2024         11           20                                     8/ШШ2024/0923

 

                                 

                                      

                                            МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Нийслэл дэх Захиргаы хэргийн х шатны шүүхийн шүүх хуралдаыг шүүгч Д.Эрдэнэчимэг длж, тус шүүхийн шүүх хуралдаы 3 тхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдааар,

Нэхэмжлэгч: Ш.Г******* /РД:ЖН*******/

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч: Н.О*******

Хариуцагч:Н З д

Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч:Н.Отгонцэцэг

Гуравдагч этгээд “О******* *******” ХХК /РД:*******/

Гуравдагч этгээдийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч: Г.О******* нарын хооронд үүссэн газрын мыг хян хэлэлцэв.

Шүүх хуралдад: нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Н.О*******, нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч С.Б*******, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Н.Отгонцэцэг, гуравдагч этгээдийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Г.О*******, шүүх хуралдаы нарийн бичгийн д М.Алттуул нар оролцов.

                                               ТОДОРХОЙЛОХ нь: 

            Нэг.Нэхэмжлэлийн шаардлага:

            1.1.Нэхэмжлэгч нь шүүхэд гс нэхэмжлэлийн шаардлагаа х “О******* *******” ХХК-д эзэмшүүлэхээр ******* улсын бүртгэлийн тай газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ олгосон захиргаы шийдвэр нь илт хуул бус захиргаы акт болохыг хүлээн зшөөрүүлж, ингүй болгуулах, “О******* *******” ХХК-д шинээр газар эзэмшүүлсэн төлтэйгөөр олгосон ******* улсын бүртгэлийн гэрчилгээгээр эзэмшүүлэх шийдвэр гхдаа захиргаы байгууллага нь Газрын тухай хууль, Захиргаы ерөнхий хуулийн захиргаы шийдвэр гх ажиллагаы журмыг зөрчсөн болохыг тогтоолгох” гэж тодорхойлсон.

1.2.Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь шүүх хуралдаы явцад нэхэмжлэлийн “О******* *******” ХХК-д шинээр газар эзэмшүүлсэн төлтэйгөөр олгосон ******* улсын бүртгэлийн гэрчилгээгээр эзэмшүүлэх шийдвэр гхдаа захиргаы байгууллага нь Газрын тухай хууль, Захиргаы ерөнхий хуулийн захиргаы шийдвэр гх ажиллагаы журмыг зөрчсөн болохыг тогтоолгох” шаардлагаасаа татгалзс болно.

1.3.Нэхэмжлэгч нь шүүхэд гс нэхэмжлэлийн шаардлагаа өөрөө тодорхойлох эрх хэмжээтэй бөгөөд нэхэмжлэгчээс гс “О******* *******” ХХК-д эзэмшүүлэхээр ******* улсын бүртгэлийн тай газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ олгосон захиргаы шийдвэр нь илт хуул бус захиргаы акт болохыг хүлээн зшөөрүүлж, ингүй болгуулах” гэж тодорхойлсон нэхэмжлэлийн шаардлагыг шүүх өөрчлөх, зтгөх эрх хэмжээгүй болно.

Хоёр.Хэргийн үйл баримт, процессын талаар:

2.1.Нэхэмжлэгч нь “Г б” ХК-тай 2022 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн Үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдах, худалд авах гэрээгээр С , хороо, О гудамж , /1 тоот хаягт шилтай улсын бүртгэлийн , гэрчилгээний тай 3790,85 м.кв бүхий орон сууц, 84,94 м.кв гражийн зориулалт бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийг худалд авч, 2022 оны 02 сарын 18-ны өдөр үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийг авчээ.

2.2.Үүний дараа нэхэмжлэгч нь 2018 оны 7 сарын 06-ны өдөр м бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгө “Г б” ХК-ийн өмчлөлд байх үед тус үл хөдлөх эд хөрөнгийн доорх газрын эзэмших эрхийг “шинээр газар эзэмшүүлсэн” төлтэй байгааг олж мэдэн энэ талаар Н З дд гомдол гс байна.

2.3.Нэхэмжлэгчийн уг гомдолд Н З дас “...Гомдолд дурдс байгууллагад Н З даргын 2018 оны захирамжаар эзэмшүүлэхдээ Арбитрын болон шүүхийн шийдвэрүүд, прокурорын байгууллагын тогтоолууд, эрх бүхий байгууллагуудын алб бичгүүд, С дүүргийн 1 дүгээр хороо, О гудамж улсын бүртгэлийн тай Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээг тус тус үндэслэн шүүхийн шийдвэр биелүүлэх хэмжээний хүрээнд дээрх шийдвэр гарс байх тул хүсэлтийг шийдвэрлэх боломжгүй” гэж хариуг өгчээ.

2.4.Уг н З даргын хариуг эс зшөөрч тус шүүхэд нэхэмжлэл гсныг хүлээн авч хэрэг хян шийдвэрлэх ажиллагаа явуулс.

Гурав.Хэргийн оролцогчдын тайлбар, түүний үндэслэл:

3.1.Нэхэмжлэгч шүүхэд гс нэхэмжлэлийн үндэслэлдээ:

“Миний бие Ш.Г******* нь "Г б" ХК-тай байгуулс 2022 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн Үл хөдлөх хөрөнгө худалдах, худалд авах гэрээгээр С , 1 дүгээр хороо, О гудамж , /1 тоот хаягт шилтай улсын бүртгэлийн , гэрчилгээний тай 3790.85 м.кв бүхий орон сууц, 84,94 м.кв гаражийн зориулалт бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийн худалд авч, 2022 оны 02 сарын 18-ны өдөр үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн гэрчилгээ авс. Өмнөх өмчлөгч "О******* *******” ХХК нь 2022 оны 03 сарын 24-ны өдөр "Г б" ХК болон Ш.Г******* нарт холбогдуул шүүхэд нэхэмжлэл гснаар өмчлөх эрхээ бодитоор хэрэгжүүлэх боломжгүй нөхцөл байдал үүсч, хэрэг хян шийдвэрлэх ажиллагаа 2 жил гаруй хугацад үргэлжилсэн. 2024 оны 07 сард шүүхийн шийдвэрийг албад гүйцэтгэх захирамжийн дагуу "О******* *******" ХХК-ийн хууль бус эзэмшлээс үл хөдлөх эд хөрөнгийг чөлөөлүүлсэн. Гэтэл 2018 оны 07 сарын 06-ны өдөр буюу "Г б" ХК-ийн өмчлөлд байх үед тус үл хөдлөх эд хөрөнгийн доорх газрыг эзэмших эрхийг "шинээр газар эзэмшүүлсэн" төлтэйгөөр "О******* *******” ХХК-д олгосон байгааг олж мэдсэн. Иймд Захиргаы ерөнхий хуулийн 92 зүйлийн 92.1 болон Газрын тухай хуулийн 60 дүгээр зүйлийн 60.1.1-т заасны дагуу Н З д бөгөөд Улабаатар хотын захирагч Х.Нт 2024 оны 07 сарын 31-ний өдөр тус газрыг эзэмшүүлсэн шийдвэр нь илт хууль бус захирга акт бөгөөд захиргаы шийдвэр гх ажиллагаы журам зөрчсөн болохыг тогтоолгож ингүй болгуулахаар гомдол гс.

Тус гомдлыг хянаад Н З даргын хэрэгжүүлэгч агентлаг Газар зохион байгуулалтын албаас 2024 оны 08 сарын 16-ны өдрийн тоот алб бичгээр "... Гомдолд дурдагдс байгууллагад Н З даргын 2018 оны захирамжаар эзэмшүүлэхдээ Арбитрын болон шүүхийн шийдвэрүүд, прокурорын байгууллагын тогтоолууд, эрх бүхий байгууллагуудын алб бичгүүд, С дүүргийн 1 дүгээр хороо, О гудамж улсын бүртгэлийн тай Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээг тус тус үндэслэн шүүхийн шийдвэр биелүүлэх хэмжээний хүрээнд дээрх шийдвэр гарс байх тул ... хүсэлтийг шийдвэрлэх боломжгүй" гэх хариуг хүргүүлсэн. Мөн нэхэмжлэгчийг дээр дурдс эрх бүхий байгууллага, алб тушаалтны шийдвэр, алб бичгүүдтэй тилцуулахгүй болохоо илэрхийлсэн тул тухайн хариуг эс зшөөрч захиргаы хэргийн шүүхэд нэхэмжлэл гж байна.

1.Захиргаы акт гх эрх зүйн үндэслэл байгаагүй тухай

"Г б" ХК-ийн нэхэмжлэлтэй "О******* *******” ХХК-д холбогдох, Зээлийн гэрээний төлбөр гаргуулах тухай иргэний хэргийг шүүхэд хян шийдвэрлэх явцад талууд эвлэрч, 2014 оны 06 сарын 09-ний өдөр байгуулс Эвлэрлийн гэрээг шүүх баталс байдаг. Тухайн эвлэрлийн гэрээгээр дээр дурдс тай үл хөдлөх эд хөрөнгийг, доорх газрын хамт эрхийн зөрчилгүй, биет байдлын доголдолгүйгээр нэхэмжлэгч Г бд шилжүүлэхээр тохирсон байдаг. Талууд эвлэрлийн гэрээг хэрэгжүүлж 2017 оны 11 дүгээр сарын 10-ны өдөр үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн гэрчилгээг "Г б" ХК-ийн нэр дээр шилжүүлсэн ба тухайн цаг хугацад газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ гараагүй байс тул газрын асуудлыг талууд эцэслэн шийдвэрлэлгүй үлдээсэн. "Г б" ХК болон Ш.Г******* нар 2022 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдөр Үл хөдлөх хөрөнгө худалдах, худалд авах гэрээг байгуулж, үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн гэрчилгээг 2022 оны 03 сарын 24-ний өдөр Ш.Г*******ын нэр дээр шилжүүлсэн. Иргэний хуулийн 84 дүгээр зүйлийн 84.3-т "Газар, түүнээс салгамагц зориулалтын дагуу ашиглаж үл болох эд юмс үл хөдлөх эд хөрөнгөд хамаарна" гэж заасны дагуу тус үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөх эрх болон түүний доорх газрын эрх салшгүй холбоотой, эвлэрлийн гэрээнд энэ талаар тусгагдс байна. Иймд үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөх эрх болон түүний доорх газрын эрх нэгэн зэрэг шилжинэ. Ийнхүү Ш.Г******* болон "Г б" ХК нарын хооронд байгуулс Үл хөдлөх хөрөнгө худалдах, худалд авах гэрээний дагуу, тус үл хөдлөх эд хөрөнгийг өмчлөх эрх болон түүний доорх газрыг эзэмших эрх Ш.Г*******ад үүссэн. Үүнийг баталгаажуулж 2024 оны 07 сарын 25-ны өдөр "Г б" ХК нь Ш.Г*******тай тухайн үл хөдлөх эд хөрөнгийн доорх Газар эзэмших эрхийг шаардах эрхийг шилжүүлэх тухай гэрээг байгуулс. Гэтэл Газар зохион байгуулалтын албы хариуд "Н З даргын 2018 оны захирамжаар эзэмшүүлэхдээ ... С дүүргийн 1 дүгээр хороо, О гудамж улсын бүртгэлийн тай Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээг ..." үндэслэсэн тухай дурдс байна. Өөрөөр хэлбэл, тухайн газар дээрх үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрх хэдийнээ “Г б" ХК-д шилжсэн байтал тухайн гэрчилгээг үндэслэн газрын эзэмших эрхийг "О******* *******" ХХК-д олгох үндэслэлгүй юм. Мөн Газрын тухай хуулийн 21 дүгээр зүйлийн 21.2.4-т заасны дагуу "хотын хөгжлийн ерөнхий төллөгөө, н газар зохион байгуулалтын ерөнхий болон тухайн жилийн газар зохион байгуулалтын төллөгөө, бүсчлэлд нийцүүлэн..." газар эзэмшүүлэх шийдвэрийг гх, мөн хуулийн 31 дүгээр зүйлийн 31.3-т "хүсэлтэд гс газар нь бусдын эзэмшиж, ашиглаж байгаа газартай ямар нэг хэмжээгээр давхцахгүй байх" шаардлагыг тус тус заас байна. Гэтэл 2018 оны 07 сарын 06-ны өдөр буюу "Г б" ХК-ийн өмчлөлд байх үед тус үл хөдлөх эд хөрөнгийн доорх газрын эзэмших эрхийг "шинээр газар эзэмшүүлсэн" төлтэйгөөр "О******* *******” ХХК-д олгосон нь түүний дээрх үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгчийн эрх ашгийг шууд хохироосон шийдвэр болсон байна. Иймд 2018 оны 07 сарын 06-ны өдөр С дүүргийн 1 дүгээр хороо, О гудамж улсын бүртгэлийн тай Үл хөдлөх эд хөрөнгө нь "Г б" ХК-ийн өмчлөлд байс тул тухайн үл хөдлөх эд хөрөнгийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээг үндэслэн газрын эзэмших эрхийг "О******* *******” ХХК-д олгох боломжгүй байс. Мөн ашиглалтад орж олон жил болсон барилга байгууламжийн доорх газарт 2018 оны газар зохион байгуулалтын шинэ төллөгөө байх боломжгүй, барилга байгууламжийн өмчлөгч нь өөр этгээд байх тул бусдын эзэмшиж, ашиглаж байгаа газартай давхацс тул дээрх хуулийн дагуу шинээр газар эзэмших эрх олгох эрх зүйн үндэслэл байгаагүй байна. Иймд газар эзэмшүүлэх тухай 2018 оны 07 сарын 06-ны өдрийн захиргаы шийдвэр нь Захиргаы ерөнхий хуулийн 47 зүйлийн 47.1.6-д заас "захиргаы акт гх эрх зүйн үндэслэл байгаагүй" буюу илт хууль бус захиргаы акт болно.

2.Захиргаы шийдвэр гх ажиллагаы журам зөрчсөн тухай Захиргаы ерөнхий хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.2.6-т "бусдын эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хөндсөн захиргаы шийдвэр гх тохиолдолд тэдгээрт урьдчил мэдэгдэх, оролцоог нь хгах" тухай, тус хуулийн 26 зүйлийн 26.1-т "Захиргаы акт, захиргаы гэрээг батл гхын өмнө эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол нь хөндөгдөж болзошгүй этгээдэд захиргаы шийдвэр гхад ач холбогдол бүхий нөхцөл байдлын талаар тайлбар, сал гх боломж олгох" тухай заас байна. Гэтэл дээрх газрыг "О******* *******" ХХК-д эзэмшүүлэх шийдвэр гхдаа тухайн газар дээрх үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгчид мэдэгдээгүй тул захиргаы шийдвэр гх ажиллагаы журмыг зөрчсөн байна. Иймд тухайн газрыг эзэмшүүлэх тухай 2018 оны 07 сарын 06-ны өдрийн захиргаы шийдвэр нь Захиргаы ерөнхий хуулийн 37 зүйлийг 37.6, 48 зүйлд заас хууль бус захиргаы акт байна. Иймд тухайн газрыг "О******* *******" ХХК-д "шинээр газар эзэмшүүлсэн" төлтэйгөөр олгосон ******* улсын бүртгэлийн тай газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ олгосон захиргаы шийдвэрийг хян үзэж, 1. Тухайн газрыг "О******* *******" ХХК-д эзэмшүүлэхээр ******* улсын бүртгэлийн тай газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ олгосон захиргаы шийдвэр нь илт хууль бус захиргаы акт болохыг хүлээн зшөөрч, ингүй болгож; 2. Тухайн газрыг "О******* *******" ХХК эзэмшүүлэх шийдвэр гхдаа захиргаы байгууллага нь Газрын тухай хууль, Захиргаы ерөнхий хуулийн захиргаы шийдвэр гх ажиллагаы журмыг зөрчсөн болохыг тогтоож өг            өаөбабөабнө үү” гэжээ.

3.2.Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч шүүх хуралда дээр гс тайлбартаа:            “Ш.Г*******ын эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол зөрчигдсөн үү гэдэг дээр нэмэлт тайлбар хэлье.

Иргэний хуулийн 84 дүгээр зүйлийн 84.3 дахь хэсэгт газар үл хөдлөхөөс салшгүй гэж байгаа. Тэгэхээр газрын эрх үл хөдлөхөө дагаад ирэх ёстой. Газрын тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.1.7 дахь хэсэгт төрөөс барих бодлого, газар дээрх үл хөдлөх болон газар хоёр бүрдэл хэсэг байна гэсэн бодлого баримтлах ёстой. Өөрөөр хэлбэл газар үл хөдлөх хоёрыг салгахгүй гэдэг бодлого Газрын тухай хуульд байна. Газрын тухай хуулийн 44 дүгээр зүйлийн 44.10 дахь хэсэгт газрын гэрчилгээ, үл хөдлөх хөрөнгө улсын бүртгэлд бүртгүүлэх үндэслэл болно гэж заас. Өөрөөр хэлбэл үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөх эрхийн үндэслэл нь газрын эрх давхар байна. Тэгэхээр газрын эрх яаж зөрчигдсөн бэ гэхээр үл хөдлөх хөрөнгийг бүхэлд нь өмчилж байгаа Ш.Г*******ын өмчлөх эрхийг хэрэгжүүлэхэд доорх газрыг эзэмших, ашиглах зайлшгүй шаардлагатай бөгөөд энэ эрх нь хуулиар баталгаажчихс байна. 2018 онд захиргаы байгууллага шийдвэр гхдаа Г б ХК-ийн эрх, ашгийг буюу өмчлөгчийн эрх ашгийг хөндөж акт гс бөгөөд сонсох ажиллагаа явуулаагүй, нөхцөл байдлыг тогтоогоогүй. 2017 оны үл хөдлөх хөрөнгийг гэрчилгээг үндэслэн гэрчилгээг олгосон байна. “О******* *******” өмчлөгч нь у******* гэрчилгээг олгов гэх агуулгаар. Нэмээд арбитрын шийдвэрүүдийг дурдс байна. Түүний өмчлөх эрхийг нотолж байгаа баримт нь 2018 онд шийдвэр гх үед солигдчихсон байс буюу “О******* *******” ХХК хэдийнээ өмчлөгч биш болчихсон байс. Сонсох ажиллагаа хийгдээгүй буюу шийдвэр гх ажиллагаы журам зөрчиж гс захиргаы акт илт хууль бус болно.

Мөн уг газрыг “О******* *******” ХХК-д олгохоо орон сууц, гражийн зориулалтаар олгосон байдаг. Гэтэл бодит байдал дээр уг газар эдээр орон сууц, граж барих боломжгүй байдаг. Одоог хүртэл ямар ч бүтээн байгуулалт баригдаагүй бөгөөд өмчлөл нь “Г б” ХК дээр байж байгаад 2022 онд Ш.Г******* руу шилжсэн. Ийм учраас өмчлөгчийн эрх зөрчигдсөн буюу тухайн газар дээрх орон сууц болон гражийг өмчлөгчийн эрх зөрчигдөж байгаа юм. Уг нөхцөл байдал арилаагүй байхад өмчлөгч нь ахиад солигдсон буюу Ш.Г*******ад өмчлөх эрх шилжсэн учраас шүүхэд нэхэмжлэл гх эрх нь мөн адил шилжсэн гэж май зүгээс үзэж байна” гэв.

3.3.Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүхэд бичгээр гс хариу тайлбартаа:

“Иргэн Ш.Г*******ын нэхэмжлэлтэй Н З дд холбогдуул гс нэхэмжлэлийн шаардлагатай тилцаад, хүлээн зшөөрөх боломжгүй тул дараах хариу тайлбарыг хүргүүлж байна. Н З даргын 2005 оны 08 сарын 26-ны өдрийн захирамжаар С дүүргийн 1 дүгээр хороо, О гудамжинд лах 1445 м.кв газрыг орон сууц, гражийн зориулалтаар "Б" ХХК-д х эзэмшүүлсэн байна. "Б" ХХК, " и х" ХХК нарын байгуулс 2007 оны 09 дүгээр сарын 06-ны өдрийн "Үл хөдлөх хөрөнгө үнэ төлбөргүй шилжүүлэх гэрээ"-г үндэслэн Н З даргын 2007 оны 11 дүгээр сарын 19-ний өдрийн "Газар эзэмшүүлэх ашиглуулах эрхийн нэр шилжүүлэх тухай" захирамжаар тус газрыг " и х" ХХК-ийн нэр дээр шилжүүлэн эзэмшүүлсэн байна Монголын Үндэсний арбитрын 2009 оны сарын 25-ны өдрийн шийдвэрээр тус газар дээрх 9 давхар орон сууцны барилгыг "О******* *******" ХК-д бүхэлд нь шилжүүлэхийг "Б" ХХК-д даалгас шийдвэрийг үндэслэн 2010 оны 07 сарын 21-ны өдрийн Улсын бүртгэлийн гэрчилгээ авч, 3790 м.кв орон сууц болон 85 м.кв гражийн өмчлөгчөөр бүртгэгдсэн байна. 2010-2015 оны хооронд талууд үл хөдлөх хөрөнгөтэй холбоотой мыг шийдвэрлүүлэхээр хууль шүүхийн байгууллагад хянагдаж байс тул барилгын доорх газрын эрх өмнөх эзэмшигчид хэвээр хадгалагдаж байс.

Улмаар 2015 онд тус м шүүхээр эцэслэн шийдвэрлэгдэж, Н З даргын 2017 оны 11 дүгээр сарын 24-ний өдрийн захирамжаар Н З даргын 2007 оны 11 дүгээр сарын 19-ний өдрийн захирамжийн " и х" ХХК-д холбогдох хэсгийг ингүй болгож, Н З даргын 2018 оны 07 сарын 06-ны өдрийн "Газар эзэмших эрх олгох тухай" захирамжаар орон сууц. гражийн доорх 1445 м кв газрыг "О******* *******" ХХК-д 15 жилийн хугацаагаар эзэмшүүлсэн байна. "О******* *******" ХХК нь м бүхий газрыг тус байгууллагад эзэмшүүлэхээс өмнө буюу 2010 онд "Г” ХК-д барьцаалс нь эрх зүйн үндэслэлгүй байх бөгөөд Н З даргын 2018 оны 07 сарын 06-ны өдрийн "Газар эзэмших эрх олгох тухай" захирамжтай холбоотой нэхэмжлэгчийн ямар нэгэн эрх, ашиг сонирхол зөрчигдөөгүй байна. Иймд Захиргаы хэрэг хян шийдвэрлэх тухай хуулийн 54 зүйлийн 54.1.5 дахь хэсэгт заасны дагуу нэхэмжлэл гх эрхгүй этгээд байх тул нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзаж өгнө үү” гэжээ.

3.4.Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүх хуралда дээр гс тайлбартаа:

“М бүхий газар дээр х Н З даргын 2005 оны тоот захирамжаар газар эзэмшүүлсэн байдаг. Тус компи “ -и-х” ХХК-тай гэрээ байгуулж, тус газрын эрхийг “ -и-х” ХХК-д шилжүүлэхээр болсон бөгөөд улмаар 2007 онд Н З даргын захирамжаар шилжсэн байдаг. Түүний дээд талын үл хөдлөх хөрөнгийг “Б” ХХК болон “О******* *******” ХХК нарын хооронд шилжүүлэх гэрээ хийгдэж тус гэрээний мтай холбоотой Арбитрын шийдвэрээр үл хөдлөх хөрөнгийн эрхийг “О******* *******” ХХК-д шилжүүлэхийг даалгас. Улмаар үл хөдлөх хөрөнгийн бүртгэл “О******* *******” ХХК-ийн нэр дээр бүртгэгдсэн байдаг. Гэвч доод талын газар нь “ - и-х” ХХК-ийн нэр дээр байсаар байгаад 2017 онд ингүй болсон байна.

Үүнээс үзвэл “О******* *******” ХХК болон “Г б” ХК нарын хооронд байгуулагдс үл хөдлөх хөрөнгийн доод талын газрыг барьцаалс гэрээ нь өөр компийн нэр дээр байс байна. Монгол Улсын Иргэний хуулийн 156 зүйлийн 156.2 дахь хэсэгт үл хөдлөх хөрөнгийг барьцаалс тохиолдолд тухайн үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээний барьцаы бүртгэл хийгдэх ёстой гэсэн байна. Гэтэл “О******* *******” ХХК-д газар эзэмших эрх байхгүй байхад барьцаы гэрээ хийсэн байх бөгөөд уг гэрээ ин төгөлдөр биш юм. Шүүхийн шийдвэрээр “О******* *******” ХХК-ийг “Г б” ХК-ийн өмчлөлд шилжүүлэхийг даалгас гэж байгаа. Даалгас захирамж нь зхөн “О******* *******” ХХК-д даалгас. Харин Н З дд даалгаагүй. “О******* *******” ХХК даалгас захирамжийг биелүүлэхийн тулд газар эзэмших эрх “О******* *******” ХХК-д үүсэж байж шийдвэр биелэгдэх үндэслэлтэй. Мөн нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэл хэсгийг уншихад хоёр 2018 онд тус үл хөдлөх хөрөнгө эзэмшигчдийн эрх зөрчигдөж байна гэсэн агуулга бүхий нэхэмжлэл гс байдаг. Харин 2018 онд үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөгч “Г б” ХК-д байдаг. Гэтэл “Г б” ХК-ийн эрх ашиг хөндөгдөж байхад иргэн Ш.Г******* нэхэмжлэл гх эрх бүхий этгээд мөн эсэх нь эргэлзээтэй байна. Шүүхийн тухай хуульд шүүхийн шийдвэрийг иргэн аж ахуйн нэгж захиргаы байгууллага заавал биелүүлэх үүрэгтэй компьютерын шийдвэр бол шүүхийн шийдвэрийн нэгэн адил ин төгөлдөр учраас Н З д шийдвэрийг үндэслээд м бүхий 2018 оны захирамжаар гс. Иймд нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү” гэв.

3.5.Гуравдагч этгээдийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүхэд бичгээр гс хариу тайлбартаа:

Нийслэл дэх Захиргаы хэргийн х шатны шүүхийн шүүгчийн 2024 оны 09 дүгээр сарын 18-ны өдрийн 8/ШЗ2024/7794 Ш.Г*******ын нэхэмжлэлтэй, Н З дд холбогдох захиргаы хэрэгт О******* ******* ХХК-ийг гуравдагч этгээдээр тат оролцуулжээ.

Май компи нь Ш.Г*******ын нэхэмжлэлийн шаардлагатай тилцаж бүхэлд нь хүлээн зшөөрөхгүй байх тул дараах агуулга бүхий хариу тайлбар, хүсэлтийг гж байна. Үүнд:

Нэг. Шаардах эрх шилжүүлэх гэрээ нь ин төгөлдөр бус

1. "О******* *******” ХХК нь 2014 оны 06 сарын 9-ны өдөр "Г б" ХК-тай эвлэрлийн гэрээ байгуулж, тус гэрээгээр талуудын хооронд үүссэн зээлийн төлбөр тооцооны асуудлыг хэрхэн төлж барагдуулах талаар зохицуулс. Гэрээний 2.2.1-т "Хариуцагч нь өөрийн өмчлөлийн С дүүргийн, хороо, О гудамж- . /1 тоот хаягт шилтай улсын бүртгэлийн гэрчилгээний т, 3790.85 м.кв талбай бүхий орон сууц, 84.94 м.кв талбайтай гараашийн зориулалттай үл хөдлөх эд хөрөнгийг, доорх газрын хамт эрхийн зөрчилгүй, биет байдлын доголдолгүйгээр гэрээний 222-т заас буца худалдаж авах нөхцөлтэйгөөр “Г бны өмчлөлд шилжүүлнэ" хэмээн заас. Эвлэрлийн гэрээний дагуу хүлээсэн зарим үүргээ Г б одоо хүртэл бүрэн биелүүлээгүй байна

2.Эвлэрлийн гэрээ талуудын эрх, үүргийг цогцоор зохицуулс, харилц шинж, агуулгатай учраас Г б аль нэг эрхээ өөрийн дураар. "О******* *******" ХХК-ийн зшөөрөлгүйгээр гуравдагч этгээдэд шилжүүлэх нь уг гэрээний мөн чарт харшлах ба Иргэний хуулийн 3 ба 4 дүгээр зүйлд заас шаардах эрх, үүрэг /өр/ шилжүүлэх журмыг зөрчсөн байна. Тодруулбал, "О******* *******” ХХК-ийн зшөөрөлгүйгээр Г б "Үл хөдлөх хөрөнгийн доорх газар эзэмших эрхийг шаардах эрх"-ээ бусдад шилжүүлэх эрхгүй.

3.Ш.Г******* болон "Г б" ХК-ын хооронд байгуулс "Үл хөдлөх хөрөнгийн доорх 3 газар эзэмших эрхийг шаардах эрх шилжүүлэх тухай" гэрээ нь ин төгөлдөр бус байх хэлцэлд хамаарна Тодруулбал, Иргэний хуулийн 56 зүйлийн 56.1.8 "хуулиар тогтоосон хэлбэрийг зөрчсөн, хуульд заас тохиолдолд зохих этгээдийн зшөөрөлгүй хийсэн хэлцэл" нь ин төгөлдөр бус байх байх бөгөөд тус гэрээ нь байгуулагдс цагаас эрх зүйн үйлчлэлгүй.

Хоёр.Иргэн Ш.Г нь захиргаы хэргийн шүүхэд нэхэмжлэл гх эрхгүй этгээд

4.Эвлэрлийн гэрээний аль тал нэг болж оролцоогүй, ямар нэгэн эрх эдэлж, үүрэг хүлээхгүй хөндлөнгийн гуравдагч этгээд тухайн гэрээнд заас асуудлаар өөрийнх нь хууль ёсны ашиг сонирхол хөндөгдөж байна хэмээн үзэж захиргаы байгууллага, алб тушаалтд гомдол гс, мөн захиргаы хэргийн шүүхэд нэхэмжлэл гж байгаа нь хууль зүйн үндэслэлгүй юм. У******* нь, аливаа этгээд өөрийн субьектив эрх зөрчигдсөн тохиолдолд захиргаы хэргийн шүүхэд хдах эрхтэй, харин бусад этгээдийн ийм эрхийг шилжүүлэн авч шүүхэд хдах эрх хуулиар олгогдоогүй байна.

5.Эвлэрлийн гэрээ 2014 онд байгуулагдс ба "О******* *******” ХХК нь өөрийн өмчлөлийн үл хөдлөх хөрөнгийг буца худалд авах нөхцөлтэйгөөр 2017 онд Г бны өмчлөлд түр хугацаагаар шилжүүлсэн байдаг. Гэтэл Г б нь май компийн буц худалд авах эрхийг зөрчиж, бидэнд мэдэгдэхгүйгээр уг үл хөдлөх хөрөнгийг 2022 онд иргэн Ш.Г*******ад дүр үзүүлсэн хэлцлээр шилжүүлсэн Мөн бны дсд байгаа май 963,0 сая төгрөгт өмнө дурдс үл хөдлөх хөрөнгөөс зохих талбай, давхар, өрөөг гж өгөх үүргээ өдий хүртэл биелүүлээгүй.

6.Ш.Г******* 2022 онд үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөх эрхийг шилжүүлсэн авс учраас үүнээс өмнөх цаг хугацад хамаарах 2018 оны З даргын захирамжийн талаар гомдол, нэхэмжлэл гх эрхгүй.

7.Түүнчлэн нэхэмжлэлийн үндэслэлтэй тилцахад иргэн Ш.Г*******ын эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол хөндөгдөхүйц нөхцөл байдал үүссэн гэж үзэхээргүй, яг ямар субьектив эрх зөрчигдөөд байгаа мөн л тодорхойгүй байна. Жишээ нь 2018 оны 7-р сарын 6-ны өдөр шинээр газар эзэмшүүлсэн төлтэйгөөр май компид газар олгосон З даргын захирамж нь 2022 онд өмчлөх эрхтэй болсон иргэн Ш Г*******ын эрх ашгийг зөрчих боломжгүй юм. Захиргаы хэрэг шүүхэд хян шийдвэрлэх тухай хуулийн 54 дүгээр зүйлд шүүх нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзах тохиолдлыг нэрлэн заас байх бөгөөд 54.1.5" нэхэмжлэл гх эрхгүй этгээд нэхэмжлэл гс" тохиолдолд нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзах хуулийн зохицуулалттай билээ.

Иймд иргэн Ш.Г*******ын Н З дд холбогдуул гс нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзаж, хэргийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү” гэжээ.

3.6.Гуравдагч этгээдийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүх хуралда дээр гс тайлбартаа:

“Ш.Г******* нь Н З даргын 2018 оны захирамжтай мж байгаа. Тухайн захиргаы актыг илт хууль болохыг тогтоолгохоор шүүхэд нэхэмжлэл гс. Н З д нь 2009 оны Арбитрын шийдвэр, 2010 оны шүүгчийн захирамжаар баталгаажс шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх хуудсыг үндэслэсэн. Хамгийн х “Б” ХХК-аас “О******* *******” ХХК нь худалдах, худалд авах гэрээний үндсэн дээр өмчлөлийг шилжүүлэн авс байдаг. Тухайн м явсаар 2010 онд эцэслэн шийдвэрлэгдэж, 2014 болон 2017 онд “Г б” ХК-тай гэрээг байгуулс байдаг. Харин 2017 онд тухайн газар гараагүй байс.

Улмаар “Б” компи болон “О******* *******” ХХК нарын хоорондох м эцэслэгдэж, тухайн үл хөдлөх хөрөнгийг “О******* *******” ХХК-ийн эзэмшлийн гэх шүүгчийн захирамж гарс. Тухайн үед бидний зүгээс уг захирамжийн үйлчлэлийг хгуулахаар Н З дд хд “бид дээрх газрын эзэмшигч у******* доорх газрын хамт бидэнд эзэмшүүлээч” гэхэд доорх газрыг бидэнд гж өгсөн. Энэ бол Н З д нь ямар нэгэн байдлаар Захиргаы ерөнхий хууль, Газрын тухай хуульд заас ажиллагааг зөрчөөгүй. Хуулийн ин төгөлдөр шүүхийн шийдвэрийг үндэслэн майд газрыг олгосон байдаг. 2017 онд Г б нь дээрх үл хөдлөхийг шилжүүлж авс. Хариуцагчийн хэлсэнчлэн тухайн үед “О******* *******” ХХК-д газар эзэмших эрх үүсээгүй байс у******* барьцаы гэрээ хууль зүйн үндэслэлгүй. Тийм учраас “О******* *******” ХХК нь “Г б” ХК-тай гэрээ байгуул шилжүүлэх ёстой байсныг бид мэдэхгүй гэх тайлбарыг өгч байна. Энэ тайлбар нь үндэслэлтэй юм. У******* нь “Г б” ХК болон “О******* *******” ХХК нарын хоорондын хэлэлцлийн асуудал байгаа. Ш.Г******* нь 2022 онд м бүхий үл хөдлөх хөрөнгийг худалдаж авс байдаг. Гэхдээ м бүхий 2018 оны захиргаы актад нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол нь хэрхэн зөрчигдөж байгаа нь эргэлзээтэй байна. Мөн захиргаы акт илт хууль бус байх тохиолдлыг Захиргаы ерөнхий хуульд заас байдаг. Нэхэмжлэгч тайлбарлахдаа бодит нөхцөл байдалд хэрэгжих боломжгүй захиргаы акт гэж тайлбарлаж байгаа хэдий ч тухайн үедээ буюу 2018 ондоо хэрэгжих боломжтой байс.

2017 онд “Г б” ХК өмчлөгч болсон байс гэж тайлбарлаж байна. Тухайн үед май компи дээр газрын эрх гараагүй байс. Тийм учраас Н З дд мэдэгдэх боломжгүй нөхцөлд байс. Нэхэмжлэгчийн хэлж байгаагаар 2018 онд газар олгохдоо “Г б” ХК-ийн эрх зөрчигдөж байгааг захиргаа мэдэх ёстой байс, сонсох, мэдэгдэх ажиллагаа хийгдэх ёстой байс гэж байна. Гэтэл тухайн үед улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй, барьцаы эрх байхгүй, уг газар “Г б” ХК-ийн гэдгийг нотлох боломжгүй байс у******* уг ажиллагаа хийгдэх эрх зүйн үндэслэлгүй юм. Мөн хавтаст хэргээс харахад 2017 болон 2018 онуудад Г бны зүгээс уг газар майх гэдэг байдлаар захиргаы байгууллагад хдаагүй байс. Тэгэхээр үүнийг захиргаы байгууллага мэдэх боломжгүй байжээ” гэв. 

                                                            ҮНДЭСЛЭХ НЬ:

Нэг.Мы зүйл, эрх зүйн харилцаы төрөл:

1.1.Энэ хэрэгт газрын эрх зүйн харилцаы хүрээнд үүссэн, газар эзэмших эрхийн үйл баримт хэлэлцэгдсэн болно.

            Хоёр.Шүүхэд тогтоогдсон үйл баримт, м бүхий захиргаы актын хууль зүйн үндэслэлийн талаар:

            2.1.Нэхэмжлэгч Ш.Г*******ын орон сууц, граж өмчлөх эрх, газар эзэмших эрх, эрх зүйн байдлын талаар:

2.1.1.Нэхэмжлэгч Ш.Г******* нь Г бтай байгуулс 2022 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн Үл хөдлөх хөрөнгө худалдах, худалд авах гэрээний үндсэн дээр С дүүргийн 1 дүгээр хороо, О гудамж , /1 тоот хаягт шилтай, Улсын бүртгэлийн т бүртгэгдсэн, үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөх эрхийн гэрчилгээтэй, 3790.85 метр квадрат талбай бүхий орон сууц, 84.94 метр квадрат бүхий гражийн зориулалт бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийг худалд авч, 2022 оны 02 сарын 18-ны өдөр Эд хөрөнгийн эрхийн бүртгэлийн газар бүртгүүлж, өмчлөх эрхийг шилжүүлэн авс байна. /ХХ-1-ийн 7-9 дэх хуудас/

2.1.2.Ш.Г*******ад уг газарт газар эзэмших эрх үүсч байгаагүй байна.

            2.2.М бүхий газарт газрын эрх зүйн харилцаа хэзээ, хэнд хэрхэн үүссэн талаар:

            2.2.1.Н З даргын 2005 оны 08 сарын 26-ны өдрийн 348 захирамжаар “Б” ХХК-д С дүүргийн 1 дүгээр хороонд, орон сууц, гражийн зориулалтаар 1116 метр квадрат газрыг 15 жилийн хугацаагаар эзэмшүүлж, газрын баталгаат хэмжээг тогтоосон актыг үйлдсэн байна. /ХХ-1-ийн 82-92 дахь тал/

2.2.2.”Б” ХХК нь 2006 оны 06 сарын 27-ны өдөр Газрын харилцаа, геодези зураг зүйн газрын Эд хөрөнгө өмчлөх эрх, түүнтэй холбоотой бусад эрхийн бүртгэлийн албд хдаж, “... Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт байгаа Б Улсын өмч болох С дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт лах 3790.85 метр квадрат талбай  бүхий 9 давхар орон сууц, 84.94 метр квадрат 6 машины дула гражийг худалд авс ...”, “... 9 давхар барилгын доорхи болон орчны газрыг эзэмшихтэй холбоотой асуудлыг  ... орон нутгийн эрх бүхий байгууллагатай хамтр шийдвэрлэхээр болсон” тухайгаа дурдаж, уг үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөх эрхийн гэрчилгээ авах хүсэлтээ гжээ. /ХХ-1-ийн 35 дахь тал/

2.2.3.2006 оны 07 сарын 20-ны өдөр энэхүү газрын дээрх үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөгчөөр “Б” ХХК-ийг улсын бүртгэлийн т бүртгэж, гэрчилгээ олгожээ. /ХХ-1-ийн 99 дэх тал/

            2.2.4.“Б” ХХК нь 2006 оны 08 сарын 01-ний өдөр С дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт лах 3790.85 метр квадрат талбай бүхий 9 давхар орон сууц, 84.94 метр квадрат 6 машины дула гражийг гэрээний дагуу үнэ төлбөргүйгээр “Б” ХХК-д шилжүүлсэн тул тус компийн нэр дээр бүртгэж, гэрчилгээ олгох хүсэлт гсныг үндэслэн, өмч “Б” ХХК-ийн нэр дээр бүртгэгдсэн байна. /ХХ-1-ийн 98, 132 дахь тал/

            2.2.5.“Б” ХХК-иас 2007 оны 09 дүгээр сарын 06-ны өдөр Эд хөрөнгийн эрхийн улсын бүртгэлийн газарт хдаж, С дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт лах 3790.85 метр квадрат талбай бүхий 9 давхар орон сууц, 84.94 метр квадрат 6 машины дула гражийг “ -и-х” ХХК-д үнэ төлбөргүй шилжүүлэх хүсэлт гс байгаа ба 2007 оны 09 дүгээр сарын -ны өдөр тус компийг өмчлөгчөөр бүртгэж, өмчлөх эрхийн гэрчилгээ олгожээ. /ХХ-1-ийн 134 дэх, ХХ-2-ын 55 дахь тал/

            2.2.6.Монголын Үндэсний худалдаа аж үйлдвэрийн тхимын дэргэдэх Монголын Үндэсний арбитрын 2009 оны сарын 25-ны өдрийн шийдвэрээр С дүүргийн 1 дүгээр хороо, О гудамж , /1 тай 9 давхар орон сууцны барилгын өмчлөх эрхийг бүхэлд нь “О******* *******” ХХК-д шилжүүлэхийг “Б” ХХК-д даалгаж шийдвэрлэж, энэ Арбитрын шийдвэрийг Х- дүүргийн шүүхийн шүүгчийн 2010 оны 01 дүгээр сарын 20-ны өдрийн захирамжаар баталгаажуулж, Н шүүхийн 2010 оны 05 сарын 21-ний өдрийн 69 дүгээр тогтоолоор Арбитрын шийдвэрийг ингүй болгуулахаар гс “Б” ХХК-ийн хүсэлтийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэжээ. /ХХ-1-ийн 160-167, ХХ-2-ын 68-69 дэх тал/

            2.2.7.Ингээд Арбитрын дээрх шийдвэрийг үндэслэн 2010 оны 07 сарын 21-ний өдөр Эд хөрөнгийн эрхийн улсын бүртгэлийн т С дүүргийн 1 дүгээр хороо, О гудамж , /1 тай 9 давхар орон сууц, 84.94 метр квадрат гражийн өмчлөгчөөр “О******* *******” ХХК-ийг бүртгэж, тай гэрчилгээ олгожээ. Уг гэрчилгээг гээгдүүлсэн үндэслэлээр 2017 онд дахин олгож, гэрчилгээний болсон байна. /ХХ-1-ийн 188, 193 дахь тал/

            2.2.8.“О******* *******” ХХК нь “Г б” ХК-тай байгуулс 2014 оны 06 сарын 09-ний өдрийн Эвлэрлийн гэрээний 2.2.1-т “Хариуцагч /энэ нь “О******* *******” ХХК/ нь өөрийн өмчлөлийн С дүүргийн 1 дүгээр хороо, О гудамж , /1 тай хаягт лалтай улсын бүртгэлийн , гэрчилгээний т, 3790.85 метр квадрат талбай бүхий орон сууц, 84.94 метр квадрат талбайтай гражийн зориулалттай үл хөдлөх хөрөнгийг, доорх газрын хамт эрхийн зөрчилгүй, биет байдлын доголдолгүй ... тооцож, энэ гэрээний 2.2.2-д заас буца худалд авах нөхцөлтэйгөөр, нэхэмжлэгч тал /энэ нь “Г б” ХК/-ын өмчлөлд шилжүүлнэ” гэжээ. /ХХ-1-ийн дахь тал/

            2.2.9.Уг эвлэрлийг Сум дундын 14 дүгээр шүүхийн шүүгчийн 2014 оны 06 сарын 18-ны өдрийн захирамжаар баталж, “Г б” ХК-ийн нэхэмжлэлтэй “О******* *******” ХХК-д холбогдох иргэний хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон байна. /ХХ-1-ийн 15 дахь тал/

            2.2.10.“Г б” ХК-иас 2017 оны 11 дүгээр сарын 03-ны өдөр С дүүргийн Эд хөрөнгийн эрхийн бүртгэлийн тт тай алб бичгээр хдаж, “... “О******* *******” ХХК-ийн өмчлөлийн С дүүргийн 1 дүгээр хороо, О гудамж , /1 тай хаягт лалтай улсын бүртгэлийн , гэрчилгээний т, 3790.85 метр квадрат талбай бүхий орон сууц, 84.94 метр квадрат талбайтай гражийн зориулалттай үл хөдлөх хөрөнгийг Г бны өмчлөлд шилжүүлэхээр шүүхээс шийдвэрлэсэн тул уг хөрөнгийг Г бны нэр дээр бүртгэж өгөх хүсэлтийг гжээ. /ХХ-1-ийн 198 дахь тал/

2.2.11.Үүнтэй хамт “О******* *******” ХХК-иас мөн өдөр, мөн бүртгэлийн байгууллагад 192 тай алб бичгээр хдаж “... эвлэрлийн гэрээг баталгаажуулс 2014 оны 06 сарын 18-ны өдрийн т шүүгчийн захирамжийн дагуу “О******* *******” ХХК-ийн өмчлөлийн С дүүргийн 1 дүгээр хороо, О гудамж , /1 тай хаягт лалтай улсын бүртгэлийн , гэрчилгээний т, 3790.85 метр квадрат талбай бүхий орон сууц, 84.94 метр квадрат талбайтай гражийн зориулалттай үл хөдлөх хөрөнгийг Г бны өмчлөлд шилжүүлэхээр шүүхээс шийдвэрлэсэн тул өмчлөх эрхийг тус бны нэр дээр шилжүүлж бүртгэхийг хүссэн хүсэлтийг тус тус гжээ. /ХХ-1-ийн 199 дэх тал/

            2.2..Ингээд уг үл хөдлөх эд хөрөнгүүд 2017 оны 11 дүгээр сарын 03-ны өдөр “Г б” ХК-ийн нэр дээр бүртгэгдэж, өмчлөх эрхийн гэрчилгээ олгогджээ. /ХХ-1-ийн 230 дахь тал/

2.2.13.Эдгээр үйл баримтын явцад С дүүргийн 1 дүгээр хороо, О гудамж , /1 тай хаягт лалтай улсын бүртгэлийн , гэрчилгээний т, 3790.85 метр квадрат талбай бүхий орон сууц, 84.94 метр квадрат талбайтай гражийн зориулалттай үл хөдлөх хөрөнгийн доорхи газар болон орчны газрыг Н З даргын 2007 оны 11 дүгээр сарын 19-ний өдрийн захирамжаар “ -и-х” ХХК-д нэр шилжүүлэн эзэмшүүлсэн боловч Н З даргын 2017 оны 11 дүгээр сарын 24-ний өдрийн захирамжаар, өөрийн гс 2007 оны 11 дүгээр сарын 19-ний өдрийн захирамжийн хавсралтын 23 дахь хэсэг буюу “ -и-х” ХХК-д холбогдох хэсгийг ингүй болгосноор тус компийн газар эзэмших эрх дуусгавар болсон байна.

2.2.14.Ингээд 2017 оны 11 дүгээр сарын 24-ний өдрөөс хойш 8 сар орчмын хугацад газар эзэмших шийдвэр гагүй байгаад Н З даргын 2018 оны 07 сарын 06-ны өдрийн шийдвэрийн хавсралтын 7 дахь заалтаар “О******* *******” ХХК-д 1445 метр квадрат газрыг эзэмшүүлж, шийдвэрлэжээ. /ХХ-2-ын 49-51 дэх тал/

2.2.15.“О******* *******” ХХК-д 1445 метр квадрат газрыг эзэмшүүлж шийдвэрлэсэн 2018 оны  07 сарын 06-ны өдрийн байдлаар “О******* *******” ХХК-ийн болон “Г б” ХК-ийн 2017 оны 11 дүгээр сарын 03-ны өдөр гс хүсэлтийн дагуу С дүүргийн 1 дүгээр хороо, О гудамж , /1 тай хаягт лалтай улсын бүртгэлийн , гэрчилгээний т, 3790.85 метр квадрат талбай бүхий орон сууц, 84.94 метр квадрат талбайтай гражийн зориулалттай үл хөдлөх хөрөнгө нь Г бны өмчлөлд шилжчихсэн байс тул Н З дас эдгээр үл хөдлөх хөрөнгийн доорхи газар болон орчны газрыг “О******* *******” ХХК-д эзэмшүүлэхээр шийдвэрлэсэн нь энэхүү мыг үүсгэсэн байна.

2.3.Гуравдагч этгээд “О******* *******” ХХК нь “Г б” ХК-тай байгуулс 2014 оны 06 сарын 09-ны өдрийн Эвлэрлийн гэрээний 2.2.1-т заас “... 3790.85 метр квадрат талбай бүхий орон сууц, 84.94 метр квадрат талбайтай гражийн зориулалттай үл хөдлөх хөрөнгийг, доорх газрын хамт эрхийн зөрчилгүй, биет байдлын доголдолгүй” гэдгийг захиргаы хэргийн шүүхэд тайлбарлахдаа “гэрээнд зхөн үл хөдлөх хөрөнгийн доорх газрыг “Г б” ХХК-д шилжүүлэхээр гэрээгээр тохирсон, бусад газраа май компи эзэмших эрхтэй, уг газартаа барилга барина” гэж тайлбарлаж, шүүхэд мж байгаагаас үзвэл гэрээний энэхүү заалтын талаар “О******* *******” ХХК нь эрх зүйн мтай байгаа гэж үзлээ.

2.4.Газрын тухай хуулийн 61 дүгээр зүйлийн 61.1-д “Төрийн эрх бүхий байгууллага, алб тушаалт өөрийн шийдвэр, үйлдэл /эс үйлдэхүй/-ээрээ газрын тухай хууль тогтоомж, газар эзэмшигч, ашиглагчийн хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн бол уг байгууллага, алб тушаалт өөрөө буюу түүний дээд шатны байгууллага, алб тушаалт, эсхүл шүүх уг хууль бус шийдвэрийг ингүй болгож, үйлдлийг тасл зогсооно” гэжээ.

2.5.Захиргаы хэрэг шүүхэд хян шийдвэрлэх тухай хуулийн 1 дүгээр зүйлийн 1-т “Энэ хуулийн зорилт нь хүн, хуулийн этгээдээс захиргаы байгууллагын хууль бус үйл ажиллагаы улмаас зөрчигдсөн, эсхүл зөрчигдөж болзошгүй эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлоо хамгаалуулахаар, түүнчлэн нийтийн ашиг сонирхлыг төлөөлөх эрх бүхий этгээд, хуульд заас бол захиргаы байгууллагаас гс нэхэмжлэлийн дагуу захиргаы хэргийг шүүхэд хян шийдвэрлэхтэй холбогдсон харилцааг зохицуулахад оршино гэж, 3 зүйлийн 3.1.3-т “нэхэмжлэл" гэж хүн, хуулийн этгээдээс захиргаы хууль бус үйл ажиллагаы улмаас зөрчигдсөн, эсхүл зөрчигдөж болзошгүй эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлоо хамгаалуулахаар, түүнчлэн нийтийн ашиг сонирхлыг төлөөлөх эрх бүхий этгээд, хуульд тусгайл заас бол захиргаы байгууллагаас нийтийн эрх зүйн чиг үүргийг хэрэгжүүлэхтэй холбогдон үүссэн мыг шийдвэрлүүлэхээр захиргаы хэргийн шүүхэд гс өргөдлийг” ойлгоно гэж тус тус заас байдаг.

2.6.Дээрх Газрын тухай хууль болон Захиргаы хэрэг шүүхэд хян шийдвэрлэх тухай хуулийн заалтуудаас үзвэл гомдол, нэхэмжлэл ггч этгээд нь эрх зүйн харилцаы оролцогчийн хувьд субьектив эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлоо хамгаалуулахаар шаардах, шүүх нь нэхэмжлэл ггчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол хөндөгдсөн эсэхэд дүгнэлт өгч хэрэг, мыг шийдвэрлэх эрх хэмжээтэй байна.

2.7.Нэхэмжлэгчийн шүүхэд шаардаж байгаа мы зүйл нь “Г б” ХК-тай байгуулс гэрээний дагуу газрыг Ш.Г*******ад эзэмшүүлэх ёстой гэж тайлбарлаж байгаа ч Ш.Г******* нь дээр дурдаж байгаа 2014 оны Эвлэрлийн гэрээний дагуу “О******* *******” ХХК, эсхүл Н З дтай эрх зүйн харилцад ороогүй, “О******* *******” ХХК , Н З д нь уг гэрээний дагуу Ш.Г*******ын өмнө үүрэг хүлээгээгүй байгаа тул нэхэмжлэгч нь уг гэрээний үүргийн гүйцэтгэлээр Н З дд холбогдуулж шаардлага гх эрхгүй байна.

2.8.Өөрөөр хэлбэл, “О******* *******” ХХК нь “Г б” ХК-тай байгуулс 2014 оны 06 сарын 09-ний өдрийн Эвлэрлийн гэрээний заалтаар мж байгаа тохиолдолд уг гэрээний заалтыг ойлгох, тайлбарлах, үл хөдлөх хөрөнгийн зхөн доорхи газар, эсхүл орчны газрыг “О******* *******” ХХК болон Н З дас шаардах эрх нь “Г б” ХХК-д хадгалагдаж байна.

2.9.Нөгөө талаас “Г б” ХК нь 2014 оны 06 сарын 09-ний өдрийн Эвлэрлийн гэрээний дагуу “О******* *******” ХХК-иас үл хөдлөх хөрөнгийн доорхи болон орчны газрыг бүхэлд нь эсхүл хэсэгчлэн шилжүүлэхийг шаардаагүй тохиолдолд, сүүлд “Г б” ХХК-иас өмчлөх эрхийг шилжүүлж авс Ш.Г******* нь өөрт өмчлөх эрх үүсээгүй байс хугацаа буюу өмчлөх эрх шилжихээс өмнө үүссэн эрх зүйн харилцааас үүссэн үр дагаврыг арилгах талаар шаардах эрхгүй байна.

2.10.Тодруулбал, тухайн үл хөдлөх хөрөнгө “Г б” ХК-ийн өмчлөлд байхад түүний өмчлөх үл хөдлөх эд хөрөнгийн доорх болон орчны газрыг “О******* *******” ХХК-д эзэмшүүлсэн Н З даргын 2018 оны 07 сарын 06-ны өдрийн шийдвэрийн хавсралтын “О******* *******” ХХК-д холбогдох хэсгийг ингүй болгуулахаар шаардах эрх нь “Г б” ХХК-д байна.

2.11.“Г б” ХХК нь үл хөдлөх хөрөнгийг өөрийн өмчлөлд байс хугацад өмчийн доорх газрыг бусад эзэмшүүлсэн талаар магүй тохиолдолд нэхэмжлэгч Ш.Г*******ыг эрхийн доголдолтой эд хөрөнгө шилжүүлж авс гэж үзэх хууль зүйн үр дагавартай учраас “Г б” ХК нь шаардах эрхээ хэрэгжүүлээгүй тохиолдолд  Ш.Г*******ыг энэ талаар шаардах эрхгүй гэж үзэх эрх зүйн үр дагавартай юм.

2..Иймд нэхэмжлэгч Ш.Г*******ад 2022 онд тухайн үл хөдлөх хөрөнгө шилжиж ирсэн байгаа тул түүнд өмчлөх эрх үүсэхээс өмнө үүссэн “О******* *******” ХХК-д газар эзэмшүүлсэн Н З даргын 2018 оны 07 сарын 06-ны өдрийн шийдвэрийн хавсралтын “О******* *******” ХХК-д холбогдох хэсгийг ингүй болгуулахаар шаардах эрхгүй гэж үзсэн тул уг захирамжийн хууль зүйн үндэслэлийн талаар шүүх дүгнэлт өгөх хууль зүйн боломжгүй байна.

2.13.Шүүх энэхүү үндэслэлээр нэхэмжлэгч Ш.Г*******ын нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож байгаа бөгөөд уг мыг шүүхийн шийдвэрээр шийдвэрлэж байгаа хууль зүйн үндэслэл нь нэхэмжлэгчийн шүүхэд мэдүүлэх эрхийг хгаж, нэхэмжлэгчийн шаардлага гх эрхийн талаар эрх зүйн дүгнэлт өгөх нь зүйтэй гэж үзсэн болно.

2.14.Шүүхийн энэ шийдвэр нь “Г б” ХХК-ийг газар эзэмших маа шийдвэрлүүлэхээр шүүхэд шаардах эрхээ хэрэгжүүлэх, иргэний журмаар гэрээний заалтыг тайлбарлаж мх эрхийг хязгаарлахгүй болохыг тэмдэглэж байна.

Гурав.Анх шатны шүүхэд нотлох баримт цуглуулс, үнэлсэн талаар:

3.1.Шүүх нь хуульд заас журмын дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн буюу м бүхий актын үндэслэл болсон нотлох баримтад дүгнэлт хийж, мыг шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж үзсэн ба нотлох баримтыг үнэлэх нь хэргийг хян шийдвэрлэсэн х шатны шүүхийн шүүгчийн дотоод итгэл, эрх хэмжээнд хамаарах болно.

3.2.Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн нэхэмжлэлдээ хавсж гс Үл хөдлөх хөрөнгийн доорх газар эзэмших эрхийг шаардах эрхийг шилжүүлэх тухай гэрээ /Нэгдүгээр хавтаст хэргийн 10-11 дэх тал/-г түүний өмгөөлөгч нь нотлох баримтаас хасуулах хүсэлтийг гс тул шүүх “нэхэмжлэгч өөрийн гж өгсөн нотлох баримтыг шүүхэд нотлох баримтаар үнэлүүлэхгүй гэж үзсэн”-ийг хүлээн авахаас татгалзах үндэслэл байхгүй гэж үзсэн.

Захиргаы хэрэг шүүхэд хян шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 зүйлийн 106.1 дэх хэсэг, 106.3, 106.3.14  дэх заалтыг тус тус удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1.Газрын тухай хуулийн  61 дүгээр зүйлийн 61.1 дэх хэсгийг баримтл нэхэмжлэгч Ш.Г*******ын гс “О******* *******” ХХК-д эзэмшүүлэхээр ******* улсын бүртгэлийн тай газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ олгосон захиргаы шийдвэр нь илт хууль бус захиргаы акт болохыг хүлээн зшөөрүүлж, ингүй болгуулах“ шаардлага бүхий нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосугай.

2.Захиргаы хэрэг шүүхэд хян шийдвэрлэх тухай хуулийн 66 зүйлийн 66.1, 66.3-т заасныг баримтл нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн “О******* *******” ХХК-д шинээр газар эзэмшүүлсэн төлтэйгөөр олгосон ******* улсын бүртгэлийн гэрчилгээгээр эзэмшүүлэх шийдвэр гхдаа захиргаы байгууллага нь Газрын тухай хууль, Захиргаы ерөнхий хуулийн захиргаы шийдвэр гх ажиллагаы журмыг зөрчсөн болохыг тогтоолгох” шаардлагаасаа татгалзсыг баталж, уг шаардлагад холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгосугай.

3.Захиргаы хэрэг шүүхэд хян шийдвэрлэх тухай хуулийн 47 зүйлийн 47.1, 51 дүгээр зүйлийн 51.1-т заасныг баримтл, нэхэмжлэгч Ш.Г*******ын улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 70200 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээсүгэй.

4.Захиргаы хэрэг шүүхэд хян шийдвэрлэх тухай хуулийн  114 дүгээр зүйлийн 114.1-т заасны дагуу хэргийн оролцогчид, тэдгээрийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, өмгөөлөгч нь шийдвэрийг эс зшөөрвөл шийдвэр гард авснаас хойш 14 хоногийн дотор давж заалдах журмаар гомдол гх эрхтэй болохыг тэмдэглэсүгэй.

 

 

 

     ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                     Д.ЭРДЭНЭЧИМЭГ