05         03           0                                                  31/ШШ05/00486

 

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

дахь Сум дундын анхан шатны шүүхийн шүүгч Г.Жаргалтуяа даргалж, тус шүүхийн хуралдааны танхимд нээлттэй явуулсан иргэний хэргийн шүүх хуралдаанаар,

Нэхэмжлэгч: *** тоотод оршин суух, ******* овогт ******* ******* /РД: *******, утас: *******/,

Нэхэмжлэгч: *** тоотод оршин суух, ******* овогт ******* ******* /РД: *******, утас: / нарын нэхэмжлэлтэй,

Хариуцагч: *** тоот хаягт лах, “ ” ХХК /РД: /-д холбогдох,

Нэхэмжлэлийн шаардлага: “10,30,000 төгрөг гаргуулах тухай” иргэний хэргийг тусгайлсан журмаар хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдааны оролцогчид:

Нэхэмжлэгч Л.*******ын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч

Нэхэмжлэгч Ц.*******ын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С.Нансалмаа

Нэхэмжлэгч нарын өмгөөлөгч ,

Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч

Хариуцагчийн өмгөөлөгч ,

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Г.Отгонтуяа

ҮНДЭСЛЭХ нь:

1. Шүүх нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэх үндэслэлтэй гэж үзэв. 

. Нэхэмжлэгч Л.*******, Ц.******* нар нь шүүхэд хариуцагч “ ” ХХК-д холбогдуулан “орон сууцны метр квадратын үнэд илүү тооцож авсан 3,3 м.кв талбайн үнэ 10,30,000 төгрөгийг буцаан гаргуулах тухай” нэхэмжлэлийн шаардлага гаргажээ.

3. Нэхэмжлэгч нарын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч , , өмгөөлөгч нар шаардах ийн үндэслэлээ “… хотхоны блок, тоот хаягт лах өрөө бүхий 56 м орон сууцыг 1 м нь 3,100,000 төгрөг, нийт 173,600,000 төгрөгөөр захиалан бариулахаар тохиролцож, орон сууцны үнийг бид бүрэн төлж, 0 оны 10 сарын 4-ний өдөр орон сууцаа хүлээн авч, нүүж орсон. д тухайн үед үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээ нь 56 м гэж гарсан, мөн орон сууцны талбайн хэмжээг шууд нүдээр хараад эсхүл шугам тавьж хэмжиж тогтоох боломжгүй учир “ ” ХХК-ийн хэлснээр гэрээнд заасан 56 м орон сууцыг хүлээлгэж өгсөн гэж ойлгосон. Гэтэл “ ” ХХК-иар 04 оны 07 сарын 7-ны өдөр талбайн хэмжилт хийлгэхэд орон сууцны нийт талбайн хэмжээ 5,7 м гэдгийг олж мэдсэн. д орон сууцны 1 м бүрийг 3,100,000 төгрөгөөр тооцож хөлсийг бүрэн төлсөн. Гэтэл биднээс 3,3 м талбайн үнийг илүү тооцож авсан байна. Үүнтэй холбоотойгоор уг компанид илүү тооцож авсан 3,3 м талбайн үнэ 10,30,000 төгрөгийг буцааж олгож өгөх талаар удаа дараа амаар хүсэлт тавьсан, мөн 04 оны 09 сарын 11-ний өдөр бичгээр шаардлага хүргүүлсэн. “ ” ХХК-ийн зүгээс миний хүргүүлсэн шаардлагад одоог хүртэл ямар нэгэн хариу өгөөгүй тул бид зөрчигдсөн ээ хамгаалуулж, учирсан хохирлоо арилгуулахаар шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан. Талууд гэрээндээ Иргэний хуулийн 343-358 зүйлийг баримталсан, мөн үгийн шууд утгаар тайлбарлах юм бол ажил гүйцэтгэх гэрээ гэж дүгнэх үндэслэлтэй. Хариуцагч тал худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулагдсан гэж тайлбарлаж байгаа нь үндэслэлгүй. Тэгвэл яагаад худалдах, худалдан авах гэрээ гэж бичээгүй, ажил гүйцэтгэх гэрээ байгуулж худалдсан юм. Орон сууцны м дутуу гэдгийг шууд нүдээр хараад мэдэх боломжгүй учраас хэмжилт хийлгэсний үндсэн дээр энэ доголдлыг мэдэж, гомдол гаргаж байгаа. Барилга байшингийн талаар гомдол гаргах хугацаа нь 3 жил байна гэж заасан. Хариуцагч тал эд хөрөнгийн доголдолгүй гэж яриад байгаа боловч түүнийгээ нотолсон баримтаа гаргаж өгдөггүй. Бодит байдал дээр 3,3 м дутуу байна гэдгийг тусгай зөвшөөрөлтэй компаниар хэмжилт хийлгэсэн, үүнийг няцаах баримт мөн байхгүй. Иймд нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж шийдвэрлэж өгнө үү...” гэж,

нэхэмжлэгч нарын өмгөөлөгч “...Эхлээд гэрээний хүчин төгөлдөр гэрээ байна уу, үгүй юу гэдгийг анхаарах ёстой. Хариуцагчийн төлөөлөгчөөс асуухаар м зөрүүтэй байж магадгүй, гэхдээ хэмжилт нь буруу гарсан байж магадгүй гэж тайлбарладаг. Иргэний хуулийн 58.3.-т “Хэлцлийн зүйлийн үнийг тодорхойлоход ач холбогдол бүхий эд зүйлийн шинжийн талаар төөрөгдсөн” бол ноцтой төөрөгдсөн гэж үзэж болно гэсэн энэ заалт энэ маргаанд хэрэглэх заалт мөн гэж үзэж байна. Талууд хэлцлийн зүйл болох орон сууцны үнийг тодорхойлох буюу м-ын хэмжээн дээр төөрөгдсөн. Талууд хэлцлээр шилжүүлсэн зүйлээ буцаан авч болдог учир нэхэмжлэл гаргасан. э маргаан нь тусгайлан журмаар шийдэгдэх процессын дагуу явагдаж байгаа хэдий ч талуудын хооронд үүссэн үүрэг, хийсэн хэлцэл, үйл баримтын талаар дүгнэлт өгөхөд саад болохгүй байх. Хэрвээ энэ хэлцлийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд хамаарч байна гэж үзэх юм бол Иргэний хуулийн 49 зүйлийн 49.1.1-д зааснаар нэхэмжлэгч нар 10,30,000 төгрөгийг илүү шилжүүлсэн учир буцаан шаардах тэй гэж үзэж байна. Хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн шаардах нь 10 жилийн хугацаатай байдаг. Гэрээнд заасан тоогоор мөнгө нэмж авч байгаа нь үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжсөн гэдгийг харуулж байна. Иймд нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж шийдвэрлэх нь үндэслэлтэй...” гэж тус тус тайлбарладаг.

4. Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, өмгөөлөгч нар нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч мэтгэлцдэг бөгөөд тэд татгалзлын үндэслэлээ “...Талуудын хооронд 0 оны 09 сарын 19-ний өдөр орон сууц захиалгын гэрээ байгуулагдсан. э өдрөөс хойш 19 хоногийн дараа орон сууцыг бүрэн хүлээлгэн өгсөн. Нэхэмжлэгч тал орон сууцыг хүлээж авсан гэдэг дээр маргадаггүй. 0 оны 10 сарын 0-ны өдөр улсын бүртгэлийн гэрчилгээ гарсан ба гэрчилгээн дээр 56 м өрөө орон сууц гэж бичигдсэн, энэ гэрчилгээ нь өнөөдрийг хүртэл хүчин төгөлдөр хэвээр байгаа. 0 оны 10 сарын 08-ны өдөр талууд гэрээний дагуу орон сууц хүлээлцэх акт үйлдэж, тайлбарлаж өгөхөд нөгөө тал асуудалгүй гээд гэрээнд гарын үсэг зурж орон сууцыг хүлээж авсан. Тухайн актын .4.3-т мэргэжлийн байгууллагаар хэмжилт хийлгэх боломжтой талаар дурдаж өгсөн ба үүнийг гэрээний нөгөө тал мэдэж байсан. Ажил гүйцэтгэх гэрээний гол агуулга нь ажлын үр дүн байдаг. Талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээ нь нэршлийн хувьд орон сууц захиалгын гэрээ нэртэй боловч гэрээний үндсэн шинжээр нь авч үзвэл худалдах, худалдан авах гэрээ юм. д өөрсдийнхөө газар дээр, өөрсдийнхөө хөрөнгөөр барьсан байсан орон сууцыг нэхэмжлэгч нар ирж үзэж хараад, таалагдаж байна гээд худалдаж авахаар болсон. Өмчлөх ийг шилжүүлж өгсөн учир энэ гэрээ нь худалдах, худалдан авах гэрээнд хамаарна. Нэхэмжлэгч тал гомдлын шаардлага гаргах хугацаа буюу 6 сарын хугацааг хэтрүүлээгүй гэдгээ нотолж чадаагүй. Худалдах, худалдан авах гэрээний зохицуулалтаар ямар нэгэн эд хөрөнгө хүлээж авахдаа шалгаж хүлээж авах ёстой. Гэтэл шалгаж хүлээж аваагүйгээс болоод шаардах ээ алдсан учир нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү...” гэж тайлбарладаг.

5. Хэрэгт авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн бичгийн нотлох баримтууд, талуудын тайлбар зэргээр дараах үйл баримтууд тогтоогдож байна. Үүнд:

              I. Нэхэмжлэгч Л.*******, Ц.******* болон хариуцагч “Тэлмэн ” ХХК-ийн хооронд 0 оны 09 дүгээр сарын 19-ний өдөр  / тай “Орон сууц захиалгын гэрээ” бичгээр байгуулагдаж, тус гэрээгээр хариуцагч нь нэхэмжлэгч нарт , , , хороолол хотхоны дугаар блок тоот хаягт лах 56 м.кв талбай бүхий өрөө орон сууцыг хүлээлгэн өгөх, нэхэмжлэгч нь орон сууцны нийт үнэ 173,600,000 төгрөгийн урьдчилгаа болох 5,080,000 төгрөгийг гэрээ байгуулснаас хойш ажлын 1 өдрийн дотор төлөх, үлдэгдэл 11,50,000 төгрөгийг орон сууц ашиглалтад орох өдөр буюу 0 оны 09 дүгээр сарын 30-ны өдрөөс өмнө төлөх үүргийг тус тус хүлээсэн байна.

              II. Нэхэмжлэгч Л.*******, хариуцагч “Тэлмэн ” ХХК нар нь 0 оны 10 сарын 08-ны өдөр “ резиденс төслийн орон сууцны гэрээ дүгнэсэн акт”-ыг бичгээр үйлдэж, талууд уг актад гарын үсэг зурсан байхаас гадна хариуцагч “ ” ХХК нь нэхэмжлэгч Л.*******, Ц.******* нарт 0 оны 10 сарын 4-ний өдөр орон сууцыг хүлээлгэн өгсөн, нэхэмжлэгч Л.*******, Ц.******* нар нь орон сууц үнэд 5,100,000 төгрөгийг 0 оны 09 дүгээр сарын 1-ний өдөр, 1,500,000 төгрөгийг 0 оны 10 сарын 05-ны өдөр, 100,000,000 төгрөгийг 0 оны 10 сарын 1-ний өдөр тус тус нийт 173,600,000 төгрөгийг төлсөн байна. 

           III. аймгийн Улсын бүртгэлийн хэлтсээс нэхэмжлэгч Ц.*******ыг , , , , тоот хаягт шилтай, 56 мкв талбайтай, хоёр өрөө, орон сууцны зориулалттай үл хөдлөх эд хөрөнгийн хууль ёсны өмчлөгчөөр, ийн улсын бүртгэлийн Ү-10106469 т бүртгэж, үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх ийн улсын бүртгэлийн тай гэрчилгээг 0 оны 10 сарын 0-ны өдөр олгожээ.

6. Талууд дэ үйл баримтуудын талаар маргаагүй, харин талуудын маргааны зүйл нь тухайн маргаантай харилцаа ямар гэрээнээс үүдэлтэй болох /нэхэмжлэгч тал ажил гүйцэтгэх гэрээний харилцаа үүссэн гэж, хариуцагч тал худалдах, худалдан авах гэрээний харилцаа үүссэн гэж/ талаар болон гэрээний зүйлийн доголдол, уг доголдлын талаар шаардлага гаргах ээ алдсан эсэх талаар тус тус маргадаг.  

7. Ажил гүйцэтгэх гэрээний гол агуулга нь ажил гүйцэтгэгч ажлын үр дүнг бий болгон хүлээлгэн өгөх үндсэн үүрэгтэй байдаг. Хэдийгээр нэхэмжлэгч Д Л.*******, Ц.*******, хариуцагч “Тэлмэн ” ХХК нар орон сууц захиалгын гэсэн нэртэй, Иргэний хуулийн 343-358 зүйлийг удирдлага болгон гэрээ байгуулсан хэдий ч гэрээ байгуулснаас хойш 1 сар гарангийн дараа гэрээний зүйл болох орон сууцыг нэхэмжлэгч тал хүлээн авсан байгаагаас үзэхэд бэлэн болсон эд хөрөнгийг хүлээн авсан, өөрөөр хэлбэл ажлын үр дүн биш бэлэн болсон хөрөнгийг бусдын өмчлөлд шилжүүлсэн байх тул талуудын хооронд үүссэн гэрээний харилцааг Иргэний хуулийн 43 зүйлийн 43.1-д заасан шаардлагад нийцсэн, хүчин төгөлдөр худалдах, худалдан авах гэрээний харилцаа үүссэн байна гэж үзэх үндэслэлтэй байна.

8. Иргэний хуулийн 43 зүйлийн 43.1-д худалдах, худалдан авах гэрээгээр худалдагч нь биет байдлын доголдолгүй хөрөнгө худалдан авагчийн өмчлөлд шилжүүлэх, худалдан авагч нь худалдагчид хэлэлцэн тохирсон үнийг төлөх үүргийг тус тус хүлээдэг.

Хариуцагч “ ” ХХК нь гэрээгээр тохирсон тоо хэмжээнээс а буюу 3,3 м дутуу эд хөрөнгө шилжүүлсэн нь “ ” ХХК-ийн 04 оны 07 сарын 7-ны өдрийн 4/15 тай “Сууцны өрөө, тасалгааны хэмжилт хийж, түүний талбайг тооцсон тэмдэглэл” /дүгнэлт/-ээр тогтоогдож байна. э байдлыг хариуцагч тал үгүйсгэж, няцаадаггүй.

9. Иргэний хуулийн 51 дүгээр зүйлийн 51.1-д “Гэрээгээр тогтоосон тоо, хэмжээ, чанар бүхий эд хөрөнгийг биет байдлын хувьд доголдолгүй гэж үзнэ” гэж заасан. Хуульд ийнхүү зааснаас үзвэл худалдагч буюу хариуцагч “ ” ХХК нь гэрээгээр тогтоосон тоо, хэмжээ бүхий эд хөрөнгө /56 м талбай бүхий орон сууц/-ийг шилжүүлээгүй байгааг биет байдлын хувьд доголдолтой гэж үзэхээр байх ба нэхэмжлэгч Л.*******, Ц.******* нар нь Иргэний хуулийн 54 дүгээр зүйлийн 54.4-т “Худалдан авагч энэ хуулийн 54.3-т заасан эд хөрөнгийг хүлээн авсан бол худалдагч нь гэрээний үнэд хувь тэнцүүлэн дутуу эд хөрөнгийн үнийг буцааж төлнө” гэж зааснаар хариуцагч “Тэлмэн ” ХХК-аас дутуу эд хөрөнгийн үнийг буцаан шаардах тэй байна.

10. Иргэний хуулийн 54 дүгээр зүйлийн 54.6-т Худалдагч эд хөрөнгийн баталгаат хугацаа тогтоосон бол энэ хугацааны дотор, баталгаат хугацаа тогтоогоогүй бол тухайн эд хөрөнгийг өмчлөх ийг шилжүүлэн авснаас хойш зургаан сарын дотор доголдлыг илрүүлсэн худалдан авагч энэ хуулийн 54.1-д заасан шаардлагын аль нэгийг гаргах тэй гэж заасан. Гэвч нэхэмжлэгч Л.*******, Ц.******* нар нь маргаан бүхий орон сууцыг 0 оны 10 сарын 4-ний өдөр хүлээн авснаас хойш буюу 04 оны 09 дүгээр сарын 11-ний өдөр эд хөрөнгийн доголдлын талаар хариуцагчид албан шаардлага хүргүүлсэн, 05 оны 01 дүгээр сарын 14-ний өдөр шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан байх тул шаардах ийн хугацааг хэтрүүлсэн гэж үзэхээр байна.  

11. Түүнээс гадна худалдан авагч эд хөрөнгийг хүлээн авсныг гэрчлэх тодорхой үйлдэл хийсэн бол түүнийг эд хөрөнгө хүлээн авсанд тооцдог талаар Иргэний хуулийн 48 дугаар зүйлийн 48.-т заасан бөгөөд нэхэмжлэгч, хариуцагч нарын тухайд орон сууцыг хүлээн авсан үйл баримтад маргадаггүй.

Харин нэхэмжлэгч нар нь Иргэний хуулийн 55 зүйлийн 55.1, 55.1.1-д зааснаар тухайн орон сууцыг хүлээж авах үедээ уг эд хөрөнгийн доголдлын талаар мэдсэн буюу мэдэх боломжтой байхад түүнийг хүлээн авсан байна. Орон сууцны талбайн хэмжээний зөрүүг нүдээр хараад шууд тодорхойлох боломжгүй хэдий ч энэ нь барилгын ашиглалтын явцад мэдэгдэх боломжтой далд доголдол биш бөгөөд нэхэмжлэгч Л.*******, Ц.******* нар нь тухайн үед бүхий байгууллагаар тодорхойлуулах боломжтой байсан.

1. Иймд нэхэмжлэгч Л.*******, Ц.******* нарыг Иргэний хуулийн 55 зүйлийн 55.1, 55.1.1-д зааснаар худалдсан эд хөрөнгийн доголдлыг арилгуулах буюу орон сууцны метр квадратын үнэд илүү тооцож өгсөн 3,3 м.кв талбайн үнэ 10,30,000 төгрөгийг буцаан гаргуулахаар шаардлага гаргах ээ алдсан гэж үзнэ.

13. Мөн хариуцагч “Тэлмэн ” ХХК /худалдагч/-ийг Иргэний хуулийн 55 зүйлийн 55.-т зааснаар эд хөрөнгийг шилжүүлэх үед түүний доголдлыг мэдсээр байж нуун дарагдуулсан гэж үзэх үндэслэл хэрэгт авагдсан баримтаар тогтоогдохгүй байна.

14. Түүнээс гадна нэхэмжлэгч нар нь тухайн орон сууцыг хүлээж авах үедээ уг эд хөрөнгийн доголдлын талаар мэдсэн буюу мэдэх боломжтой байхад түүнийг хүлээн авсан байгааг болон хариуцагч “ ” ХХК нь гэрээгээр тохирсон тоо хэмжээнээс а буюу 3,3 м дутуу эд хөрөнгө шилжүүлсэн байгаа зэргийг Иргэний хуулийн 58 зүйлийн 58.3, 58.3.-т зааснаар хэлцлийн зүйлийн үнийг тодорхойлоход ач холбогдол бүхий эд зүйлийн шинжийн талаар төөрөгдсөн буюу ноцтой төөрөгдлийн улмаас хийсэн хэлцэл гэж үзэх үндэслэлгүй.

15. Иймд дэ бүгд үндэслэлүүдээр Иргэний хуулийн 43 зүйлийн 43.1, 55 зүйлийн 55.1, 55.1.1-д тус тус зааснаар хариуцагч “Тэлмэн ” ХХК-аас 10,30,000 төгрөгийг буцаан гаргуулах үндэслэлгүй байх тул нэхэмжлэгч Л.*******, Ц.******* нарын нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэх хууль зүйн үндэслэлтэй гэж шүүх дүгнэлээ.

16. Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн тул хуульд зааснаар нэхэмжлэгч Л.*******, Ц.******* нарын улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 178,630 төгрөгийг Төрийн сангийн орлогод хэвээр үлдээж шийдвэрлэв.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 75⁹ дүгээр зүйлийн 75⁹.1, 75⁹., 115 зүйлийн 115..3-т тус тус заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Иргэний хуулийн 43 зүйлийн 43.1, 55 зүйлийн 55.1, 55.1.1-д тус тус заасныг баримтлан хариуцагч “ ” ХХК-аас “10,30,000 төгрөг гаргуулах тухай” нэхэмжлэгч Л.*******, Ц.******* нарын нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосугай.

. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 60 зүйлийн 60.1, 56 зүйлийн 56.1, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 зүйлийн 7.1.1-т тус тус зааснаар нэхэмжлэгч Л.*******, Ц.******* нарын улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 178,630 төгрөгийг Төрийн сангийн орлогод хэвээр үлдээсүгэй.

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119., 75⁹ дүгээр зүйлийн 75⁹.3-т зааснаар энэ шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох бөгөөд талууд мөн хуулийн 119.3-т заасан 14 хоногийн хугацаа өнгөрмөгц 10 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гардан авах үүрэгтэйг мэдэгдсүгэй.

4. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 75¹¹ дүгээр зүйлийн 75¹¹.1-д зааснаар зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч энэхүү шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардуулснаас хойш 7 хоногийн дотор аймгийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах тэй бөгөөд хуульд заасан хугацаанд шийдвэрийг гардан аваагүй нь гомдол гаргах хугацааг хуульд заасан журмын дагуу тоолоход саад болохгүйг мэдэгдсүгэй

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ                          Г.ЖАРГАЛТУЯА