Б.г Сэлэнгэ аймаг ******* сумын ******* ******* ******* даргын албан тушаалд эгүүлэн томилж, эрүүл мэнд болон нийгмийн даатгалын шимтгэлийг хуульд заасан хувь хэмжээгээр нөхөн төлж, дэвтэрт бичилт хийхийг хариуцагч Сэлэнгэ аймаг ******* сумын засаг д даалгаж /ХХ-ийн *******8-22 дугаар хуудас/,

Сэлэнгэ аймгийн Мандал сум дахь Сум дундын шүүхийн 2022 оны 09 дүгээр сарын *******2-ны өдрийн №379 дугаартай Шийдвэрээр ... Хөдөлмөрийн тухай хуулийн *******27 дугаар зүйлийн *******27.******* дэх хэсэгт зааснаар Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын Засаг ас ажилгүй байсан хугацааны цалин хөлс түүнтэй тэнцэх олговор **************942640 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч Боржигон овогт Баатархүүгийн д олгож /*******5-*******7 дугаар хуудас/ шийдвэрлэсэн баримтууд нь ажилд томилсон, ажилгүй байсан хугацааны цалин гаргасан үйл баримтад холбогдож байна.

Нэхэмжлэгч нь шийдвэр гаргасан албан тушаалтны хууль бус санаатай буюу болгоомжгүй үйлдэл, эс үйлдэхүйг нотлох үүрэгтэй үүнийг нотолж тогтоогдсон баримт хэрэг авагдаагүй байна.

Нэхэмжлэгч Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын ******* ******* ******* Б. нь Төрийн албаны тухай хуулийн *******4 дүгээр зүйлийн *******4.*******.2-д заасан Төрийн үйлчилгээний удирдах албан тушаалтанд багтдаг ангиллын албан хаагч байна.

Нэхэмжлэгч Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын ******* ******* ******* Б. Төсвийн тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.*******.38-д зааснаар Төсвийн шууд захирагч" гэж төсвийн ерөнхийлөн захирагч болон төсвийн төвлөрүүлэн захирагчаас хуваарилсан чиг үүргийн төсвийг төлөвлөх, хууль тогтоомжийн дагуу захиран зарцуулах, гүйцэтгэлийг тайлагнах эрх бүхий этгээд бөгөөд Аудитыг төлөөлөн нэхэмжлэл гаргах эрхтэй этгээд биш байна.

Иймд Нэхэмжлэгч Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын ******* ******* ******* Б.гаас гаргасан хариуцагч Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын /Засаг асан/ С., Р. нараас Ажилгүй байсан хугацааны цалин, нийгмийн даатгалын шимтгэл *******3,304,*******00 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэх нь хууль зүйн үндэслэлтэй байна гэж шүүх дүгнэлээ.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн **************5 дугаар зүйлийн **************5.******* дэх хэсэг, **************5.2.3 дахь хэсэг, **************6, **************8 дугаар зүйлд заасныг удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

*******. Захиргааны ерөнхий хуулийн *******03 дугаар зүйлийн *******03.3 дахь хэсэг, Иргэний хуулийн 498 дугаар зүйлийн 498.5-д зааснаар Нэхэмжлэгч Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын ******* ******* төвөөс гаргасан хариуцагч Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын /Засаг асан/ С., Р. нараас Ажилгүй байсан хугацааны цалин, нийгмийн даатгалын шимтгэл *******3,304,*******00 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосугай.

2. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 4******* дүгээр зүйлийн 4*******.*******.3 дахь хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгч Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын ******* ******* төвийг Улсын тэмдэгтийн хураамж төлөхөөс чөлөөлж, нэхэмжлэгчээс Улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 224,470 төгрөгийг Төрийн сангийн *******00*******3040094******* тоот данснаас гаргуулж Сэлэнгэ аймгийн ******* сумын ******* ******* төвд буцаан олгосугай.

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн **************9 дүгээр зүйлийн **************9.2, **************9.4, **************9.7 дахь хэсэгт зааснаар энэхүү шийдвэр нь танилцуулан сонсгомогц хуулийн хүчинтэй болох бөгөөд мөн хуулийн **************9.3 дах хэсэгт заасан хугацаа өнгөрмөгц *******4 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гардан авахыг мэдэгдэж, шийдвэрийг аваагүй нь гомдол гаргах хугацааг хуульд заасан журмын дагуу тоолоход саад болохгүйг мэдэгдсүгэй.

4. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******20 дугаар зүйлийн *******20.2 дах хэсэгт зааснаар зохигч, гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг гардан авснаас хойш *******4 хоногийн дотор Сэлэнгэ аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.