МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн шүүгч С.Хишигбат даргалж тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд хийсэн шүүх хуралдаанаар,

 

Нэхэмжлэгч: ******* , ******* сум,******* ******* *******, ******* оршин суух, ******* ******* овогт ******* /РД: /,

 

Нэхэмжлэгч: ******* , ******* сум, *******, оршин суух, овогт /РД: /,

 

Нэхэмжлэгч: , *******, , , тоотод оршин суух, овогт /РД: 04/,

 

Нэхэмжлэгч: , сум, ******* *******, ******* , тоотод оршин суух, овогт /РД: 8/,

 

Нэхэмжлэгч:  6 ******* , ,******* , 4 тоотод оршин суух, овогт /РД: / нарын нэхэмжлэлтэй,

 

Хариуцагч: , , 2 ******* лах, ХХК/РД:*******45/-д холбогдох,

 

Нэхэмжлэгч Б. 4,895,552 төгрөг,

Нэхэмжлэгч Ш. 8,8,836 төгрөг,

Нэхэмжлэгч Б.*******,492,660 төгрөг,

Нэхэмжлэгч С. ,8,540 төгрөг,

Нэхэмжлэгч Б.*******8,23,04 төгрөг тус тус гаргуулах тухай иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

 

Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгч нарын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч , нэхэмжлэгч нарын өмгөөлөгч , хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч , хариуцагчийн өмгөөлөгч , өмгөөлөгч , шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Б.Аззаяа нар оролцов.

 

ТОДОРХОЙЛОХ НЬ:

 

Нэхэмжлэгч С., Б., Ш., Б., Б. нар шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл, нэхэмжлэлийн нэмэгдүүлсэн шаардлага болон нэхэмжлэгч нарын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: ...Хөдөлмөрийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга*******022 оны 0 сарын 0-ний өдрөөс хэрэгжиж эхэлсэнтэй холбоотойгоор ажлын цагийн хуваарьт өөрчлөлт орж, 4 хоног кампус дээр ажиллаж, 4 хоног амарч байна. Өөрөөр хэлбэл нэг өдөрт ажиллах ажлын цаг нь 2 (арван хоёр) цаг байна.

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 92 ******* зүйлийн 92. дэх хэсэгт Ажилтныг байнга оршин суугаа газраас нь өөр, алслагдсан газар луулж ажил үүрэг гүйцэтгүүлэхээр уул уурхай, олборлох салбарын ажил олгогч уртын ээлжээр ажиллуулах горим хэрэглэж болно" гэж заасны дагуу нэхэмжлэгч нь ээлжийн хуваариар буюу нэг гарахдаа 2 цагаар ажиллаж мөн хуулийн 92.4 дэх хэсэгт заасны дагуу нэг ээлжид ажил үүргээ 4 хоног гүйцэтгээд 4 хоног амарч байна. Гэтэл Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 92 ******* зүйлийн 92.3 дах хэсэгт "Уртын ээлжээр ажиллах ажлын өдрийн үргэлжлэл 2 цагаас илүүгүй байх бөгөөд энэ хуулийн 8 ******* зүйлийг баримтлан энэ хуулийн .-д заасны дагуу илүү цагийг тооцож нэмэгдэл хөлс олгоно" гэж хуульчилсан. Мөн хуулийн зүйлийн . дэх хэсэгт "Илүү цагаар ажилласан г нөхөн амруулаагүй бол түүний дундаж цалин хөлсийг нэг аравны тав дахин, түүнээс дээш хэмжээгээр нэмэгдүүлж олгоно" гэж заасан. Тодруулбал, ажилчдыг нөхөн амраалгүй 4 хоног, 2 цагаар ажиллуулж байгаа буюу өдөр бүр дундажаар 4 цаг илүү ажиллуулж байгаа ХХК-иас дор дурдсан хэмжээгээр илүү цагийн хөлсийг гаргуулж нэхэмжлэгч нарт олгож өгнө үү.

. Б.ийн*******022 оны сараас*******023 оны 0 сарын илүү цагийн хөлс 9,44,9 төгрөгийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг 5,420,646 төгрөгөөр нэмэгдүүлж нийт 4,895,552 Гарван дөрвөн сая найман зуун ерэн таван мянга таван зуун тавин хоёр/ төгрөг;

2. С.ын*******022 оны сараас*******022 оны сарын илүү цагийн хөлс*******,203,40 төгрөгийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг 8,984, 30 төгрөгөөр нэмэгдүүлж нийт ,8,540 /арван нэгэн сая нэг зуун наян долоон мянга таван зуун дөчин/ төгрөг;

3. *******022 оны , 0 сарын илүү цагийн хөлс 3,89,68 төгрөгийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг ,62,9 төгрөгөөр нэмэгдүүлж нийт*******,492,660 /хорин нэгэн сая дөрвөн зуун ерэн хоёр мянга зургаан зуун жаран/ төгрөг;

4. Ш.*******022 оны сараас*******022 оны сарын илүү цагийн хөлс 6,5,800 төгрөгийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг 2,53,036 төгрөгөөр нэмэгдүүлж нийт 8,8,836 /арван найман сая зургаан зуун тавин найман мянга найман зуун гучин зургаа/ төгрөг;

5. Б. нь*******022 оны 0 сараас*******023 оны 0 сарын илүү цагийн хөлс 8,683,4 төгрөгийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг 9,590,28 төгрөгөөр нэмэгдүүлж нийт*******8,23,04 /хорин найман сая хоёр зуун далан гурван мянга долоон зуун дөрвөн/ төгрөг;

Хоёр. Нэхэмжлэгч нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 54 зүйлд заасны дагуу дараах урьдчилан шийдвэрлэх ажиллагааг хийсэн. Үүнд:

.*******023 оны 02 сарын -ны Толгой ХХК-ийн Хөдөлмөрийн маргаан таслах зөвлөлд гаргасан, Гомдлын хариу*******023 оны 03 сарын 0-ний өдөр Гомдол буцаах тухай гэж ирсэн;

2. Дахин*******023 оны 03 сарын 0-ны өдөр Толгой ХХК-ийн Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комисст гомдол гаргасан, Гомдлын хариу*******023 оны 03 сарын 6-ны өдөр Гомдол буцаах тухай гэж ирсэн;

3.*******023 оны 03 сарын*******9-ний өдөр Сүхбаатар дүүргийн хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах 3 талт нд гомдол гаргасан;

4. СБД-ийн Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах 3 талт ны хурал*******023 оны 04 сарын*******-ний өдөр болж, талууд эвлэрч, харилцан тохиролцоогүй тул урьдчилан шийдвэрлэх ажиллагаа дуусгавар болж тэмдэглэлийг гардаж авснаас хоногт шүүхэд нэхэмжлэл гаргах эрхтэйг дурдсан; хойш ажлын 0

5. 3 талт ны тэмдэглэлд дурдсан ажлын 0 хоногт *******таан Сүхбаатар дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхэд нэхэмжлэлийг*******023 оны 05 сарын -ний өдөр хүлээлгэн өгч, мэдээлэл лавлагааны ажилтан*******023 оны 05 сарын 2-ны өдөр нэхэмжлэлийг мэдээллийн системд бүртгэж оруулсан;

Гурав. Хууль зүйн үндэслэлийн тухайд:

Хөдөлмөрийн тухай хууль (цаашид, ХтХ гэх)-ийн 92 ******* зүйл нь Уртын ээлжээр ажиллах г байнга оршин суугаа газраас нь өөр, алслагдсан газар луулж ажил үүрэг гүйцэтгүүлж байгаа уул уурхай, олборлох салбарын ажлын горимыг тусгайлан зохицуулсан.

ХТХ-ийн 92.3 дах хэсэгт Уртын ээлжээр ажиллах өдрийн үргэлжлэл 2 цагаас илүүгүй байх бөгөөд энэ хуулийн 8 ******* зүйлийг баримтлан энэ хуулийн .- д заасны дагуу илүү цагийг тооцож нэмэгдэл хөлс олгоно, мөн хуулийн 92.4 дэх хэсэгт "Уртын ээлжээр ажиллах нэг ээлжид ажил үүрэг гүйцэтгэх хугацаа 4 хоног, амрах хугацаа 4 хоног байна" гэж заасан. Эдгээр заалтыг хууль тайлбарлах Системийн (Systematic interpretation) аргын хүрээнд авч үзвэл:

. Уртын ээлжээр ажиллах ажлын өдрийн үргэлжлэлийг 2 цагаас илүүгүй байх гэж нэг өдөрт ажил гүйцэтгэх дээд хугацааг заасан;

2. 2 цагаар ажиллаж болохыг зөвшөөрөөд гэхдээ энэ тохиолдолд ХтХ-ийн 8 ******* зүйлийг баримтлан буюу нэг ээлжийн ажлын үргэлжлэх хугацааг 8 цагаар тооцож зөрүү цагийг илүү цагаар бодохыг тодорхойлсон;

3. Ингээд ХтХ-ийн 8.2-т заасны дагуу илүү цагийн хэмжээг тооцоод .-т заасны дагуу илүү цагийн хөлсийг ,5 дахин нэмэгдүүлж өгөхийг мөн тодорхой заасан.

4. Гэтэл ХтХ-ийн . дэх хэсэгт "Илүү цагаар ажилласан г нөхөн амруулаагүй бол түүний дундаж цалин хөлсийг нэг аравны тав дахин, түүнээс дээш хэмжээгээр нэмэгдүүлж олгоно" - буюу г нөхөн амруулаагүй бол нэмэгдэл хөлс тооцож олгохоор хуулиар зохицуулсан. Энэ тохиолдолд Нөхөн амраасан тохиолдолд ажил амралтын горим зөрчигдөх талаар хариуцагч талын зүгээс тайлбарладаг. Гэвч ХтХ-ийн 92.4 дэх хэсэгт "Уртын ээлжээр ажиллах нэг ээлжид ажил үүрэг гүйцэтгэх хугацаа 4 хоног, амрах хугацаа 4 хоног байна" гэж Уртын ээлжийн 4 ажил, амралтын цагийг тусгайлан хуулиар хатуу тогтоож өгсөн. Үүнээс уртын ээлжээр ажиллаж байгаа ажилтанд Нөхөн амраах зохицуулалтыг хэрэглэх боломжгүй гэдэг нь тодорхой байна. Тодруулбал, Уртын ээлжийн ажил, амралтол цай хатуу тогтоож нөхөн амраах боломжгүй байгаа тул ажилтанд .-т заасны дагуу илүү цагийн хөлсийг тооцож олгох талаар ХтХ-ийн 92.3 дах хэсгийн зорилго тодорхой харагдана.

Иймд хариуцагчийн ирүүлсэн "Хэрэв уртын ээлжээр өдөрт 2 цаг ажиллаж болох хулийн Тусгай зохицуулалтыг үгүйсгэвэл, өдөрт 4 цаг илүү ажилласан, 4 хоногт 56 цаг илүү ажилласан байх гэж заасны ажил олгогч г одоо 5 ажилласан зүйлийн .-д заасны дагуу нөхөн амраах үүрэг үүсэх  хуулийн нь 4--2 жилд 0 хамаарах үр дагавартай. Өөрөөр хэлбэл 6 цагийн илүү цаг 05 хоногийн цалин хөлсний амрах үр дагаварт хүргэх богийн дүндээ 6 сар тутам ажилтан цалин хөлсний орлогогүй болохоор баар гэсэн хариу тайлбар үндэслэлгүй Уртын ээлжээр ажиллаж буй ажилтан ХтХ-ийн 92.4-ийг баримталж ажил, амралтын буюу ажиллах тул нөхөн амраах үр дагаварт ажил олгогч хүрэхгүй юм.

5. ХтХ-ийн 92.4 дэх хэсгийг Хуулийн нэгдмэл тогтолцооны хүрээнд авч үзвэл Уртын ээлжийн ажиллах, амрах хугацааг тэнцүү байхыг хуульчилсан ба ингэхдээ 92.3-т заасан илүү цагийн хөлсийг олгохыг тусгайлан зохицуулсан буюу 92.4-т заасан амралт нь г нөхөн амрааж байгаа бус уурхай, олборлох салбарт тасралтгүй 4 хоног ажиллаж байгаагийн хувьд хуулиар тогтоож өгсөн амралт юм. Энэхүү хуулиар олгосон амралтын хоногийг хариуцагч компанийн зүгээс Нөхөн амраах хоногт хүчээр оруулан тооцож, мөн ердийн ажлын цагийн горим буюу хоногийн 5 өдөр ажиллаад гэртээ харьж амраад амралтын өдрөөр амарч байгаа ажилтантай жишин тайлбарлаж байгаа нь ХтХ-ийн 92 ******* зүйлд нийцэхгүй юм.

6. Мөн дээрх Хуулийн зохицуулалтууд нь Ажил амралтын цаг тэнцүү байх буюу : гэсэн үндсэн зарчмыг баримталсан. Ингэхдээ илүү цагаар ажиллуулсан тохиолдолд нөхөн амруулахгүйгээр энэ ажил амралтын горимоо баримтлаад илүү цагийн хөлсийг тооцож олгоорой гэдгийг тодорхой зааж өгсөн. Хариуцагч талын ирүүлсэн тайлбарт . Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 92.4-т 4 хоног ажиллаж, 4 хоног амрах зохицуулалтыг оруулахдаа ажил, амралтын харьцаа :3 байх шинжлэх ухааны үндэслэлийг баримталсан байна"- гэж ирүүлсэн. Гэтэл Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 92.4, 92.5 дах зохицуулалтууд нь ажил, амралтын цагийг тэнцүү байх зарчмыг баримталсан байдаг. Яагаад Хөдөлмөрийн тухай хуулийн нийтлэг зохицуулалтаас ялгаатай зохицуулсан талаар тодруулбал,

Хүний эрхийн суурь онолын үүднээс авч үзвэл Энэхүү тусгай зохицуулалт нь Хөдөлмөрийн эрх зүйн харилцаанд Эерэг ялгаварлалыг бий болгож байна. Хууль нь хүн бүрийн эрхийг тэгш зохицуулах үндсэн зорилготой байдаг ч хуулиар эерэг ялгаварлал үүсгэх шаардлага гарсан тохиолдлыг хүлээн зөвшөөрдөг.

Тухайлбал, Улсын Их Хуралд эмэгтэй гишүүд сонгогдох квотыг Улс төрийн намын тухай хуулиар тогтоож өгөх, Нийгмийн халамжийн тухай хуулиуд Халамжийн бодлого, Хөдөлмөрийн тухай хуулийн Уртын ээлжийн зохицуулалт буюу Нийгэм эдийн засгийн үүднээс авч үзвэл Мон******* Улсын дахин сэргээгдэхгүй баялгийг олборлож байгаа аж ахуй нэгж байгууллагын хувьд бусад салбараас илүү өндөр цалин хөлсний хэмжээ байх, Оршин суугаа газраас өөр алслагдсан газар ажиллах, хүнд нөхцөлд ажиллах, амь насны эрсдэл ердийн горимоор ажиллаж байгаа, тасралтгүй 4 хоног ажиллаж байгаа нь иргэний олон нөлөөлөх хүчин зүйл хамаарна. эрүүл мэнд гэх мэт Алагчилахгүй байх (ажил мэргэжил, хөдөлмөр эрхлэлт) тухай олон улсын хөдөлмөрийн байгууллагын конвенцын зүйлийн******* дахь хэсэгт "Тодорхой ажлын онцлогтой холбоотой тавигдах шаардлагад үндэслэн ялгаварлах, Энэхүү конвенцын шажлын онцлог, түүнд тавигдах шаардлагаас хамаарч Тусгасан зохицуулахыг мөн зөвшөөрсөн. Энэхүү тусгайлсан зохицуулалт нь Уртын ээлжээр уул уурхай, олборлох салбарт ажиллаж байгаа ажиллах, амрах хугацааг хуулиар тогтоож өгсөн байна. Ингэхдээ ажил амралтын цаг тэнцүү байх буюу : зарчмыг баримталсан. Ийнхүү хуулиар ажил, амралтын цагийг нарийвчлан тогтоож өгснөөр илүү цагаар ажилласан хугацааг ХтХ-ийн .-т заасны дагуу нөхөн амраасан байх урьдчилсан нөхцөлийг ажил олгогч хэрэглэхгүй харин илүү цагийн хөлсийг .5 дахин нэмэгдүүлэн олгох хууль зүйн үр дагаварт хүргэж байна. Ингэж олгохдоо ХтХ-ийн 8 ******* зүйлийг баримтлан нэг ээлжийн ердийн ажлын цагийн үргэлжлэлийг 8 цагаар тооцохыг тодорхой заасан. Ингэснээр ажил амралтын горим алдагдах, байгууллага ажилтангүй болох, ажилтан цалин хөлсний орлогогүй болох үр дагаварт хүрэхгүй байхаар хууль тогтоогч ХтХ-иар зохицуулсан байна. гэжээ.

 

Нэхэмжлэгч С., Б., Ш., Б., Б. нарын өмгөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: ...Хууль зүйн үндэслэлийн тухайд Хөдөлмөрийн тухай хуульд уртын ээлжийн талаар зохицуулалт байдаг. Үүн дээр хариуцагч тал нь салбарын яамнаас тодруулга авсан талаар тайлбар хэлдэг. Тухайн салбарын яамны тодруулга нь хуулийг тайлбарласан албан ёсны тайлбар биш. Зөвхөн салбарын яамны суурь учраас хэрэгт үндэслэл бүхий баримтаар үнэлэгдэхгүй. Мөн хариуцагч тал нь хуулийн төслийн үзэл баримтлалын тэмдэглэлийг мөн тайлбарладаг. Энэ тэмдэглэлээр тухайн үед янз бүрийн байдлаар хоорондоо ярилцаад, илүү цаг буурах боломжтой гэж ярихаас биш, 4 хоног ажиллуулаад, 4 хоног амарч байгаа нь г нөхөн амруулж байгаа, 68 цагаар ажилласнаар ажилтан үндсэн цалингаа авах эрх нь үүснэ гэдэг талаар байдаггүй. Харин эсрэгээрээ Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 92 ******* зүйлд тусгайлсан хэм хэмжээг оруулж өгөөд, ажилтан 2 цаг ажиллаж болно. Яагаад гэхээр энэ нь 4 хоног кемп дээрээ ажиллаж байгаа учраас өдөрт 8 цагаас илүү ажилласан цаг болох 4 цагаа илүү цагаар тооцно гэсэн зохицуулалт байгаа. Үүнд илүү цагийн асуудал . дэх заалт яригдахаар нөхөн амруулах асуудал яригдах учраас 92.4-т зааснаар ажил амралтын хугацааг нь нарийн тогтоож өгсөн байдаг. 4 хоног ажилласан бол 4 хоног амарна гэж байгаа, энэ нь илүү цагийн хөлс авахад саад болохгүй гэдгийг зохицуулж өгсөн. Мөн хөдөлмөрийн зохист харилцаа алдагдана гэж тайлбарладаг. Ажилтан 6 сард 05 хоног ажиллаад, жилд дунджаар*******5 хоног амрах үр дагавартай, ингэснээр байгууллага ажилтангүй, ажилтнууд цалин хөлсгүй болно гэж тайлбарладаг. Энэ тайлбар нь үндэслэлгүй. Яагаад гэхээр Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 92.4-т зааснаар уртын ээлжээр ажиллаж байгаа ажил амралтын цагийг хуулиар тогтоогоод өгчихсөн. Тэгэхээр хуульд ажил амралтын цагийг нь тогтоогоод өгчихсөн учраас түүнийг хөдөлгөх боломжгүй. Харин өөрчилж болох тухай тус хуулийн 92.5-д зааж өгсөн. Энэ нь ихэсгэж *******асгасан тохиолдолд ажил амралтын цагийг тэнцүү байдлаар зохицуулна тусгайлсан хуулиар зохицуулаад өгчихсөн учраас дээрх тайлбар үндэслэлгүй. Мөн ажилтан 68 цаг ажиллаад үндсэн цалингаа авна, энэ нь хөдөлмөрийн харилцааны :3 зарчимтай нийцэхгүй гэдэг агуулга ярьдаг. Гэтэл энэ ойл*******т нь ердийн журмаар ажиллаж байгаа ажилтнуудад хамааралтай. салбарт ажиллаж байгаа ажилчдыг оршин суугаа газраас нь алслагдсан газар ажиллуулдаг учраас тухайлсан ерөнхий зарчмыг хэрэглэх боломжгүй. Зөвхөн 92 ******* зүйлд заасны дагуу хэрэглэж байгаа нь бусад эрхийг зөрчсөн, ялгаварлал үүсгэсэн зүйл байдаггүй. Харин эсрэгээрээ тухайн ажлын ны онцлог зэргээс нь хамаараад эерэг ялгарлыг бий болгож болно. Эерэг ялгарал буюу тусгайлан зохицуулж өгсөн хэм хэмжээ нь нийт хөдөлмөрийн эрх зүйн харилцаанд ямар нэгэн байдлаар сөрөг үр дагавар учруулахгүй. Нэхэмжлэгч нарын нэхэмжлэлийн шаардлагын хувьд анх нэхэмжлэл гаргахдаа нэхэмжлэгч нараас ирүүлсэн нийгмийн даатгалын шимтгэлийн лавлагаанд үндэслээд нэхэмжлэлийн шаардлагаа тодорхойлсон байдаг. Тухайн сард авсан цалингийн хэмжээ *******ассан байдаг. Нэхэмжлэгч хувьд 8 сард авсан цалин хөлс нь*******,94,28 төгрөг, 9 сард авсан цалин нь 4,08, төгрөг, 0 сард авсан цалин нь*******9,399, төгрөг, сард 48,9,000 төгрөг байдаг. Үүн дээр журмаараа тооцоолол хийж үзээд анхны нэхэмжлэлийн шаардлагаа гаргасан. Гэтэл хавтаст хэрэгт авагдсан баримтаар шүүхийн журмаар хүсэлт гаргаад ажилтнуудын сарын цалингийн тооцооллыг нь гаргуулж авсан. хувьд нийгмийн даатгалын шимтгэл дээр заасан дүн болон тооцоолол буюу ажлын цагийн бүртгэлээр хоёр дүн нь хоорондоо зөрүүтэй байгаа. Олгоогүй болох нь харагддаг бөгөөд 68 цагаас дээш гарсан илүү цагийг авсан байдаг. ******* сарын*******5-ны өдрөөс 8 ******* сарын*******4-ний өдрийн цалингийн цэс нь ирсэн байгаа. Тухайн компани цалингаа*******5-ны өдрөөр тасалдаг. Ингэж таслахаар 8 сарын цалин нь 8,5,866 төгрөг байгаа. Харин нийгмийн даатгалын шимтгэл дээр байгаа дүн нь*******,94,28 төгрөг байгаа. Үүнээс тооцохоор 56 цагийнхаа илүү цагийн нэгд ноогдох хэсгийг нь авчихсан юм шиг харагдаад байгаа. Зөвхөн зөрүү төлбөрөөрөө анх нэхэмжлэл гаргаад шаардсан. Баримтаас харвал дээрх дүнгээр олгогдоогүй, гарт олгогдсон нь 8,5,866 төгрөг байгаа. Дундаж цалин хөлс болон цагийн цалин хөлсийг ирүүлсэн баримтад үндэслэж гаргаад илүү цагийг бодсон нь хуульд нийцэж байгаа. Мөн хариуцагч тал урьдчилан шийдвэрлэх ажиллагааны журмын талаар ярьдаг.*******022 оны 0 сарын 0-ний өдрөөс хууль хэрэгжиж эхэлсэн. Үүн дээр маргасан зүйл байхгүй. Харин илүү цагийн цалин хөлсний маргаан нь тухайн ажилтан тухайн сард ажиллаад цалин хөлсөө шаардах эрх нь үүсдэг. Тэгэхээр илүү цаг нь цалин хөлсний нэг төрөлд *******таж байгаа учраас нэхэмжлэл гаргаагүй нь сүүлийн 3 сарынхаа шаардах эрхийг алдахаас биш, хууль хэрэгжиж эхэлснээс хойш нэхэмжлэл гаргаагүй учраас ирээдүйд авах цалингийнхаа эсвэл илүү цагийн цалин хөлснийхөө шаардах эрхийг алдахгүй. Иймээс нэхэмжлэгч нар хуульд заасан хугацаанд урьдчилан шийдвэрлэх ажиллагаа явуулж, нэхэмжлэлээ гаргасан. Талуудын өмнө байгуулагдсан,*******025 оноос хэрэгжиж эхлэх Хамтын гэрээний*******.3 дахь заалтыг судалсан. Үүнд нэхэмжлэл гаргах эрхийг шууд хязгаарласан, хууль зөрчсөн заалт учраас нотлох баримтаар үнэлэх боломжгүй. Яагаад гэхээр Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 2 ******* зүйлд хамтын гэрээ, хэлэлцээр, хөдөлмөрийн гэрээ, хөдөлмөрийн дотоод хэм хэмжээ дараах шаардлагыг хангасан байх бөгөөд 2.2.-т хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын хууль тогтоомжид бүрэн нийцсэн байх, хууль тогтоомжоор ажилтанд олгосон эрхийн баталгаат түвшин, суурь хэм хэмжээг бууруулаагүй байх, харилцан тохиролцох замаар хувьд сайжруулсан байх гэж хуульд заасан шаардлагыг зөрчсөн. Мөн ажлын цагийн журмын 9.2.3 болон цалин хөлсний журмын 4.2. А нь тухайн ростероор буюу уртын ээлжээр ажиллаж байгаа сард ажиллах цаг нь 68 цаг байна. Үүнээс илүү гарсан цагийг нь илүү цагаар тооцож олгоно гэсэн байгаа нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 92.3 дахь заалтыг зөрчсөн. Тэгэхээр эдгээр хөдөлмөрийн дотоод хэм хэмжээ нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 2.3-т заасны дагуу энэ зохицуулалтууд нь эрхийг хууль тогтоомжид зааснаас дордуулсан бол тухайн зохицуулалтууд нь хүчин төгөлдөр бус болно гэсэн агуулгад хамаарч байгаа. Тэгэхээр ажил олгогч хэдийгээр журмаараа 68 цаг олгоод, түүнээс илүү цагийн хөлсийг олгоно гэж заасан боловч энэ нь хуульд нийцэхгүй байгаа тул нэхэмжлэгч нар нэхэмжлэл гаргасан. Иймд хуульд заасны дагуу илүү цагаа авах эрх нь нээлттэй байгаа учраас нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж шийдвэрлэж өгнө үү. гэв.

 

Хариуцагч ХХК шүүхэд гаргасан хариу тайлбар болон хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүхэд хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: ...Хөдөлмөрийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга*******02 оны ******* сарын*******-ны өдөр батлагдаж*******022 оны сарын -ний өдрөөс хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа ба тус хуулиар анх удаа уул уурхай, олборлох салбарт ажиллаж буй ажил, амралтын хуваарь буюу "Уртын ээлжийн зохицуулалт"-ыг хуульчилсан бөгөөд тус хуулийн хэрэгжилтийн хүрээнд Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайдын*******02 оны 2 ******* сарын -ны өдрийн А/92 ******* тушаалаар Дундаж цалин хөлс тодорхойлох журам"-ыг батлан гаргасан.

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын 92 ******* зүйлийн 92.3 дахь заалтад Уртын ээлжээр ажиллах ажлын өдрийн үргэлжлэл 2 цагаас илүүгүй байх бөгөөд энэ хуулийн 8 ******* зүйлийг баримтлан энэ хуулийн .-д заасны дагуу илүү цагийг тооцож нэмэгдэл хөлс олгоно", мөн хуулийн 92 ******* зүйлийн 92.4 дэх заалтад "Уртын ээлжээр ажиллах нэг ээлжид ажил үүрэг гүйцэтгэх хугацаа 4 хоног, амрах хугацаа 4 хоног байна" хэмээн хуульчилсан.

Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайдын*******02 оны 2 ******* сарын -ны өдрийн А/92 ******* тушаалаар батлагдсан Дундаж цалин хөлс тодорхойлох журмын .6-д Хуанлийн жилийн нэг сарын дундаж ажлын өдрийг******* өдрөөр, нэг сарын дундаж ажлын цагийг 68 цагаар тооцож болно" хэмээн заасан нь оффисын ажилтан, ээлжийн ажилтан эсхүл уртын ээлжийн ажилтан эсэхээс үл хамааран сард ажиллах дундаж ажлын цаг 68 байна хэмээн зохицуулсан.

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 92 ******* зүйлийн 92.4 дэх заалтад зааснаар уртын ээлжээр ажиллах нэг ээлжинд ажил үүрэг гүйцэтгэх хугацаа 4 хоног, амрах хугацаа 4 хоног байх ба ажил үүрэг гүйцэтгэх 4 хоногт нийт ажлын цаг нь 68 цаг болж байгаа нь тухайн сард г илүү цагаар ажиллуулсан гэж үзэх үндэслэл болохгүй тул Хөдөлмөрийн тухай хуульд заасан илүү цагийн хөлс олгогдохгүй болно.

Түүнчлэн Хөдөлмөрийн тухай хуулийн зүйлийн .-д Илүү цагаар ажилласан г нөхөн амруулаагүй бол түүний дундаж цалин хөлсийг нэг аравны тав дахин, түүнээс дээш хэмжээгээр нэмэгдүүлж олгоно" хэмээн хуульчилсан ба энэхүү зохицуулалтад зааснаар ажилтанд илүү цагийн хөлс олгох зохицуулалт нь г илүү цагаар ажиллуулсан байх болон түүнийг нөхөн амруулаагүй байх тохиолдолд үйлчилнэ.

Тиймээс нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлд дурьдсанчлан г нөхөн амраалгүй 4 хоног 2 цагаар ажиллуулж байгаа буюу өдөр бүр дунджаар 4 цаг илүү ажиллуулж байгаа" гэсэн нь үндэслэлгүй байна.

Ажилтны сард амрах 4 хоногийн хугацаанд ажил үүрэг гүйцэтгэсэн өдөрт илүү ажилласан гэх 4 цагийн хугацааг нөхөн амруулсан хугацаа *******тан тооцогдож байгаа болно.

Өөрөөр хэлбэл Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 92.3 дах заалт, Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайдын*******02 оны 2 ******* сарын -ны өдрийн А/92 ******* тушаалаар батлагдсан Дундаж цалин хөлс тодорхойлох журам"-д зааснаар уртын ээлжийн өдөрт ажиллах ажлын цаг нь 2 цаг, сард ажиллах дундаж ажлын цаг 68 цаг байхаар зохицуулсан тул нэхэмжлэгчийг илүү цагаар ажилласан гэж үзэх үндэслэлгүй болно. Харин тухайн сард ажил үүрэг гүйцэтгэсэн ажлын цаг 68 цагаас илүү гарсан тохиолдолд тухайн хугацаанд ногдох илүү цагийн нэмэгдэл хөлсийг Толгой ХХК нь хуулийн дагуу олгож байгаа болно.

Мөн түүнчлэн Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 54 зүйлийн 54.2 дахь заалтад Хөдөлмөрийн эрхийн маргааныг маргалдагч тал эрхээ зөрчигдсөнийг мэдсэн буюу мэдэх ёстой байсан өдрөөс хойш 90 хоногийн дотор хөдөлмөрийн эрхийн маргааныг урьдчилан шийдвэрлүүлэхээр хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комисст, хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комиссгүй аж ахуйн нэгж, байгууллага болон иргэд хооронд үүссэн маргааныг сум, дүүргийн хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт нд тус тус хандах эрхтэй" гэж заасан.

Шүүхэд нэхэмжлэл гаргаж буй хувьд ажил олгогчийн зүгээс илүү цагийн нэмэгдэл хөлсийг тооцож олгохгүй эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол нь зөрчигдөж байгаа гэж үзсэн бол ийнхүү үзсэн буюу эрхээ зөрчигдсөнийг хууль хэрэгжиж эхэлсэн буюу*******022 оны сарын -ний өдрөөс мэдсэн гэж үзнэ.

Гэвч нэхэмжлэл гаргаж буй хувьд Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 54 зүйлийн 54.2-д заасан Хөдөлмөрийн эрхийн маргааныг маргалдагч тал эрхээ зөрчигдсөнийг мэдсэн буюу мэдэх ёстой байсан өдрөөс хойш 90 хоногийн дотор хөдөлмөрийн эрхийн маргааныг урьдчилан шийдвэрлүүлэхээр хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комисст, хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комиссгүй аж ахуйн нэгж, байгууллага болон иргэд хооронд үүссэн маргааныг сум, дүүргийн хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт нд тус тус хандах эрхтэй гэсэн" заалтыг зөрчиж Хөдөлмөрийн тухай хууль хэрэгжиж эхэлснээс хойш жил 3 сарын дараа Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комисс болон Сүхбаатар дүүргийн Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт нд гомдлоо гаргасан байгаа нь Хөдөлмөрийн тухай хуульд заасан гомдол гаргах хөөн хэлэлцэх хугацааг хэтрүүлсэн гэж үзэх үндэслэлтэй. Иймд дээрхи үндэслэлүүдээр Б., С., Ш., Б. нарын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч *******023 оны 6 ******* сарын 6-ны өдрийн Сүхбаатар дүүргийн Иргэний хэргийн Анхан шатны шүүхэд гаргасан Толгой ХХК-иас 3,222,230 төгрөг гаргуулах нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү. гэжээ.

 

Хариуцагч ХХК-ийн өмгөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: ...хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад буюу жилийн дараа*******024 оны 6 ******* сарын 04-ний өдөр нэхэмжлэлийн шаардлагаа нэмэгдүүлсэн. Тэгэхээр*******023 онд гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлагын хүрээнд тодорхой шийдэгдсэн. Гэтэл энэ хүрээнд илүү цагийнхаа хөлсийг авчихсан байгаа гэдэг үйл баримт Хяналтын шатны шүүхийн тогтоолд дурдагдсан байдаг. Үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлага болон нэмэгдүүлсэн нэхэмжлэлийн шаардлагын хүрээнд тайлбар өгөх нь зүйтэй байх гэж бодож байна. Хариуцагч талаас нэхэмжлэгч нарын нэхэмжлэлийн шаардлагад тодорхойлсон үнийн дүн буюу илүү цагаар ажилласан гэх мөнгөн дүнг нэхэмжлэгч нарт олгох хууль зүйн үндэслэлгүй гэж үзэж байна. Нэгт Хөдөлмөрийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын уртын ээлжийн зохицуулалт нь*******022 оноос нэмэгдсэн. Тус хуулийн 92 ******* зүйлд уртын ээлжийн зохицуулалтад уул салбарын ажил албад уртын ээлжид ажиллуулах горим гэж давхар шинэчилсэн байдаг. Тэгээд уртын ээлжээр ажиллах нэг ээлжээр ажил гүйцэтгэх хугацаа 4 хоног, амрах хугацаа 4 хоног байна, ажлын өдөр 2 цагаас илүүгүй ажиллахаар зохицуулсан. Ингээд ХХК-ийн зүгээс Хөдөлмөрийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгыг эхлүүлэх бэлтгэл ажлын хүрээнд тодорхой үйл ажиллагаануудыг авч хэрэгжүүлсэн. Тухайлбал*******02 оны 0 ******* сарын 08-ны өдрийн 42 ******* албан бичгээр Хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын яамнаас тодруулга гаргуулах хүсэлт гаргасан. Уг тодруулгын агуулга нь илүү цагийн хөлсийг уртын ээлжид ажиллаж байгаа ажилтнуудад хамрах эсэх талаар тодруулга авах хүсэлт гаргасан. Тус тодруулгын хариу нь*******02 оны 2 ******* сарын*******0-ны өдөр 6/339 тоот албан бичгээр Хөдөлмөрийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын 92 ******* зүйлийн 92.3-т заасан хугацааг баримтлан ажиллаж байгаа тохиолдолд сарын дундаж ажлын цагийг 68 цагаар тооцож, ажлыг амрах 4 хоногт илүү цагаар ажилласан хугацааг нь нөхөн амарсан гэж үзээд, тухайн хугацаанд ажилласан цагийг ердийн цагаар ажилласнаар тооцож, цалин хөлсийг зохих журмын дагуу олгоно гэсэн хариу албан бичиг ирүүлсэн. Мөн Хөдөлмөрийн эрх зүйн судлаач, доктор профессор *******шаас хууль зүйн дүгнэлт авсан байдаг. Уг дүгнэлтэд уртын ээлжээр ажиллаж байгаа хувьд дээрх тооцоолсон ёсоор хэдийгээр 4 хоногийн турш 68 цаг ажилласан, түүнээс 56 цагийн илүү цаг тооцогдож байгаа ч гэсэн ээлжийн ажлын хоног дуусмагц үргэлжлүүлээд 4 хоногийн турш буюу 336 цаг амарч байгаа нь илүү ажилласан цагийг нөхөн амарсан гэж тооцно. Иймд нэмэгдүүлж олгох шаардлагагүй, ердийн журмаар цалин хөлсийг тооцож олгох нь зүйтэй гэж тайлбарласан. Түүнчлэн Мон******* улсын Үндсэн хуулийн цэцийн*******022 оны 6 ******* сарын*******9-ний өдрийн 6 ******* магадлалд тэмдэглэгдсэнээр Хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын сайд асан н. тайлбарт уртын ээлжийн хугацааг 4 хоног ажиллаж, 4 хоног амрааснаар илүү цаг гарахгүй болсонтой холбоотойгоор сарын цалин хөлсний хугацаа*******0-30 хувиар буурах, ажил олгогчид ажлын ээлжийг нэмэгдүүлэхтэй холбоотой шинээр ээлж зохион байгуулах, г сургаж бэлтгэх зэрэг санхүүгийн асуудал үүсэх нөлөөллүүд байгааг урьдчилан анхааруулж байсан. Гэсэн хэдий ч уртын ээлжийн ажиллах хугацаа урт байх нь гэр бүлийн тогтвортой байдалд сөргөөр нөлөөлж, ажил амьдралын тэнцвэр алдагдаж байгаа тул цалин буурах хэдий ч уртын ээлжийн хугацааг 4 хоног ажиллаад, 4 хоног амрах зарчмын зөрүүтэй саналыг Их хурлын ны нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцээд олонхын саналаар дэмжин Хөдөлмөрийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын 92 ******* зүйлд тусгасан гэсэн тайлбарыг өгсөн. Тус магадлалаар Үндсэн хуулийн цэц Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 92 ******* зүйлийн 92.4 дэх хэсэгт заасан уртын ээлжид ажиллах ажлын нэг ээлжид ажил үүрэг гүйцэтгэх хугацаа 4 хоног, амрах хугацаа 4 хоног байна гэж хуульчлан, уул уурхай олборлох салбар болон уг салбарт үйлчилгээ үзүүлж байгаа аж ахуйн нэгж байгууллагууд ажиллах Хөдөлмөрийн гэрээний нэмэлт нөхцөлд тусгах асуудал болох ажил амралтын цагийг хуулиар тусгайлан тогтоож энэ талаар талууд харилцан тохиролцох боломжийг хөндсөн гэж үзэхээр байна. Энэхүү зохицуулалтыг хууль тогтоомжид боловсронгуй болгох хүрээнд судлан шийдвэрлэх шаардлагатай байгааг хэлэх нь зүйтэй гэж дүгнэсэн байдаг. Хөдөлмөрийн тухай хууль шинэчлэгдээд хоёр жил орчим болж байна. Тухайн хуулийг хэлэлцэх явцад Их хурлын чуулганы тэмдэглэлд Улсын их хурлын гишүүд зарчмын зөрүүтэй тайлбаруудыг хэлсэн байдаг. Тухайлбал гишүүн н. хэлэхдээ 4 хоног ажиллахад сард ажиллах хөдөлмөрийн цаг илүү гарна гэдэг ойл*******т байхгүй, 8 цагаар ажиллавал 9 цагаар дутагдана. Тэгээд 0-2 цаг ажиллахад болно гэж хэлсэн. Мөн гишүүн н.нчимэг хэлэхдээ Хэрэв ажил амралтын горимыг хуулиар 4, 4 хоног болгон тогтоовол одоо авч байгаа хөдөлмөрийн хөлс хүртэл хувиар буурах болно. Ажилчдын цалин ажилласан цаг, илүү цагаар тооцогддог учраас ийм тооцоолол гарсан гэж мөн тэмдэглэгдсэн байсан. Гишүүн н. хэлэхдээ уурхайчид өөрсдөө 4, 4 хоног гээд байгаа. Гэхдээ цалин хөлс үндсэн цалин, нэмэгдэл хөлснөөс бүрдэнэ. Нэмэгдэл хөлс нь илүү цаг болж явдаг. Бид нарын тооцооллоор 4, 4 хоног болговол*******0, 0-аас илүү цаг нь жилийн 4.5 болох юм байна. Ийм хэмжээгээр илүү цагийн хөлс нь буурна гэсэн байдлаар тусгагдсан. Мөн гишүүн н. хэлэхдээ 4 хоног ажиллана гэхээр 4 хоногт 2 цаг ажиллахаар нэг ээлжийн 68 цагт ажиллаж байгаа. Энэ нь маш *******а ажиллаж байна, сайн байна. Тэгвэл ердийн ажил хийдэг, Хөдөлмөрийн тухай хуулиар ажиллаж байгаа хүн сард 2 цаг ажиллаж байгаа. Тэгэхээр ийм *******а ажиллаад, өндөр цалин авна гэх мэтчилэн дурдсан байдаг. Тэгэхээр Хөдөлмөрийн тухай хуулийн уртын ээлжийн зохицуулалт нь илүү цагийг нөхөн амраах хэлбэрээр тусгайлан зохицуулсан зохицуулалт болох нь харагдаж байгаа. Өөрөөр хэлбэл хууль тогтоогчийн хүсэл зориг, судлаачдын дүгнэлтэд тусгагдсан байна. Хоёр*******т Хөдөлмөрийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын уртын ээлжийн зохицуулалтын үр дагаврын талаар товч тайлбар хэлье. Нэхэмжлэгч нарын уртын ээлжийн ажиллах нэг өдрийн үргэлжлэх цаг нь 8 цаг байх ёстой. Гэтэл 2 цаг ажиллаж байна. Тиймээс өдөрт 4 цагийг илүү ажиллаж байгаа тул илүү цагийн хөлсийг нэмэлт хөлс байдлаар олгох ёстой гэсэн үндэслэл нь хуульд нийцэхгүй гэж үзэж байна. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 92 ******* зүйлийн 92.-т Ажилтныг байнга оршин суугаа газраас нь өөр, алслагдсан газар луулж ажил үүрэг гүйцэтгүүлэхээр уул уурхай, олборлох салбарын ажил олгогч уртын ээлжээр ажиллуулах горим хэрэглэж болно, мөн хуулийн 92.3-т уртын ээлжээр ажиллах ажлын өдрийн үргэлжлэл 2 цагаас илүүгүй байх бөгөөд энэ хуулийн 8 ******* зүйлийг баримтлан энэ хуулийн .-д заасны дагуу илүү цагийг тооцож нэмэгдэл хөлс олгоно гэж заасантай нийцэж байгаа. Өөрөөр хэлбэл ажил амралтын цагийн харьцааны үүднээс авч үзвэл ердийн ажлын цагаар ажиллаж байгаа ажилтан уртын ээлжээр ажиллаж байгаа ажил амралтын цагийн харьцаа нь адил буюу :3 гэсэн харьцаатай байгаа. Тодруулбал ердийн горимоор ажиллаж байгаа ажил амралтын цаг дунджаар 68 цаг ажиллаад, 4 байдаг бол уртын ээлжээр ажиллах ажил амралтын цагийн харьцаа мөн адил 68:4 байна. Тус улсад үйл ажиллагаа явуулдаг төрийн болон хувийн хэвшлийн бүх байгууллагууд нь цалин хөлсийг сараар тооцдог. Сараар тооцоход сард дунджаар 68 цаг ажиллах нөхцөлийг боловсруулсан. Энэ нөхцөлд нийтлэг өөрчлөлтүүдээр дундаж цалин хөлсийг дагаж мөрддөг хэм хэмжээний акт байна. Тэгэхээр уртын ээлжийн ажилтан өдөрт 2 цаг ажиллаж болох хуулийн тусгай зохицуулалтыг хэрвээ үгүйсгэх юм бол 4 цаг өдөрт илүү ажиллаад, 4 хоногт 56 цаг илүү ажилласан гэсэн үр дагаврыг үүсгэж байгаа. Энэ тохиолдолд ажил олгогч нь г Хөдөлмөрийн тухай хуулийн .-т заасан журмын дагуу нөхөн амраах үүрэг гүйцэтгэх бөгөөд 56 цагийн илүү цаг нь 4 хоног дээр хоног нэмээд******* хоног нөхөж амраах үр дагавартай. Эцсийн дүндээ 6 сар тутам ажиллаад 05 хоног, жилд 360 хоногийн*******0 хоног нь амрах үр дагаварт хүргэж байгаа. Тэгэхээр практик дээр биелэхэд төвөгтэй асуудал үүсэх бөгөөд байгууллага ажилтангүй, ажилтан орлогогүй болох нөхцөл байдал үүснэ. Ажилтныг уртын ээлжээр ажиллуулах нөхцөл нь ажилтан, ажил олгогч аль алиных нь хүсэл зоригоос үл хамаарах байдлаар буюу хуулиар тогтоосон хэм хэмжээ бөгөөд үр дагавар нь ажил олгогч г цөөн хоногоор ажиллуулж, үүнтэй холбоотойгоор цалин хөлсний албан ёсны судалгааг үндэслэл болгох юм бол*******0-30 хувиар буурахаар байсан. Гэвч ХХК-ийн зүгээс ажилтнуудынхаа нөхцөл байдлыг зохицуулаагүй, мөн цалин хөлсийг бууруулахгүй байх бодлогыг баримталсны үр дүнд ажилтан өмнөхөөс 30 орчим хувиар *******а ажиллаж байгаа хэдий ч бодитоор цалин хөлс буураагүй, өссөн байдалтай байгаа нь хавтаст хэрэгт авагдсан байгаа. Мөн Хөдөлмөрийн тухай хуулийн илүү цаг тооцох тухай зохицуулалтад системийн үүднээс авч үзэх юм бол тус хуулийн 9 зүйлд заасан илүү цаг тооцох тухай зохицуулалтад уртын ээлжийг хамруулаагүй. Илүү цаг тооцох гэдэг нь уртын ээлжид бас хамраагүй байгаа. Тус хуулийн 92.4-т 4 хоног ажиллаад, 4 хоног амраах зохицуулалтыг оруулснаар ажил амралтын харьцааг 3: гэсэн үндэслэлийг баримталсан. Мөн уртын ээлжийн зохицуулалт нь Үндсэн хуулийг зөрчсөн талаар Үндсэн хуулийн цэцэд нэр бүхий иргэд хандсан. Ингээд мэтгэлцээний явцад Хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын сайдаас ирүүлсэн тайлбар ч гэсэн түрүүн дурдагдсан уртын ээлжийн хугацааг 4 хоног ажиллаад 4 хоног амрах болгосноор илүү цаг гарахгүй болсонтой холбоотойгоор сарын цалин хөлс дунджаар*******0-30 орчим хувь буурах нөхцөл байдал байна. Ажил олгогчид ажлын ээлжийг нэмэгдүүлэхтэй холбоотой шинээр нэмэгдүүлэх г сургаж, бэлтгэх зэрэг санхүүгийн асуудал үүсэх нөлөөлөл байгаа болохыг урьдчилан анхааруулж байсан гэсэн байдаг. Иймд Хөдөлмөрийн тухай хуулийн уртын ээлжийн зохицуулалт буюу 4 хоног ажиллаад 4 хоног амрах зохицуулалт нь хуульд нийцсэн гэж үзэж байгаа. Мөн нэхэмжлэгч нарын нэхэмжлэлийн шаардлагын талаар бас тайлбар хэлье. Нэхэмжлэгч Б.ийн******* оны 8 ******* сарын 2-ны өдөр хариуцагч ХХК-д тэсэлгээчин албан тушаалд Хөдөлмөрийн гэрээ байгуулаад, ажилд орсон. Ингээд гэрээний өөрчлөлтийг*******022 оны 03 ******* сарын -ний өдөр байгуулсан. Өөрөөр хэлбэл хуулийн шинэчилсэн найруулга батлагдсантай холбогдуулаад гэрээний өөрчлөлт явуулсан. С.ын хувьд*******04 оны 0 ******* сарын*******3-ны өдөр Хөдөлгөөнт хүнд машин механизмын оператор албан тушаалд Хөдөлмөрийн гэрээ байгуулаад, ажилд орсон. Гэрээний өөрчлөлтийг*******022 оны 02 ******* сарын 0-ний өдөр байгуулсан байдаг. хувьд*******04 оны сарын 05-ны өдөр ажлын ан дээрх сургалтын сургагч албан тушаалд хариуцагч компанитай Хөдөлмөрийн гэрээ байгуулсан. Гэрээний өөрчлөлтийг*******022 оны 02 ******* сарын 0-ний өдөр байгуулсан. Нэхэмжлэгч Ш.ын хувьд 5 мэргэжил байгаа.*******04 оны 0 ******* сарын 08-ны өдөр хөдөлгөөнт хүнд машин механизмын оператор албан тушаалд хариуцагч компанитай гэрээ байгуулсан бөгөөд гэрээний өөрчлөлтөө*******022 оны 03 ******* сарын 02-ны өдөр байгуулсан. хувьд*******04 оны 0 ******* сарын*******3-ны өдөр хөдөлгөөнт хүнд машин механизмын оператор албан тушаалд хөдөлмөрийн гэрээ байгуулаад, гэрээний өөрчлөлтөө*******022 оны 03 ******* сарын 0-ний өдөр тус тус хийсэн байдаг. Үүнээс үзвэл Хөдөлмөрийн тухай хууль болон Хөдөлмөрийн гэрээний нөхцөлийг хүлээн зөвшөөрч ажилласан гэж үзэх үндэслэлтэй. Нэхэмжлэгч Б.ийн хувьд*******022 оны 9, 0, , 2 сар,*******023 оны 0 сарын илүү цагийн хөлс болох 4,895,552 төгрөг шаардсан. Гэтэл*******022 оны 2 сар,*******023 оны 0 сарын илүү цагийн хөлсөнд урьдчилан шийдвэрлэх ажиллагаа огт хийгдээгүй. Энэ талаар тухайн компанийн Хөдөлмөрийн ерөнхий маргаан таслах комисс болон гурван талт гоор огт хандсан зүйл байхгүй. Гэтэл нэг жилийн дараа нэмэгдүүлсэн шаардлага гаргаж байгаа нь хууль зүйн үндэслэлгүй. Мөн нэхэмжлэгч Б. нь*******022 оны 9 сард*******04 цаг, 0 сард 92 цаг, сард*******2 цаг, 2 сард 6 цаг,*******023 оны 0 сард 68 цаг ажилласан. Ажилласан илүү цагт ноогдох цалин хөлсийг авсан болох нь хавтаст хэрэгт авагдсан баримтаар тогтоогдсон. Өөрөө илүү цагийн хөлс авсан байдаг. Б. нь 9 сард хоног ажилласан, 4 хоног амарсан. 0 сард 6 хоног ажиллаад, 4 хоног амарсан. сард 5 хоног ажиллаад, 6 хоног амарсан. 2 сард 4 хоног ажиллаад, хоног амарсан.*******023 оны 0 сард 4 хоног ажиллаад, хоног амарсан. Ийнхүү сард 4- хоног ажилласан боловч нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлтийн тодорхойлолтоор дунджаар 6-8 сая төгрөгийн цалин авсан байдаг. Үүн дээр дахин илүү цагийн хөлс гаргуулахаар нэхэмжилж байгаа нь хууль тогтоомжид нийцэхгүй, мөн хөдөлмөр эрхлэлтийн ялгавартай нөхцөл байдлыг бий болгож байна. Мөн ажил олгогчид төсөвлөөгүй хэмжээний цалингийн зардал гаргах эрсдэлийг үүсгэж байна. Ямар үндэслэлээр нэмэгдүүлээд байгаа нь тодорхойгүй, ойлгомжгүй байгаа. Нэхэмжлэгч С.ын хувьд*******022 оны 9, 0, сарын нийт ,8,540 төгрөгийг гаргуулахаар нэхэмжилсэн. Гэтэл анх гаргасан шаардлага нь*******022 оны 9, 0, сарын*******,203,40 төгрөгийг гаргуулах талаар нэхэмжлэл гаргасан. Нэмэгдүүлсэн шаардлага нь хууль зүйн хувьд үндэслэлгүй гэж үзэж байгаа. С. нь*******022 оны 9 сард 68 цаг, 0 сард 68, сард 92 цаг ажилласан бөгөөд илүү цагт ногдох цалин хөлсийг авсан. 9 сард 4 хоног ажиллаад, хоног амарсан, 0 сард мөн 4 хоног ажиллаад, 6 хоног амарсан. сард 6 хоног ажиллаад, 5 хоног амарсан ийм цагийн бүртгэл, тооцоолол байгаа. Өмнө нь дурдсантай адилхан 4-6 хоног ажилласан бөгөөд ажилласан хугацаанд ногдох цалин хөлсөө авсан. Илүү цагийн хөлсөө мөн авсан байдаг, өөрсдөө хүлээн зөвшөөрдөг. Нэхэмжлэгч хувьд нийт*******,492,660 төгрөг шаардаж байгаа. Анх гаргасан нэхэмжлэлдээ*******022 оны 9, 0, сарын 3,89,68 төгрөгийг гаргуулахаар нэхэмжлэл гаргасан. Ямар үндэслэлээр яаж гаргасан болох нь тодорхойгүй байна. Ш. нь*******022 оны 9, 0, сарын илүү цагийн хөлс 8,8,836 төгрөг шаардаж байгаа бөгөөд анх гаргасан нэхэмжлэл нь*******022 оны 9, 0, сарын 6,5,800 төгрөг байсан. Ш.ын хувьд*******022 оны 9 сард*******04 цаг, 0 сард 92 цаг, сард 80 цаг ажилласан бөгөөд ажилласан хугацааны цалин хөлсөө авсан. Ажилласан хугацааг нь авч үзвэл 9 сард хоног ажиллаад, 4 хоног амарсан. 0 сард хоног ажиллаад, 4 хоног амарсан. сард 5 хоног ажиллаад, 9 хоног амарсан. Нэхэмжлэгч хувьд*******022 оны 0, , 2 сарын илүү цагийн хөлс гэж анх нэхэмжлэл гаргахдаа ,48,490 төгрөг нэхэмжилсэн. Сүүлд нэмэгдүүлсэн шаардлагаар*******022 оны 0, , 2 сар,*******023 оны 0 сарыг нэмээд нийт*******8,23,04 төгрөг нэхэмжилсэн. Гэтэл урьдчилан шийдвэрлэх ажиллагаа хийгдээгүй сарыг оруулаад ирсэн байна. Ямар учраас хасаад, ямар учраас******* сар нэмээд байгаа үндэслэл нь тодорхойгүй байгаа. Ингээд Б. нь 0 сард 92 цаг, сард 60 цаг, 2 сард 68 цаг ажилласан бөгөөд ажилласан хугацааны цалин хөлсийг олгосон гэдэг нь хэрэгт авагдсан байгаа. Тэгээд Б. 0 сард 6 хоног ажиллаад, 4 хоног амарсан. сард 0 хоног ажиллаад,******* хоног амарсан. 2 сард 4 хоног ажиллаад, 6 хоног амарсан.*******023 оны 0 сард 4 хоног ажиллаад, хоног амарсан. Өөрөөр хэлбэл 4-6 хоног ажилласан боловч 8-9 сая төгрөгийн цалин авсан баримт нь байдаг. Иймд нэхэмжлэлийн шаардлагыг үндэслэлгүй гэж үзэж байна. Дөрөвт Хөдөлмөрийн тухай хуулийг хэрэгжүүлэх хүрээнд авч хэрэгжүүлсэн арга хэмжээний талаар тайлбар хэлье. Тус хуулийг хэрэгжүүлэх хүрээнд холбогдох журмуудыг Хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын яамнаас*******02 оны 2 ******* сарын -ны өдөр баталж,*******03 онд ил тод болсон журмуудын хүрээнд цалин хөлсний журам батлагдсан. Тус компанийн хувьд журмын 4..2 А-д ээлжийн болон уртын ээлжээр ажиллах ажилтнуудын нэг сарын дундаж ажлын цагийг 68 цагаар тооцоход сард 68 цагаас дээш ажилласан цагт нь илүү цагийн нэмэгдэл хөлс олгох зохицуулалтыг тусгаж өгсөн. Мөн ажлын цагийн тухай журмын 9.2.3-т уртын ээлжээр ажиллах нэг сарын дундаж ажлын цаг 68 цаг, сард 68 цаг дотор ажлын илүү цагийг ээлжийн хуваарийн дагуу 4 хоногийн хугацаанд амрааж нөхөн олгосонд тооцно. Уртын ээлжийн ажилтан сард 68 цагаас дээш цагаар ажилласан тохиолдолд тухайн хугацаанд ноогдох илүү цагийн нэмэгдэл хөлсийг олгоно гээд дотоодын хэм хэмжээний хувьд батлагдсан хэм хэмжээ, өөрчлөлтүүд мөрдөгдөж байгаа. Түүнчлэн ХХК-иас уртын ээлжийн ажилтнуудад ажлын цагийн зохицуулалт болох цалин хөлсийг дахин тооцож олгох талаарх мэдэгдлээр бүх ажилбарт явуулсан.*******022 оны 0 сарын*******4-ний өдөр 3/ албан бичгээр компанийн уул үйлдвэр шинжилгээ ны бичгээр мэдэгдсэн бөгөөд энэ талаар баримт хэрэгт авагдсан байгаа. Мөн тус компанийн зүгээс нийт ажилтнууддаа шинэчлэн найруулсан Хөдөлмөрийн тухай хуулийн өөрчлөлтүүд болон ээлжийн ажлын цаг цалин хөлсний талаар танилцуулга, албаны уулзалтуудыг зохион байгуулж мэдэгдсэн. Үүний дагуу шинэчлэн найруулсан Татварын тухай хуулийг хэрэгжүүлэхтэй холбоотой мэдээллийг нийт ажилтнуудад тухайн үед мэдэгдэж байсан.*******022 оны 0 сарын 3-ний өдөр уг бүртгэлийн хэргийн ажилтнуудтай холбоотой мэдээллийг өгч байсан. Нэхэмжлэгч нар нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын 54 зүйлийн 54.2-т заасан хугацаанд гомдол гаргаж байгаагүй. Түрүүнд дурдсан 5 нэхэмжлэгч нь*******022 оны 03 ******* сар гэхэд бүгд гэрээний нэмэлт өөрчлөлтөө хийсэн байдаг. Үүн дээр ажлын цаг, хуваариа заасан байдаг бөгөөд хэн аль нь хүлээн зөвшөөрөөд ажиллаж байсан. Мөн Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 54.2-т зааснаар хөдөлмөрийн эрхийн маргааны маргалдагч тал эрхээ зөрчигдсөн гэдгийг мэдсэн буюу эдлэх ёстой байсан өдрөөс хойш 90 хоногийн дотор хөдөлмөрийн эрхийн маргааныг урьдчилан шийдвэрлүүлэхээр хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комисс, хэрэв комисс байхгүй бол Сум дүүргийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт нд гомдол гаргана гэж заасан. Гэтэл хуульд заасан хугацаанд ямар нэгэн гомдол гаргаагүй, жил 3 сарын дараа нэхэмжлэл гаргасан. Нэмэгдүүлсэн шаардлагаа******* жил 3 сарын дараа гаргаж байгаа. Энэ хугацаанд ямар ч ажиллагаа хийгдээгүй нь харагддаг. Тэгэхээр нэхэмжлэл гаргах хугацааг хэтрүүлсний зэрэгцээ нэмэгдүүлсэн шаардлагын хувьд урьдчилан шийдвэрлэх ажиллагааг огт хийгээгүй байдаг. Иймд нэмэгдүүлсэн нэхэмжлэлийн шаардлага нь үндэслэлгүй байна.

Хамтын гэрээний*******.3 дахь заалтыг нэхэмжлэгч талаас хууль зөрчсөн гэж тайлбарлаж байна. Тэгэхээр яам болон тухайн салбарын судлаач, доктор профессор *******ш нарт хандсан. Хууль хэрэгжихээс өмнө ХХК-ийн хувьд тодорхой урьдчилсан арга хэмжээ авч хэрэгжүүлсэн. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 92 ******* зүйлд заасан уртын ээлжээр ажиллаж байгаа үед илүү цагаар ажиллах уу, үгүй юу гэдэг асуудал дээр тайлбар дүгнэлт өгнө үү гээд хандсан. 3: зарчим, мөн илүү цагаар ажиллуулсан тохиолдолд нөхөж амраана. Ингээд нөхөж амраасан учраас ердийн журмаар олгоно гэж байгаа. Ийм учраас хамтын гэрээний*******.3 дахь заалт нь Улсын дээд шүүхээс албан ёсны тайлбар гарах хүртэл хугацаанд хэлэлцэхгүй, ямар нэгэн байдлаар үйлдвэрчний зүгээс маргаан үүсгэхгүй, шүүхэд нэхэмжлэл гаргахгүй байхаар тохиролцсон. Энэ нь зөвхөн хоёр тал хэлэлцээд шийдсэн зүйл биш.*******022-2025 онд үйлчлэх хамтын гэрээ бөгөөд албан ёсоор бүртгүүлсэн хүчин төгөлдөр байгаа. Иймд хууль зөрчсөн, хүчин төгөлдөр бус гэж тогтоосон зүйл байхгүй. Ингээд Улсын дээд шүүхээс тогтоол гарсантай холбогдуулаад хамтын хэлэлцээр хийгээд, тухайн хамтын хэлэлцээрийн хүрээнд хамтын гэрээгээрээ*******025 оны 02 ******* сарын 0-ны өдрөөс хэрэгжинэ. Гэхдээ энэ нь*******024 оны 2 ******* сарын*******5-ны өдрөөс тооцно гэж байгаа. Тэрнээс биш өмнөх байдлаар тооцно гэсэн зүйл байхгүй. Мөн цалин хөлсний журам болон ажлын цагийн журам аль аль нь 68 цагаас дээш цагт нь илүү цаг тооцох бөгөөд хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа. Нэхэмжлэгч нарын хувьд өмнө нь гаргасан нэхэмжлэл, нэмэгдүүлсэн шаардлагын хүрээнд*******022 оны 9, 0, сар ингээд сүүлд нэмэгдүүлэхдээ*******022 оны 2 сар,*******023 оны 0 сар гээд 4 сарыг шаардаж байгаа. Энэ хүрээнд цалин хөлс болон ажлын цагийн тооцоог нь гаргаж өгөх хүсэлт тавьсан байдаг. Үүний дагуу хариуцагч талаас гаргаж өгсөн баримт нь байгаа. Хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын сайдын*******02 оны 2 ******* сарын -ны өдрийн тоот тушаалаар батлагдсан дундаж цалин хөлс тодорхойлох журам нь нийтээр дагаж мөрдөх акт мөн. Түүнчлэн Хөдөлмөрийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгад батлагдсан эрэмбийн хувьд*******.3.3 буюу захиргааны хэм хэмжээний акт гэдэг байдлаар үнэлэгдээд явж байгаа. Тэгэхээр энэ хууль болон бусад хууль, мөн захиргааны хэм хэмжээний акт гэсэн байдлаар эрэмбэлэгдэнэ. Дундаж цалин хөлс тодорхойлох журмын*******.2 дээр илүү цаг, шөнийн цаг, хоногийн амралтын өдөр, нийтээр амрах баярын өдөр ажилласан нэмэгдэл хөлсийг тооцох, дундаж цалин хөлсийг тодорхойлохдоо тухайн сүүлийн 3 сарын цалин хөлсөөр тооцно гэж байгаа. Энэ тохиолдолд цалин хөлсний бүрэлдэхүүнд нэмэгдэл хөлс болон байнгын бус нэг удаагийн шинжтэй шагнал урамшууллыг оруулахгүй байж болно. Ажил олгогч ажилтан тохиролцоод, дундаж цалин хөлсний бүрэлдэхүүнд нэмэгдэл хөлс болон байнгын бусад нэг удаагийн шинжтэй шагналыг оруулж болно. Өөрөөр хэлбэл илүү цагийн нэмэгдэл хөлсийг тооцох, дундаж цалин хөлсийг тодорхойлохдоо сүүлийн 3 сарын цалингаас тооцно. тэгэхээр нэхэмжлэгч талын хувьд 9, 0, сарыг гаргуулъя гээд энэ сарынхаа цалингийн хөлсөө гаргаад байгаа. Гэтэл нийтээр дагаж мөрдөх актаар дундаж цалин хөлсийг тодорхойлоход сүүлийн 3 сар байна. Тэгэхээр нэхэмжлэлийн шаардлагын хүрээнд 6, , 8 сараас тооцогдох гээд байгаа. Гэтэл энэ талаар хүсэлт ч гаргаагүй. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн*******5 ******* зүйлийн*******5.2.2-т зааснаар нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлагатай холбоотой нотлох, үгүйсгэх баримтаа гаргах эрх нь нэхэмжлэгчид өөрт нь байдаг. Тухайн нэхэмжлэлд дурдсан саруудын гаргаж өгнө үү гэсэн хүсэлт гаргаад, манайхаас гаргаж өгсөн. Гэхдээ 9 сарынхыг 9 сараар нь гаргах боломжгүй. Иймээс дээрх нөхцөл байдлаар хууль зүйн хувьд нэхэмжлэлийн шаардлагыг шийдвэрлэх бүрэн боломжгүй бөгөөд үндэслэлгүй байна. гэв.

 

Хариуцагч ХХК-ийн өмгөөлөгч З.Сүхбаатар шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Мэтгэлцээний явцад нэхэмжлэгч нар зарим сард 68 цагаас илүү ажилласан буюу илүү цаг байгаа бөгөөд илүү цагийн хөлсөө авсан. Үүн дээр маргадаггүй. Үүнийг тооцох аргачлал дээр маргаагүй гэсэн. Гэтэл нэхэмжлэгч нар 2-68 цагийн хоорондын зөрүүнд маргаж байгаа гэсэн боловч энэ зөрүүгээ тооцохдоо өөр аргачлал гаргаж ирээд байна. Илүү цагийн хөлс авчихсан хэр нь шаардаад, өндөр тоо гаргасан байгаа нь хуульд нийцэхгүй. Хэрэв 2-68 цаг хоорондох зөрүүг л нэхэмжилж байгаа бол аргачлал нь ижил байх ёстой. Хариуцагч талаас 68 цагийн цалинг олгочихсон. 2-68 цаг нь .5-аар тооцогдох ёстой. Уг нь нэхэмжлэлийн үндэслэлээ тодорхойлохдоо .5 гэж маргавал шударга ёсонд нийцнэ. Мөн бид нарт өөр үндэслэлүүд, илүү сайн тайлбар гарч ирнэ. Тэгээд нэхэмжлэлийн үндэслэл нь тодорхойгүй байгаа учраас асууж тодруулах гэж оролдсон. Иймээс 2-68 цаг хүртэл .5-аар бодогдоно гэж үзвэл үндэслэлгүй хөрөнгөжих асуудал үүсэх учраас боломжгүй. гэв.

 

Шүүх зохигчийн тайлбар, нэхэмжлэгч нарын баримтаар гаргасан Ш., С., Б., Б., Б. нарын нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлтийн талаарх тодорхойлолт, Сүхбаатар дүүргийн Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт ны*******023 оны 04 сарын*******8-ны өдрийн *******тай хуралдааны тэмдэглэл/шийдвэрийн хуулбар, Б.ийн нэмэгдүүлсэн шаардлагын нэхэмжлэлийн тооцоолол, Нэхэмжлэлийн шаардлагын тооцоолол, Сүхбаатар дүүргийн иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгчийн*******023 оны 05 ******* сарын 9-ний өдрийн 8/ШЗ2023/0889 *******тай захирамжийн хуулбар, Сүхбаатар Чингэлтэй дүүргийн иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн тамгын газрын*******024 оны 02 ******* сарын*******0-ны өдрийн*******38 *******тай албан бичгийн хуулбар,

 

Хариуцагч ХХК-иас баримтаар гаргасан Толгой ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирлын*******023 оны 0 ******* сарын 9-ний өдрийн Хөдөлмөрийн дотоод журмыг шинэчлэн батлах тухай тушаалын хуулбар, Хөдөлмөрийн дотоод журмын нотариатаар гэрчлүүлсэн хувь, Толгой ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирлын*******02 оны 2 ******* сарын 30-ны өдрийн 69/2 Журам шинэчлэн батлах тухай тушаалын хуулбар, ХН-Г.: Цалин хөлсний журмын хуулбар, Толгой ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирлын*******02 оны 2 ******* сарын 3-ний өдрийн 2/2 Журам шинэчлэн батлах тухай тушаалын хуулбар, Ажлын цагийн тухай журмын хуулбар, Ш.ын*******022 оны 03 ******* сарын 02-ны өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээний өөрчлөлт, Ш.ын*******04 оны 0 ******* сарын 08-ны өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээ, Ш.ын ажлын ны тодорхойлолт, Толгой ХХК-ийн*******02 оны 0 ******* сарын 08-ны өдрийн 42/ ******* албан бичиг, Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яамны*******02 оны 2 ******* сарын*******0-ны өдрийн 6/339 "Тодруулгад хариу хүргүүлэх тухай" албан бичиг, Доктор, профессор хууль зүйн дүгнэлт, МУУҮА-ын*******023 оны 2 ******* сарын 3-ны өдрийн*******3/244 албан бичиг, Мон******* Улсын Үндсэн хуулийн цэцийн*******022 оны ******* сарын*******9-ний 6 ******* магадлал, Толгой ХХК-ийн*******022 оны сарын*******4-ний өдрийн 3/ ******* албан бичиг, Толгой ХХК-иас*******022 оны сарын 3-ний өдөр нийт ажилтнуудад хүргүүлсэн и-мэйлийн хуулбар, *******022 оны 03 ******* сарын 0-ний өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээний өөрчлөлт, *******04 оны 0 ******* сарын*******3-ны өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээ, *******022 оны 02 ******* сарын 0-ний өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээний өөрчлөлт, *******04 оны сарын 05-ны өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээ, *******022 оны , 0, саруудад ажилласан ажлын цагийн тооцоолол, *******022 оны , 0, саруудын цалингийн тооцоолол, С.ын*******022 оны 02 ******* сарын 0-ний өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээний өөрчлөлт, С.ын*******04 оны 0 ******* сарын*******3-ны өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээ, С.ын*******022 оны , 0, саруудад ажилласан ажлын цагийн тооцоолол, С.ын*******022 оны , 0, саруудын цалингийн тооцоолол, Б.ийн*******022 оны 03 ******* сарын 0-ний өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээний өөрчлөлт, Б.ийн******* оны 08 ******* сарын 2-ны өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээ, Б.ийн ажлын ны тодорхойлолт, Толгой ХХК-ийн ны*******024 оны ******* сарын*******6-ны өдрийн тоот Хамтын гэрээний хэлэлцээр эхлүүлэх тухай мэдэгдэл" албан бичгийн хуулбар, Толгойн -ны*******024 оны ******* сарын*******6-ны өдрийн тоот Хамтын хэлэлцээ эхлүүлэх тухай мэдэгдэл хүргүүлэх нь" тухай албан бичгийн хуулбар, Толгой ХХК-ийн -дод хүргүүлсэн*******024 оны ******* сарын*******6-ны өдрийн /8 тоот "Хариу хүргүүлэх тухай албан бичгийн хуулбар, Толгой ХХК-иас*******024 оны 8 ******* сарын -ний өдөр нийт ажилтнуудад хүргүүлсэн цахим шуудангийн хуулбар, Толгой ХХК-иас*******024 оны 8 ******* сарын*******-ны өдөр нийт ажилтнуудад хүргүүлсэн цахим шуудангийн хуулбар,

 

Шүүхийн журмаар, ХХК-иас Ш.ын*******022 оны , 0, саруудад ажилласан ажлын цагийн тооцоо, Ш.ын*******022 оны , 0, саруудын цалингийн тооцоолол, Толгой ХХК болон ХХК-ийн хооронд байгуулагдсан*******022-2025 оны Хамтын гэрээний хуулбар, *******022 оны 0, , 2 ******* саруудад ажилласан цагийн бүртгэл, Б.д*******022 оны 0, , 2 ******* саруудад олгосон цалин хөлсний мэдээлэл, Сүхбаатар дүүргийн хөдөлмөр, халамжийн үйлчилгээний хэлтсээс*******023 оны 0 *******тай Гурван талт нд ирсэн өргөдөл, гомдлын бүртгэлийн хуулбар, Сүхбаатар дүүргийн Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах 3 талт нд*******023 оны 03 ******* сарын*******9-ний өдөр гаргасан гомдлын хуулбар, Мон******* улсын хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын сайдын*******022 оны 08 ******* сарын*******6-ны өдрийн А/64 ******* тушаал болон түүний хавсралтын хуулбар, Мон*******ын үндэсний худалдаа аж үйлдвэрийн танхимын*******023 оны 04 сарын*******-ний өдрийн 0/366 *******тай албан бичгийн хуулбар, Хөдөлмөрийн тухай хуулинд өгөх саналын хуулбар, Толгой ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирлын*******023 оны 0 ******* сарын 9-ний өдрийн Хөдөлмөрийн дотоод журмыг шинэчлэн батлах тухай тушаалын хуулбар, Хөдөлмөрийн дотоод журмын хуулбар, Толгой ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирлын*******02 оны 2 ******* сарын 30-ны өдрийн 69/2 Журам шинэчлэн батлах тухай тушаалын хуулбар, ХН-Г.: Цалин хөлсний журмын хуулбар, Толгой ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирлын*******02 оны 2 ******* сарын 3-ний өдрийн 2/2 Журам шинэчлэн батлах тухай тушаалын хуулбар, Ажлын цагийн тухай журмын хуулбар, *******022 оны 02 ******* сарын 0-ний өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээний өөрчлөлт; *******04 оны сарын 05-ны өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээ, ажлын ны тодорхойлолт, С.ын*******022 оны 02 ******* сарын 0-ний өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээний өөрчлөлт, С.ын*******04 оны 0 ******* сарын*******3-ны өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээ, С.ын ажлын ны тодорхойлолт, Б.ийн*******022 оны , 0, саруудад ажилласан ажлын цагийн тооцоолол, Б.ийн*******022 оны , 0, саруудын цалингийн тооцоолол,*******02 оны 0 сарын -ны өдрийн Дугаар-0 Мон******* Улсын Их Хурлын*******020 оны намрын ээлжит чуулганы Нийгмийн бодлогын байнгын ны*******02 оны 0 сарын -ны өдөр /Лхагва гараг/-ийн хуралдааны товч тэмдэглэл, Мон******* Улсын Их Хурлын*******020 оны намрын ээлжит чуулганы Нийгмийн бодлогын байнгын ны*******02 оны 0 сарын -ны өдөр /Лхагва гараг/-ийн хуралдааны дэлгэрэнгүй тэмдэглэл,*******02 оны 0 сарын 3-ны өдрийн Дугаар-02 Мон******* Улсын Их Хурлын*******020 оны намрын ээлжит чуулганы Нийгмийн бодлогын байнгын ны*******02 оны 0 сарын 3-ны өдөр /Лхагва гараг/-ийн хуралдааны товч тэмдэглэл, Мон******* Улсын Их Хурлын*******020 оны намрын ээлжит чуулганы Нийгмийн бодлогын байнгын ны*******02 оны 0 сарын 3-ны өдөр /Лхагва гараг/-ийн хуралдааны дэлгэрэнгүй тэмдэглэл,*******02 оны ******* сарын*******3-ны өдрийн Дугаар-5 Мон******* Улсын Их Хурлын*******02 оны хаврын ээлжит чуулганы Нийгмийн бодлогын байнгын ны 6 ******* сарын*******3-ны өдрийн /Лхагва гараг/-ийн хуралдааны товч тэмдэглэл, Мон******* Улсын Их Хурлын*******02 оны хаврын ээлжит чуулганы Нийгмийн бодлогын байнгын ны 6 ******* сарын*******3-ны өдрийн /Лхагва гараг/-ийн хуралдааны дэлгэрэнгүй тэмдэглэл,*******02 оны пугаар сарын -ны өдрийн Дугаар-22 Мон******* Улсын Их Хурлын*******02 оны хаврын ээлжит чуулганы 6 ******* сарын -ны өдрийн /Пүрэв гараг/-ийн нэгдсэн хуралдааны товч тэмдэглэл, Мон******* Улсын Их Хурлын*******02 оны хаврын ээлжит чуулганы 6 ******* сарын -ны өдөр /Пүрэв гараг/-ийн нэгдсэн хуралдааны дэлгэрэнгүй тэмдэглэл,*******02 оны ******* сарын*******4-ний өдрийн Дугаар-24 Мон******* Улсын Их Хурлын*******02 оны хаврын ээлжит чуулганы 6 ******* сарын*******4-ний өдөр /Пүрэв гараг/-ийн нэгдсэн хуралдааны товч тэмдэглэл,*******02 оны 0 ******* сарын 02-ний өдрийн Дугаар-30 Мон******* Улсын Их Хурлын*******02 оны хаврын ээлжит чуулганы ******* сарын 02-ний өдөр /Баасан гараг/-ийн нэгдсэн хуралдааны товч тэмдэглэл, Хөдөлмөрийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийн үзэл баримтлал, ын*******023 оны 03 ******* сарын 0-ны өдөр " ХХК- ийн хөдөлмөрийн маргаан таслах комисст гаргасан гомдол, ирүүлсэн хариу,*******023 оны 03 ******* сарын*******9-ний өдрийн Сүхбаатар дүүргийн Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах гурван талт нд гаргасан өргөдөл, ын*******023 оны 04 сарын*******-ний өдрийн Сүхбаатар дүүргийн Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах гурван талт нд гаргасан хүсэлт, Мон*******ын үндэсний худалдаа аж үйлдвэрлэлийн танхимын*******023 оны 04 сарын*******-ний өдрийн 0/366 ******* албан бичиг, Уртын ээлжийн зохицуулалтыг судлан, санал боловсруулах ажлын хэсгийн нэгдсэн санал, дүгнэлтийн хуулбар, Ажлын хэсгийн төлөөллийн санал, Б.ийн*******022 оны 2 сар,*******023 оны 0 сарын цагийн бүртгэл, Б.ийн*******022 оны 2 сар,*******023 оны 0 сарын цалингийн тооцоолол, захирлын*******005 оны 0 сарын*******8-ны өдрийн 03/05 *******тай компанийн дотоод журмыг батлах тухай тушаалын хуулбар, Компанийн дотоод журам, *******022 оны 2 сар,*******023 оны 0 сарын цагийн бүртгэл, *******022 оны 2 сар,*******023 оны 0 сарын цалингийн тооцоолол, Толгой ХХК болон Толгой ХХК-ийн , Толгойн хооронд*******024 оны сарын*******-ний өдөр байгуулсан*******025-202 оны Хамтын гэрээний хуулбар Толгой ХХК-ийн , Толгойн -ноос Толгой ХХК-д ирүүлсэн хамтын гэрээний төслийн хуулбар, Толгой ХХК болон Толгой ХХК-ийн , Толгойн хооронд*******024 оны сарын 2-ны өдрийн хамтын хэлэлцээний хурлын тэмдэглэлийн хуулбар зэргийг шинжлэн судлаад,

 

ҮНДЭСЛЭХ НЬ:

 

Нэхэмжлэгч Б. хариуцагч ХХК-д холбогдуулан илүү цагийн хөлс 4,895,552/арван дөрвөн сая найман зуун ерэн таван мянга таван зуун тавин хоёр/ төгрөг, нэхэмжлэгч Ш. хариуцагч ХХК-д холбогдуулан илүү цагийн хөлс 8,8,836/арван найман сая зургаан тавин найман мянга найман зуун гучин зургаа/ төгрөг, нэхэмжлэгч Б. хариуцагч ХХК-д холбогдуулан илүү цагийн хөлс*******,492,660/хорин нэгэн сая дөрвөн зуун ерэн хоёр мянга зургаан зуун жар/ төгрөг, нэхэмжлэгч С. хариуцагч ХХК-д холбогдуулан илүү цагийн хөлс ,8,540/арван нэгэн сая нэг зуун наян долоон мянга таван зуун дөч/ төгрөг, нэхэмжлэгч Б. хариуцагч ХХК-д холбогдуулан илүү цагийн хөлс 28,23,04/хорин найман сая хоёр зуун далан гурван мянга долоон зуун дөрөв/ төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэл гаргажээ.

 

Хариуцагч ХХК нь г 4 хоног нөхөн амруулж байгаа тул илүү цагийн нэмэгдэл хөлс тооцон олгох хууль зүйн үндэслэлгүй гэж маргасан.

 

Шүүх дор дурдсан үндэслэлээр нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж, үлдсэнийг нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэх үндэслэлтэй гэж дүгнэв.

 

Нэхэмжлэгч Б. хариуцагчид Тэсэлгээчин ажлын анд, нэхэмжлэгч С. хариуцагчид Хөдөлгөөнт хүнд машин механизмын оператор ажлын анд, нэхэмжлэгч Б. хариуцагчид Ажлын ан дээрх сургалтын сургагч ажлын анд, нэхэмжлэгч Б. хариуцагчид Хөдөлгөөнт хүнд машин механизмын оператор ажлын анд, нэхэмжлэгч Ш. хариуцагчид Хүнд машин механизмын оператор ажлын анд ажилладаг болох нь зохигчийн тайлбар,******* оны 8 ******* сарын 2-ны өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээний хуулбар,*******04 оны 0 ******* сарын*******3-ны өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээний хуулбар,*******04 оны сарын 05-ны өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээний хуулбар,*******04 оны 0 ******* сарын*******3-ны өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээний хуулбар,*******04 оны 0 ******* сарын 08-ны өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээний хуулбараар тогтоогдож байна.

 

Нэхэмжлэгч Б. нь 2022 оны 9 сард 68/нэг зуун жаран найм/ цаг ажилласнаас 56/тавин зургаа/ цаг илүү цаг,*******022 оны 0 ******* сард 68/нэг зуун жаран найм/ цаг ажилласнаас 56/тавин зургаа/ цаг илүү цаг, сард 6/нэг зуун далан зургаа/ цаг ажилласнаас 56/тавин зургаа/ цаг илүү цаг, 2 ******* сард 6/нэг зуун далан зургаа/ цаг ажилласнаас 56/тавин зургаа/ цаг илүү цаг,*******023 оны 0 сард 6/нэг зуун далан зургаа/ цаг ажилласнаас 56/тавин зургаа/ цаг илүү цаг ажилласан гэх үндэслэлээр илүү цагийн хөлсөд бүгд 4,895,552/арван дөрвөн сая найман зуун ерэн таван мянга таван зуун тавин хоёр/ төгрөг гаргуулахаар нэхэмжилжээ.

 

Нэхэмжлэгч С. нь*******022 оны 9 сард 56/тавин зургаа/ цаг илүү цаг, 0 ******* сард 56/тавин зургаа/ цаг илүү цаг, 56/тавин зургаа/ цаг илүү цаг ажилласан гэх үндэслэлээр илүү цагийн хөлсөд бүгд ,8,540/арван нэгэн сая нэг зуун наян долоон мянга таван зуун дөч/ төгрөг гаргуулахаар нэхэмжилжээ.

 

Нэхэмжлэгч Б. нь*******022 оны 9 сард 56/тавин зургаа/ цаг илүү цаг, 0 ******* сард 56/тавин зургаа/ цаг илүү цаг ажилласан гэх үндэслэлээр илүү цагийн хөлсөд бүгд*******,492,660/хорин нэгэн сая дөрвөн зуун ерэн хоёр мянга зургаан зуун жар/ төгрөг хариуцагчаас гаргуулахаар нэхэмжилжээ.

 

Нэхэмжлэгч Б. нь*******022 оны 0 ******* сард 56/тавин зургаа/ цаг илүү цаг, сард 48/дөчин найм/ цаг илүү цаг, 2 ******* сард 56/тавин зургаа/ цаг илүү цаг,*******023 оны 0 сард 56/тавин зургаа/ цаг илүү цаг ажилласан гэх үндэслэлээр илүү цагийн хөлсөд бүгд*******8,23,04/хорин найман сая хоёр зуун далан гурван мянга долоон зуун дөрөв/ төгрөг гаргуулахаар нэхэмжилжээ.

 

Нэхэмжлэгч Ш. нь*******022 оны 9 сард 56/тавин зургаа/ цаг илүү цаг, 0 ******* сард 56/тавин зургаа/ цаг илүү цаг, сард 56/тавин зургаа/ цаг илүү цаг ажилласан гэх үндэслэлээр илүү цагийн хөлсөд бүгд 8,8,836/арван найман сая зургаан тавин найман мянга найман зуун гучин зургаа/ төгрөг хариуцагчаас гаргуулахаар нэхэмжилжээ.

 

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 49 зүйлийн 49.2-д Талууд хөдөлмөрийн гэрээнд дараах нөхцөлийг нэмж тусгаж болно:, мөн хуулийн 49.2.-т ажил, амралтын цаг; гэж заасан.

 

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 49 зүйлийн 49.2, 49.2. дэх заалтад зааснаар зохигчид ажил, амралтын цагийг Хөдөлмөрийн гэрээний 6 дахь хэсэгт тусгажээ.

 

Нэхэмжлэгч нарын хариуцагчтай байгуулсан Хөдөлмөрийн гэрээний өөрчлөлтөөр 4 хоног ажиллаад хоног амрах гэснийг 4 хоног ажиллаад 4 хоног амрах гэж өөрчлөлт оруулсан болох нь Хөдөлмөрийн гэрээний өөрчлөлтийн хуулбараар тогтоогдож байна.

 

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 84 зүйлийн 84.-т Долоо хоногийн ердийн ажлын цаг 40-өөс илүүгүй байна., 84.4-т ... Өдөрт ажиллах илүү цагийн хязгаар нь дөрвөн цагаас илүүгүй байна., мөн хуулийн 92 ******* зүйлийн 92.-т Ажилтныг ... уул уурхай, олборлох салбарын ажил олгогч уртын ээлжээр ажиллуулах горим хэрэглэж болно., 92.3-т Уртын ээлжээр ажиллах ажлын өдрийн үргэлжлэл 2 цагаас илүүгүй байх бөгөөд энэ хуулийн 8 ******* зүйлийг баримтлан энэ хуулийн .-д заасны дагуу илүү цагийг тооцож нэмэгдэл хөлс олгоно., 92.4-т Уртын ээлжээр ажиллах нэг ээлжид ажил үүрэг гүйцэтгэх хугацаа 4 хоног, амрах хугацаа 4 хоног байна. гэж заасан.

 

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 84 зүйлийн 84.4, 92 ******* зүйлийн 92., 92.3, 92.4 дэх хэсэгт зааснаар хариуцагч нь уул уурхай, олборлох салбарын ажил олгогчийн хувьд нэхэмжлэгч нартай уртын ээлжээр буюу өдөрт ажиллах илүү цагийн хязгаар нь дөрвөн цагаас илүүгүй буюу 2/арван хоёр/ цаг, нэг ээлжид ажил үүрэг гүйцэтгэх хугацаа 4/арван дөрөв/ хоног, амрах хугацаа 4/арван дөрөв/ хоног байхаар харилцан тохиролцсон болох нь Хөдөлмөрийн гэрээний болон Хөдөлмөрийн гэрээний хавсралт № Ажлын ны тодорхойлолтын хуулбар, Ажлын ны тодорхойлолтын хуулбар, Хөдөлмөрийн гэрээний өөрчлөлтийн хуулбар, Цалин хөлс бодогдсон 9-р сарын Цагийн хүснэгтийн хуулбар, Цалин хөлс бодогдсон 0-р сарын Цагийн хүснэгтийн хуулбар, Цалин хөлс бодогдсон -р сарын Цагийн хүснэгтийн хуулбар, Цалин хөлс бодогдсон 0-р сарын Цагийн хүснэгтийн хуулбар, Цалин хөлс бодогдсон -р сарын Цагийн хүснэгтийн хуулбар, Цалин хөлс бодогдсон 2-р сарын Цагийн хүснэгтийн хуулбар, Цалин хөлс бодогдсон*******023 оны 0-р сарын Цагийн хүснэгтийн хуулбараар тогтоогдож байна.

 

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 8 ******* зүйлийн 8.3-т ... ээлжийн ажлын цагийн үргэлжлэлийг дөрвөөс илүүгүй цагаар уртасган зохион байгуулж болно. Энэ тохиолдолд ажилтан долоо хоногт 40 цагаас илүү ажилласан бол түүнд илүү ажилласан цагийн хөлсийг энэ хуулийн .-д заасны дагуу нэмж олгоно., мөн хуулийн зүйлийн .-т Илүү цагаар ажилласан г нөхөн амруулаагүй бол түүний дундаж цалин хөлсийг ... нэмэгдүүлж олгоно. гэж заасан.

 

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 84 зүйлийн 84.4, 8 ******* зүйлийн 8.3 дахь хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгч нарын ажлын цагийн үргэлжлэлийг дөрвөөс илүүгүй цагаар уртасган, нэхэмжлэгч нар нь долоо хоногт 40 цагаас илүү буюу 4/арван дөрөв/ хоногт нийт 68/2х4=68/ цаг, 56/68-2=56/ /тавин зургаа/ цаг илүү цаг ажилласан болох нь Цалин хөлс бодогдсон 9-р сарын Цагийн хүснэгтийн хуулбар, Цалин хөлс бодогдсон 0-р сарын Цагийн хүснэгтийн хуулбар, Цалин хөлс бодогдсон -р сарын Цагийн хүснэгтийн хуулбар, Цалин хөлс бодогдсон 0-р сарын Цагийн хүснэгтийн хуулбар, Цалин хөлс бодогдсон -р сарын Цагийн хүснэгтийн хуулбар, Цалин хөлс бодогдсон 2-р сарын Цагийн хүснэгтийн хуулбар, Цалин хөлс бодогдсон*******023 оны 0-р сарын Цагийн хүснэгтийн хуулбараар тогтоогдож байна.

 

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн зүйлийн . дэх хэсэгт зааснаар илүү цагаар ажилласан г нөхөн амруулаагүй бол түүний дундаж цалин хөлсийг нэмэгдүүлж олгох тухай заасан.

 

Хуулийн дээрх хэм хэмжээний агуулгаас үзвэл ердийн ажил, уртын ээлжээр ажиллах аль аль тохиолдолд нэг өдөрт ажиллах илүү цагийн хязгаар нь 4/дөрөв/ цагаас илүүгүй байхаар заажээ.

 

Өөрөөр хэлбэл, илүү цагийн дээд хэмжээг 4/дөрөв/ цагаас хэтрэхгүй байхаар тогтоосон гэж үзнэ.

 

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 92 ******* зүйлийн 92.4 дэх хэсэгт зааснаар уртын ээлжээр ажиллах нэг ээлжид ажил үүрэг гүйцэтгэх хугацаа 4/арван дөрөв/ хоног, амрах хугацаа 4/арван дөрөв/ хоног байна гэсэн байх боловч уртын ээлжээр ажиллах ажлын өдрийн үргэлжлэл 2/арван хоёр/ цагаас илүүгүй байхаар заасан байх тул амрах 4/арван дөрөв/ хоногийг нөхөн амруулсан гэж үзэхгүй байна.

 

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 92 ******* зүйлийн 92.3, зүйлийн . дэх хэсэгт зааснаар хариуцагч нь нэхэмжлэгч нарт илүү цагийг тооцож олгох үүрэгтэй байна.

 

Нэхэмжлэгч Б. нь*******022 оны 9 сард 4/арван дөрөв/ хоног 56/тавин зургаа/ цаг,*******022 оны 0 ******* сард 4/арван дөрөв/ хоног 56/тавин зургаа/ цаг,*******022 оны сард 4/арван дөрөв/ хоног 56/тавин зургаа/ цаг,*******022 оны 2 ******* сард 3/арван гурав/ хоног 52/тавин хоёр/ цаг,*******023 оны 0 сард 4/арван дөрөв/ хоног 56/тавин зургаа/ цаг, бүгд*******6/хоёр зуун далан зургаа/ цаг илүү цаг ажилласан болох нь Б.ийн Цагийн хүснэгтүүдийн хуулбараар тогтоогдож байна.

 

Нэхэмжлэгч Б.*******022 оны 9 сард 4/арван дөрөв/ хоног 56/тавин зургаа/ цаг,*******022 оны 0 ******* сард 4/арван дөрөв/ хоног 56/тавин зургаа/ цаг, бүгд 2/нэг зуун арван хоёр/ цаг илүү цаг ажилласан болох нь Цагийн хүснэгтүүдийн хуулбараар тогтоогдож байна.

 

Нэхэмжлэгч Б.*******022 оны сард 3/арван гурав/ хоног 52/тавин хоёр/ цаг, 2 ******* сард 4/арван дөрөв/ хоног 56/тавин зургаа/ цаг,*******023 оны 0 сард 4/арван дөрөв/ хоног 56/тавин зургаа/ цаг, бүгд 64/нэг зуун жаран дөрөв/ цаг илүү цаг ажилласан болох нь Цагийн хүснэгтүүдийн хуулбараар тогтоогдож байх ба нэхэмжлэгч Б. нь*******022 оны 0 ******* сард илүү цаг ажилласан болох нь баримтаар тотоогдохгүй байна.

 

Нэхэмжлэгч Ш.*******022 оны 9 сард 4/арван дөрөв/ хоног 56/тавин зургаа/ цаг, 0 ******* сард 4/арван дөрөв/ хоног 56/тавин зургаа/ цаг, сард 4/арван дөрөв/ хоног 56/тавин зургаа/ цаг, бүгд 68/нэг зуун жаран найм/ цаг илүү цаг ажилласан болох нь Ш.ын Цагийн хүснэгтүүдийн хуулбараар тогтоогдож байна.

 

Нэхэмжлэгч С.*******022 оны 9 сард 4/арван дөрөв/ хоног 56/тавин зургаа/ цаг, 0 ******* сард 4/арван дөрөв/ хоног 56/тавин зургаа/ цаг, бүгд 2/нэг зуун арван хоёр/ цаг илүү цаг ажилласан болох нь С.ын Цагийн хүснэгтүүдийн хуулбараар тогтоогдож байх ба нэхэмжлэгч С.*******022 оны сард илүү цаг ажилласан болох нь баримтаар тогтоогдохгүй байна.

 

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 92 ******* зүйлийн 92.8-д Уртын ээлжээр ажиллах ажил, амралтын цагийн горим, уртын ээлжээр ажилласны нэмэгдэл зэргийг хамтын гэрээ, салбарын хамтын хэлэлцээрээр тогтооно гэж заасан.

 

Хөдөлмөрийн гэрээ болон Хамтын гэрээ/2022-2025/-д зааснаар нэхэмжлэгч нарын цалин хөлс нь үндсэн цалин, илүү цаг ,5/нэг аравны тав/ олговор, хөдөлмөрийн хэвийн бус нөхцөлийн нэмэгдэл, уртын ээлжийн нэмэгдэл, засвар үйлчилгээний зогсолтгүй үйл ажиллагааны олговор, цогцолборт ирэх, буцах цагийн нэмэгдэл, шөнийн ээлжийн нэмэгдэл хөлс дундаж цалин хөлсийг ,2/нэг аравны хоёр/ дахин, уртын ээлжийн ажилтан нийтээр амрах баярын өдөр ажилласан тохиолдолд үндсэн цалинг*******/хоёр/ дахин, уртын ээлжийн нэмэгдэл үндсэн цалингийн 3/арван гурав/ хувиар, хоол унааны нэмэгдэл 0,000/таван зуун мянга/ төгрөг байхаар тохирсон байх тул илүү цагийн хөлсийг ,5/нэг аравны/ дахин нэмэгдүүлж олгохоос /нэг/-ийг олгосон гэж үзэж илүү цагийн хөлсийг 0,5/тэг аравны тав/-ыг олгох үндэслэлтэй гэж үзэв.

 

Нэхэмжлэгч нарын илүү цагийн хөлсийг Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайдын*******02 оны 2 ******* сарын -ны өдрийн А/92 ******* хавсралтаар батлагдсан Дундаж цалин хөлс тодорхойлох журам-ын******* ******* зүйлийн*******..3-т заасны дагуу тооцолох нь үндэслэлтэй байна.

 

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн зүйлийн . дэх хэсэгт зааснаар хариуцагч ХХК-иас 5,3,663/6,05,554+,034,383+6,590,322=9,640,259, 9,640,259:3=6,546,3, 6,546,3:2=3,0, 3,0:8=38,9.88,*******6х38,9.88=0,58,3, 0,58,3x0.5=5,3,663/ /таван сая хоёр зуун ерэн гурван мянга зургаан зуун жаран гурав/ төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч Б.т олгон, үлдсэн 9,60,889/4,895,552-5,3,663=9,60,889/ /есөн сая зургаан зуун нэг мянга найман зуун наян ес/ төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй.

 

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн зүйлийн . дэх хэсэгт зааснаар хариуцагч ХХК-иас 9,23,8/4,98,3+20,398,+48,9,362=84,234,230, 84,234,230:3=28,08,,*******8,08,:2=,3,05, ,3,05:8=6,3, 2х64,59.98=8,4,2, 8,4,2x0.5=9,23,8/ /есөн сая хоёр зуун арван гурван мянга нэг зуун арван найм/ төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч Б.д олгон, үлдсэн ,94,42/,8,540-9,23,8=,94,42/ /нэг сая есөн зуун далан дөрвөн мянга дөрвөн зуун хорин нэг/ төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй.

 

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн зүйлийн . дэх хэсэгт зааснаар хариуцагч ХХК-иас ,300,434/9,088,595+4,640,804+2,566,039.=46,5,438., 46,5,438.:3=5,43,, 5,43,:2=34,848, 34,848:8=9,856, 64х89,0.69=4,600,869, 4,600,869х0,5=,300,434/ /долоон сая гурван зуун мянга дөрвөн зуун гучин дөрөв/ төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч Б.д олгон, үлдсэн*******0,93,20/28,23,04-,300,434=20,93,20/ /хорин сая долоон зуун ерэн гурван мянга хоёр зуун дал/ төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй.

 

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн зүйлийн . дэх хэсэгт зааснаар хариуцагч ХХК-иас 6,5,800/2,446,04+5,9,642+,22,=39,4,455, 39,4,455:3=3,28,5, 3,28,5:2=6,4, 6,4:8=8,69, 68х,4=3,0,600, 3,0,600x0.5=6,5,800/ /зургаан сая таван зуун таван мянга найман зуу/ төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч Ш.ад олгон, үлдсэн 2,53,036/8,8,836-6,5,800=2,53,036/ /арван хоёр сая нэг зуун тавин гурван мянга гучин зургаа/ төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй.

 

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн зүйлийн . дэх хэсэгт зааснаар хариуцагч ХХК-иас*******,203,40/4,424,63+6,899,3+8,,620=20,45,466,*******0,45,466:3=6,,55, 6,,55:2=39,69, 39,69:8=39,9, 2х39,346.6=4,4,0, 4,4,0x0.5=2,203,40/ /хоёр сая хоёр зуун гурван мянга дөрвөн зуун арав/ төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч С.од олгон, үлдсэн 8,984,30/,8,540-2,203,40=8,984,30/ /найман сая есөн зуун наян дөрвөн мянга нэг зуун гуч/ төгрөгийг хэрэгсэхгүй үндэслэлтэй.

Хариуцагч нь нэхэмжлэгч нар Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 54 зүйлийн 54.2, 54.2. дэх хэсэгт заасан хөөн хэлэлцэх хугацааг хэтрүүлсэн гэж маргаж байна.

 

Иргэний хуулийн 6 ******* зүйлийн 6.2 дахь хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгч нар нь эрх зөрчигдсөн тухай мэдсэн үеэс буюу*******023 оны 3 ******* сарын 0-ны өдөр хариуцагчийн Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комисст гомдол гаргасан байх ба хариуцагчийн Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комисс нь*******023 оны 3 ******* сарын 6-ны өдөр гомдлыг буцаасан болох нь*******023 оны 3 ******* сарын 0-ны өдрийн Гомдлын хуулбар,*******023 оны 3 ******* сарын 6-ны өдрийн Гомдлыг буцаах тухай хариуны хуулбараар тогтоогдож байна.

 

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 54 зүйлийн 54.6 дахь хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгч нар нь ажлын 0/арав/ хоногт буюу*******023 оны 3 ******* сарын*******8-ны өдөр Сүхбаатар дүүргийн хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт нд хандсан болох нь*******023 оны № 0 Ирсэн өргөдөл, гомдлын бүртгэлийн хуулбараар тогтоогдож байна.

 

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 54 зүйлийн 54.8 дахь хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгч нар нь Сүхбаатар дүүргийн хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт ны*******023 оны 4 сарын*******8-ны өдрийн тэмдэглэлийг хүлээн авснаас хойш ажлын 0/арав/ хоногт буюу*******023 оны 5 ******* сарын -ний өдөр тус шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан болох нь Сүхбаатар дүүргийн хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт ны*******023 оны 4 сарын*******8-ны өдрийн тэмдэглэлийн хуулбар, Мэдээлэл лавлагааны мэргэжилтний*******024 оны 0 сарын*******6-ны өдрийн тайлбарын хуулбараар тогтоогдож байна.

 

Нэхэмжлэгч нар нь Иргэний хуулийн 9 зүйлийн 9. дэх хэсэгт заасан хугацаанд тус шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан байх тул хариуцагчийн нэхэмжлэгч нар нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 54 зүйлийн 54.2, 54.2. дэх хэсэгт заасан хөөн хэлэлцэх хугацааг хэтрүүлсэн гэх тайлбар үндэслэлгүй байна.

 

Нэхэмжлэгч нар нь хариуцагчаас илүү цагийн хөлс шаардсан байх ба Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн*******6 ******* зүйлд зааснаар хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад нэхэмжлэлийн шаардлагын хэмжээг ихэсгэснийг хуульд заасан урьдчилан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн гэж үзэх үндэслэлгүй байна.

 

Шүүх Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 58 ******* зүйлийн 58.., зүйлийн . дэх хэсэгт заасныг баримтлан хариуцагч ХХК-иас 5,3,663/таван сая хоёр зуун ерэн гурван мянга зургаан зуун жаран гурав/ төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч Б.т,*******,203,40/хоёр сая хоёр зуун гурван мянга дөрвөн зуун арав/ төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч С.од, 9,23,8/есөн сая хоёр зуун арван гурван мянга нэг зуун арван найм/ төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч Б.д, ,300,434/долоон сая гурван зуун мянга дөрвөн зуун гучин дөрөв/ төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч Б.д, 6,5,800/зургаан сая таван зуун таван мянга найман зуу/ төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч Ш.ад тус тус олгон, үлдсэн нийт 53,686,46/тавин гурван сая зургаан зуун наян зургаан мянга долоон зуун дөчин зургаа/ төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй гэж дүгнэв.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 ******* зүйлийн 56.2, 60 ******* зүйлийн 60., Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн ******* зүйлийн .., 4 зүйлийн 4..5, 44 зүйлийн 44. дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгч Б.ийн улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн нийт ,499 төгрөгийг улсын орлогоос буцаан гаргуулан нэхэмжлэгч Б.т, нэхэмжлэгч С.ын улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилагн төлсөн 5,205 төгрөгийг улсын орлогоос буцаан гаргуулан нэхэмжлэгч С.од, нэхэмжлэгч Ш.Мөхбатын улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 20,043 төгрөгийг улсын орлогоос буцаан гаргуулан нэхэмжлэгч Ш.ад, нэхэмжлэгч улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн*******28,048 төгрөгийг улсын орлогоос буцаан гаргуулан нэхэмжлэгч Б.д, нэхэмжлэгч улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 34,605 төгрөгийг улсын орлогоос буцаан гаргуулан нэхэмжлэгч Б.д тус тус олгон, хариуцагч ХХК-иас улсын тэмдэгтийн хураамжид нийт 30,532 төгөргийг гаргуулан улсын орлогод оруулах үндэслэлтэй.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 5 ******* зүйлийн 5., 5.2.2, 6, 8, 60 ******* зүйлийн 60..2 дахь заалтад заасныг тус тус удирдлага болгон

 

ТОГТООХ НЬ:

 

.               Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 58 ******* зүйлийн 58.., зүйлийн . дэх хэсэгт заасныг баримтлан хариуцагч ХХК-иас 5,3,663/таван сая хоёр зуун ерэн гурван мянга зургаан зуун жаран гурав/ төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч Б.т,*******,203,40/хоёр сая хоёр зуун гурван мянга дөрвөн зуун арав/ төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч С.од, 9,23,8/есөн сая хоёр зуун арван гурван мянга нэг зуун арван найм/ төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч Б.д, ,300,434/долоон сая гурван зуун мянга дөрвөн зуун гучин дөрөв/ төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч Б.д, 6,5,800/зургаан сая таван зуун таван мянга найман зуу/ төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч Ш.ад тус тус олгон, үлдсэн нийт 53,686,46/тавин гурван сая зургаан зуун наян зургаан мянга долоон зуун дөчин зургаа/ төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосугай.

 

2.               Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 ******* зүйлийн 56.2, 60 ******* зүйлийн 60., Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн ******* зүйлийн .., 4 зүйлийн 4..5, 44 зүйлийн 44. дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгч Б.ийн улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн нийт ,499 төгрөгийг улсын орлогоос буцаан гаргуулан нэхэмжлэгч Б.т, нэхэмжлэгч С.ын улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилагн төлсөн 5,205 төгрөгийг улсын орлогоос буцаан гаргуулан нэхэмжлэгч С.од, нэхэмжлэгч Ш.Мөхбатын улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 20,043 төгрөгийг улсын орлогоос буцаан гаргуулан нэхэмжлэгч Ш.ад, нэхэмжлэгч улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн*******28,048 төгрөгийг улсын орлогоос буцаан гаргуулан нэхэмжлэгч Б.д, нэхэмжлэгч улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 34,605 төгрөгийг улсын орлогоос буцаан гаргуулан нэхэмжлэгч Б.д тус тус олгон, хариуцагч ХХК-иас улсын тэмдэгтийн хураамжид нийт 30,532 төгөргийг гаргуулан улсын орлогод оруулсугай.

 

3.               Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 9 зүйлийн 9.2, 20 ******* зүйлийн 20.2 дахь хэсэгт зааснаар шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох ба зохигч, гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч шийдвэрийг гардан авснаас хойш 4 хоногийн дотор Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргаж болохыг дурдсугай.

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ С.ХИШИГБАТ