МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

 

            ******* аймаг дахь сум дундын  анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч Н.Дэлгэрмаа даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд хийсэн  иргэний хэргийн шүүх хуралдаанаар,

Хүсэлт гаргагч: ******* аймаг, ******* сум, ******* багт оршин суух *******,

 Нэхэмжлэлийн шаардлага: Ажиллаж байсан байдал, бичиг баримтын эзэмшигч болохоо тогтоолгох тухай  иргэний хэргийг  хянан хэлэлцэв.

            Шүүх хуралдаанд оролцогч: нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч В.*******, нарийн бичгийн дарга М.Пүрэвдоржийг оролцуулав.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Хүсэлт гаргагч  ******* нь шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлдээ: Миний бие ******* онд төрсөн. ******* онд ******* аймгийн ******* сумын найман жилийн дунд сургуулийн ******* дугаар анги төгсөж, эвлэлийн илгээлтээр гарч ******* сумын сумын ******* нэгдэлд малчнаар мал маллаж байгаад 19************** оны дугаар сарын -ны өдөр цэргийн албанд татагдаж, дугаар ангид цэргийн алба хаасан. оны дугаар сарын -ны өдөр халагдаж энэ үеэс хойш ******* сумын ******* нэгдэлд мал малласан.  ... ын ын оны дугаар сарын 07-ны өдрийн 0*******/1377 тоот лавлагаа нь гийн гэсэн байна. Миний овгийг гэж буруу бичсэн байна. оны дугаар сарын 07-ны өдрийн 0*******/1377 тоот лавлагааг ын болохыг тогтоолгох шаардлагатай байна гэжээ.

 

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч В.******* нь шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт тайлбартаа  “...нэхэмжлэгч *******гийн шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлагыг дэмжиж оролцож байна...” гэв.

 

Шүүх хуульд заасан журмын дагуу хэрэгт цугларсан бичгийн нотлох баримтууд, нэхэмжлэгчийн хүсэлт, тайлбар болон  гэрчүүдийн мэдүүлгийг шинжлэн судлаад

ҮНДЭСЛЭХ нь:

 

Нэхэмжлэгч ******* улсад ажиллаж байсан байдал болон цэргийн албан хаасан болохоо тогтоолгохыг хүсэж тус шүүхэд нэхэмжлэл гаргажээ.

 

 Нэг. ******* нь оны дугаар сарын 17-ны өдрөөс 1991 оны 11 дугаар сарын 02-ны өдрийг хүртэл  ******* аймгийн ******* сумын ******* нэгдлийн бригадад малчнаар, 1991 оны 11 дүгээр сарын 03-ны өдрөөс 1992 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдөр хүртэл  ******* аймгийн  ******* сумын ******* -д мал маллаж байсан болох нь хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудаар тогтоогдож байна. Тухайлбал:

 

 ******* аймгийн ын тасгийн 2013 оны 05 дугаар сарын -ны өдрийн А/2139 тоот  “...70 дугаар дансанд тусгагдсанаар жагсаасан “...өөрийн нэрээр он,1991 он,1992 онуудад хөдөлмөр хөлсийг тооцсон...” гэсэн  лавлагаагаар,

 

******* аймгийн ын тасгаас ирүүлсэн  ******* аймгийн ******* сумын ******* нэгдлийн бригадад 1991,1992 онуудад мал маллаж  хөдөлмөр хөлсөө тооцуулж байсан *******гийн  70 дугаар дансны хуулбарууд,

 

аас  2025 оны 03 дугаар сарын 07-ны өдөр  хуулбар үнэн гэж ирүүлсэн  цэргийн жинхэнэ албанд татагдсан анкет хэсэгт  “*******г   ******* сум Октябрт малчин”  гэсэн хэсгээр,

 

******* аймгийн Улсын бүртгэлийн хэлтсээс 2025 оны 02 дугаар сарын 20-ны өдөр ирүүлсэн нэхэмжлэгчийн анх регистрийн дугаар авч байсан ХААТР-1/А/ маягт, уг баримтын 14-т “******* нэгдэлд  ... малчин...” гэсэн хэсгээр,

 

 Энэ талаар мэдүүлсэн гэрч Ч.гийн  “...******* онд *******-р анги төгсөөд ээжтэйгээ хамт мал малласан. 19************** онд цэргийн албанд татагдаж, онд халагдаж ирсэн. 2 жилийн хугацаагаар цэргийн алба хааж байсан...” гэсэн мэдүүлгээр,

 

Гэрч Б.ийн  “...Сургууль төгсөөд мал малласан. Малчин хүн. Өөр ажил хийж байгаагүй...” гэсэн мэдүүлэг зэрэг бичгийн баримтаар тогтоогдож байна.

 

 Харин хэрэгт авагдсан нотлох баримтууд болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн нотлох баримтуудыг шинжлэн судлаад нэхэмжлэгч  *******гийн  шүүхэд ирүүлсэн нэхэмжлэлийн шаардлагаас буюу ******* оны 05 дугаар сарын 15-ны өдрөөс 19************** оны дугаар сарын -ны өдрийг хүртэл ******* аймгийн ******* сумын ******* нэгдлийн бригадад мал  маллаж байснаа тогтоолгох шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй байна.

 

Тухайлбал:  ХААТР-1/А/ маягтад   хүн амын  регистрийн  картад бичигдснээр түүнийг “боловсрол бүрэн бус дунд *******”   *******  ******* нэгдэлд  ажилд орсон он “малчин” гэж тэмдэглэсэн байдал, нэхэмжлэгч ******* онд ******* дугаар ангид сурч байснаас  дүгнэхэд нэхэмжлэгч *******г ******* оны 05 дугаар сарын 15-ны өдрөөс 19************** оны дугаар сарын -ны өдрийг хүртэл ******* аймгийн ******* сумын ******* нэгдлийн бригадад  эх Г.ын хамт мал малласан гэх нөхцөл байдал тогтоогдохгүй байна.

 

Хоёр. ын нь 19************** оны дугаар сарын -ны өдрөөс оны дугаар сарын -ны өдөр хүртэл хугацаанд   Армийн дугаар ангид хугацаат цэргийн алба хаасан ба 19************** оны 01 дүгээр сарын  09-ний өдөр нээлгэсэн цэргийн  649064  дугаартай  “Цэргийн батлах”   дээр  ын г  “гийн ” гэж  овгийг   бичсэн болох нь  хэрэгт  цугларсан дараах нотлох баримтаар тогтоогдож байна. Тухайлбал:

 

яамны ын оны дугаар сарын 07-ны өдрийн  0*******/1377 дугаартай “ 19**************..-ны өдөр хугацаат цэргийн албанд татагдан дугаар ангид алба хааж   .....-ны өдөр 649064 дугаарын цэргийн батлахтай халагдсан” гэсэн лавлагаагаар,

 

19************** оны 01 дүгээр  сарын 09-ний өдөр нээлгэж бичилт хийлгэсэн 649064 дугаартай цэргийн батлахын хуулбараар,

 

******* аймгийн Улсын бүртгэлийн хэлтсээс 2025 оны 02 дугаар сарын 20-ны өдөр ирүүлсэн нэхэмжлэгчийн анх регистрийн дугаар авч байсан ХААТР-1/А/ маягтын 5-д , төрөгсдийг бүртгэх анкетын 1-д гэсэн хэсгээр,

 

 ******* оны дугаар сарын 09-ний өдрийн 23 дугаартай “ овог ,  нэр ... эхийн нэр  Гэндэн нэр ”  хүүхдийн төрсний гэрчилгээний хуулбараар, иргэний үнэмлэхийн хуулбар,  даатгуулагчийн тэтгэврийн даатгалын шийтгэл нөхөн тооцуулсан лавлагаагаар,

 

 Гэрч Ч.гийн  “...*******гийн ээжийг нь гэдэг байсан. Насаараа мал малласан хүн байдаг. Аавыг нь сайн мэдэхгүй. Ээжээрээ овоглодог байсан. ...******* онд *******-р анги төгсөөд ээжтэйгээ хамт мал малласан. 19************** онд цэргийн албанд татагдаж, онд халагдаж ирсэн. 2 жилийн хугацаагаар цэргийн алба хааж байсан. Улаанбаатар хотод цэргийн алба хааж байсан...” гэсэн мэдүүлгээр,

 

Гэрч Б.ийн  *******гийн ээжийг нь гэдэг. Аавыг нь сайн мэдэхгүй. Ээж нь гэрлэж байгаагүй. ******* нь ээжээрээ овоглодог. ...******* оноос хойш мал малласан. Сургууль төгсөөд мал малласан. Малчин хүн. Өөр ажил хийж байгаагүй....” гэсэн мэдүүлгүүдтэй нийцэж байх тул нэхэмжлэгчийг дээрх хугацаанд ажиллаж байсан байдал болон цэргийн алба хаасан талаар мэдүүлсэн  дээрх гэрчүүдийн  мэдүүлгүүдээр давхар  тогтоогдож байна гэж үзлээ.

         

           Нэхэмжлэгч ын нь 1993 оноос 2000 оныг дуустал ажилласан жил  тэтгэврийн даатгалын  шимтгэлийг нөхөн тооцох тухай хуульд хамрагдсан болох нь ******* аймгийн Нийгмийн даатгалын газрын 0920000294 дугаартай   ын лавлагаа хэрэгт авагдсан болохыг дурдах нь зүйтэй.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.6-д зааснаар эрх зүйн ач холбогдол бүхий үйл явдлыг тогтооход мэтгэлцэх зарчим хэрэгжихгүй ба энэ тохиолдолд шүүх нэхэмжлэгчийн хүсэлтээр болон өөрийн санаачилгаараа зарим нотлох баримтыг бүрдүүлсэн болно.

 

      Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, 60 дугаар зүйлийн 60.1-д зааснаар нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 140.400 төгрөгийг төрийн сангийн орлогод хэвээр үлдээх нь зүйтэй гэж үзээд

           

ИРГЭНИЙ ХЭРЭГ ШҮҮХЭД ХЯНАН ШИЙДВЭРЛЭХ ТУХАЙ ХУУЛИЙН 115 ДУГААР ЗҮЙЛИЙН 115.1, 115.2.2, 1, 11*******, 119, 133 ДУГААР ЗҮЙЛИЙН 133.1.1-Д ЗААСНЫГ УДИРДЛАГА БОЛГОН ТОГТООХ НЬ:

 

1.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 135 дугаар зүйлийн 135.2.6-д зааснаар Бичээч овогт ын г оны дугаар сарын 17-ны өдрөөс 1991 оны 11 дугаар сарын 02-ны өдрийг хүртэл  ******* аймгийн ******* сумын ******* нэгдлийн бригадад малчнаар, 1991 оны 11 дүгээр сарын 03-ны өдрөөс 1992 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдөр хүртэл  ******* аймгийн  ******* сумын ******* -д мал маллаж байсан болох тогтоож, *******гийн нэхэмжлэлийн шаардлагаас ******* оны 05 дугаар сарын 15-ны өдрөөс 19************** оны дугаар сарын -ны өдрийг хүртэл тогтоолгох шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосугай.

 

2. Монгол Улсын Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 135 дугаар зүйлийн 135.3 дахь хэсэгт зааснаар ИС70031912 регистрийн дугаартай ын г  19************** оны дугаар сарын -ны өдрөөс оны дугаар сарын -ны өдөр хүртэл хугацаанд   Армийн    дугаар  ангид хугацаат цэргийн алба хаасан хугацаат цэргийн алба хаасан болохыг тогтоосугай.

 

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, 60 дугаар зүйлийн 60.1-т зааснаар нэхэмжлэгч ******* улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 140,400 /нэг зуун дөчин мянга дөрвөн зуун/ төгрөгийг төрийн сангийн орлогод хэвээр үлдээсүгэй.

 

4. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2-т зааснаар шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хуулийн хүчинтэй болохыг мэдэгдсүгэй.

 

5. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.4, 119.7-т зааснаар шийдвэр хүчинтэй болсноос хойш 7 хоногийн дотор шийдвэрийн агуулга бүрэн эхээрээ бичгийн хэлбэрээр гарах ба ийнхүү гарснаас хойш шүүх хуралдаанд оролцсон тал нь 14 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийн хувийг өөрөө гардан авах үүргээ биелүүлээгүй нь давж заалдах шатны журмаар гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүй бөгөөд шүүх хуралдаанд оролцоогүй талд шийдвэрийг гардуулснаар гомдол гаргах хугацааг тоолохыг  дурдсугай.

 

6. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 дугаар зүйлийн 120.2-т зааснаар нэхэмжлэгч Ч.Нармандах нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардан авснаас хойш 14 хоногийн дотор ******* аймгийн  Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

 

 

 

 

                                    ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ                                  Н.ДЭЛГЭРМАА