МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч Ч.Байгалмаа даргалж,

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга: О.Сувд-Эрдэнэ

Улсын яллагч: В.Дэлгэрмаа

Шүүгдэгч  ******* нарыг оролцуулан тус шүүхийн хурлын танхимд хялбаршуусан журмаар хийсэн шүүх хуралдаанаар

Аймгийн прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн  *******т холбогдох эрүүгийн 1714000000184 тоот хэргийг 2017 оны 12 дугаар сарын 22-ны өдөр хүлээн авч хянан хэлэлцэв. 

Үйлдсэн хэргийн талаар

Шүүгдэгч  ******* нь 2017 оны 12 дугаар сарын 03-ны өдөр Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын 2 дугаар баг 13-15 тоотод *******ийн гэрт түүнтэй архидан согтуурч улмаар *******ын толгойн тус газарт архины шилээр цохиж, нүүрэн тус газарт нь өшиглөх зэргээр зодож, бие эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учруулсан гэмт хэрэгт холбогджээ. /яллах дүгнэлтэнд бичигдсэнээр /ТОДОРХОЙЛОХ НЬ:

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт яллах, өмгөөлөх талаас шинжлэн судлуулахаар санал болгосон тухайн хэрэгт хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цугларсан дараах нотлох баримтуудыг шинжлэн судлав. Үүнд

Шүүгдэгч  *******ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн

... 2017 оны 12 дугаар сарын 03-ны өдрийн орой 17 цагийн үед *******ийн гэрт 0.5 литрийн 3 шил Ерөөл нэртэй архи хувааж уугаад бид 2 нилээн согтсон байсан. ******* нь янз янзын юм яриад хэрүүл гуйгаад байхаар нь би хажуу талын хашаанд байдаг гэртээ орж ирээд байж байтал араас ******* орж ирээд хэрүүл нэхэж байгаад гэрлүүгээ яваад орсон. Тэгээд би *******ийнд орж бид 2 зодолсон. Би *******ийн толгой дээр Ерөөл архины шилээр цохисон...гэх мэдүүлэг /хх-ийн 38-39 /

Хохирогч *******ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн

...2017 оны 12 дугаар сарын 03-ны өдөр би гэртээ 14 цагийн үед  *******тай 2 шил архи хувааж уучихаад гэртээ унтаад 19 цагийн үед сэрээд хажуу айл болох Отгонбаатарынд орж аяга хоол цай уучихаад  ******* архи авчих гэхээр нь 1 шил архи дэлгүүрээс аваад *******тай хувааж уучихаад би гэртээ ороод байж байтал араас  ******* орж ирээд баганы хажууд байсан архины шил аваад далайгаад байхаар нь би намайг цохихгүй байх гэж бодоод манайхаас гар гээд хэлтэл миний толгой руу архины шилээр цохиж хагалаад нүүр рүү өшиглөхөөр нь би зөрүүлж цээж хэсэг рүү 2 удаа цохисон. *******ын эхнэр нь орж ирж салгаад би цагдаад дуудлага өгсөн... гэх мэдүүлэг /хх-ийн 23-25/

Гэрч *******ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн

...2017 оны 12 дугаар сарын 03-ны өдрийн 16 цагийн үед би зах дээр байж байтал манай нөхөр  ******* нь над руу утсаар яриад ******* архи ууя гээд байна гэж надад хэлэхээр нь би Г Отгонбаатарт битгий архи уугаарай гэж хэлээд орой 18 цагийн үед гэртээ иртэл манай нөхөр  ******* байхгүй болохоор нь *******авжирийнд орсон чинь  *******, ******* нар нь архи уугаад сууж байхаар нь би нөхрөө аваад гэрлүүгээ оруулсан. ******* гэртээ үлдээд нэг цагийн дараа архи барьж ирээд манай нөхрийг архи уухгүй амсаж өгөөд байна, дутуу уух юм гээд ингэж уудаг гэж архиа ууж үзүүлээд хэрүүл гуйх гээд байхаар нь би *******ийг гэрлүү нь оруулсан. Манай нөхөр араас нь бие засчихаад ирье гээд гараад явтал хажуугийн *******ийнд орсон байсан. Би гэртээ байж байтал юм дуугараад байхаар нь *******ийн яваад ортол хоорондоо зодоо хийсэн *******ийн толгойг нь архины шилээр цохисон гээд толгой нь хагарсан архины хагархай шил хэвтэж байхаар нь би түргэн тусламж дуудсан ... гэх мэдүүлэг /хх-ийн 26-27 /

Баянхонгор аймгийн Шүүхийн шинжилгээний албаны шинжээчийн 2017 оны 12 дугаар сарын сарын 08-ны өдрийн №03 дугаартай:

1.*******ын биед тархи доргилт, хуйханд шарх, зүүн чихэд зулгаралт гэмтэл тогтоогдлоо.

2. Дээрх гэмтэл нь мохоо зүйлийн үйлчлэлээр шинээр үүсгэгдсэн байх боломжтой.

3. Дээрх  гэмтэл нь шүүх эмнэлгийн гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.4.1-д зааснаар эрүүл мэндийг түр хугацаагаар сарниулах тул гэмтлийн хөнгөн зэрэгт хамаарна.

4.Цаашид ерөнхий хөдөлмөрийн чадвар алдалтанд тогтонги нөлөөлөхгүй гэх дүгнэлт /хх- н 32-33/

-Эрүүгийн хэрэг үүсгэж, яллагдагчаар татах тогтоол / хх-ийн 1-2/, гэмт хэргийн талаарх гомдол мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл / хх-ийн 5/, хэрэг учралын газарт нөхөн үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэр зургийн үзүүлэлт / хх-ийн 6-11/ эд хөрөнгө битүүмжилсэн тогтоол, тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт / хх-ийн 13-16/, шүүгдэгч  *******ын хувийн байдлын талаар иргэний үнэмлэхийн хуулбар, лавлагаа / хх-ийн 40, 42/, Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын 2 дугаар багийн Засаг даргын 2017.12.07-ны өдрийн 2/1328 тоот тодорхойлолт /хх-ийн 43/, шүүгдэгч  *******ыг урьд ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудас /хх-ийн 55/, зэрэг нотлох баримтуудыг шинжлэн судласан болно.

Эдгээр нотлох баримтууд нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан гэмт хэргийн нөхцөл байдлын талаар хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу буюу нотлох баримтыг цуглуулах, бэхжүүлэх журмын дагуу олж авсан, тухайн хэргийг эцэслэн шийдвэрлэхэд хамааралтай гэж шүүх дүгнэсэн болно.

Хохирогч, гэрч, яллагдагч нарыг байцахдаа хууль сануулж, хуульд заасан журмын дагуу мэдүүлгийг авсан, Баянхонгор аймгийн Шүүхийн шинжилгээний албаны шинжээчийн энэ хэрэгт хувийн сонирхолгүй этгээд хуульд зааснаар гаргасан байх тул үнэн зөвд тооцож үнэлсэн болно.

Хавтаст хэрэгт авагдсан баримтуудад тулгуурлан хэргийн газар болсон гэх үйл баримтад дүгнэлт хийхэд гэмт хэрэг гарсан байдал, гэмт хэрэг гарах болсон шалтгаан, хэн үйлдсэн, гэмт хэргийн сэдэлт, гэм буруугийн хэлбэр зэргийг хангалттай тогтоож ирүүлсэн гэж үзэж хэргийг шийдвэрлэлээ.

Шүүгдэгч  ******* нь 2017 оны 12 дугаар сарын 03-ны өдөр Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын 2 дугаар баг 13-15 тоотод *******ийн гэрт түүнтэй архидан согтуурч улмаар *******ын толгойн тус газарт архины шилээр цохиж, нүүрэн тус газарт нь өшиглөх зэргээр зодож, бие эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн болох нь

шүүгдэгч  *******ын... Би *******ийн толгой дээр ерөөл архины шилээр цохисон...гэх мэдүүлэг / хх-ийн 38-39/

хохирогч *******ын... миний толгой руу архины шилээр цохиж хагалаад нүүр рүү өшиглөхөөр нь би зөрүүлж цээж хэсэг рүү 2 удаа цохисон...гэх мэдүүлэг /хх-ийн 23-25/,

гэрч *******ийн... Би гэртээ байж байтал юм дуугараад байхаар нь *******ийн яваад ортол хоорондоо зодоо хийсэн *******ийн толгойг нь архины шилээр цохисон гээд толгой нь хагарсан архины хагархай шил хэвтэж байхаар нь би түргэн тусламж дуудсан ... гэх мэдүүлэг / хх-ийн 26-27/

Баянхонгор аймгийн Шүүхийн шинжилгээний албаны шинжээчийн 2017 оны 12 дугаар сарын сарын 08-ны өдрийн №03 дугаартай .... *******ын биед тархи доргилт, хуйханд шарх, зүүн чихэд зулгаралт гэмтэл тогтоогдлоо... гэх дүгнэлт / хх-ийн 32-33/ зэрэг болон хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудаар нотлогдон тогтоогдож байна.

Аймгийн Прокурорын газраас шүүгдэгч  *******т Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хэргийн зүйлчлэл тохирсон байх тул шүүхээс шүүгдэгч  *******ыг хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.2 дугаар зүйлийг баримтлан мөн хуулийн 1.4 дүгээр зүйлийн 1-д заасан эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх зарчимд тулгуурлан,хуулинд заасан хариуцлага оногдуулах үндэслэлтэй гэж шүүх дүгнэв.

Шүүгдэгч  *******ын ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудсанд Цагдаагийн Ерөнхий газрын МСТ-ийн ял шийтгэлийн мэдээллийн санд бүртгэгдээгүй байх тул түүнийг анх удаа хөнгөн гэмт хэрэг үйлдсэн гэж дүгнэв.

Шүүгдэгч  *******т ял шийтгэл оногдуулахдаа анх удаа хөнгөн гэмт хэрэг үйлдсэн, учруулсан хохирлыг төлсөн зэргийг харгалзан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1, 1.2-д зааснаар хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тооцож, хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдохгүй байна.

Шүүгдэгч  *******т ял оногдуулахдаа Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.2 дугаар зүйлийн 1-т заасан “… гэмт хэрэг түүнд хүлээлгэх хариуцлагыг энэ хуулиар тодорхойлно…” мөн хуулийн ерөнхий ангийн 1.3 дугаар зүйлийн 1-т заасан “… Эрүүгийн хариуцлага нь тухайн хүний үйлдсэн гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ гэм буруугийн хэлбэрт тохирсон байна…” гэсэн хууль ёсны болон шударга ёсны зарчмуудыг баримталж, шүүхээс шүүгдэгч  *******ын үйлдсэн гэмт хэргийн нөхцөл байдлыг харгалзан хэргийн хэмжээний дотор ял шийтгэлийг оногдуулах бөгөөд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 17.5 дугаар зүйлийн 8-д” ...Шүүх шүүгдэгчийг гэм буруутай гэж үзвэл прокурорын саналыг харгалзан , эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх шийдвэр гаргана...” гэж заасныг үндэслэл болгов.

Эрүүгийн хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуулийн 5 дугаар зүйлд... 2015 оны 12 дугаар сарын 03-ны өдөр баталсан Эрүүгийн хуульд заасан зорчих эрх хязгаарлах ялыг 2019 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс эхлэн хэрэгжүүлнэ... гэж заасан байх тул зорчих эрх хязгаарлах ялыг шүүх хэрэглэх боломжгүй, мөн Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дуугаар зүйлийн 4-т “.. шүүх ялтаны хөрөнгө, цалин хөлс, бусад орлого олох боломжийг харгалзан торгох ялыг гурван жил хүртэл хугацаанд хэсэгчлэн төлөхөөр тогтоож болно...” гэж заасан ба шүүгдэгч  *******ын гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, хувьд ногдох / 5 ханатай гэр, тавилга/ хөрөнгө болон хувийн байдал зэргийг харгалзан торгох ял оногдуулж, шүүгдэгч  *******т оногдуулсан дөрвөн зуун тавин нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450000 төгрөгөөр торгох ялыг шүүхийн тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц төлөхөөр тогтоож шийдвэрлэлээ.

Хохирогч ******* нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад гэмт хэргийн улмаас учирсан хохиролд ямар нэгэн зүйл нэхэмжлээгүй тул шүүгдэгч  *******ыг бусдад төлөх төлбөргүй гэж үзлээ.

Шүүгдэгч  *******ын эзэмшлийн “... нокиа 3310 маркийн гар утас...”-ыг битүүмжилсэн эд хөрөнгө битүүмжлэх тогтоолыг хүчингүй болгож, хэрэгцээний дагуу дээрхи зүйлсийг эзэмшигч  *******т буцаан олгож, хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан ерөөл нэртэй архины шилний 5 ширхэг хагархайг утгуулахаар Шүүхийн тамгын газарт шилжүүлж, уг хэргийн улмаас шүүгдэгч  ******* нь цагдан хоригдсон хоноггүй болохыг дурдав.

Шүүгдэгч  ******* нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 7.6 дугаар зүйлийн 3-д заасан ...өөрийгөө өмгөөлөх эрхтэй .. энэ эрхийн дагуу өөрийгөө өмгөөлөх хүсэлтийг, мөн хуулийн 5.3 дугаар зүйлийн 3-д зааснаар шүүхэд бичгээр гаргасан ба өмгөөлөгч оролцуулахгүйгээр хэргийг шүүх хуралдаанаар хэлэлцсэн болно.

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2 дугаар зүйлийн 1,2,3,4, 36.6, 36.7 дугаар зүйлийн 2 дах хэсгийн 2.1, 2.3, 2.4, 36.7 дугаар зүйлийн 3 дэх хэсгийн 3.1, 3.5 36.8, 36.10 дугаар зүйлүүдэд заасныг тус тус удирдлага ТОГТООХ нь:

1.Шүүгдэгч ******* овогт  *******ыг хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учруулах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

2.Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1-т зааснаар шүүгдэгч  *******ыг дөрвөн зуун тавин нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450000 төгрөгөөр торгох ялаар шийтгэсүгэй.

3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.4 дүгээр зүйлийн 3, 4-т зааснаар шүүгдэгч  ******* нь торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжэээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг мэдэгдэж, шүүгдэгч  *******т оногдуулсан дөрвөн зуун тавин нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450000 төгрөгөөр торгох ялыг шүүхийн тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц төлөхөөр тогтоосугай.

4.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.5, 36.12 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар шүүгдэгч  *******т урд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үлдээж, шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц хүчингүй болгосугай.

5.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.4, 1.7-д зааснаар шүүгдэгч  ******* нь хэргийн учир цагдан хоригдсон хоноггүй, бусдад төлөх төлбөргүй болохыг тус тус дурдсугай.

6.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 21.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1, 36.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.8-д зааснаар шүүгдэгч  *******ын эзэмшлийн “... нокиа 3310 маркийн гар утас...”-ыг битүүмжилсэн эд хөрөнгө битүүмжлэх тогтоолыг хүчингүй болгож, хэрэгцээний дагуу дээрхи зүйлсийг эзэмшигч  *******т буцаан олгосугай.

7.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 21.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.4, 36.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.8-д зааснаар хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан ерөөл нэртэй архины шилний 5 ширхэг хагархайг утгуулахаар Шүүхийн тамгын газарт шилжүүлсүгэй.

8.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.10 дугаар зүйлийн 4, 36.8 дүгээр зүйлийн 4-д зааснаар шийтгэх тогтоол уншиж сонсгосноор хүчинтэй болохыг дурдаж, шийтгэх тогтоолыг улсын яллагч, шүүгдэгч, хохирогч, тэдгээрийн хууль ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгч өөрөө гардан авснаас буюу хүргүүлсэнээс хойш 14 хоногийн дотор Баянхонгор аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах, эсэргүүцэл бичих эрхтэй болохыг дурдсугай.

9.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.13 дугаар зүйлийн 2-д зааснаар шийтгэх тогтоолд давж заалдах гомдол гаргах, эсэргүүцэл бичих эрх бүхий этгээдэд тогтоолыг гардуулан өгч, шүүхийн шийдвэрийг авах тухай хүсэлт гаргасан бусад оролцогчид шүүхийн шийдвэрийг үйлдсэнээс хойш 7 хоногийн дотор шүүхэд ирж гардаж авахыг мэдэгдсүгэй.

10.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.2 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах буюу эсэргүүцэл бичигдсэн тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, тогтоол биелүүлэх хүртэл шүүгдэгч  *******т авсан хувийн баталгаа авах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ Ч.БАЙГАЛМАА