| Шүүх | Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүх |
|---|---|
| Шүүгч | Цэнд-Аюушийн Мөнхзул |
| Хэргийн индекс | 128/2022/0243/З |
| Дугаар | 128/ШШ2024/1052 |
| Огноо | 2024-12-18 |
| Маргааны төрөл | Бусад, |
Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийдвэр
2024 оны 12 сарын 18 өдөр
Дугаар 128/ШШ2024/1052
МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС
Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч Ц.Мөнхзул даргалж, шүүгч А.Ганзориг, шүүгч Х.Нямдэлгэр нарын бүрэлдэхүүнтэйгээр тус шүүхийн шүүх хуралдааны “3” дугаар танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар,
Гомдол гаргагч: “Э*******” ТӨҮГ /РД: *******/,
Гомдол гаргагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч: Ж.О*******, С.Т*******, Х.Т, Д.А, З.О, Б.Г*******, Ц.Ц,
Хариуцагч: Татварын ерөнхий газрын улсын төсвийн орлого, хяналтын газрын татварын ахлах улсын байцаагч С.Т, улсын байцаагч Д.Ц, М.А, Ц.О,
Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч: Ц.Т, Н.А, Я.А, Д.Э******* нарын хоорондын “Татварын ерөнхий газрын татварын улсын байцаагч нарын үйлдсэн 2019 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн ******* дугаартай шийтгэлийн хуудсаар оногд*******сан төлбөрөөс түүний хавсралт ЗШША-2 буюу 2019 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн хялбарш*******сан журмаар зөрчил шалган шийдвэрлэх ажиллагааны 36******* дугаартай тэмдэглэлийн 3, 7 дахь заалтаар зөрчилд тооцож, в, ё заалтаар оногд*******сан төлбөрийг хүчингүй болг*******ах, 13 дахь заалтаар зөрчилд тооцон л заалтаар оногд*******сан 8,466,721,138.91 төгрөгөөс 6,308,555,687.83 төгрөгийг нөхөн татвар, торг*******ь, алдангийг хүчингүй болг*******ах” тухай маргааныг хянан хэлэлцэв.
Шүүх хуралдаанд: Гомдол гаргагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Ж.О*******, С.Т*******, Х.Т, З.О, хариуцагч С.Т, Ц.О, М.А, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Н.А, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга М.Номин нар оролцов.
ТОДОРХОЙЛОХ нь:
Нэг. Хэргийн үйл баримт, процессын түүхийн талаар:
1.1. Татварын ерөнхий газрын Улсын төсвийн орлого, хяналтын газрын татварын улсын байцаагч нараас “Э*******” ТӨҮГ-ын 2016-2018 оны татварын ногд*******алт, төлөлтийн байдалд хяналт шалгалт хийж, 2019 оны 5 дугаар сарын 03-ны өдрийн ******* дугаартай шийтгэлийн хуудсаар нийт 13 төрлийн 233,626,123,106.40 төгрөгийн зөрчилд 22,448,437,910.10 төгрөгийн нөхөн татвар, 6,734,531,372.80 төгрөгийн торг*******ь, 3,923,852,702.50 төгрөгийн алданги, нийт 33,106,821,985.20 төгрөгийн төлбөр төлүүлэх шийтгэл оногд*******сан.
1.2. Татварын маргаан таслах зөвлөлийн 2021 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн 14 дүгээр тогтоолоор татварын улсын байцаагчийн 2019 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн ******* дугаар шийтгэлийн хуудаст өөрчлөлт ор*******ж шийдвэрлэн, 2022 оны 02 дугаар сарын 09-ний өдрийн 13 тоот албан бичгээр гомдол гаргагч “Э*******” ТӨҮГ-т хүргүүлсэн.
1.3. “Э*******” ТӨҮГ-аас Татварын ерөнхий газрын Улсын төсвийн орлого, хяналтын газрын татварын улсын байцаагч нарт холбогд*******ан “Татварын ерөнхий газрын Улсын төсвийн орлого, хяналтын газрын татварын улсын ахлах байцаагч нарын үйлдсэн 2019 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн ******* дугаартай шийтгэлийн хуудас, түүний хавсралт ЗШША-2 буюу 2019 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн Хялбарш*******сан журмаар зөрчил шалган шийдвэрлэх ажиллагааны 36******* дугаартай тэмдэглэлийн 3, 7, 13, в, ё, л заалтууд болон манай гомдлыг хянан хэлэлцсэн Татварын маргаан таслах зөвлөлийн 2021 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн 14 дүгээр тогтоолын үндэслэх хэсгийн 3-ын 18, 24, 4-ийн 26, 30, 33, 5-ын 34, 36, 37, 38, 39 дэх заалтууд, Тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтаар нөхөн татвар, торг*******ь, алданги нийт 23,302,907,786,20 төгрөгийн төлбөрийг Э******* ТӨҮГ-аар нөхөн төлүүлэх шийдвэрийг хүчингүй болг*******ах” тухай гомдлын шаардлагыг анх 2022 оны 03 дугаар сарын 03-ны өдөр шүүхэд гаргасан.
1.4. Тус шүүхийн шүүгчийн 2022 оны 03 дугаар сарын 10-ны өдрийн 2193 дугаар Зарим шаардлагыг үүсгэж, гомдлын зарим шаардлагыг хүлээн авахаас татгалзах тухай захирамжаар дээрх шаардлагын Татварын ерөнхий газрын Улсын төсвийн орлого, хяналтын газрын татварын улсын ахлах байцаагч нарын үйлдсэн 2019 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн ******* дугаартай шийтгэлийн хуудсыг хүчингүй болг*******ах тухай гомдлын шаардлагад захиргааны хэрэг үүсгэж, үлдэх 2019 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн Хялбарш*******сан журмаар зөрчил шалган шийдвэрлэх ажиллагааны 36******* дугаартай тэмдэглэлийн 3, 7, 13, в, ё, л заалтууд болон манай гомдлыг хянан хэлэлцсэн Татварын маргаан таслах зөвлөлийн 2021 оны 12 дугаар сарын дугаар сарын 24-ний өдрийн 14 дүгээр тогтоолын үндэслэх хэсгийн 3-ын 18, 24, 4-ийн 26, 30, 33, 5-ын 34, 36, 37, 38, 39 дэх заалтууд, Тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтаар нөхөн татвар, торг*******ь, алданги нийт 23,302,907,786,20 төгрөгийн төлбөрийг “Э*******” ТӨҮГ-аар нөхөн төлүүлэх шийдвэрийг хүчингүй болг*******ах тухай гэх шаардлагыг Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай х*******ийн 54 дүгээр зүйлийн 54.1.1-д зааснаар гомдлыг хүлээн авахаас татгалзсан байна.
1.5. 2024 оны 04 дүгээр сарын 16-ны өдрийн ГЕ-117-12/2059 тоот албан бичгээр “Э*******” ТӨҮГ-ын ерөнхий захирал Г.Ё*******гоос гомдлын шаардлагаа “Татварын ерөнхий газрын татварын улсын байцаагч нарын үйлдсэн 2019 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн ******* дугаартай шийтгэлийн хуудас, 36******* дугаартай тэмдэглэлийн “13, л” заалтуудаар “Ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийн ногд*******алттай холбоотой зэсийн баяжмалд аг*******агдах дагалдах бүтээгдэхүүн болох төмрийн баяжмалд ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр ногд*******аагүй зөрчил гаргасан” гэж 8,466,721,138.91 төгрөгийн нөхөн татвар, торг*******ь, алданги ногд*******ахдаа “6,308,555,687.83 төгрөгийн нөхөн татвар, торг*******ь, алдангийг буруу тооцсон” гэж үзэж байгаа тул хүчингүй болг*******ах” гэж өөрчилсөн байна.
1.6. Гомдол гаргагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч 2024 оны 05 дугаар сарын 28-ны өдрийн шүүх хуралдаанд гомдлын шаардлагаа “Татварын ерөнхий газрын татварын улсын байцаагч нарын үйлдсэн 2019 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн ******* дугаартай шийтгэлийн хуудсаар оногд*******сан төлбөрөөс түүний хавсралт ЗШША-2 буюу 2019 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн хялбарш*******сан журмаар зөрчил шалган шийдвэрлэх ажиллагааны 36******* дугаартай тэмдэглэлийн 3, 7 дахь заалтаар зөрчилд тооцож, “в”, “ё” заалтаар оногд*******сан төлбөрийг хүчингүй болг*******ах, 13 дахь заалтаар зөрчилд тооцон “л” заалтаар оногд*******сан 8,466,721,138.91 төгрөгөөс 6,308,555,687.83 төгрөгийг нөхөн татвар, торг*******ь, алдангийг хүчингүй болг*******ах” гэж тодр*******сан.
Хоёр.Гомдлын үндэслэл:
2.1. Гомдол гаргагч “Э*******” ТӨҮГ-аас шүүхэд ирүүлсэн гомдолдоо: “Татварын ерөнхий газрын Улсын төсвийн орлого, хяналтын газрын татварын улсын байцаагч нарын үйлдсэн 2019 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн ******* дугаартай шийтгэлийн хуудсаар Э******* ТӨҮГ-аар нөхөн татвар, хүү, алданги, торг*******ийн 32,539,228,225.70 төгрөгийн төлбөрийг нөхөн төлүүлэхээр шийдвэрлэснийг эс зөвшөөрч, ТЕГ-ын дэргэдэх Татварын маргаан таслах зөвлөлд гомдол гаргасан. ГМТЗ нь манай гомдлыг 2021 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдөр хянан хэлэлцээд мөн өдрийн 14 дүгээр тогтоолоор дээр дурдсан төлбөрөөс 9,803,914,199.20 төгрөгийг хүчингүй болгож, 23,302,907,786.20 төгрөгийн нөхөн татвар, торг*******ь, алдангийг Э******* ТӨҮГ-аар нөхөн төлүүлэхээр хэвээр үлдээж шийдвэрлэсэн Э******* ТӨҮГ-аар 23,302,907,786.20 төгрөгийн нөхөн татвар, торг*******ь, алдангийг нөхөн төлүүлэхээр хэвээр үлдээж, шийдвэрлэснийг дараах үндэслэлээр эс зөвшөөрч байгаа болно. Үүнд:
... Гурав. Ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийн ногд*******алттай холбоотой Зэсийн баяжмалд аг*******агдах дагалдах бүтээгдэхүүн болох төмрийн баяжмалд ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр ногд*******аагүй 109,181.1 сая төгрөгийн зөрчилд 8,455.7 сая төгрөгийн нөхөн татвар, торг*******ь, алданги ногд*******сныг дараах үндэслэлээр хүлээн зөвшөөрөхгүй болно. Үүнд:
... Монгол Улсын Засгийн газрын 2011 оны 193 тогтоолын хавсралтад: /ЗГ-ын 2015 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдрийн 488 дугаар тогтоолоор өөрчлөлт орсон/ Ашигт малтмалын хүдэр, баяжмал, бүтээгдэхүүний боловср*******алтын түвшинд тавигдах шаардлага, ангилал, тооцох үндсэн зарчим, аргачлал-д зааснаар Э******* ТӨҮГ-аас экспортолж байгаа зэсийн баяжмалд АМНАТ төлдөг. Харин түүнд аг*******агдах төмөр нь *******ын чул*******аг биш, физик химийн арraap боловср*******ан гаргасан элемент бөгөөд гаалийн дүгнэлтээр төмрийн аг*******га 25%-30% байгаа нь ашигт малтмалын баяжмалын шаардлагын дагуу аг*******га нь 57%-аас их байх шалгуурыг хангахгүй байна. Сангийн яамны цахим хаягийн Экспортод гаргасан ашигт малтмалын бүтээгдэхүүний олон улсын зах зээлийн үнийн мэдээлэл цэсэд төмрийн хүдэр (56%-ийн аг*******га), төмрийн баяжмал (60%-ийн аг*******га)-тайгаар үнэ тавигддаг бөгөөд энэхүү үзүүлэлтийг ч хангахгүй байгаа зэрэг нь төмрийн баяжмалд ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр ногд*******ахгүй байх үндэслэл болж байна. “Э*******” ТӨҮГ-ын зэсийн баяжмалд төмөр (Fe 23-30%) аг*******агддаг. Дэлхийд тэс-порфирын төрлийн зэс-молибдений ордын, хүдэр олборлон, баяж*******ж, баяжмалаа худалддаг аль ч Баяж*******ах үйлдвэрүүд-ийн худалдааны практикт зэсийн баяжмалд дүүргэгч химийн хольц (балласт бүрэлдэхүүн) болон оролцогч төмрийг химийн шинжилгээнд үндэслэн төлбөр тооцдоггүй. Олон улсын худалдааны гэрээнд зэсийн баяжмалын чанарын тухай заалтад ихэнхдээ хөвүүлэн баяж*******сан хорт бодис аг*******аагүй дараах химийн аг*******гатай байна гэж тодорхойлсон байдаг. Зэсийн баяжмалд аг*******агдаж байгаа элементүүдээс зөвхөн зэс, алт, мөнгөний аг*******гад төлбөр төлөгдөх ба алтны аг*******га иж хуурай метр тоннд 1 грамм. мөнгөнийх 30 граммаас дээш тохиолдолд төлбөр хийгддэг.
Зэсийн баяжмалд төлбөр хийгдэх металлуудаас гадна төмөр, цайр гэх мэт олон төрлийн элемент аг*******агддаг боловч эдгээр элементүүдийн аг*******гад төлбөр төлөгдөхгүй бөгөөд харин эдгээр элементүүдийг ялган цэвэршүүлэх зардлыг тооцон төлдөг. Зэсийн баяжмал дахь төмөр нь бие даасан элемент биш, харин химийн нэгдэл хэлбэрээр оршдог. Зэс нь халькопирит (CuFeS2), халькозин (Cu2S) зэрэг эрдэсүүдэд, төмөр нь халькопирит (CuFeS2), борнит (2Cu2S, CuS.FeS), пирит (FeS2) зэрэг эрдсүүдэд аг*******агдаж байдаг.
Зэсийн баяжмалыг пирометаллургийн аргаар хайл*******ан боловср*******ах үед зэсийг металл хэлбэрээр, хүхрийг хайл*******ах процессын хаягдал хийнээс хүхрийн хүчил хэлбэрээр ялган авдаг бөгөөд үлдэгдэл төмөр, цахиурын давхар исэл зэрэг нь хайл*******ах үйлдвэрийн хаягдал шлак хэлбэрээр хаягддаг байна. Зэс хайл*******ах үйлдвэрийн хаягдал шлакаас төмөр болон бусад элементийг ялган авах технологи, туршлага дэлхийн хэмжээнд байдаггүй. Ихэнх зэс баяж*******ах үйлдвэрүүдэд ихээхэн хэмжээний төмөр аг*******сан пиритийн баяжмал гардаг боловч хүхэртэй нэгдсэн төмрийг ялган авах технологи байхгүй тул мөн хаядаг.
Нэг тонн зэс үйлдвэрлэхэд ойролцоогоор 2.2 тн хаягдал гардаг бөгөөд энэхүү хаягдлыг овоолго үүсгэн хадгалдаг. Татварын улсын байцаагчийн актад тусгасан зэсийн баяжмал дахь дагалдах элемент болох төмөр нь химийн нэгдэл хэлбэрээр аг*******агдаж байгаа болохоос худалдсан эсвэл худалдахаар ач*******сан дагалдах бүтээгдэхүүн биш юм.
... Ашигт малтмалын тухай х*******ийн 47.1-д: Ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч нь уурхайн эдэлбэрээс олборлож худалдсан, эсхүл худалдахаар ач*******сан болон ашигласан бүх төрлийн бүтээгдэхүүний борл*******алтын үнэлгээнээс тооцож ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг улсын болон орон нутгийн төсөвт төлнө гэж заасан.
Мөн Засгийн газрын 2011 оны 193 дугаар тогтоолын хавсралт Ашигт малтмалын хүдэр, баяжмал, бүтээгдэхүүний боловср*******алтын түвшинд тавигдах шаардлага, ангилал, тооцох үндсэн зарчим, аргачлал-ын 2.1 дэх хэсэгт Ашигт малтмалын хүдэр гэж газрын гадаргуу, түүний хэвлийд геологийн хувьсал, өөрчлөлт, физик-химийн процессын үр дүнд үүсэж бий болсон бөгөөд түүнд аг*******агдаж байгаа ашигт элементийг (металл) нь олборлож, боловср*******ж, ялгахад эдийн засгийн ач холбогдол бүхий *******ын чул*******гийг хэлнэ. 2.3 дахь хэсэгт Ашигт малтмалын баяжмал гэж хүдрийг боловср*******ах явцад гаргаж авсан ашигт эрдсийн аг*******га нь өндөрссөн бүтээгдэхүүнийг хэлнэ. гэж тусгасан байдаг. Э******* ТӨҮГ нь зэс, молибдены баяжмал үйлдвэрлэн, түүнд аг*******агдаж буй зэс, мөнгө болон молибденийг үнэлэн борл*******ж төлбөр авдаг бөгөөд энэхүү төлбөр нь үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүний борл*******алтын үнэлгээ юм. Иймд үндсэн элемент болох зэс, молибден болон дагалдах элемент болох мөнгөний борл*******алтын үнэлгээг тооцож х*******ийн дагуу АМНАТ төлдөг. Зэсийн баяжмалд аг*******агдаж буй ашиглагддаггүй хаягдал болдог бусад элементүүд нь эдийн засгийн ач холбогдолгүй тул үнэлж төлбөр авдаггүй, төлбөр авах болон борл*******алтын үнэлгээгүй хаягдал бүтээгдэхүүнд АМНАТ тооцох х*******ийн үндэслэлгүй.
“Э*******” ТӨҮГ нь 2016-2018 оны Зэсийн баяжмалд дагалдах төмрийн АМНАТ-ийг тооцоолохдоо Татварын ерөнхий газрын даргын 2010 оны 06 дугаар сарын 17 -ны өдрийн 322 дугаар тушаалын хавсралтын “Уул уурхайн экспортын бүтээгдэхүүний борл*******алтын үнэлгээг тооцох аргачлал”-аар тооцож өөрчилсөн. Нэхэмжлэлийн шаардлагаа Уг аргачлалын 2.7.Тухайн бүтээгдэхүүнд аг*******агдаж буй дагалдах металл, үнэт металл, бусад эрдэс бүтээгдэхүүний хувьд аргачлалын 2.5-д заасны дагуу тогтоосон дагалдах бүтээгдэхүүний аг*******гын талаарх дүгнэлтийг үндэслэн тухайн дагалдах үнэт металл, эрдэс бүтээгдэхүүн тус бүрийн хэмжээг тооцож, борл*******алтын үнэлгээг энэхүү аргачлалын дагуу тооцно гэсэн заалтын дагуу зэсийн баяжмалд дагалдах аг*******га хүрээгүй төмрийн металын хэмжээнд үндэслэн АМНАТ тооцсон. Харин татварын улсын байцаагчид нь “Э*******” ТӨҮГ-ыг аг*******га хүрээгүй төмрийн баяжмал экспортолсон жишгээр дээрх аргачлалын 2.3 дахь заалтыг үндэслэн нийт зэсийн баяжмалын дүнгээс АМНАТ тооцсон тул аргачлалын зөрүүгээс шалтгаалан төлбөрийн дүн 6.3 тэрбум төгрөгөөр зөрсөн. Хэдийгээр АМНАТ тооцсон “Уул уурхайн экспортын бүтээгдэхүүний борл*******алтын үнэлгээг тооцох” аргачлал нь Татварын ерөнхий газрын даргын 2019 оны 09 дүгээр сарын А/184 дүгээр тушаалаар хүчингүй болсон боловч Татварын улсын байцаагчид 2016-2018 оны баримтын шалгалтыг 2019 оны 4 дүгээр сард хийж Шийтгэлийн хуудсыг 5 дугаар сарын 03-ны өдөр бичсэн болно” гэжээ.
2.2. Гомдол гаргагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С.Т******* шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “2016-2018 оны санхүүгийн татварын тайланг Татварын ерөнхий газрын улсын байцаагч нар шалгалт хийгээд Зэсийн баяжмалд дагалдах элемент болох төмөрт АМНАТ ноогд*******сан акт тавьсан. Уг актыг тодорхой хэмжээгээр АМНАТ тооцох аргачлалд алдаа байна гэсэн үндэслэлээр нэхэмжлэл гаргасан байгаа. Татварын ерөнхий газрын даргын 2010 оны 06 дугаар сарын 17-ны өдрийн 322 дугаар тогтоолын хавсралтаар “Уул уурхайн экспортын бүтээгдэхүүний борл*******алтын үнэлгээг тооцох аргачлал”-ын 2.7 дахь аргачлалаар АМНАТ-ыг тооцож гаргасан байна. Үүнийг бид яагаад хүлээн зөвшөөрөхгүй байна вэ гэвэл манайх тухайн аргачлалаар зэсийн баяжмал гаргадаг, гэтэл төмрийн баяжмал гаргасан мэтээр тооцооллыг хийж байгаа нь алдаатай байна, зэсийн баяжмал 23-25 хувийн аг*******гатай байдаг, үүнд аг*******агдах төмөр нь 25-27 хувийг аг*******гатай байгаа. Гэтэл тооцооллыг аргачлалын 2.3-т Сангийн яамнаас зарласан зах зээлийн үнийг 60 хувьтай төмрийн баяжмалын үнээс нэг нэгжид ноогдох нэгжийн үнэлгээг гаргаж АМНАТ-ыг тооцож байгаа. Манайд зэсийн баяжмалд дагалдаж байгаа төмөр нь 27 хувийн аг*******гатай гэж бодож байгаа. Нийт зэсийн баяжмалын аг*******гад төмөр, зэс, хүдэр, цайр, хүхэр гэх мэт олон элементүүд байдаг. Гэтэл тооцоолол хийхдээ нийт баяжмалын хуурай жингээс бодож тооцож байгаа нь буруу юм гэсэн үндэслэлээр нэхэмжлэл гаргаж байгаа” гэв.
2.3. Гомдол гаргагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Ж.О******* шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “Шүүхийн шийдвэр х*******ьд үндэслэсэн, үндэслэл бүхий шийдвэр байх энэхүү шаардлагыг шүүхээс хангаж шийдвэрлэнэ. Нэхэмжлэгчийн сүүлд хүлээн зөвшөөрсөн тооцооллын алдаа, тооцооллоор зөвшөөрч байгаа тодотгол болон хариуцагч, нэхэмжлэгч нар бүгд хоорондоо эрх зүйн хувьд х*******ь зүйн шаардлага хангаагүй, х*******ь бус буюу Захиргааны ерөнхий х*******ийн 37 дугаар зүйлийн 37.6-д “Х*******ь бус захиргааны акт гэж эрх зүйн зөрчилтэй захиргааны актыг ойлгоно” гэж заасан байгаа. 2010 оны 322 дугаар тушаал гарсан цагаасаа хойш буюу Захиргааны ерөнхий х*******ийн 47 дугаар зүйлийн 47.2-т “Илт х*******ь бус захиргааны акт гарсан цагаасаа эхлэн эрх зүйн үйлчлэлгүй байна”, 47.1.6-д “захиргааны акт гаргах эрх зүйн үндэслэл байгаагүй” буюу Ашигт малтмалын тухай х*******ийн 47-д ашигт малтмалын нөөц ашигласныг тооцсон шүү гэдэг заалт байхгүй байсан, өөрөөр хэлбэл, х*******ь эрх зүйн хувьд байхгүй. Иймд эрх зүйн зөрчилтэй х*******ь бус актыг үндэслээд шүүхийн шийдвэр гарах нь цаашид энэхүү хэрэг маргаан үндэслэл бүхий шийдэгдсэн эсэхэд эргэлзээ төрүүлэхээр нөхцөл байдал нэхэмжлэгч талын нэхэмжлэл, тооцооллоо өөрчилж, аргагүй байдалд нөлөөлсөн байгаа. Энэхүү байдлыг анхаарч үзнэ үү. Мөн шүүхийн шийдвэр үндэслэл бүхий байгаасай” гэв.
2.4. Гомдол гаргагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч З.О шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “Акт, нэхэмжлэлийн шаардлагууд нь хоорондоо зөрчилтэй байгаад байгаа. Та бүхнийг татвар төлөгчийн эрх зүйн байдлыг дорд*******ахгүйгээр шийдвэрлээсэй гэж хүсэж байна” гэв.
Гурав. Хариу тайлбар, татгалзал:
3.1. Хариуцагчаас шүүхэд бичгээр ирүүлсэн хариу тайлбартаа: ““Э*******” ТӨҮГ-ын гомдолтой, Татварын улсын ахлах байцаагч С.Т, татварын улсын байцаагч М.А, Ц.О нарт холбогдох татварын улсын байцаагчийн 2019 оны 05-р сарын 03-ны өдрийн 36******* тоот шийтгэлийн хуудаст гаргасан гомдолд нэмэлт тайлбар ирүүлсэнд хариу тайлбар гаргаж байна.
1. Татварын хяналт шалгалтаар “Э*******” ТӨҮГ-ын экспортолсон зэсийн баяжмалд аг*******агдах дагалдах бүтээгдэхүүн төмөрт Ашигт малтмалын тухай х*******ийн 47 дугаар зүйлийн 47.1-д “Ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч нь уурхайн эдэлбэрээс олборлож худалдсан, эсхүл худалдахаар ач*******сан болон ашигласан бүх төрлийн бүтээгдэхүүний борл*******алтын үнэлгээнээс тооцож ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг улсын болон орон нутгийн төсөвт төлнө”, 47.2-д “Энэ х*******ийн 47.1-д заасан борл*******алтын үнэлгээг дараахь журмаар тооцно”, 47.2.1-д “экспортод бүтээгдэхүүн гаргасан бол олон улсын худалдаанд хүлээн зөвшөөрөгдсөн тухайн сарын дунджийг тогтоох зарчмыг үндэслэн тухайн бүтээгдэхүүний, эсхүл түүнтэй адил төстэй бүтээгдэхүүний олон улсын зах зээлийн үнийг баримтлан”, 47.3-д “Ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр дараахь хэмжээтэй байна”, 47 дугаар зүйлийн 47.4-д “Тухайн бүтэгдэхүүний зах зээлийн үнийн өсөлтөөс хамаарч борл*******алтын үнэлгээний 5 хувь дээр энэ х*******ийн 47.5-д заасан хувийг нэмсэн дүнгээр тооцож ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг ногд*******на” гэж заасныг дагуу ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр /АМНАТ/-ийг ногд*******сан.
2. “Э*******” ТӨҮГ нь анх Нийслэл дэх захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхэд гаргасан гомдолдоо: “...экспортод гаргасан Зэсийн баяжмалд аг*******агдах дагалдах бүтээгдэхүүн болох төмөрт ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр ногд*******сныг хүлээн зөвшөөрөхгүй” гэж гомдол гаргасан байдаг. Маргааны явцад нэхэмжлэгч гомдлын шаардлагаа өөрчилж, зэсийн баяжмалд аг*******агдах дагалдах бүтээгдэхүүн болох төмөрт ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр ногд*******сан тооцоолол, аргачлал дээр маргасан байдаг, өөрөөр хэлбэл “Ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийн ногд*******алттай холбоотой зэсийн баяжмалд аг*******агдах дагалдах бүтээгдэхүүн болох төмрийн баяжмалд ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр ногд*******аагүй зөрчил гаргасан” гэж 8,466,721,138.91 төгрөгийн нөхөн татвар, торг*******ь, алданги ногд*******ахдаа 6,308,555,678.83 төгрөгийн нөхөн татвар, торг*******ь, алдангийг илүү тооцсон” гэж нэхэмжлэлийн шаардлагаа өөрчилсөн.
3. АМНАТ тооцох аргачлалын тухайд 2010-2019 онд Татварын ерөнхий газрын даргын 322 тоот тушаалаар батлагдсан “Уул уурхайн экспортын бүтээгдэхүүний борл*******алтын үнэлгээг тооцох аргачлал”-ын хүрээнд зохиц*******ж байсан. Уг аргачлалыг Татварын ерөнхий газрын даргын 2019 оны 10 дугаар сарын 17-ны өдрийн “Хүчингүй болсонд тооцсон тухай” А/184 тоот тушаалын 2 дах заалтаар хүчингүй болсон. 2019 оноос дагалдах элементэд АМНАТ ногд*******ах, төлөх, тайлагнах харилцааг Засгийн газрын 2019 оны 12 дугаар сарын 25-ны өдрийн 465 дугаар тогтоолоор баталсан “Ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийн хувийг тооцох, төлбөр ногд*******ах, тайлагнах, төлөх журам”-аар зохиц*******ж байна. Энэ эрх зүйн актуудыг дурьдаж буй гол аг*******га нь, дээрх эрх зүйн актуудаар зохиц*******сан харилцаанд тооцооллын болон аг*******гын хувьд ямар нэгэн өөрчлөлт ороогүй. Өөрөөр хэлбэл татварын алба өмнө нь ч одоо ч яг ижил арга аргачлал математик тооцооллоор АМНАТ ногд*******ж ирсэн.
Хариуцагч нэхэмжлэгч 2 талын хувьд зэсийн баяжмалд ногд*******ах АМНАТ тооцоолол дээр маргадаггүй. Харин зэсийн баяжмалд аг*******агдах дагалдах бүтээгдэх болох төмөрт АМНАТ ногд*******ах тооцоолол дээр маргаж байгаа. Зэс, төмөр гэсэн 2 бүтээгдэхүүнд яагаад өөр өөр арга, аргачлалаар тооцоод байна вэ гэдэг асуудал гарч ирж байгаа юм.
А. Засгийн газрын 81 дүгээр тогтоолд заасан экспортын бүтээгдэхүүний зах зээлийн үнэ нь зэс молибдены тухайд эцсийн бүтээгдэхүүнээр буюу цэвэр зэс, молибдены үнээр
Б. төмрийн хувьд 56 хувийн аг*******гатай төмрийн хүдэр, 60 хувийн аг*******гатай төмрийн баяжмалын үнээр зарлагддаг.
Өөрөөр хэлбэл, зэс молибден нь цэвэр металлын үнэ зарлагдаж байхад төмрийн хувьд 56-60 хувийн аг*******гатай хүдэр, баяжмалын үнэ зарлагддаг.
Нэхэмжлэгч тал гаалийн лабораторийн шинжилгээний дүгнэлтээр гарсан цэвэр төмрийн тоо хэмжээг гарган, түүнийгээ дээрх “56%-ийн аг*******гатай төмрийн хүдэр”, “60%-ийн аг*******гатай төмрийн баяжмал”-ийн үнээр үржүүлж тооцдог. Хэрэв нэхэмжлэгч талын тооцож байгаачлан цэвэр төмрийн тоо хэмжээнээс бодвол цэвэр төмрийн үнийг тооцож олох шаардлагатай.
Жишээн дээр бодолт хийе.
1. Гаалийн мэдээ
Экспортолсон барааны нэр: Баяжмал, зэсийн Си- 23.35%,
Тоо хэмжээ /тонн/ 64.916, Чийг 8.599,
Баяжмалд аг*******агдах төмөр: 27.50%, ам.долларын ханш: 2,003.22,
Зарлагдсан үнэ /60 хувийн аг*******гатай төмрийн баяжмал/ ам.доллар: 50.43
2. Экспортод гаргасан ашигт малтмалын бүтээгдэхүүний олон улсын зах зээлийн үнийн мэдээлэл 2016 оны 9 дүгээр сар
Ашигт малтмалын тухай х*******ийн 47 дугаар зүйл, Монгол Улсын Засгийн газрын 2013 оны 131 дүгээр тогтоол, 2014 оны 220 дугаар тогтоол, 2015 оны 102, 103, 488 дугаар тогтоол, 2016 оны 81 дүгээр тогтоолын дагуу ******* уурхайн экспортын бүтээгдэхүүний олон улсын зах зээлийн үнийн мэдээллийг нийтэд мэдээлж байна. Экспортод гаргасан ашигт малтмалын бүтээгдэхүүний 2016 оны 9 дүгээр сард зарлагдаж буй олон улсын зах зээлийн үнийг 2016 оны 08 дугаар сарын үнийн дунджийг тогтоох зарчмаар тооцсон болно.
ам.доллар/тн
| Цайр | 2,282.40 |
https://www.Ime.com/ |
| Зэс | 4,757.82 | |
| Хариуцагч тугалга | 1,838.50 | |
| Цагаан тугалга | 18,405.34 | |
| Хөнгөн цагаан | 1,641.13 | |
| Молибдени | 15,863.64 |
төгрөг/грамм
| Алт | 93,914.60 | https://www.mongolbank.com/ |
| Мөнгө | 1,167.53 |
ам.доллар/тн
| Жонш | Жоншны баяжмал /флотацийн баяжмал/ фф-97 | 280.00 |
https://www.Indmin.com/ |
| Жоншны баяжмал /флотацийн баяжмал/ фф-95 | 274.23 | ||
| Хайлуур жоншны хүдэр, баяжмал ФК-92 | 303.06 | ||
| Хайлуур жоншны хүдэр, баяжмал ФК-85 | 280.00 | ||
| Хайлуур жоншны хүдэр, баяжмал ФК-80 | 270.00 | ||
| Хайлуур жоншны хүдэр, баяжмал ФК-75 | 253.13 | ||
| Төмөр | Төмрийн хүдэр 56 хувийн аг*******га | 47.58 | https://www.umetal.com/ |
| Төмрийн баяжмал 60 хувийн аг*******га | 50.43 | ||
| Гянтболдын хүдэр 65 хувийн аг*******га | 10,801.56 | https://www.asianmetal.com/ | |
| Мянганы хүдэр 36 хувийн аг*******га | 177.59 | https://www.asianmetal.com/ | |
Бодолт 1
60 хувийн аг*******гатай төмрийн баяжмалын үнэ 50.43 USD
Цэвэр төмрийн тоо хэмжээ /татвар төлөгч цэвэр төмрийн тоо хэмжээнээс бодож байгаа тул яг энэ тооцооллыг нь ашиглалаа/
Нийт экспортолсон баяжмалын тоо хэмжээ 64,916 тонн
Дээрх тоо хэмжээнээс хуурай баяжмалын жинг олох-64,916-8,599% /чийг/=59.33
Цэвэр төмрийн тоо хэмжээг олох=хуурай жин* төмрийн хувь /гаалийн мэдээнд 27,5%=16.32 тонн цэвэр төмөр
Засгийн газрын 81 дүгээр тогтоолын дагуу зарлагдсан үнийн мэдээлэлд 60 хувийн аг*******гатай төмрийн баяжмалын үнэ 50.43 USD
Эндээс цэвэр төмрийн үнийг олох шаардлагатай.
60 хувийн аг*******гатай төмрийн баяжмалын үнэ 50.43 USD бол 100 хувийн аг*******гатай буюу цэвэр төмрийн үнийг бодож олох
60 хувь нь 50.43 USD, 100 хувь нь ? 84.05 USD
АМНАТ тооцох төмрийн үнэлгээ=84.05 USD * 16.32 тонн=1,371.11 USD.
Энэ үнэлгээг Монгол банкны ханшаар тооцож төгрөгт шилжүүлсэн дүнгээс АМНАТ ногд*******на.
60 хувийн аг*******гатай төмрийн баяжмалын үнийг зэсийн баяжмалын нийт тоо хэмжээнд аг*******агдах төсрийн баяжмалын үнээр бодоход дээрхтэй яг адил 1,371.11 USD байна.
Бодолт: 2
60 хувийн аг*******гатай төмрийн баяжмалын үнийг зэсийн баяжмалын нийт тоо хэмжээгээр аг*******агдах төмрийн баяжмалын үнээр бодоход дээрхтэй яг адил 1,371.11 USD байна.
60 хувь нь 50.43 USD, 1 хувь нь ? 0.8405 USD
/энэ үнэ бол 60 хувийн аг*******гатай төмрийн үнээс 1 хувь аг*******гын үнийг бодож гаргасан. Ийм тохиолдолд нийт баяжмалын тоо хэмжээнээс тооцно/
27.5 хувийн аг*******гатай төмрийн үнийг олно.
Төмрийн үнэ = 0.8405*27.5=23.11 USD
Нийт тоо хэмжээ-64,916 тонн
Хуурай жинг олох-64,916-8,599=59.33 тонн
АМНАТ тооцох төмрийн үнэлгээ=59.33 тонн*23.11 USD=1,371.11 USD
Эндээс дүгнэхэд цэвэр төсрийн үнээс бодох, баяжмалд аг*******агдах төмрийн үнээс бодох нь яг адил үр дүн гарч байгаа юм.
-Цэвэр төмрийн үнээр бодох бол төмрийн тоо хэмжээг тооцоололд ашиглана.
-1 хувийн аг*******гатай /99 хувь нь төмрөөс бусад элемент аг*******сан гэж үзнэ/ төмрийн үнээс бодох тохиолдолд нийт баяжмалын тоо хэмжээг ашиглана. Харин дээрх 2 үнийн аль үнийг тооцоололдоо ашиглахаас хамаарч, цэвэр төмрийн тоо хэмжээ, эсвэл нийт баяжмалын тоо хэмжээг ашиглана. Иймд Засгийн газрын 193 дугаар тогтоолд заасан “хүдэр, баяжмал, бүтээгдэхүүн” гэсэн ангилал нь үнийн мэдээлэл зарлагддаг олон улсын биржийн мэдээлэлтэй уялдаатай учраас уг мэдээлэлд аль ангиллын бүтээгдэхүүний үнэ зарлагдаж байгаагаас хамаарч тооцоололдоо ашиглах ёстой” гэжээ.
3.2. Хариуцагч С.Т шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “Тооцооллын хувьд маргаан үүсээд байгаа. Давхард*******ан ноогд*******ж байгаа асуудал байхгүй гэж үзэж байгаа. Учир нь Ашигт малтмалын тухай х*******ийн 47 дугаар зүйлийн 47.1-д тухайн байг*******лага уурхайгаас олборлосон бүх төрлийн бүтээгдэхүүнд АМНАТ ногд*******на гэж заасан. Өөрөөр хэлбэл, зэсийн баяжмал дотор байгаа зэс, молибден, мөнгө, төмөр гэх мэт олон элементүүд аг*******агдсан байдаг. Иймд Ашигт малтмалын тухай х*******ийн 47 дугаар зүйлийн 47.1-ийг хэрэгжүүлэхэд тухайн аг*******агдаж байгаа элемент болгонд АМНАТ авах юм байна гэж х*******ийн заалтуудыг хэрэгжүүлж байгаа. Батлагдсанаас хойш үүнийг хэрэгжүүлж явж байгаа.
Зэсийн баяжмал, молибденд бид төлсөн байгаа, гэтэл аг*******агдаж байгаа 23-27 хувийн аг*******гатай төмрийг төмрийн баяжмал гаргасан мэтээр, нийт тоо хэмжээг дахин АМНАТ ноогд*******ж байна гэж байгаа. Гэтэл үгүй, учир нь олон улсын ******* уурхайн бүтээгдэхүүний зах зээлийн үнийг Сангийн яам, Уул уурхайн яам нийлж зарладаг байгаа. Үүнийг веб сайтад мэдээлдэг. Тухайн бүтээгдэхүүний үнийг зарлахдаа бүтээгдэхүүнийхээ боловср*******алтын байдлаас хамаараад янз бүр зарлагдаж байгаа, зарим нь хүдэр хэлбэрээр зарлагдаж, зарим нь баяжмал байгаа. Мөн алт, мөнгө, зэс эцсийн бүтээгдэхүүн буюу 100 хувийн аг*******гатай эцсийн бүтээгдэхүүн нь цэвэр бүтээгдэхүүн гэдэг үнээр зарлагддаг. Зарлагдаж байгаа үнээс хамаараад бид тооцооллыг яаж хийж байгаа вэ гэвэл “Э*******” ХХК зэс, мөнгө, молибден гуравт төлж байгаа. Тухайн бүтээгдэхүүний зарласан үнэ нь 100 хувийн катодын зэс, 100 хувийн мөнгө гэдэг аг*******гаар зарлагдаж байгаа, АМНАТ ногд*******ах суурь үнэ гэсэн үг. Гэтэл төмрийн үнэ яаж зарлагдах вэ гэвэл төмөр баяжмал хэлбэрээр зарлагддаг. Өөрөөр хэлбэл, тухайн төмөр 65-аас дээш хувийн аг*******гатай ч юм уу, 56 хувийн аг*******гатай ч юм уу цэвэр төмөр биш, төмрийн баяжмалын үнэ зарлагддаг гэсэн үг. Тухайн баяжмал доторх төмөр 100 хувь төмөр биш, 50 хувийн аг*******гатай төмөр гэдэг утгаар баяжмал хэлбэрээр үнэ нь зарлагдаад явдаг. Иймд компанийн зүгээс тооцооллыг яаж гаргаж ирээд байна вэ гэвэл зэсийн бүтээгдэхүүнийхээ тооцоолол аргачлалаараа бид АМНАТ төлөх ёстой гэж маргаж байгаа.
Бид баяжмалын үнээр зарлагдаж байгаа учраас тухайн баяжмалын нэгж үнээ гаргаад, нийт зарлагдсан баяжмалын үнийг гаргаад зэсийн баяжмалын нийт тоо хэмжээг үржүүлээд тооцооллоо хийгээд явж байгаа. Иймд зарлаж байгаа үнээсээ тооцооллын зөрүү өөр байгаа учраас 100 хувийн катодын зэсийн боддог аргачлалаар 27 эсхүл 23 хувийн аг*******гатай төмрийн баяжмалын АМНАТ-ыг тооцох хоёр асар зөрүүтэй. Учир нь бүтээгдэхүүний үнэ өөрөө 100 хувь байх тусмаа үнэтэй, аг*******га нь багасах тусмаа бага байгаад байгаа, мэдээж 20 хувийн аг*******гатай төмөр 100 хувийн аг*******гатай төмөр хоёрын үнэ асар зөрүүтэй. Иймд зэс, мөнгөний аргачлалаар бид төмрөө төлнө гээд байгаа нь зарчмын хувьд буруу, зарлагдаж байгаа үнэ 100 хувиар биш, баяжмалаар зарлагдаж байгаа учраас бид тоо, хэмжээний хувьд татварын албаны хэлсэн тоо зөв юм. Энгийнээр тайлбарлавал ингэж хэлмээр байна. Тайлангийн маягтын тухайд тухайн үед батлагдсан тайлангийн маягтууд хүчин төгөлдөр хэрэгжээд явж байгаа. Одоо ч мөн дагалдах элемент буюу тухайн баяжмал гаргаж байгаа бүтээгдэхүүнд аг*******агдаж байгаа бүх элементийн тооцооллууд ижил зарчмаар тайлангийн маягтуудын дагуу хийгдээд явж байгаа.
Өмнө хэрэгжиж байсан 2013 оны Татварын ерөнхий газрын даргын баталсан аргачлал, 2019 онд шинэчлэн батлагдсан тогтоолоор хэрэгжиж байгаа. Аргачлал нь өөрөө зарчмын хувьд ижил байгаа. Тухайн гаргасан өдрөөс эхлээд бид нэмэлтээр тухайн ******* уурхайн бүтээгдэхүүнд аг*******агдаж байгаа бүх бүтээгдэхүүнд АМНАТ бодогдох аргачлал ижил хэв маягтай, ижил зарчмаар хэрэгжээд явж байгаа. Ашигт малтмалын х*******ийн 47 дугаар заалт, Ашигт малтмалын х*******ь батлагдсанаас хойш 47 дугаар заалтыг нэг мөр дагаж, улсын хэмжээнд улсын хэмжээнд хэрэгжүүлж ажиллаж байгаа. Үүнд татвар төлөгчийн эрх, х*******ь ёсны ашиг сонирхлын хохироож тооцооллыг буруу хийсэн асуудал байхгүй. Иймд нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүчингүй болгож, актыг хэвээр үлдээж шийдвэрлэж өгнө үү” гэв.
3.3. Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Н.А шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “Х*******ь эрх зүйн үүднээс үзэхэд АМНАТ-ын төлбөрийг ногд*******ахад Ашигт малтмалын тухай х*******ьд зааснаар хэн яаж төлөх, хэрхэн төлөх талаар х*******ьчилсан байдаг. Өөрөөр хэлбэл, экспортод гарсан бол олон улсын жишгийг барьж ногд*******алт хийх гээд Ашигт малтмалын тухай х*******ийн 47 дугаар зүйлийн 47.2.1-д заасан. Засгийн газрын 39 дүгээр тогтоолыг үндэслээд Татварын ерөнхий газрын даргын 322 дугаар тушаал гарсан. Тус компани 2016-2018 оны хооронд уг тушаалаар аудитын төлбөрийг ногд*******ахтай холбоотой аргачлалыг баталж өгсөн байдаг. Энэхүү аргачлалд АМНАТ-ын төлбөрийг яаж ноогд*******ахтай холбоотой аргачлалыг зааж өгсөн байгаа. Иймд нэхэмжлэгчийн маргаад байгаа гол үндэслэл нь бидний АМНАТ-ын төлбөрт нийт ногд*******алт хийсэн байна гэдэг. Гэтэл х*******ь болон аргачлал, Засгийн газрын тогтоолуудад ногд*******алт хийхдээ гаалийн төв лабораторийн дүгнэлт болон олон улсын жишиг үнийг үндэслээд ногд*******алтын хийж байгаа. Иймд тухайн компани хэдий хэмжээний төмөр гаргаж байна вэ гэдгийг гаалийн лабораторийн дүгнэлтэд гаргаад өгсөн. Аг*******га дотор нь хэдий хэмжээний төмөр аг*******агдаж байгаа гэдгийг мөн лабораторийн дүгнэлтээр тусгаж өгсөн. Лабораторийн дүгнэлтээр тусгаж өгсөн дүгнэлтийг үндэслэж АМНАТ-ын төлбөрийг ногд*******ж хийдэг. Иймд нийт давхардалд ногд*******алт хийсэн байна гэж тооцооллын талаар ярьж байгаа нь үндэслэлгүй байна. Өөрөөр хэлбэл, бид өөрсдөө санаанаасаа тоо гаргаж ирээд ногд*******ж хийгээд байгаа гэх ойлголт биш. Иймд нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү” гэв.
ҮНДЭСЛЭХ нь:
1. “Э*******” ТӨҮГ-аас Татварын ерөнхий газрын Улсын төсвийн орлого, хяналтын газрын татварын улсын байцаагч нарт холбогд*******ан “Татварын ерөнхий газрын Улсын төсвийн орлого, хяналтын газрын татварын улсын ахлах байцаагч нарын үйлдсэн 2019 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн ******* дугаартай шийтгэлийн хуудас, түүний хавсралт ЗШША-2 буюу 2019 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн Хялбарш*******сан журмаар зөрчил шалган шийдвэрлэх ажиллагааны 36******* дугаартай тэмдэглэлийн 3, 7, 13, в, ё, л заалтууд болон манай гомдлыг хянан хэлэлцсэн Татварын маргаан таслах зөвлөлийн 2021 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн 14 дүгээр тогтоолын үндэслэх хэсгийн 3-ын 18, 24, 4-ийн 26, 30, 33, 5-ын 34, 36, 37, 38, 39 дэх заалтууд, Тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтаар нөхөн татвар, торг*******ь, алданги нийт 23,302,907,786,20 төгрөгийн төлбөрийг Э******* ТӨҮГ-аар нөхөн төлүүлэх шийдвэрийг хүчингүй болг*******ах” тухай гомдлын шаардлагыг анх 2022 оны 03 дугаар сарын 03-ны өдөр шүүхэд гаргасан.
2. 2024 оны 04 дүгээр сарын 16-ны өдрийн ГЕ-117-12/2059 тоот албан бичгээр “Э*******” ТӨҮГ-ын ерөнхий захирал Г.Ё*******гоос гомдлын шаардлагаа “Татварын ерөнхий газрын татварын улсын байцаагч нарын үйлдсэн 2019 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн ******* дугаартай шийтгэлийн хуудас, 36******* дугаартай тэмдэглэлийн “13, л” заалтуудаар “Ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийн ногд*******алттай холбоотой зэсийн баяжмалд аг*******агдах дагалдах бүтээгдэхүүн болох төмрийн баяжмалд ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр ногд*******аагүй зөрчил гаргасан” гэж 8,466,721,138.91 төгрөгийн нөхөн татвар, торг*******ь, алданги ногд*******ахдаа “6,308,555,687.83 төгрөгийн нөхөн татвар, торг*******ь, алдангийг буруу тооцсон” гэж үзэж байгаа тул хүчингүй болг*******ах” гэж өөрчилсөн байна.
3. Гомдол гаргагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Ж.О*******аас 2024 оны 12 дугаар сарын 18-ны өдрийн шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа тус үйлдвэрийн газрыг итгэмжлэлгүйгээр төлөөлөх эрхтэй этгээд болох ерөнхий захирлаас бичгээр тодорхойлсон гомдлын шаардлагыг дэмжиж байгаагаа илэрхийлсэн.
4. Шүүх дээрх гомдлын шаардлын хүрээнд хэргийг хэлэлцэж, хэрэгт авагдсан бичгийн нотлох баримтууд, хэргийн оролцогчдын шүүхэд ирүүлсэн, шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбарт үнэлэлт, дүгнэлт өгөөд дараах үндэслэлээр гомдлыг бүхэлд нь хангаж шийдвэрлэв. Үүнд:
5. Татварын ерөнхий газрын татварын улсын байцаагч нар нь 2019 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн ******* дугаартай шийтгэлийн хуудасны 13 дахь хэсгийн “л”-д “Э*******” ТӨҮГ-ын 2016-2018 онд экспортолсон зэсийн баяжмалд аг*******агдах дагалдах бүтээгдэхүүн болох төмрийн баяжмалд ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр ногд*******ан төсөвт төлөөгүйг зөрчил/2016 онд 28,198,860,909.20 төгрөгийн, 2017 онд 41,452,626,571.40 төгрөгийн, 2018 онд 39,529,598,783.10 төгрөгийн/-д 5,885,989,391.90 төгрөгийн нөхөн татвар, 1,765,796,817.40 төгрөгийн торг*******ь, 814,934,929.30 төгрөгийн алданги, нийт 8,466,721,138.91 төгрөгийн төлбөр ногд*******жээ.
6. Гомдол гаргагчаас маргаан бүхий шийтгэлийн хуудсаар ногд*******сан зэсийн баяжмалд аг*******агдах 23-30 хувийн аг*******гатай төмөрт ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр ногд*******ж төлөөгүй тухайд маргаагүй, харин зэсийн баяжмалд аг*******агдах төмрийн хэмжээг буруу тооцоолж ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг төлбөл зохих хэмжээнээс илүү тогтоосон гэх аг*******гаар маргасан.
7. Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад,
7.1. Шинжлэх ухаан технологийн их сург*******ийн Геологи, ******* уурхайн сург*******иас ирүүлсэн 2023 оны 01 дүгээр сарын 12-ны өдрийн шинжээчийн дүгнэлтэд:
7.1.1. ...Зэсийн баяжмалд аг*******агдаж байгаа төмрийн баяжмал биш болно, ... “Э*******” ТӨҮГ нь зэсийн баяжмал болон молибденийн баяжмал гэсэн 2 бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг. Харин зэсийн баяжмалд доторх зэсийн эрдсийн талст тор дотор төмрийн элемент аг*******агдаж байгаа болохоос баяжмал дотор баяжмал аг*******агдана гэдэг нь онолын болоод логикийн хувьд байж болохгүй асуудал юм. Өөрөөр хэлбэл зэсийн баяжмал дотор зэсийн эрдсүүдээс гадна төмрийн эрдсүүд байх тохиолдол байна гээд төсөөлөөд үзлээ гэхэд зэсийн баяжмалын аг*******га нь худалдааны шаардлагыг хангахаа болих юм. Ас*******т-1:-ийн хариулт дээр дурдсанчлан зэсийн баяжмал дахь зэсийн эрдсүүдийн химийн бүтцэд (төмөр гэдэг үг нь монгол хэлэнд 3 өөр утгаар хэрэглэгддэг тул мэргэжлийн бус хүмүүст төөрөгдөл үүсгэх боломжтой юм...
7.1.2. Зэсийн баяжмалд аг*******агдаж байгаа төмөр нь төмрийн баяжмал биш болно. Яагаад гэвэл: Зэсийн баяжмалд аг*******агдаж байгаа төмөр нь зэсийн сульфид эрдэст буюу талст торд нь аг*******агдаж байгаа болно. Жишээ болгоод төмөр аг*******сан зэсийн сульфид эрдсүүдээс тоочвол, халькопирит (CuFeS2), борнит (Cu5FeS4) гэх мэт болно. Эндээс халькопиритийн эрдэст аг*******агдаж буй төмрийн аг*******га нь 30.4%, борнитийн эрдэст аг*******агдаж буй төмөр нь 11.2% буюу ойролцоогоор 10-30% байна гэж үзэж болно. Гэхдээ сульфидийн бүх эрдсүүд төмөр аг*******ахгүй тул зэсийн эрдсүүд дэх төмрийн аг*******гыг дунджилбал дээрх утгаас бага байх боломжтой юм. Зэсийн хүдэр дэх зэсийн аг*******га практикт ойролцоогоор 0.5% байдаг ба баяж*******сны дараагаар зэсийн аг*******га нь 23-28% орчим болж дээшилдэг. Зэсийн баяжмалын аг*******га 23% байх ба зөвхөн халькопирит гэсэн зэсийн эрдсийг аг*******ж байна гэж үзвэл төмрийн аг*******га нь 21% байх ба хүдэр дэх аг*******га нь 0.45% байсан гэсэн үг. Зэсийн хүдэр дэх төмрийн аг*******га ойролцоогоор 0,2% байх ба зэсийн баяжмалд ойролцоогоор 20% аг*******агдана. Харин төмрийн хүдэрт аг*******агдах төмрийн аг*******га ойролцоогоор 20-30% байх ба баяж*******сны дараагаар 59-65% хүртэл төмрийн аг*******га нь өсдөг. Эндээс үзэхэд зэсийн баяжмалд аг*******агдаж байгаа төмөр нь төмрийн хүдэрт аг*******агддаг төмрийн аг*******гатай ойролцоо байгаа тул төмрийн баяжмал биш юм” гэсэн,
7.2. Ашигт малтмал, газрын тосны газрын 2024 оны 02 дугаар сарын 09-ний өдрийн 11/614 дүгээр албан бичгээр ирүүлсэн тайлбарт:
7.2.1. MNS 2079:2013 Зэсийн баяжмал. Техникийн шаардлага стандартад төмрийн талаар ямар нэгэн шаардлага тавигдаагүй байна. Харин MNS 7017:2023 Төмрийн хүдэр баяжмал болон төмрийн бүтээгдэхүүн. Техникийн шаардлага стандартад төмрийн бүхэллэг баяжмал ≥52%, төмрийн нунтаг баяжмал ≥62%-аас дээш байхаар заасан. Ас*******гад байх 25-30%-ийн төмрийн аг*******гатай бүтээгдэхүүн нь энэ стандартын баяжмал гэсэн шаардлагыг хангахгүй байна.
7.3. Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамны 2024 оны 02 дугаар сарын 28-ны өдрийн 03/481 дүгээр албан бичгээр ирүүлсэн тайлбарт:
7.3.1. Стандарт, хэмжил зүйн газрын даргын 2023 оны 10 дугаар сарын 11-ний өдрийн С/39 дүгээр тушаалаар батлагдсан “Төмрийн хүдэр, баяжмал болон төмрийн бүтээгдэхүүн. Техникийн шаардлага”-ыг баталсан. Тус техникийн шаардлагын 4-т заасан “Төмрийн хүдэр, баяжмал болон төмрийн бүтээгдэхүүний ангилал, түүнд тавигдах шаардлага”-д төмрийн бүхэллэг баяжмалын аг*******гыг 52-оос дээш, төмрийн нунтаг баяжмалын аг*******гыг 62-оос дээш байхаар тусгасан байна ... уг аргачлалын 2.4-т төмрийн баяжмалын аг*******гыг 57-с дээш хувь байхаар заасан байна. Үүнээс үзэхэд “Э*******” ТӨҮГ-ын зэсийн баяжмал дахь төмрийн элемент нь баяжмалын шаардлага хангахгүй байна.
7.3.2. Эрдэнэтийн *******ын баяж*******ах үйлдвэр үйлдвэр 1976 оноос эхэлсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэн, экспортолсон ба өнгөрсөн түүхэн хугацаанд зэс, молибдений баяжмалд тодорхойлогддог төмрийг ашигтай дагалдах бүтээгдэхүүн гэж үзсэн тохиолдол өнөөг хүртэл байхгүй болно. Татварын ерөнхий газраас “Э*******” ТӨҮГ-ын баяжмал дахь дагалдах элементийг ашигт малтмалд хамр*******ж, ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр авч байгаа нь Ашигт малтмалын тухай х*******ийн 4 дүгээр зүйлийн 4.1.7, 4.1.25 дах хэсэгт заасантай зөрчилдөж байх ба төмрийг худалдсан эсхүл худалдахаар ач*******сан дагалдах бүтээгдэхүүн гэж үзэхээргүй байна.
7.3.3. “Э*******” ТӨҮГ-ын зэсийн баяжмал дах төмрийн эрдэс нь ашиггүй дагалдах элементэд хамаарч байна” гэснээс тус тус үзвэл “Э*******” ТӨҮГ-ын экспортолсон зэсийн баяжмал дахь төмөр нь баяжмалын шаардлага хангахгүй, ******* уурхайн бүтээгдэхүүнд хамаарахгүй, зэсийн баяжмалын дагалдах элемент болох нь тогтоогдож байна.
8. Гэвч гомдол гаргагчаас Ашигт малтмалын тухай х*******ийн 47 дугаар зүйлийн 47.1-д “Ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч нь уурхайн эдэлбэрээс олборлож худалдсан, эсхүл худалдахаар ач*******сан болон ашигласан бүх төрлийн бүтээгдэхүүний борл*******алтын үнэлгээнээс тооцож ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг улсын болон орон нутгийн төсөвт төлнө” гэж заасан үүрэгтэй тухайд маргаагүй, гагцхүү зэсийн баяжмалд аг*******агдах төмөрт ногд*******ах АМНАТ-ыг буруу тооцоолсон гэж үзэж, маргаан бүхий актаар тогтоосон төлбөрийн хэмжээг эс зөвшөөрч гомдлын шаардлагаа тодорхойлсон тул шүүх гомдлын шаардлагын хүрээнд хэргийг шийдвэрлэсэн болно.
9. Татварын улсын байцаагч нарын хяналт шалгалтад хамрагдсан 2016-2018 оны хугацаанд тухайн ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийн хэмжээ нь Ашигт малтмалын тухай х*******ийн 47 дугаар зүйлийн 47.3-т “Ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг дараах хэмжээгээр ногд*******на:”, 47.3.2-т “энэ х*******ийн 47.3.1, 47.3.3-т заасан Монгол банк түүний эрх олгосон банкинд худалдсан алтнаас бусад ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийн доод хэмжээ нь уурхайн эдэлбэрээс олборлож худалдсан, худалдахаар ач*******сан болон ашигласан бүтээгдэхүүний борл*******алтын үнэлгээний 5,0-тай тэнцүү тухайн бүтээгдэхүүний борл*******алтын үнэлгээний 5.0 хувь”, 47.6-д “Энэ х*******ийн 47.3.1, 47.3.2, 47.4, 47.5-д заасны дагуу ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийн хувийг тооцох, төлбөр ногд*******ах аргачлалыг Засгийн газар батална” гэсэн заалтуудаар зохиц*******агдаж байсан байна.
10. Монгол Улсын Засгийн газрын 2010 оны 39 дугаартай тогтоолын 1 дэх заалтаар “Зарим экспортын бүтээгдэхүүний борл*******алтын үнэлгээний үндэслэл болгох Монголбанкны болон зах зээлийн үнийн эх сурвалжийн нэрийн жагсаалт”-д өөрчлөлт ор*******ж, 3 дахь заалтаар “Уул уурхайн экспортын бүтээгдэхүүний борл*******алтын үнэлгээг жишиж үнэлэх аргачлалыг холбогдох журмын дагуу батлан мөрдүүлэхийг Татварын ерөнхий газарт даалгаж” шийдвэрлэсэн, улмаар Татварын ерөнхий газрын даргын 2010 оны 06 дугаар сарын 17-ны өдрийн 322 дугаар тушаалаар “Уул уурхайн экспортын бүтээгдэхүүний борл*******алтын үнэлгээг тооцох аргачлал”-ыг баталж мөрдүүлж байснаас үзвэл, ******* уурхайн экспортын бүтээгдэхүүний борл*******алтын үнэлгээг жишиж үнэлэх аргачлалыг батлах эрхийг Засгийн газраас Татварын ерөнхий газрын даргад шилжүүлсэн гэж үзэхээр, энэ аргачлалын дагуу ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг тогтоосныг буруутгах үндэслэлгүй.
11. Татварын ерөнхий газрын даргын 2019 оны 10 дугаар сарын 17-ны өдрийн А/184 дүгээр тушаалаар энэхүү 322 дугаар тушаалын “Засгийн газрын 2016 оны 81 дүгээр тогтоол хүчин төгөлдөр мөрдөж эхэлсэн өдрөөс буюу 2016 оны 02 дугаар сарын 01-ний өдрөөс хүчингүй болсонд тооцож” шийдвэрлэсэн байна(Засгийн газрын 2016 оны 81 дүгээр тогтоол нь биржийн болон зах зээлийн үнийн эх сурвалж нэрлэн зарласан аг*******гатайн зэрэгцээ Татварын ерөнхий газрын даргад “... аргачлал”-ыг батлах эрх олгосон дээрх 39 дүгээр тогтоолыг хүчингүй болгосон).
12. Хэдийгээр Засгийн газраас эрх шилжүүлсэн үед баталж мөрдүүлж байсан аргачлалаа Татварын ерөнхий газрын даргаас хүчингүй болсонд тооцсон боловч энэ нь эрх зүйн хэм хэмжээний актыг батлах, хүчингүй болгох процессыг зөвтгөсөн шинжтэй байх тул уг хэм хэмжээний актын хүчин төгөлдөр үйлчилж байсан цаг хугацаа, үйлчлэлийг үгүйсгэх үндэслэл болохгүй, иймд “хүчингүй болсон аргачлалыг үндэслэж төлбөр тогтоосон” гэх гомдлыг хангах боломжгүй.
13. Татварын ерөнхий газрын даргын 2010 оны 06 дугаар сарын 17-ны өдрийн 322 дугаар тушаалаар батлагдсан аргачлалын 2.3-т “Хүдэр болон баяжмалын аг*******гын хувь нь цахим хуудсанд тавигдсан тухайн бүтээгдэхүүний аг*******гын хувиас ялгаатай бол цахим хуудсанд тавигдсан аг*******га болон үнийн мэдээллээс аг*******гын нэгж хувьд ногдох үнийг гаргаж, борл*******алтын үнэлгээг дараахь томъёогоор тооцох”-оор, 2.7-д “Тухайн бүтээгдэхүүнд аг*******агдаж буй дагалдах металл, үнэт металл, бусад эрдэс бүтээгдэхүүний хувьд аргачлалын 2.5-д заасны дагуу тогтоосон дагалдах бүтээгдэхүүний аг*******гын талаарх дүгнэлтийг үндэслэн тухайн дагалдах үнэт металл, эрдэс бүтээгдэхүүн тус бүрийн хэмжээг тооцож, борл*******алтын үнэлгээг энэхүү аргачлалын дагуу тооцох”-оор тус тус заасныг хэрэглэж зэсийн баяжмалын дагалдах эрдэс болох төмөрт ногд*******ах ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг тогтоох тухайд хэргийн оролцогчид мөн маргаагүй.
14. Хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байсан х*******ь тогтоомжийн зохиц*******алт болон хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад тогтоогдож буй дээрх нөхцөл байдлуудаас үзвэл, зэсийн баяжмалд аг*******агдах төмөрт ногд*******ах ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг хэмжээг төмрийн цэвэр жингээр тооцсон гомдол гаргагч х*******ийн этгээдийн гаргасан тооцоолол үндэслэлтэй гэж үзэхээр байна. Учир нь:
15. Аргачлалын 2.3-т “... аг*******гын нэгж хувьд ногдох үнийг гаргаж, борл*******алтын үнэлгээг дараахь томъёогоор тооцох”-оор зохиц*******сан, энэ нь гомдол гаргагч болон хариуцагчийн тооцоололд ижил буюу 15,58(хэргийн оролцогчдын жишээ болгож тооцсон дүн) ам.доллар байхад хариуцагч нь зэсийн баяжмалд аг*******агдах төмрийн хэмжээг тооцохдоо нийт зэсийн баяжмалын хуурай жингээр тооцсон нь аргачлалын 2.7-д “...дагалдах үнэт металл, эрдэс бүтээгдэхүүн тус бүрийн хэмжээг тооцож, борл*******алтын үнэлгээг энэхүү аргачлалын дагуу тооцох” гэсэн зохиц*******алтад нийцэхгүй байна.
16. Өөрөөр хэлбэл, хариуцагч нь 60 хувийн аг*******амжтай төмрийн баяжмалын нэгж хувьд ногдох төмрийн үнийг гомдол гаргагчтай ижил аргаар бодож гаргасан атлаа зэсийн баяжмалд аг*******агдах төмөр нь бүтээгдэхүүн бус дагалдах элемент болохыг харгалзаагүй, аргачлалын 2.7 дахь заалтын дагуу дагалдах элементийн цэвэр жингээс бус нийт зэсийн баяжмалын жин(нийт экспортолсон баяжмалаас чийгийн хувийг хассан дүн)-гээс ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр төлөх төмрийн үнийг тодорхойлсон байх тул “...аргачлалын зөрүүгээс шалтгаалан төлбөрийн дүн зөрсөн” гэх гомдол үндэслэлтэй байна.
17. Тодр*******бал, аргачлалын 2.3 дахь заалт нь аливаа баяжмалд аг*******агдах Ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр тооцох металлын нэгж хувьд ногдох үнийг бодох аргачлалыг тогтоосон, харин 2.7 дахь заалт нь аливаа баяжмалд аг*******агдах бүтээгдэхүүн бус дагалдах элементийн хэмжээгээр борл*******алтын үнэлгээг тооцох аг*******гатай байх тул гомдол гаргагчаас зэсийн баяжмалд аг*******агдах төмрийн цэвэр хэмжээгээр Ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр тооцсоныг буруутгах үндэслэлгүй, хариуцагчийн “Биржээр 60 хувийн аг*******гатай төмрийн баяжмалын үнэ зарлагдсан тул нийт зэсийн баяжмалын хэмжээнээс борл*******алтын үнэлгээг тооцно” гэсэн тайлбарыг хүлээж авах үндэслэлгүй гэж дүгнэлээ.
18. Дээр дурьдсан үндэслэлээр “Э*******” ТӨҮГ-аас гаргасан гомдлыг хангаж, Татварын ерөнхий газрын татварын улсын байцаагч нар нь 2019 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн ******* дугаартай шийтгэлийн хуудсаар оногд*******сан төлбөрөөс түүний хавсралт ЗШША-2 буюу 2019 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн хялбарш*******сан журмаар зөрчил шалган шийдвэрлэх ажиллагааны 36******* дугаартай тэмдэглэлийн 3, 7 дахь заалтаар зөрчилд тооцож, в, ё заалтаар оногд*******сан төлбөрийг хүчингүй болгож, 13 дахь заалтаар зөрчилд тооцон “л” заалтаар оногд*******сан 8,466,721,138.91 төгрөгийн төлбөрийн хэмжээг 6,308,555,687.83 төгрөгөөр хасаж багасгах нь зүйтэй байна.
19. Шүүх хуралдаанд иргэдийн төлөөлөгчид тов мэдэгдсэн боловч хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр ирээгүй, Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай х*******ийн 91 дүгээр зүйлийн 91.7-д “Иргэдийн төлөөлөгч энэ х*******ийн 71.1-д заасны дагуу мэдэгдсээр байхад хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр шүүх хуралдаанд ирээгүй бол хэргийн оролцогчийн зөвшөөрлөөр түүний эзгүйд шүүх хуралдаан яв*******ж болно ...” гэж заасны дагуу хэргийн оролцогч, тэдгээрийн төлөөлөгч нараас тодр*******ахад иргэдийн төлөөлөгчийн эзгүйд шүүх хуралдааныг яв*******ахад татгалзахгүй гэсэн тул шүүх хуралдааныг үргэлжлүүлж, иргэдийн төлөөлөгчийн эзгүйд хэргийг шийдвэрлэснийг тэмдэглэв.
Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай х*******ийн 106 дугаар зүйлийн 106.1, 106.3.1, 106.3.6, 106.3.12-т заасныг тус тус удирдлага болгон ТОГТООХ нь:
1. Ашигт малтмалын тухай х*******ийн 47 дугаар зүйлийн 47.1, 47.3, 47.3.2-т заасныг тус тус баримтлан гомдол гаргагч “Э*******” ТӨҮГ-аас Татварын ерөнхий газрын улсын төсвийн орлого, хяналтын газрын татварын ахлах улсын байцаагч С.Т, улсын байцаагч Д.Ц, М.А, Ц.О холбогд*******ан гаргасан гомдлын шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, Татварын ерөнхий газрын татварын улсын байцаагч нарын 2019 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн ******* дугаартай шийтгэлийн хуудас, түүний хавсралт ЗШША-2 буюу 2019 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн хялбарш*******сан журмаар зөрчил шалган шийдвэрлэх ажиллагааны 36******* дугаартай тэмдэглэлийн 13 “л” заалтаар оногд*******сан 8,466,721,138.91 төгрөгийн төлбөрийн хэмжээг 6,308,555,687.83 төгрөгөөр хасаж багасгасугай.
2. Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай х*******ийн 48 дугаар зүйлийн 48.1, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай х*******ийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.2 дэх хэсэгт заасныг тус тус баримтлан гомдол гаргагчаас улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 70,200 төгрөгийг улсын төсвийн орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагчаас 70,200 төгрөг гарг*******ж гомдол гаргагчид олгосугай.
Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай х*******ийн 113 дугаар зүйлийн 113.2-т зааснаар гомдол гаргагч болон хариуцагч, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч нар шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардан авсан өдрөөс хойш 5 хоногийн дотор Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй.
ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ Ц.МӨНХЗУЛ
ШҮҮГЧ А.ГАНЗОРИГ
ШҮҮГЧ Х.НЯМДЭЛГЭР