МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч Б.Мө*******э длж тус шүүхийн шүүх хуралдааны 1 дүгээр танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар,
Нэхэмжлэгч: Б.А*******э
Хариуцагч: Б******* д******* З д,
Маны төрөл: Газар эзэмших эрх шилжүүлэхээс татгалзсан шийдвэр хуульд нийцсэн эсэх маныг хянан хэлэлцэв.
Шүүх хуралдаанд: нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Т.О, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн д Э.Болортуяа нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:
Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүхэд бичгээр гсан нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэл болон шүүх хуралдаанд гсан тайлбартаа: “...Миний дүү Б.Р нь 2023 оны 01 сарын 21-ний өдөр нас барсан. Улмаар дүүгийн эзэмшилд байсан газар эзэмших эрхийн 00073 дугаартай гэрчилгээтэй, Улаанбаатар хот, Б******* дүүрэг, 20-р хороо, шар хоолойн их амд байрлах, 699м2 талбайтай газрыг Б.А*******э миний бие 2023 оны 02 сарын 03-ны өдрийн Өвлөх эрхийн гэрчилгээгээр шилжүүлэн авсан. 
Дээрх газар эзэмших эрхийг шилжүүлэхээр авахаар Б******* д******* газар зохион байгуулалтын хандсан боловч Б******* д******* газар зохион байгуулалтын албаны 2023 оны 11 сарын 29-ний өдрийн 15/ тоот албан бичгээр эзэмшил газраасаа хашаа хэтрүүлэн барьж илүү талбай ашиглаж байна гэх үндэслэлээр газар эзэмших эрхийг шилжүүлэх боломжгүй гэх хариу өгсөн. Бодит байдал дээр хашаа хэтрүүлэн барьсан асу*******ал байхгүй бөгөөд зөвхөн эзэмшил газрын хэмжээгээр л өвлөх эрхийнхээ дагуу газар шилжүүлж авахыг хүссэн. Гэтэл д******* газрын алба нь хууль зөрчиж миний эрхийг зөрчсөн. 
Миний бие дээрх хариутай танилцаад хуулийн хүрээнд 2024 оны 04 сарын 02-ны өдөр Нийслэлийн газар зохион байгуулалтын албанд гомдол гхад миний өргөдлийг Б******* д******* газрын албанд хүргүүлсэн байсныг сүүлд мэдсэн. Б******* д******* газрын албанд 2024 оны 05 сарын 31-ний өдөр очиж уулзахад 2024 оны 04 сарын 11-ний өдрийн 0 тоот албан бичгийг үйлдсэн байсан ба уг албан бичигт 2023 оны 11 сарын 29-ний өдрийн 15/ тоот албан бичгээр хариу өгсөн тул өргөдөл гомдлыг шийдвэрлэх боломжгүй гэж мэдэгдсэн. Иймээс зөрчигдөж буй эрхээ хамгаалуулахаар нэхэмжлэлийн бүрдүүлбэрийг ханган нотлох баримтыг бүрдүүлж, дараах нэхэмжлэлийн шаардлагыг гж байна. 
Иймд Б******* д******* з даргын газар эзэмших эрх шилжүүлэхээс татгалзсан шийдвэр хууль бус болохыг тогтоож, газар эзэмших эрхийг нэхэмжлэгчид шилжүүлэхийг хариуцагчид даалгаж өгнө үү.” гэжээ. 
Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Т.О шүүх хуралдаанд гсан тайлбартаа: “...Нэхэмжлэгч Б.А*******ийн хувьд Б******* д******* 20 дугаар хороо, Шар хоолойн аманд байрлах Б******* д******* З даргын 2018 оны А/******* тоот захирамжаар олгогдсон 699 метр квадрат талбайтай газрын эзэмших эрхийг өв залгамжлалын гэрчилгээний дагуу шилжүүлэн авах хүсэлтийг Б******* д******* газрын албанд 2023 онд гсан. Гэтэл 2023 оны 11 дүгээр сарын 29-ний өдрийн 15/******* тоот хариугаар тухайн газрыг шилжүүлэх боломжгүй, газар эзэмших эрхээс хэтрүүлж хашаа барьсан байна. Хашаагаа яаралтай татна уу гэдэг байдлаар хариу өгсөн. Гэтэл тухайн газрыг өмнө нь Б.А*******ийн төрсөн дүү болох Б.Р гэж хүн эзэмшиж байсан. Энэ хүний нэр дээр сая дурдсан З даргын захирамжаар гэрчилгээ гсан байсан. Хашаа хэтрүүлж барьсан асу*******ал байхгүй. Эзэмшил газрынхаа хэмжээнд хашаатай байгаа. Гэтэл дээр дурдсан байдлаар хариу өгөөд газар эзэмших эрхийг шилжүүлэхээс татгалзсан. Үүний дагуу холбогдох материалаа авч 2024 оны 04 дүгээр сарын 14-ний өдөр Нийслэлийн газар зохион байгуулалтын албанд гомдол өгсөн. 2023 оны 11 дүгээр сарын 29-ны өдрийн хариуг тодотгосон байдлаар хариу өгсөн. Үүнийг нь эс зөвшөөрч шүүхэд нэхэмжлэл гсан. Нэхэмжлэлийн шаардлагын хувьд газар эзэмших эрх шилжүүлэхээс татгалзаж байгаа үйлдэл хууль бус болохыг тогтоолгож тухайн газрыг Б.А*******ийн нэр дээр шилжүүлж, даалгах нэхэмжлэлийн шаардлагыг гж байгаа. Хууль зүйн үндэслэлийн хувьд тухайн газрыг Б.А*******ийн хувьд хэн нэгэн этгээдээс сайн дурын үндсэн дээр шилжүүлж авч байгаа хэлбэр биш. Хуулийн дагуу талийгаач төрсөн дүүгийнхээ нэр дээр байсан газрыг өвлөх эрхийн дагуу өв залгамжлал эрхийн гэрчилгээгээ бичүүлээд хандаж байхад асу*******алтай байна гээд татгалзаж байгаа нь хууль бус байна. Үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэлийн тухай хуулийн 28 дугаар зүйл болон 30 дугаар зүйлд заасан үндэслэл тогтоогдохгүй байгаа. Газрын албанаас ирсэн хариу тайлбарт тухайн эзэмших газраас хашаа хэтрүүлэн барьсан талаар зөвлөлийн хурлаар хэлэлцсэн гэсэн агуулга бичсэн байгаа боловч өөр газарт хамаарах агуулга. Б.А*******ийн дүүгийн нэр дээр 2 газар байсан. 1 газрын хувьд хашааг хэтрүүлэн барилттай байж байгаад үүнийгээ засаад барьсны дагуу газар эзэмших эрх шилжчихсэн. Мж байгаа газарт хариуцагчаас ирсэн нотлох баримтыг шинжлэн с*******лаад үзэхээр мэргэжлийн зөвлөл нь хуралдсан асу*******ал байхгүй. Хариуцагчид тайлбартаа энэ асу*******лыг хөндөж ирүүлээгүй. Газрын хувьд шилжих боломжтой ямар нэгэн зөрчил байхгүй гэж үзэж байгаа. Тухайн газар хэрэв зөрчилтэй бол яагаад газарт биечлэн Газрын албаны хүмүүс очиж шалгах эсвэл үүнийг нотолсон баримтыг яагаад шүүхэд ирүүлээгүй нь тодорхойгүй. Газрын албаны татгалзаж байгаа шийдвэр нь хууль бус ямар нэгэн үндэслэлд хамаарахгүй байгаа учраас нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж өгнө үү.” гэв
Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүхэд гсан хариу тайлбартаа: Иргэн Б.А*******э нь 2023 оны 2 дугаар сарын 20-ны өдөр иргэн Б. Ргийн Б******* д******* 20 дугаар хороо Их аманд байрлах д******* З даргын 2018 оны А/******* дугаар захирамжаар 699 м.кв гэр бүлийн хэрэгцээний зориулалтаар 15 жилийн хугацаатай олгогдсон 13330******* болон 1333******* нэгж талбар бүхий эзэмшил газру*******ыг эрх шилжүүлэн авах хүсэлт ирүүлсэн. 
Уг хүсэлтийг 2023 оны 2 дугаар сарын 28-ны өдөр Нийслэлийн Газар зохион байгуулалтын албаны Газрын мониторингийн хэлтсээр хянуулж, 2023 оны 3 дугаар сарын 9-ны өдөр Б******* д******* "Газар эзэмших, ашиглах эрхийг хянан шийдвэрлэх дэд зөвлөл"-ийн хурлаар хэлэлцүүлсэн ба уг хулаас ирүү талбайн зөрчилтэй тул эрх шилжүүлэх боломжгүй шийдвэр гарсныг иргэнд мэдэгдсэн болно.
Хурлын шийдвэрийн дагуу тус иргэнийг төлөөлж өөр иргэн ирсэн ба тус иргэний хүсэлтийн дагуу эрх шилжих материалыг 2023 оны 5 дугаар сарын 31-ний өдөр дахин Нийслэлийн Газар зохион байгуулалтын албаны Газрын мониторингийн хэлтсээр хянуулж, 2023 оны 6 дугаар сарын 8-ны өдөр “Газар эзэмших, ашиглах эрхийг хянан шийдвэрлэх дэд зөвлөл”-ийн хурлаар оруулсан бөгөөд зөрчил арилгаагүй байна эргэлтийн цэг тэмдэгтийн дагуу хашаа барих гэсэн шийдвэр гаран хойшилсон учир шийдвэрийг иргэнд мэдэгдсэн болно.
Иргэн Б.А*******э газрын зөрчлөө арилгахаар болсон бөгөөд 2023 оны 10 дугаар сарын 30-ны өдөр 1333******* нэгж талбар бүхий эзэмшил газрын хашааг татсан учир тус газрын эрхийг д******* З даргын 2023 оны А/******* дугаар захирамжаар эрх шилжүүлсэн бөгөөд 13330******* нэгж талбар бүхий газрын хашааг татаагүй тул 2023 оны 11 дүгээр сарын 29-ний өдрийн 15/ дугаар албан бичгээр газрын зөрчил арилгах хугацаатай албан мэдэгдэл хүргүүлсэн.
Мөн тухайн иргэний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч иргэн Ц.Б******* 2024 оны 3 дугаар сарын 25-ны өдөр 13330******* нэгж талбарын дугаар бүхий эзэмшил газрын эрх шилжүүлэх хүсэлтийн материалыг манай албанаас буцаан болно.” гэжээ.
ҮНДЭСЛЭХ нь:
Шүүх хавтаст хэрэгт авагдсан бичгийн нотлох баримту*******, нэхэмжлэгч болон хариуцагч тэдгээрийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, нарын шүүхэд болон шүүх хуралдаанд гсан тайлбарыг хянаад нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж шийдвэрлэлээ.
1.    Нийслэлийн Б******* д******* З даргын 2018 оны 05 дугаар сарын 30-ны өдрийн А/******* дугаар захирамжаар иргэн Б.Рд тус д******* 20 дугаар хороо, Их ам гэх газарт 700 м2 газрыг 15 жилийн хугацаатайгаар эзэмшүүлж, Б.Р нь 2023 оны 01 дүгээр сарын 21-ний өдөр нас барсан тул тухайн газрыг Нийслэлийн тойргийн 0014 дугаар бүртгэлийн дугаартай нотариатчийн 2023 оны 02 дугаар сарын 03-ны өдрийн өвлөх эрхийн гэрчилгээгээр нэхэмжлэгчид өвлүүлжээ.
2.    Улмаар нэхэмжлэгчээс  2023 оны 02 дугаар сарын 28-ны өдөр эзэмшил газрын эрх шилжүүлэх хүсэлт гсныг Б******* д******* газар зохион байгуулалтын 1 дүгээр албаны 2023 оны 11 дүгээр сарын 29-ний өдрийн 15/ тоот албан бичгээр эзэмшил газраасаа хэтрүүлэн хашаа барьж илүү талбай ашиглаж буй тул газар эзэмших эрхийг шилжүүлэх боломжгүй гэжээ.
3.    Газар эзэмших, ашиглах эрхийг хянан шийдвэрлэх 1 дүгээр дэд зөвлөлийн 2023 оны 03 дугаар сарын 09-ний өдрийн 5 дугаар хуралдаанаар нэхэмжлэгчийг “хойшлуулав, илүү талбайн зөрчил арилгах” гэжээ.
    Газрын тухай хуулийн 21 дүгээр зүйлийн 21.5-д “Д******* З д газрын харилцааны талаар дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ” гээд 21.5.4-д “энэ хуулийн 21.2.7-д заасны дагуу эрх шилжүүлэн авсан бол энэ хуулийн 21.2.4, 21.2.6-д заасан шийдвэр гх”, 21.2.4-д “хотын хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө, нийслэлийн газар зохион байгуулалтын ерөнхий болон тухайн жилийн газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөө, бүсчлэлд нийцүүлэн иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагад эзэмшүүлэх, ашиглуулах, асу*******лыг шийдвэрлэх” гэжээ.
    4.Нэхэмжлэгчээс хариуцагчид 2 газрын эрх шилжүүлэхээр хандсан бөгөөд д******* З даргын 2023 оны А/******* дугаар захирамжаар 1333******* дугаартай газрыг зөрчил гсан шалтгаанаар шилжүүлж, үлдэх буюу ман бүхий 13330******* нэгж талбарын дугаартай газрыг шилжүүлэхээс татгалзсан нь үндэслэлгүй байна.
    5. Учир нь нэхэмжлэгч /өмнөх эзэмшигч/-ийг илүү талбай хашаалсан гэх боловч хэдий хэмжээтэй газрыг илүү хашаалсныг тогтоогоогүй, энэ талаар татгалзал болон Газар эзэмших, ашиглах эрхийг хянан шийдвэрлэх 1 дүгээр дэд зөвлөлийн хуралдаанд дурьдаагүй, эрх шилжүүлэх хүсэлтийг Нийслэлийн Б******* д******* З даргын 2018 оны 05 дугаар сарын 30-ны өдрийн А/******* дугаар захирамжид дурьдсан 700 м2 хэмжээгээр гсан тул тухайн хэмжээгээр шилжүүлэх боломжтой бөгөөд хэрэв илүү хашаалсан тохиолдолд эрх шилжүүлсний дараа зөрчил арилгахыг шаардах эрх нь нээлттэй.
        Иймд нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж шүүх үзлээ.
Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.1, 106.3, 106.3.12 дахь хэсэгт заасныг *******ирдлага болгон ТОГТООХ нь:
1.    Газрын тухай хуулийн 21 дүгээр зүйлийн 21.2.4, 21.5.4-д заасныг тус тус баримтлан Б.А*******ийн нэхэмжлэлтэй Б******* д******* З дд холбогдох хэргийн нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, Нийслэлийн Б******* д******* З даргын 2018 оны 05 дугаар сарын 30-ны өдрийн А/******* дугаар захирамжаар иргэн Б.Рд эзэмшүүлсэн тус д******* 20 дугаар хороо, Их ам гэх газарт байрлах 13330******* нэгж талбарын дугаартай 700 м2  газрын эрхийг нэхэмжлэгчид шилжүүлэхийг хариуцагчид даалгасугай. 
2.    Захиргааны хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1, 48 дугаар зүйлийн 48.1, 51 дүгээр зүйлийн 51.1-д зааснаар нэхэмжлэгч Г.Ганбатаас улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 70200 төгрөгийг төсвийн орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагчаас 70200 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчд олгосугай.
Захиргааны хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 114 дүгээр зүйлийн 114.1-д заасны дагуу хэргийн оролцогчид, тэдгээрийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, өмгөөлөгч нь шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл шийдвэрийг гардан авсан өдрөөс хойш 14 хоногийн дотор давж заалдах журмаар гомдол гх эрхтэй.

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ                                      Б.МӨНХ-ЭРДЭНЭ