77104949 [email protected]
Шийдвэрийн мэдээлэл
Шүүх 2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүх
Шүүгч Ч.Даваасүрэн
Хэргийн индекс 181/2022/02119/И
Дугаар 191/ШШ2025/01955
Огноо 2025-03-12
Маргааны төрөл Ажил гүйцэтгэх,

Холбоотой шийдвэрүүд

Шүүгч: Эрдэнэчимэг Энэбиш     
Дугаар: 210/МА2025/00814   
Огноо: 2025-05-16     
 
 

2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр

2025 оны 03 сарын 12 өдөр

Дугаар 191/ШШ2025/01955

 

   2025         03         12                                              191/ШШ2025/01955  


                               МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС


Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн шүүгч Ч.Даваасүрэн даргалж, тус шүүхийн хуралдааны танхимд хийсэн иргэний шүүх хуралдаанаар: 

Нэхэмжлэгч: тоотод байрлах, дугаар регистртэй, “Н” ХХК-ийн нэхэмжлэлтэй

Хариуцагч: тоотод байрлах, дугаар регистртэй, “В” ХХК-д холбогдох

Нэхэмжлэлийн шаардлага:
Карказ угсралтын ажил гүйцэтгүүлэх, гүйцэтгэх гэрээний үүрэгт 42.900.000 төгрөг,       
2021 оны 09 дүгээр сарын 02-ны өдөр байгуулсан гэрээний дагуу илүү төлсөн төлбөр 22.000.000 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагатай иргэний хэргийг хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд:
Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Г.Д,
Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Т.С,
Хариуцагчийн өмгөөлөгч Д.Т
Нарийн бичгийн дарга Б.А нар оролцов. 
                            
ТОДОРХОЙЛОХ нь:

1.Нэхэмжлэгч “Н” ХХК нь хариуцагч “В” ХХК-д холбогдуулан карказ угсралтын ажил гүйцэтгүүлэх, гүйцэтгэх гэрээний үүрэгт 42.900.000 төгрөг гаргуулахыг хүссэн нэхэмжлэлийн шаардлагаа дараах байдлаар тодорхойлж байна. Үүнд: 
“Н” ХХК нь “В” ХХК-тай 2021 оны 09 дүгээр сарын 02-ны өдөр тоот “Каркас угсралтын ажил гүйцэтгүүлэх, гүйцэтгэх гэрээ” байгуулсан. Гэрээнд ажил гүйцэтгэх хугацааг 2021 оны 09 дүгээр сарын 02-ны өдөр буюу гэрээ байгуулсан өдөр ажлыг эхлүүлсэнд тооцож, 2021 оны 11 дүгээр сарын 10-ны өдөр барилга угсралтын ажлыг дуусгаж захиалагчид хүлээлгэн өгөхөөр гэрээний 2.2-т зааж тусгасан. Гэрээний үнэ ба төлбөр төлөх нөхцөлийг гэрээний 4 дүгээр зүйлээр зохицуулж, нийт 2.180 м.кв талбайд ажил үүрэг гүйцэтгэхээр болж, барилга угсралтын ажлыг гүйцэтгэх төлбөр 221.000.000 төгрөг байхаар тохиролцож, уг үнийн дүнд төмөр бетон каркас угсралтын ажил, хөдөлмөр хамгаалал, аюулгүй ажиллагааны зардал, хамгаалалтын саравч угсарч тор татах, ажлын багаж, хэрэгсэл, тоног төхөөрөмж, хоол унаа, материалын ачих буулгах зэрэг бүгд багтсан байхаар тусгасан. Гэрээний 4.2-т “БУА-ын үе шат бүр дууссаны дараа захиалагч төлбөрийн нэхэмжлэл хүлээн авснаас хойш ажлын 5 хоногийн дотор хуваарьт төлбөрийг Төрийн банк дахь гүйцэтгэгчийн  тоот дансанд шилжүүлнэ” гэж заасан. Гүйцэтгэгч гэрээний дагуу каркас угсралтын ажлыг явуулж байсан боловч захиалагч тал материал нийлүүлэх үүргээ цаг тухайд нь биелүүлэхгүй, гүйцэтгэгчийг БУА-ыг шуурхай тасралтгүй явуулах боломжгүй болгож, цаг хугацаа алдсанаар “Каркас угсралтын ажил гүйцэтгүүлэх, гүйцэтгэх гэрээ”-ний дагуу БУА дуусгавар болж чадаагүй, газар шороо суурийн ажлыг 2021 оны 11 сарын 26-ны өдөр дуусгасан. Өөрөөр хэлбэл барилга угсралтын ажлын гүйцэтгэл 37,6 хувьд буюу угсралтын ажлын буурь, суурийн ажил дуусгавар болсон. Тус ажлыг хийж гүйцэтгэхэд нийт ажлын үнийн дүнгийн 70.000.000 төгрөгийн санхүүжилтийн ажил хийгдэж дууссан боловч, захиалагч тал гэрээний дагуу төлбөр төлөх үүргээ биелүүлэлгүй өөрийн буруутай үйлдлийг халхлах зорилгоор “Н” ХХК-д барилгын суурийн ажлыг дуусгавар болгомогц 2021 оны 11 дүгээр сарын 26-ны өдөр захиалагч “В” ХХК нь “Н” ХХК-д N9 21/240 тоот “Гэрээ цуцлах тухай” мэдэгдэл мэйлээр өгсөн. Уг мэдэгдлийг өгснөөс хойш манайх гүйцэтгэгч талын хувьд ажлын гүйцэтгэл гарган, гэрээ дүгнэх, ажил гүйцэтгэх талбайг хүлээлгэн өгөх талаар албан ёсны хүсэлт хүргүүлж, хийж дуусгавар болгосон ажлын хөлсөө удаа дараа шаардахад ямар нэг тодорхой хариу өгөөгүй, хоорондын тооцоо нийлээгүй өдий хүргээд байна. “Каркас угсралтын ажил гүйцэтгүүлэх, гүйцэтгэх гэрээ”-ний үүргийг захиалагч тал биелүүлээгүйгээс ажил гүйцэтгэх гэрээ бүрэн хэрэгжих боломжгүй болохыг захиалагч тал мэдэж байсан боловч, бодит үндэслэлгүйгээр гүйцэтгэгчийн гүйцэтгэсэн ажлын хөлсийг төлөхөөс татгалзсан мэдэгдэл өгч, гүйцэтгэгчид төлбөр төлөх үүргээ биелүүлэхгүй байна.“Н” ХХК-ийн “Каркас угсралтын ажил гүйцэтгүүлэх, гүйцэтгэх гэрээ”-ний дагуу гүйцэтгэсэн ажлын хөлс, багаж тоног төхөөрөмж, узелийн зардал болох 70.000.000 төгрөгөөс захиалагч 38.900.000 төгрөг төлж, гүйцэтгэгчид төлөх ёстой төлбөрөөс төлөөгүй 31.100.000 төгрөг үлдэж, төлбөр төлөх үүргээ захиалагч тал 135 хоногоор хэтрүүлсэн байна. Гэрээний 4.5.1-т зааснаар төлбөр төлөх хугацаа хэтрүүлсэн хоног тутамд захиалагч тал гүйцэтгээгүй үүргээс 0.5 хувийн алданги гүйцэтгэгч талд төлөхөөр заасан. Гэрээний 4.5.1-т зааснаар 31.100.000 төгрөгөөс хоногт 155.500 төгрөг төлөх үүрэг захиалагчид үүсэж байх бөгөөд нэхэмжлэл гаргах хүртэл 135 хоногийн хугацаа хэтэрсэн, хугацаа хэтэрсэн хоногт тооцон бодоход алданги 20.992.500 төгрөг болж байна. Хэдийгээр алданги 20.992.500 төгрөг болж байгаа боловч Иргэний хуулийн 232.4-т зааснаар алданги нь гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 50 хувиас хэтэрч болохгүй гэх үндэслэлээр 31.100.000 төгрөгийн 50 хувь нь 11.800.000 төгрөг болж байгаа тул төлөх ёстой 31.100.000 төгрөгийг, алданги 11.800.000 төгрөгийн хамт, нийт 42.900.000 төгрөгийг гүйцэтгэгч “Н” ХХК-д захиалагч “В”ХХК-иас гаргуулахаар шийдвэрлэж өгнө үү гэв.

2.Хариуцагч “В” ХХК нь шүүхэд болон шүүх хуралдаанд гаргасан хариу тайлбартаа:
Бид гүйцэтгэгч талын ирүүлсэн шаардлагатай материалын жагсаалт болон техник хэрэгслийг /экскаватор, ковш/ тухай бүрд нь өөрсдийн нөөц бололцоогоороо хангалттай авч хүргүүлж ажилласан. Гэвч гүйцэтгэгч талын хүн хүчний асуудал нь байнга дутагдалтай ажилладаг байсан нь БУА-н суурийн ажлыг хугацаандаа дуусгаж чадахгүйд хүргэсэн. Барилга захиалагчаас хүйтний улирал эхэлсэнтэй холбоотойгоор барилгын ажлыг зогсоохыг шаардсан. Суурийн ажлыг бүрэн дуусгаагүй, дүлий хана хийгдээгүй, суурийн дам нуруу дутуу, суурийн дам нурууны хэв хашмал угсрах ажлыг технологийн дагуу хийгээгүйн улмаас нурж материалын нэмэлт зардал гаргасан. /зураг болон авсан материалын жагсаалтаар баталгаажна/
Гэрээний 4.3-д зааснаар Буурь суурийн ажил бүрэн хийгдэж дууссаны дараа санхүүжилт авах саналын дагуу суурийн ажлын нийт дүн 28.000.000 төгрөгийг өгнө гэж заасан боловч бид гүйцэтгэгч талд 41.400.000 төгрөгийг суурийн ажил дуусаагүй байхад нь шилжүүлсэн. Гүйцэтгэгч талын дуусгаагүй ажилд болон буруу хийсэн алдааг засахын тулд дахин өөр бригадад ийм хэмжээний мөнгө төлсөн. Иймд бид дуусаагүй үлдсэн алдаатай ажилдаа дахин нэмж мөнгө өгөх боломжгүй. Гэрээ дуусгавар болгож талбайг даамал Б.Уд хүлээлгэн өгөхийг шаардсан боловч гүйцэтгэгч талын ирүүлсэн актаар хүлээж авах боломжгүй бөгөөд алданги тооцуулж илүү төлбөр төлөх ёсгүй гэж үзэж байна. Харин бид гүйцэтгэгч талын дуусгаагүй үлдсэн ажлыг үргэлжлүүлэн гүйцэтгэж илүү зардал гаргаснаа буцааж нэхэмжлэх эрхтэй гэж үзэж байна. Барилгын талбай дээр гэрээнд заагдсанаар 19 хүний бүрэлдэхүүн ажиллана гэсэн боловч 4 хүнтэй ажилласан. Үүнээс мэргэжлийн 1 хүн бусад нь мэргэжилгүй ажилтан байсан. Гүйцэтгэгч талаас байнга хүн хүчний дуталдалтай, мэргэжлийн ажилчид байхгүйн улмаас нутгийн иргэдийг хөлслөн ажиллуулдаг байсан. Нутгийн иргэдийн хөлсийг цаг тухайд нь өгөөгүйн улмаас манай ажил болон ажилчдад байнгын дарамж хүндрэл учирч байна. /улаан дэвтрийн бичилтээр баталгаажна/ гэрээнд заагдсан хоногоос 15-20 хоног хэтрүүлж ажлыг Бнбн стандарчлалын шаардлага хангахгүйг захиалагч Сүхбаатар аймаг мэдэж байгаа. ХАБЭА ажилтан хувцас тоног төхөөрөмж байхгүй, ажилчид нь анхан шатны зааварчилгаа аваагүй барилгын талбайн сахилга бат сахиагүй ажилласан гэв.

3.Хариуцагч “В” ХХК шүүхэд гаргасан сөрөг нэхэмжлэлдээ:
“В” ХХК нь “Н” ХХК-тай 2021 оны 09 дүгээр сарын 02-ны өдөр тоот суманд баригдаж буй соёлын төвийн барилгын “Гадна каркас угсралтын ажил” гүйцэтгэх гэрээг 221.000.000 төгрөгөөр харилцан тохиролцож байгуулсан. Гэтэл “Н” ХХК нь дээрх гэрээнд заасан ажлыг бүрэн гүйцэт дуусган хүлээлгэн өгөлгүй, доголдолтой ажил гүйцэтгэсэн атлаа үндэслэлгүйгээр 42.900.000 төгрөгийг манай компаниас нэхэмжилж байгааг хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй юм. Манай компани “Н” ХХК-д гэрээ байгуулагдсан өдөр гэрээний урьдчилгаа төлбөр болгож 15.000.000 төгрөг, 2021 оны 09 дүгээр сарын 17-нд 600.000 төгрөг, 29-нд 800.000 төгрөг, 09 дүгээр сарын 30-нд 15.000.000 төгрөг, 10 дугаар сарын 24-нд 2.500.000 төгрөг, 10 дугаар сарын 31-нд 7.500.000 төгрөг 13 хувааж шилжүүлсэн, нийт 41.400.000 төгрөгийг шилжүүлсэн. Энэхүү шилжүүлсэн мөнгөн дүнгээр бидний хооронд байгуулсан гэрээний хавсралтад заасан буурь суурийн ажлыг бүрэн дуусгахад 28.000.000 төгрөг, тоног төхөөрөмж бетон зуурмагийн узелийн ажилд үлдсэн 14.000.000 төгрөгийг зарцуулах ёстой байсан. Гэтэл “Н” ХХК нь бидний хооронд байгуулсан гэрээний 2.2.4-т заасан үе шатны дагуу ажлаа гүйцэтгээгүй мөн 3.1.2-т заасан гүйцэтгэгч нь бичиг баримтын бүрдлийг гүйцэд хангасан актыг захиалагч талд хүлээлгэн өгч талууд актыг баталгаажуулснаар ажлыг дууссанд тооцно мөн гэрээний 4.2.2-т гүйцэтгэгч нь фото зураг, гүйцэтгэлийн болон ил далд ажлын актуудыг Захиалагчийн инженерт хүлээлгэн өгч, баталгаажуулснаар төлбөр нэхэмжлэх эрх үүснэ гэсэн заалтуудыг биелүүлэлгүй удаа дараа гэрээний үүргээ зөрчих болсон. Мөн “Н” ХХК нь ажиллах хугацаанд хүн хүчний дутагдалтай байдлын улмаас ажил хийх боломжтой материал хангалттай байсаар байхад ажлыг удаашруулж ажлын бүрэн гүйцэт хийгээгүй, мөн алдаа гаргаж материалын болон цаг хугацааны алдагдал гаргаж байсан. Мөн өөрийн ажилчдын болон хөлсөөр ажилласан нутгийн иргэдийн ажлын хөлс, цалинг огт өгч байгаагүй. Дээрх шалтгаануудын улмаас гэрээгээ цуцлахаас өөр аргаггүйд хүрч гэрээ цуцлах мэдэгдлийг удаа дараа хүргүүлж 2021 оны 11 сарын 26-ний өдөр гэрээгээ цуцалсан. Манай компани нь “Н” ХХК-ийн технологийн алдаатай, дутуу хийсэн ажил буюу багана 11 ширхэг, суурийн холбоос дам нуруу 3 ширхэг, багана болон дам нуруунд 30 см алдаатай байсныг засуулсан, суурийн холбоос дам нуруу 11 ширхгийн арматур уяж цутгасан, 6м урттай 1м 20см-н өндөртэй 40см зузаантай 11 хана цутгасан зэрэг ажлуудыг бусдаар гүйцэтгүүлэхэд 22.000.000 төгрөгийн зардал илүү гаргасан. Иймд нэхэмжлэгч “Н” ХХК-иас 2021 оны 09 дүгээр сарын 2-ны өдөр байгуулсан дугаар гэрээний дагуу илүү төлсөн төлбөр 22.000.000 төгрөгийг гаргуулж өгнө үү гэв.

4.Нэхэмжлэгч “Н” ХХК нь хариуцагчийн шүүхэд гаргасан сөрөг нэхэмжлэлд шүүх болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа:
Ажил гүйцэтгэх гэрээний дүн 221.000.000 төгрөг, “В” ХХК-иас манайд шилжүүлсэн 41.400.000 төгрөгийн дүнг хүлээн зөвшөөрч байгаа. Мөн ажил гүйцэтгэх хугацаанд ажилласан ажилчдын нэрс олгогдох ажлын хөлс, ажилласан хугацааг тодорхойлсон хүсэлтийг хүлээн зөвшөөрч байна. Нэхэмжлэлд дурдсан бусад асуудлыг дараах үндэслэлээр хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй байна. Үүнд: Иргэн Батнасантай 2022 оны 03 сард байгуулсан суурийн ажлын хөлс болох 22.000.000 төгрөг нь манайд хамааралгүй. Манайх тус компанийн ерөнхий инженер Б.Гтэй 0.58 түвшин хүртэл гүйцэтгэхээр тохирсон болно. Гэрээний 1-4 зүйлд заагдсан шалны цутгалтын ажилд Бийн 2022 онд гүйцэтгэсэн суурийн ажлын хөлс хамаарахгүй. Манайх 2021 оны 10 дугаар сард дээрх ажлыг 19.5 сая төгрөгөөр гүйцэтгэхээр санал оруулсан боловч “В” ХХК шийдвэрлээгүй. манайх гэрээний 2.2.4-р заалтыг зөрчөөгүй. Ажил гүйцэтгэх графикийг мөрдөн ажилласан бөгөөд манайх гаргасан нэхэмжлэлдээ ажил гүйцэтгэх хугацаанд ажил гүйцэтгэх ажлын хуваарийн биелэлтийг тодруулга хэлбэрээр хүргүүлсэн болно. Гэрээний 3.1.2 заалт нь туслан гүйцэтгэгчид хамааралгүй. Үүнийг Барилгын тухай хууль, бусад хууль тогтоомжоор зохицуулагдана. Энэ тухай манайх захиалагчийн хяналт болох аймгийн Газрын харилцаа барилга хот байгуулалтын газар, “В” XXК-д албан ёсоор мэдэгдсэн болно. Гэрээний 4.2.2 фото зургийг барилгын ажил гүйцэтгэх тухай бүр нь “В” ХХК-ийн даамал /төлөөлөл/ Уртнасан авч байсан. Манай талбай хариуцсан инженер нь зөвхөн талбайн зохион байгуулалтыг, “В” ХХК-иас томилогдсон талбайн инженерийн заавар зөвлөмжөөр ажиллах үүргийг хуулиараа хүлээсэн болно. Ил далд ажлын актанд манайх /ажлын гүйцэтгэл авах/ манай инженер гарын үсэг зураагүй. Зөвхөн захиалагчийн хяналтын инженерийн өгсөн заавар зөвлөмжийг “В” ХХК-д уламжилсан. Ажиллах хүч дутагдалтай талаар дурдсан. Энэ нь “В” ХХК-иас сөрөг нэхэмжлэлд хавсарган ирүүлсэн хүсэлтээр тодорхойлогдох ба манайх нэхэмжлэлдээ тодруулгаар хүргүүлсэн тул зөвшөөрөх үндэслэлгүй. Манайх ажлын гүйцэтгэлээр авсан мөнгөний талаар ажлын гүйцэтгэлийн бодит зардлын тооцоо 2022 оны 11, 12 сард гаргаж 2 удаа хүргүүлсэн хүсэлт гаргасан. 2021 оны 11 дүгээр сарын 18-нд “В” ХХК-иас захирал Сансар, зөвлөх инженер Г, даамал У, манайхаас ерөнхий инженер Д, талбайн инженер А нар оролцож ажлын явцын талаар ярилцаж шийдвэр гаргаж протокол үйлдсэн ба манайх баталгаажуулан “В” ХХК-д хүргүүлсэн. Мөн энэ явцын талаар манайх бичлэг хийж авсан байгаа болно. Мөн манайхыг алдаа гаргасан гэж байгааг хүлээн зөвшөөрөхгүй. 2021 оны 09 дүгээр сарын 24-нд “В” ХХК өмнө тавигдсан улаан шугамыг өөрчлүүлсэн. Энэ үед “В” ХХК-ийн төлөөлөл байгаагүй. Улаан шугам өөрчилсөн хүн аймгийн ГХБХБГ-ын мэргэжилтэн байсан бөгөөд тэнхлэг өөрчилсөн тухай акт тэмдэглэгээ үлдээгээгүй. Манай талбайн инженерт гадас зөөж өгөөд явсан байсан. Энэ талаар Сүхбаатар аймгийн ГХБХБГ-аас тодруулга авахаар хүсэлт гаргасан ба манайд ирүүлсэн хариундаа “Манайх улаан шугам өөрчлөхийг зөвлөсөн гэж хариу ирүүлсэн. 2021 оны 09 дүгээр сарын 24-нд инженер Гт утсаар мэдэгдсэн ба өөрчлөн тавьсан хэмжээгээр нь ажлаа үргэлжлүүл гэж зааварчилгаа өгсний дагуу манайх ажлаа үргэлжлүүлсэн. Тэнхлэг 2-т 30 см алдаатай гадас зөөж өгсөн байсан учир манайх мэдээгүй. Тэнхлэгийнх нь дагуу бетон бэлтгэл хийгдэж аяган суурийн хашмал угсрах үед мэдэгдэж “В” ХХК-д мэдэгдэж инженер Гантөмөрийн заавраар өөрчлөн ажил гүйцэтгэсэн болно. Энэхүү нэхэмжлэлд хавсаргасан зураг нь “Н” тэнхлэгийг суурийн дам цутгасан үед гаргасан бетон зуурмагийн зураг болно Тэнхлэг “2"-т гаргасан алдаанаас болж “Н” тэнхлэгт өөрчлөлт орсон болно. Энэхүү алдааг 2021 оны 11 дүгээр сарын 20-22-нд зөвлөмжийн дагуу засаж дахин суурийн дам нуруу цутгасан болно. Үүний учир нэхэмжилсэн мөнгийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Энэхүү асуудлыг хүлээн зөвшөөрөхгүй тохиолдолд 2022 оны 09 дүгээр сарын 06-ны хурлын шийдвэрийн дагуу Монголын төсөвчдийн холбоогоор 2021 оны 12 сард гаргаж хүргүүлсэн ажлын гүйцэтгэл зөв эсэхэд хяналт хийлгэх, Барилгын хөгжлийн төвөөр гүйцэтгэсэн ажлын чанар байдал, ажлын зургийн дагуу хөндлөнгийн дүгнэлт гаргуулах нь зөв гэж үзэж байна. “В” ХХК 2021 онд манай гүйцэтгэсэн ажлаар баталгаажуулан улсын төсвөөс тодорхой хэмжээний мөнгө авсан ба энэхүү ажлын гүйцэтгэх зургийн автор аймгийн ГХБХБГ, Барилгын хөгжлийн төв дамжиж олгогддог тул манайд ажлын зөрүүгийн талаар ямар нэгэн болно. Нэхэмжлэлд дурдсан дахин гүйцэтгэсэн ажлын тоо хэмжээ нь худлаа манай гүйцэтгэсэн ажлын зурганд ийм хэмжээ байхгүй. 0.58 түвшингээс дээш хийгдсэн тул энэхүү тоо хэмжээг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Манайд Барилга угсралтын ажлыг гүйцэтгэсэн тэмдэглэг нь байгаа бөгөөд ажлын журналыг “В” ХХК 2021 оны 10 дугаар сарын 10-наас тасалбар болгон ажлын гүйцэтгэл бичиг баталгаажуулах зорилгоор авсан. Журналын талбайн даамал У инженер А хүлээлгэж өгсөн. “В” ХХК-иас ирүүлсэн албан бичгийн дагуу талбайн инженер А нь ажлын талбайг хүлээлгэн өгөхөөр 2021 оны 11 дүгээр сарын 26-наас 2021 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдрийг хүртэл хүлээсэн бөгөөд даамал У нь актанд гарын үсэг зурж хүлээж аваагүй. Улаанбаатар хотод ирж захирал Стай уулзаж мэдэгдэж актыг өгсөн болно.Эцэст нь дүгнэн хэлэхэд манай компани өөрийн үүргийн дагуу бүхий л ажлыг хийсэн акт протоколыг тухай бүр үйлдэж “В” ХХК-д хүргүүлсэн байсан боловч энэ газар нь албаар гарын үсэг зурж хүлээж авдаггүйд хамаг учир байгаа болно гэв.

3.Нэхэмжлэгчээс гэрээний үүргийн тодруулга, Бодит зардлын тооцоо, 2021 оны 09 дүгээр сарын 02-ны өдрийн дугаартай карзас угсралтын ажил гүйцэтгүүлэх, гүйцэтгэх гэрээ, гэрээний үнийн дүн, санхүүжилт авах санал, “Н” ХХК-д гэрээ цуцлах тухай, 2021 оны 09 дүгээр сарын 21-ний өдрийн дугаартай Бетон зуурагч төхөөрөмжөөр ажил гүйцэтгэх гэрээ, 2021 оны 12 дугаар сарын 06-ны Тооцоо нийлсэн акт, “Н” ХХК 2021 оны 09 дүгээр сарын 24-ний өдөр 9 дугаартай “Ажлын явцын талаар”, 2021 оны 10 дугаар сарын 15-ны өдөр Хүсэлт уламжлах тухай, 2021 оны 10 дугаар сарын 21-ний өдөр дугаартай “Мэдээлэл хүргүүлэх тухай”, сумын 300 хүний суудалтай Соёлын төвийн барилга угсралтын ажилд орох арматурын тооцоо, 2021 оны 10 дугаар сарын 30-ны өдөр дугаартай Ажлын гүйцэтгэл хүргүүлэх тухай, сум Соёлын төвийн барилгын газар шороо суурийн ажил, 2021 оны 11 дүгээр сарын 15-ны өдөр дугаартай “Тайлбар хүргүүлэх тухай”, Ажлын гүйцэтгэлийн ерөнхий тооцоо, Түрээсээр ажиллаж буй тоног төхөөрөмжийн тооцоо, 2021 оны 11 дүгээр сарын 15-ны өдөр Мэдээлэл хүргүүлэх тухай, БУА гүйцэтгэх график төлөвлөгөө, 1 давхрын ажилд шаардлагатай материалын тооцоо, захиалга, Арматур таталтын график, 11 хуудас фото зураг, сумын 300 суудалтай соёлын төвийн барилга угсралтын ажлын үе шатны хуваарь, 2021 оны 10 дугаар сарын 24-ний өдрийн дугаартай Барилга угсралтын ажил гүйцэтгэх гэрээ, аймгийн Соёлын төвийн барилгын талбайд 2021 оны 09 дүгээр сараас 2022 оны 05 дугаар сар хүртэлх барилга угсралтын суурийн фото зураг, Сүхбаатар дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатын шүүхийн 2023 оны 04 дүгээр сарын 19-ний өдрийн 181/ШШ2023/01209 дугаартай шийдвэр,
хариуцагчаас 2022 оны 06 дугаар сарын 20-ны өдрийн хариуцагчийн хариу, Авсан материалын жагсаалт, 2021 оны 09 дүгээр сарын 02-ны өдрийн дугаартай Карзас угсралтын ажил гүйцэтгүүлэх, гүйцэтгэх гэрээ, 2022 оны 03 дугаар сарын 11-ний өдрийн Барилгын ажил гүйцэтгэх гэрээ, 11 хуудас фото зураг, “В” ХХК 2021 оны 11 дүгээр сарын 26-ны өдрийн 240 дугаартай албан бичиг, “В” ХХК 2021 оны 12 дугаар сарын 06-ны өдрийн 244, 245, 246  дугаартай албан бичиг, Голомт банкны цахим гүйлгээний баримт, хаан банкны 16 хуудас шилжүүлгийн баримт, 
Шүүх нэхэмжлэгчийн хүсэлтээр Барилгын төсөвчдийн холбоог шинжээчээр томилсон.
2025 оны 01 дүгээр сарын 16-ны өдрийн шинжээчийн дүгнэлт зэрэг баримтуудыг шүүхэд гаргаж өгсөн.

ҮНДЭСЛЭХ нь:

1.Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийн хангаж шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж үзлээ.

2.Нэхэмжлэгч “Н” ХХК нь хариуцагч “В” ХХК-д холбогдуулан каркас угсралтын ажил гүйцэтгүүлэх, гүйцэтгэх гэрээний үүрэгт төлөх ёстой төлбөрөөс төлөөгүй үлдэгдэл төлбөр 31.100.000 төгрөг, алданги 11.800.000 төгрөг, нийт 42.900.000 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг гаргажээ.

3.Хариуцагч нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй гээд үндэслэлээ, гэрээний дагуу хийх ажлуудыг хийж гүйцэтгээгүй, манай компани урьдчилгаа төлбөр 41.400.000 төгрөгийг шилжүүлсэн. Суурийн ажлыг хийж дуусгахад 28.000.000 төгрөг, тоног төхөөрөмж бетон зуурмагийн узелийн ажилд 14.000.000 төгрөг зарцуулах ёстой байсан гэтэл гэрээний дагуу ажлыг үе шаттайгаар хийж дуусгаагүй тул уг төлбөрийг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж маргана.

4.Хариуцагч “В” ХХК нь нэхэмжлэгч “Н” ХХК-д холбогдуулан “Н” ХХК-ийн алдаатай, дутуу хийсэн ажлуудыг бусдаар хийж гүйцэтгүүлж 22.000.000 төгрөгийг зардал гаргасан. Иймд илүү төлсөн 22.000.000 төгрөгийг гаргуулах тухай сөрөг нэхэмжлэл гаргажээ.

5.“В” ХХК нь хариуцагч “Н” ХХК-тай 2021 оны 09 дүгээр сарын 02-ны өдөр дугаартай “Каркас угсралтын ажил гүйцэтгүүлэх, гүйцэтгэх гэрээ”-г байгуулжээ. /1 дүгээр хавтас хэргийн 10-17 тал/

Уг гэрээгээр нэхэмжлэгч “Н” ХХК нь сумын 300 хүний суудалтай соёлын төвийн барилгын суурийн ажил, төмөр бетон каркас угсралтын ажил, дотор шатны ажил, шал цутгалтын ажил нийт 2.180 м.2 талбай бүхий ажлыг зураг төслийн дагуу хийж гүйцэтгэх, нийт үнэ 221.000.000 төгрөг, буурь, суурийн ажил нийт дүн 28.000.000 төгрөг, тоног төхөөрөмж, бетон зуурмагийн узелийн зардал 42.000.000 төгрөг, 1 давхрын цутгалтын үнэ 95.000.000 төгрөг, 2 давхрын цутгалтын үнэ 56.000.000 төгрөг, гэрээний хүчинтэй хугацаа 2021 оны 11 дүгээр сарын 10-ны өдрийг хүртэл, гэрээний 3.1.1-д гэрээнд заасан ажлуудыг зураг төслийн дагуу бүрэн дууссан гэж гүйцэтгэгч үзвэл захиалагчид бичгээр энэ тухай мэдэгдэнэ. Гэрээний 3.1.2-т гүйцэтгэгч  бичиг баримтын бүрдлийг гүйцэд хангасан актыг захиалагчид хүлээлгэн өгч талууд актыг баталгаажуулснаар ажлыг дууссанд тооцно. Гэрээний 4.3.1-д захиалагч нь гүйцэтгэгчид ажлын талбайд байрлан ажлаа эхэлсэн өдөр 15.000.000 төгрөгийн урьдчилгаа төлбөр олгоно. Гэрээний 4.5.1-д захиалагч нь хүндэтгэх эсвэл гэрээнд заасан тодорхой шалтгаангүйгээр хугацаандаа төлбөр хийгээгүй бол хоног тутам нэхэмжилсэн мөнгөн дүнгийн 0.5 хувиар гүйцэтгэгчид алданги төлөхөөр тус тус гэрээнд заажээ. 
Энэхүү гэрээний нөхцөлийн дагуу “В” ХХК нь гэрээний урьдчилгаа төлбөрт 41.400.000 төгрөгийг төлж барагдуулсан. Уг төлбөрийг төлсөн тухайд талууд маргаагүй.  

Дээрх Каркас угсралтын ажил гүйцэтгүүлэх, гүйцэтгэх гэрээ нь талуудын хүсэл зоригийн илэрхийлэл болсон, гэрээний гол нөхцөл болох үнэ, ажлын хэмжээ, ажлын хөлс, ажлын үр дүнг тодорхойлсон, мөн эрх бүхий этгээд гарын үсгээ зурж, хуулийн этгээдийн тамга тэмдгийг дарж баталгаажуулсан байх бөгөөд Иргэний хуулийн 43 дугаар зүйлийн 43.2.1-д “талууд хүсэл зоригоо илэрхийлсэн баримт бичиг үйлдэж, гарын үсэг зурсан байвал” бичгээр хийх хэлцлийг хийсэн гэж үзнэ гэж заасны дагуу зохигчийн хооронд хуульд нийцсэн ажил гүйцэтгэх гэрээ байгуулагдсан гэж үзэх үндэслэлтэй байна.

Иргэний хуулийн 208 дугаар зүйлийн 208.1-т зааснаар талууд гэрээнд заасан хугацаанд үүргийг гүйцэтгэх үүрэгтэй ба “Каркас угсралтын ажил гүйцэтгүүлэх, гүйцэтгэх гэрээ”-ний дагуу сумын 300 хүний суудалтай соёлын төвийн барилгын суурийн ажил, төмөр бетон каркас угсралтын ажил, дотор шатны ажил, шал цутгалтын ажил нийт 2.180 м.2 талбай бүхий ажлыг зураг төслийн дагуу хийж гүйцэтгэх ажлуудын гэрээнд заасан хугацаанд буюу 2021 оны 11 дүгээр сарын 10-ны өдөр дуусгаж хүлээлгэн өгөх үүргээ “Н” ХХК биелүүлээгүй, гэрээний хугацааг талууд сунгаагүй, “Н” ХХК нь гэрээний дагуу ажлыг бүрэн хийж гүйцэтгээгүй, “В” ХХК нь 41.400.000 төгрөгийг өгсөн тухайд талууд маргаагүй болно.

Нэхэмжлэгчийн хүсэлтээр “Б” ТББ-г шинжээчээр томилж, суманд баригдаж буй 300 хүний суудалтай Соёлын төвийн барилгын “Каркас угсралтын ажил гүйцэтгүүлэх, гүйцэтгэх гэрээ”-ний дагуу хийж гүйцэтгэсэн ажлын тоо хэмжээ, гүйцэтгэлийн төсөвт өртгийн дүнг 68.989.911 төгрөг гэж тогтоон дүгнэлтээ гарган ирүүлжээ. /Хавтаст хэргийн 2 дугаар хавтасны 228-232 дугаар тал/

Энэхүү дүгнэлтүүдийг нэхэмжлэгч, хариуцагч тал үгүйсгээгүй тул суманд баригдаж буй 300 хүний суудалтай Соёлын төвийн барилгын “Каркас угсралтын ажил гүйцэтгүүлэх, гүйцэтгэх гэрээ”-ний дагуу хийж гүйцэтгэсэн ажлын тоо хэмжээ, гүйцэтгэлийн төсөвт өртгийг тогтоосон Барилгын төсөвчдийн холбооны дүгнэлтийг шүүх ажлын гүйцэтгэлийн төсөвт өртгийг тогтоосон 68.989.911 төгрөгийг бодит дүн гэж үзлээ.

Хариуцагч “В” ХХК-д ажил гүйцэтгэх гэрээний ажлын хөлсөнд гэрээний дагуу 221.000.000 төгрөгийг шилжүүлэхээс 41.400.000 төгрөгийг шилжүүлсэн. 

Иймээс Бны суманд баригдаж буй 300 хүний суудалтай Соёлын төвийн барилгын “Каркас угсралтын ажил гүйцэтгүүлэх, гүйцэтгэх гэрээ”-ний дагуу хийж гүйцэтгэсэн ажлын тоо хэмжээ, гүйцэтгэлийн төсөвт өртгийг тогтоосон дүн болох 68.989.911 төгрөгөөс “Н” ХХК-д шилжүүлсэн 41.400.000 төгрөгийг хасч тооцон 27.589.911 төгрөгийг “В” ХХК-иас гаргуулан нэхэмжлэгч “Н” ХХК-д олгох нь зүйтэй байна.  
    
“Н” ХХК-ийн алданги 11.800.000 төгрөг гаргуулах нэхэмжлэлийн шаардлагын тухайд:
Нэхэмжлэгч нь 2021 оны 09 дүгээр сарын 02-ны өдөр дугаартай “Каркас угсралтын ажил гүйцэтгүүлэх, гүйцэтгэх гэрээ”-ний 4 дүгээр зүйлийн 4.5.1-д заасны дагуу 11.800.000 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. Гэрээний 4.5.1-д зааснаар 31.100.000 төгрөгөөс хоногт 155.500 төгрөг төлөх үүрэг захиалагчид үүсэж байх бөгөөд нэхэмжлэл гаргах хүртэл 135 хоногийн хугацаа хэтэрсэн, хугацаа хэтэрсэн хоногт тооцон бодоход 20.992.500 төгрөг болж байна. Харин иргэний хуульд заасны дагуу 50 хувиас хэтэрч болохгүй гэх үндэслэлээр 20.992.500 төгрөгийн тал хувь болох 11.800.000 төгрөгийг гаргуулахаар нэхэмжилж байна хэмээн тайлбарласан.

Иргэний хуулийн 208 дугаар зүйлийн 208.1-т зааснаар талууд гэрээнд заасан хугацаанд үүргийг гүйцэтгэх үүрэгтэй ба гэрээний дагуу 2.180 м.2 хэмжээтэй барилгын каркас угсралтын ажлыг зураг төслийн дагуу хийж гүйцэтгэн гэрээнд заасан хугацаанд буюу 2021 оны 11 дүгээр сарын 10-ны өдөр хүлээлгэн өгөх үүргээ “Н” ХХК биелүүлээгүй болох нь шүүх хуралдаанд гаргасан зохигчдын тайлбараар тогтоогдож байна гэж үзлээ.

Талуудын хооронд байгуулсан гэрээний 4 дүгээр зүйлийн 4.5.1-т “Захиалагч нь хүндэтгэх эсвэл гэрээнд заасан тодорхой шалтгаангүйгээр хугацаандаа төлбөр хийгээгүй бол хоног тутам нэхэмжилсэн мөнгөн дүнгийн 0.5 хувиар гүйцэтгэгчид алданги төлнө” гэж заасан бөгөөд талууд гэрээндээ алданги гэж нэрлэн заасан ба ажлаа хугацаанд нь гүйцэтгээгүй атал захиалагчийг хугацаандаа төлбөрөө хийгээгүй гэх шаардлагаар алданги нэхэмжилсэн нь үндэслэлгүй юм. Иймээс хариуцагчаас алданги болох 11.800.000 төгрөгийг гаргуулах нь боломжгүй байна. 

Иймд хариуцагч “В” ХХК-иас 27.589.911 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч “Н” ХХК-д олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 15.310.089 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгох нь үндэслэлтэй байна.      

6.Хариуцагчийн “Н” ХХК-ийн технологийн алдаатай, дутуу хийсэн ажил буюу багана 11 ширхэг, суурийн холбоос дам нуруу 3 ширхэг, багана болон дам нуруунд 30 см алдаатай байсныг засуулсан, суурийн холбоос дам нуруу 11 ширхгийн арматур уяж цутгасан, 6 м урттай 1 м 20 см-н өндөртэй 40 см зузаантай 11 хана цутгасан зэрэг ажлуудыг бусдаар гүйцэтгүүлэхэд 22.000.000 төгрөгийг зардал илүү гаргасан хэмээн 22.000.000 төгрөгийн сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага гаргасан.

Хариуцагч “В” ХХК нь Т.Бтай 2022 оны 03 дугаар сарын 11-ний өдөр “Барилгын ажил гүйцэтгэх гэрээг байгуулж” нэхэмжлэгчийн дутуу хийсэн ажил болох багана 11 ширхэг, суурийн холбоос дам нуруу 3 ширхэг, багана болон дам нуруунд 30 см алдаатай байсныг засуулсан, суурийн холбоос дам нуруу 11 ширхгийн арматур уяж цутгасан, 6 м урттай 1 м 20 см-н өндөртэй 40 см зузаантай 11 хана цутгах ажлыг Т.Баар хийлгүүлж ажлын хөлсөнд Т.Бд 22.000.000 төгрөгийг төлсөн гэж тайлбарласан.

Шүүх сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангахгүй орхиж шийдвэрлэх зүйтэй гэж үзлээ.

Учир нь “В” ХХК нь Т.Баар багана 11 ширхэг, суурийн холбоос дам нуруу 3 ширхэг, багана болон дам нуруунд 30 см алдаатай байсныг засуулсан, суурийн холбоос дам нуруу 11 ширхгийн арматур уяж цутгасан, 6 м урттай 1 м 20 см-н өндөртэй 40 см зузаантай 11 хана цутгах ажлыг хийлгэж 22.000.000 төгрөгийг төлсөн хэмээн тайлбарлан нотлох баримтаар Т.Б, “В” ХХК нарын хооронд байгуулагдсан 2022 оны 03 дугаар сарын 11-ний өдрийн  дугаартай “Барилгын ажил гүйцэтгэх гэрээ”, хаан банкны шилжүүлгийн мэдээлэл зэргийг нотлох баримтаар гаргаж өгсөн байна.

Дээрх баримтуудаас үзэхэд “В” ХХК, Т.Бн нарын хооронд байгуулагдсан “Барилгын ажил гүйцэтгэх гэрээ”-ээр Т.Б нь... батлагдсан зураг төслийн дагуу Соёлын төвийн барилгын 1 болон 2 давхрын гадна каркас угсралтын ажлыг хуанлийн 80 хоногт хийж гүйцэтгэх... гэжээ.

Иймд Т.Бг сөрөг нэхэмжлэлийн дагуу 11 ширхэг, суурийн холбоос дам нуруу 3 ширхэг, багана болон дам нуруунд 30 см алдаатай байсныг засуулсан, суурийн холбоос дам нуруу 11 ширхгийн арматур уяж цутгасан, 6 м урттай 1 м 20 см-н өндөртэй 40 см зузаантай 11 хана цутгах ажлыг хийж гүйцэтгэсэн гэж үзэх боломжгүй байна. Мөн Т.Б нь 2023 оны 01 дүгээр сарын 05-ны өдөр гэрчээр мэдүүлэхдээ …Хавар 3 багана цутгаад тэрнээс дээш дүлий хана цутгах “В” ХХК-тай гэрээ хийсэн... гэж мэдүүлсэн болохыг дурдах нь зүйтэй байна.

Иймээс “В” ХХК-ийн сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага 22.000.000 төгрөгийг “ Н” ХХК-иас гаргуулах шийдвэрлэх үндэслэлгүй юм.

7.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57.1, Улсын Тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1-д зааснаар улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн нэхэмжлэгч “Н” ХХК-ийн 373.000 төгрөг, хариуцагч “В” ХХК-ийн сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагад төлсөн 268.000 төгрөгийг орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч “В” ХХК-иас 295.899 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч “Н” ХХК-д олгож шийдвэрлэв.

   
Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 73 дугаар зүйлийн 73.2, 115 дугаар зүйлийн 115.2.2, 115.2.3  дугаар зүйлүүдэд заасныг удирдлага болгон
ТОГТООХ нь:
1.Иргэний хуулийн 343 дугаар зүйлийн 343.1, 344 дүгээр зүйлийн 344.1, 232 дугаар зүйлийн 232.6-д зааснаар хариуцагч “В” ХХК-иас 27.589.911 /хорин долоон сая таван зуун наян есөн мянга есөн зуун арван нэгэн/ төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч “Н” ХХК-д олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 15.310.089 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож, “В” ХХК-ийн “Н” ХХК-д холбогдуулан 22.000.000 төгрөг гаргуулах тухай сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд хэрэгсэхгүй болгосугай.

2.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57.1, Улсын Тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1-д зааснаар улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн нэхэмжлэгч “Н” ХХК-ийн 373.000 төгрөг, хариуцагч “В” ХХК-ийн 268.000 төгрөгийг төсвийн орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч “В” ХХК-иас улсын тэмдэгтийн хураамжид 295.899 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч “Н” ХХК-д олгосугай.   

3.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 119.4, 119.5, 119.7-д зааснаар шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох ба уг өдрөөс 14 хоног өнгөрснөөс хойш шүүх хуралдааны оролцогч талууд 14 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гардан авах үүргээ биелүүлээгүй нь давж заалдах гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүй, шүүх хуралдаанд оролцоогүй талд шийдвэрийг гардуулсан эсхүл хүргүүлснээр гомдол гаргах хугацааг тоолох бөгөөд Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 дугаар зүйлийн 120.2 дахь хэсэгт зааснаар зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч энэхүү шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах эрхтэй болохыг тайлбарласугай.


ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                             Ч.ДАВААСҮРЭН