МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн шүүгч Д.Цэрэндолгор даргалж, шүүгч Г.Бямбажаргал, Н.Гантуяа нарын бүрэлдэхүүнтэй, тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд хийсэн иргэний хэргийн шүүх хуралдаанаар,

 

Нэхэмжлэгч: Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, ******* дүгээр хороо, ************** дугаар хороолол, Олимпын гудамж *******, G center *******, ******* давхарт байрлах ******* ******* ХХК /Регистрийн дугаар 209*******89*******/-ийн нэхэмжлэлтэй,

 

Хариуцагч: Улаанбаатар хот, Баянзүрх дүүрэг, ******* дугаар хороо, ******* дүгээр байр, **************2 тоот хаягт оршин суух овогт гийн /Регистрийн дугаар ХМ**************0**************00*******/-д холох,

 

Гэм хорын хохиролд 6,8*******2,800 төгрөг гаргуулах үндсэн нэхэмжлэлтэй, **************,000 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

 

Шүүх хуралдаанд оролцогчид:

нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Ч.Нацагдорж,

шүүх хуралдааны нарийн бичгийн даргаар Э.Эрхэм-Оргил.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

*******. Нэхэмжлэгч тал шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл, сөрөг нэхэмжлэлд гаргасан хариу тайлбар болон шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт гаргасан тайлбартаа:

ХХК нь 202******* оны *******2 сарын 2*******-ны өдөр 2220*******/0******* дугаар гэрээг Миг ******* ХХК-тай байгуулж өөрийн эзэмшлийн *******8-2******* УНН улсын дугаартай LX5*******0 маркийн тээврийн хэрэгслийг даатгуулсан. Хариуцагч Я. нь 2022 оны 0******* сарын **************-ний өдөр Хан-Уул дүүргийн *******5 дугаар хороо, И-март худалдааны төвийн урд замд өөрийн эзэмшлийн маркийн **************-28 УНВ улсын дугаартай тээврийн хэрэгслээр зам тээврийн хөдөлгөөнд оролцохдоо Замын хөдөлгөөний дүрмийн **************.**************-т Жолооч нь урдаа яваа тээврийн хэрэгсэл хурдаа хасах буюу зогсоход түүнийг мөргөхгүй, хажуу дахь тээврийн хэрэгслийг шүргэхгүй байх хэмжээний хоорондын болон хажуугийн зайг хөдөлгөөний хурднаас хамааруулан сонгож явна гэж заасныг зөрчиж *******ын зүйлд хохирол учруулсан тул нэхэмжлэгч нь даатгуулагч ХХК-тай байгуулсан гэрээний 5.2.*******, Иргэний хуулийн *******9******* дугаар зүйлийн *******9*******.*******. ...Эд хөрөнгөд хууль бусаар санаатай буюу болгоомжгүй үйлдэл /эс үйлдэхүй/-ээр гэм хор учруулсан этгээд уг гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй гэж заасны дагуу 6,8*******2,800 төгрөгийн нөхөн төлбөр олгосон. Нэхэмжлэгч нь ослын улмаас даатгуулагчид учирсан дээрх хохирлыг барагдуулсан тул Иргэний хуулийн ********************* дугаар зүйлийн *********************.*******-т зааснаар гэм хорд учирсан нөхөн төлбөрийг олгосноор гуравдагч этгээдээс шаардах эрх нь Миг ******* ХХК-д шилжсэнээр Иргэний хуулийн *******9******* дугаар зүйлийн *******9*******.*******-т зааснаар нэхэмжлэлийн шаардлага гаргасан. Шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлагад нөхөн төлбөрийг шилжүүлсэнтэй холбоотой татварын хувийг нэмж нэхэмжилсэн байсан. Байгууллага хооронд нөхөн төлбөр шилжсэн тохиолдолд Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулиар суутган төлөгчийн үүргийг *******ын компани нь гүйцэтгэдэг, мөн хариуцлага хүлээдэг. Нөхөн төлбөрөөс аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар *******0 хувийг суутгаж шилжүүлдэг учир энэ хэсгээсээ татгалзаж байгаа. Даатгалын тухай хуулиар тухайн мэргэжлийн г тогтоох эрх бүхий субъектээр тогтоогдсон гэж үзэж гээр тогтоогдсон *******,*********************,8*******0 төгрөгөөс хариуцагчийн төлсөн 2**************,000 төгрөгийг хасаж *******,**************5,8*******0 төгрөгийг гаргуулахаар нэхэмжилж байна.

Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Замын цагдаагийн газрын эрх бүхий албан тушаалтны тодорхойлолтоор хариуцагчийн гэм буруутай нь тогтоогдсон. Я.ын буруугаас болж уг зам тээврийн осол гарсан тул хариуцагч нь мөргөсөн 2 тээврийн хэрэгслийн хохирлыг барагдуулах үүрэгтэй болно. Гуравдагч этгээдэд төлсөн хохирлыг Миг ******* төлөх ёстой гэх шаардлага нь нийцэхгүй байна, учир нь тухайн өдрийн ослыг тогтоосон эрх бүхий субъектэд ямар нэгэн гомдол, шаардлага гаргаагүй, хүлээн зөвшөөрснөөр төлсөн. Мөн тухайн өдөр 5*******-*******9 УБА улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэлд учирсан хохирлыг хариуцагч төлсөн гэх баримт байхгүй, өөрийн эгчийн данснаас төлсөн гэх тайлбар гаргаж байна. Хариуцагч нь Я. болохоос түүний эгч биш, иймд тус тээврийн хэрэгслийн хохирлыг барагдуулсан гэж үзэх боломжгүй юм. Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагын тухайд хариуцагчийн гаргаж байгаа тайлбар ямар нэгэн үндэслэлгүй байх тул бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй. Гэм хор учруулсан гэдгээ Я. өөрөө хүлээн зөвшөөрсөн гэв.

 

2. Хариуцагч тал шүүхэд гаргасан хариу тайлбар болон сөрөг нэхэмжлэлдээ:

Иргэн Я. миний бие 2022 оны 0******* сарын **************-ний өдөр Хан-Уул дүүргийн Имарт худалдааны төвийн урд замд өөрийн эзэмшдэг **************-28 УБН улсын дугаартай маркын машинаар *******8-2******* УНН улсын дугаартай 5*******0 маркын тээврийн хэрэгслийг, уг 5*******0 машин өмнөө явсан 5*******-*******9 УБА улсын дугаартай -5 маркын тээврийн хэрэгслийг мөргөсөн осол гарсан. Тухайн өдөр миний бие 5*******-*******9 УБА улсын дугаартай -5 маркын тээврийн хэрэгсэлд учирсан хохирол болох *******,*******85,000 төгрөгийг эгч Я.Цэцэгсүрэнгийн данснаас, нд 8*******,000 төгрөг, *******8-2******* УНН улсын дугаартай 5*******0 маркын тээврийн хэрэгслийн нд 2*******2,000 төгрөг тус тус төлсөн. Миг ******* ХХК-ийн ажилтан н.Нямбаяр 5*******0 машины хохирлын г Сүлд ний компанийн үнэлснээр биш, ХХК-ийн үнийн саналаар төлүүлэхээр санал гаргасныг хүлээн зөвшөөрөх үндэслэлгүй, тус компанийн үнийн санал, нэхэмжлэх гэдэг нь шинэ сэлбэг хэрэгслийн үнийн жагсаалт юм. Гэтэл тухайн автомашин 20*******8 онд үйлдвэрлэгдсэн, Монголд ******* жил ашиглагдсан байсан. Энэ тухай бид маргалдаж байсан бөгөөд бичиж байсан мессежийг хавсаргав. Би төлбөрийг яаралтай барагдуулж, автомашинаа журмын хашаанаас авахаар оролдож байсан ч ХХК-ийн ажилтан, эсвэл ******* ******* ХХК-ийн ажилтан холох материалыг дамжуулахгүй, материал ирээгүй гэж худлаа хэлэх, хариу өгөхгүй зэргээр чирэгдүүлж байсан учир энэ тухай өргөдөл бичиж, ослын газарт ажилласан цагдаад байнга мессеж бичиж байсан. Энэ нь нэхэмжлэлд хариуцагч нь гэм хорын төлбөрийг одоо хүртэл барагдуулахгүй байгаа тул гэж буруутгасныг үгүйсгэнэ. Монгол улсад ний компаниуд хуулийн дагуу Санхүүгийн зохицуулах хорооноос хийх мэргэжлийн байгууллагын эрх авдаг бөгөөд бүх тээврийн хэрэгслийн эвдрэл, хохирлыг элэгдэл хорогдлын журмаар үнэлсэн ний байгууллагын тогтоосноор төлдөг журамтай байна. 5*******0 машины жолооч замын хөдөлгөөний дүрмийн **************.**************-т Жолооч нь урдаа яваа тээврийн хэрэгсэл хурдаа хасах буюу зогсооход түүнийг мөргөхгүй, хажуу дахь тээврийн хэрэгслийг шүргэхгүй байх хэмжээний хоорондын болон хажуугийн зайг хөдөлгөөний хурдаас хамааруулан сонгож явна гэж заасныг мөн зөрчсөн тул өмнөө явсан 5*******-*******9 УБА улсын дугаартай -5 маркын тээврийн хэрэгсэлд учруулсан хохирол *******,*******85,000 төгрөг, 8*******,000 төгрөг, нийт *******,269,000 төгрөгийг Миг ******* ХХК төлөх ёстой. Мөн 5*******0 маркын тээврийн хэрэгслийн урд хэсгийн буюу нүүр сетка, чирэгчний тагийн эвдрэл, түүнийг засварлах үнэ болох нүүр сетка *******,*********************,8*******0 төгрөг, солих үнэ *******50,000 төгрөг, чирэгчний таг 50,000 төгрөг, нийт *******,6**************,6*******0 төгрөгийг уг тээврийн хэрэгслийг даатгагч компани Миг ******* ХХК-ийн төлбөр болно. Миг ******* ХХК -5, 5*******0 маркын машинуудын хохиролд нийт *******,886,6*******0 төгрөг төлөх ёстой. Миний хувьд 5*******0 маркын автомашины араас мөргөсөн буруутай нь үнэн, шууд учруулсан хохирлыг бүрэн барагдуулах үүрэгтэй тул хойд буфер засах **************0,000 төгрөг, өнгө гаргах *******0,000 төгрөг, будах 650,000 төгрөг, нийт 8*******0,000 төгрөгийг төлнө. Дүгнэхэд, Миг ******* ХХК-ийн төлөх байсан *******,269,000 төгрөгийг би урьдчилан төлсөн тул миний төлөх 8*******0,000 төгрөгийг хасаад надад **************,000 төгрөгийг буцааж төлөх ёстой байна. Иймд миний илүү төлсөн **************,000 төгрөгийг Миг ******* ХХК-аас нэхэмжилж байна. Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж өгнө үү гэжээ.

 

*******. Хэрэгт бүрдүүлсэн нотлох баримт:

*******.*******. Нэхэмжлэгч талаас ирүүлсэн: нэхэмжлэл /хх-*******-2/, улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн баримт /хх-*******/, 2022.**************.2*******-ний итгэмжлэл /хх-*******/, Ц.гийн жолоочийн үнэмлэх, *******8-2******* УНН улсын дэгээртай тээврийн хэрэгслийн гэрчилгээний хуулбар /хх-5/, ХХК-ийн нэхэмжлэх /хх-6/, Сүлд ХХК-ийн Автомашин техникийн ний тайлан /хх-*******/, Зам тээврийн осол, хэргийн үзлэгийн баримт /хх-8, 9/, фото зураг /хх-*******0-*******2/, Тээврийн хэрэгслийн *******ын гэрээ /хх-**************-25/, *******ын нөхөн төлбөр хүсэх хуудас /хх-26-**************/, ХХК-ийн Ухаа худаг салбарын нөхөн төлбөр гаргуулах тухай албан бичиг /хх-*******2/, Миг ******* ХХК-ийн хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн лавлагаа /хх-**************/, тайлбар /хх-8*******/, ХААН банкны 2022.05.02-ны өдрийн мөнгөн шилжүүлгийн баримт /хх-**************6/, Худалдаа хөгжлийн банкны 2022.0*******.26-ны өдрийн мөнгөн шилжүүлгийн баримт /хх-*********************/, 202*******.0*******.**************-ний итгэмжлэл /хх-*******2*******/, Миг ******* ХХК-ийн хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ /хх-20*******/, 202*******.*******0.2*******-ний итгэмжлэл /хх-208/,

*******.2. Хариуцагч талаас ирүүлсэн: хариу тайлбар /хх-**************-**************/, иргэний үнэмлэх, жолоочийн үнэмлэхийн хуулбар /хх-59, 60/, ХХК-ийн хариу өгөх тухай албан бичиг /хх-6*******/, ХААН банкны 502**************6*******629 дугаартай дансны хуулга /хх-62, *******6/, сөрөг нэхэмжлэл /хх-6*******-6*******/, улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн баримт /хх-65/, ХААН банкны 502*******59**************6******* дугаартай дансны хуулга /хх-**************/,202*******.0*******.28-ны өдрийн итгэмжлэл /хх-**************0/, 202*******.0*******.06-ны итгэмжлэл /хх-*******28/,

*******.*******. Шүүхийн журмаар бүрдүүлсэн: 202*******.*******2.2*******-ны өдрийн 2220*******/******* дугаартай Тээврийн хэрэгслийн *******ын гэрээ /хх-*********************-*******8*******/, 2022.0*******.**************-ний өдрийн Эрх бүхий албан тушаалтны тэмдэглэл /хх-*******9*******/, Зам тээврийн осол, хэргийн үзлэгээр тогтоосон байдал, Зам орчны байдлын зураг /хх-*******95, *******9*******/, 2022.0*******.*******2-ны өдрийн 0****************************05 дугаартай Шийтгэлийн хуудас /хх-*******96/,

 

Хэрэгт авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн нотлох баримтуудыг шинжлэн судлаад

ҮНДЭСЛЭХ нь:

 

*******. Шүүх бүрэлдэхүүн үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэх үндэслэлтэй гэж үзэв.

 

2. Нэхэмжлэгч ******* ******* ХХК нь хариуцагч Я.-д холуулан *******8-2******* УНН улсын дугаартай LX5*******0 маркийн тээврийн хэрэгслийн гэм хорын хохирлын *******ын нөхөн төлбөрт төлсөн 6,8*******2,800 төгрөг гаргуулах нэхэмжлэлийн шаардлага гаргасан ба шүүх хуралдааны хэлэлцүүлгийн явцад нөхөн төлбөрөөс аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар *******0 хувийг суутган тооцсоныг хасаж, мөн гээр тогтоогдсон *******,*********************,8*******0 төгрөгөөс хариуцагчийн хийлгэхэд төлсөн 2*******2,000 төгрөгийг хасаж *******,**************5,8*******0 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулахаар шаардсан.

 

*******. Хариуцагч Я. нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч, өөрийн эзэмшдэг **************-28 УБН улсын дугаартай маркын машинаар *******8-2******* УНН улсын дугаартай 5*******0 маркын тээврийн хэрэгслийг, 5*******0 машин өмнөө явсан 5*******-*******9 УБА улсын дугаартай тээврийн хэрэгслийг мөргөсөн осол гаргасан, тэрээр 5*******-*******9 УБА улсын дугаартай -5 маркын тээврийн хэрэгсэлд учирсан хохирол болох *******,*******85,000 төгрөг, *******8-2******* УНН улсын дугаартай 5*******0 маркын тээврийн хэрэгслийн нд 2*******2,000 төгрөг төлсөн, 5*******0 машины жолооч замын хөдөлгөөний дүрмийг мөн адил зөрчсөн тул өмнөө явсан 5*******-*******9 УБА улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэлд учруулсан хохирлыг төлөх ёстой, өөрөө 5*******0 маркын автомашины араас мөргөсөн буруутай тул хойд буфер засах **************0,000 төгрөг, өнгө гаргах *******0,000 төгрөг, будах 650,000 төгрөг, нийт 8*******0,000 төгрөгийг төлнө гэх тайлбарыг гаргаж, Миг ******* ХХК-ийн төлбөл зохих *******,269,000 төгрөгийг өөрөө төлсөн тул өөрийн төлөх 8*******0,000 төгрөгийг хасаж тооцон **************,000 төгрөгийг нэхэмжлэгч талаас гаргуулах сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг гаргасан.

 

*******. Зохигчийн хэн аль нь эсрэг талын гаргасан шаардлагыг эс зөвшөөрч маргажээ.

 

5. Хэрэгт авагдсан баримтаар хариуцагч Я. нь 2022 оны ******* дүгээр сарын **************-ний өдөр Хан-Уул дүүргийн ************** дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт и-март худалдааны төвийн урд зам дээр өөрийн эзэмшлийн **************-28 УБН улсын дугаартай Toyota маркын автомашиныг жолоодон явахдаа Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн **************.************** Жолооч нь урдаа яваа тээврийн хэрэгсэл хурдаа хасах буюу зогсоход түүнийг мөргөхгүй, хажуу дахь тээврийн хэрэгслийг шүргэхгүй байх хэмжээний хоорондын болон хажуугийн зайг хөдөлгөөний хурднаас хамааруулан сонгож явна... гэснийг зөрчсөний улмаас ХХК-ийн *******8-2******* УНН улсын дугаартай 5*******0 маркын автомашин, мөн иргэн Ц.гийн эзэмшлийн 5*******-*******9 УБА улсын дугаартай Mazda -5 маркын автомашиныг мөргөж зам тээврийн осол гаргасан нь Тээврийн цагдаагийн албаны зам тээврийн осол, үзлэгээр тогтоогдож, 2022 оны ******* дүгээр сарын *******2-ны өдрийн 0****************************05 дугаартай Шийтгэлийн хуудсаар Я.ыг Зөрчлийн тухай хуулийн **************.*******.5*******-д заасны дагуу *******00 нэгжтэй тэнцэх шийтгэл ногдуулж, хохирол *******,*********************,8*******0 төгрөгийн хохирлыг төлж барагдуулахыг даалгасан болох нь тогтоогдож байна. /хх-ийн *******9*******-*******9*******/

 

6. ******* ******* ХХК нь ХХК-тай 202******* оны *******2 дугаар сарын 2*******-ны өдөр 2220*******/******* дугаартай Тээврийн хэрэгслийн *******ын гэрээг 2022 оны *******2 дугаар сарын **************-ний өдрийг хүртэл хугацаатай байгуулсан байх бөгөөд гэрээний хүчинтэй хугацаанд буюу 2022 ******* дүгээр сарын **************-ний өдрийн зам тээврийн осолтой холуулан даатгуулагч ХХК-ийн эзэмшлийн *******8-2******* УНН улсын дугаартай 5*******0 LX маркын автомашины *******ын нөхөн төлбөрт 2022.0*******.26-ны өдөр 5,5*******8,*******68 төгрөг, 2022.05.02-ны өдөр 6**************,*******52 төгрөгийг даатгуулагчид төлсөн болох нь банкны мөнгөн шилжүүлгийн баримтаар тогтоогдож байна. /хх-ийн **************6, *********************/

 

*******. Нэхэмжлэгч нь нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлээ ХХК-аас автомашиныг худалдсан ХХК-аар гэмтэл, түүнийг засварлах зардлын тооцоог гаргуулан нийт 6,8*******2,800 төгрөгийн нэхэмжлэхийг ирүүлснийг үндэслэн уг мөнгөн дүнгээс хуульд заасны дагуу аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татаварын *******0 хувийг хасаж тооцон даатгуулагчид шилжүүлж, даатгуулагчийн шаардах эрхийг шилжүүлэн авсан тул *******ын нөхөн төлбөрт олгосон мөнгийг хариуцагчаас шаардсан гэж тайлбарласан.

 

8. Иргэний хуулийн ********************* дугаар зүйлийн *********************.*******-д Даатгуулагч учирсан гэм хорыг нөхөн төлөх шаардлагыг гуравдагч этгээдэд гаргаж болох тохиолдолд даатгагч уг гэм хорыг даатгуулагчид нөхөн төлснөөр шаардах эрх даатгагчид шилжинэ гэж заасан бөгөөд ******* ******* ХХК нь ХХК-ийн хооронд байгуулсан 2220*******/******* дугаартай Тээврийн хэрэгслийн *******ын гэрээний *******0.2*******-д *******ын тохиолдол бий болсны дараа даатгагч нөхөн төлбөрийг олгосон нөхцөлд ХХК-ийн жолооч болон ажилчдаас бусад буруутай этгээдээс төлбөр нэхэмжлэх даатгуулагчийн эрх нь *******аар олгогдсон нөхөн төлбөр, түүнтэй холон гарсан зардлын хэмжээгээр даатгагчид шилжинэ гэж заасан нь хуульд нийцсэн байх ба нэхэмжлэгч нь *******ын нөхөн төлбөрт олгосон мөнгийг шаардах эрхтэй байна.

 

9. Зам тээврийн осол болсон өдөр буюу 2022 оны ******* дүгээр сарын **************-ний өдөр Хан-Уул дүүргийн Замын цагдаагийн хэлтсээс ХХК-ийн эзэмшлийн *******8-2******* УНН улсын дугаартай 5*******0 LX маркын автомашины техникийн г Сүлд ХХК-аар хийлгэж, автоамашины эвдрэл, хохирлын г нийт *******,*********************,8*******0 төгрөг гэж үнэлсэн болох нь хэрэгт авагдсан ний тайлангийн баримтаар тогтоогдож байна. /хх-ийн *******/

 

Мөн уг ний зардал болох 2*******2,000 төгрөгийг хариуцагч Я. ХААН банкны 502**************6*******629 дугаартай данснаас Сүлд ХХК-ийн данс руу шилжүүлсэн болох нь банкны дансны мөнгөн шилжүүлгийн баримтаар тогтоогдож байна. /хх-ийн 62/

 

Дээр дурдсан автомашины хохирлын хийлгэсэн, ний дүн болон ний зардлыг төлсөн талаар зохигч маргааагүй.

 

*******0. Нэхэмжлэгч нь шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлагаа хариуцагчаас 6,8*******2,800 төгрөгийг гаргуулахаар шаардсныг шүүх хуралдааны хэлэлцүүлгийн явцад нэхэмжлэлийн шаардлагын хэмжээг багасгаж гээр тогтоогдсон *******,*********************,8*******0 төгрөгөөс хариуцагчийн хийлгэхэд төлсөн 2*******2,000 төгрөгийг хасаж *******,**************5,8*******0 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулахаар шаардсан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 26 дугаар зүйлийн 26.2-т заасантай нийцэж байх ба хууль зөрчөөгүй.

 

**************. 2022 оны ******* дүгээр сарын *******2-ны өдрийн 0****************************05 дугаартай Шийтгэлийн хуудсаар Я.-д *******,*********************,8*******0 төгрөгийн хохирлыг төлж барагдуулахыг даалгасан болох нь тогтоогдож байх ба хариуцагч нь хохирол *******,*********************,8*******0 төгрөгийг төлөөгүй болох нь зохигчийн тайлбараар тогтоогдож байна. /хх-ийн *******96, **************-**************/

 

*******2. Хариуцагч нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч буй татгалзлын үндэслэлээ ХХК-ийн эзэмшлийн *******8-2******* УНН улсын дугаартай 5*******0 LX маркын автомашины жолооч автомашиныг жолоодон явахдаа Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн **************.************** Жолооч нь урдаа яваа тээврийн хэрэгсэл хурдаа хасах буюу зогсоход түүнийг мөргөхгүй, хажуу дахь тээврийн хэрэгслийг шүргэхгүй байх хэмжээний хоорондын болон хажуугийн зайг хөдөлгөөний хурднаас хамааруулан сонгож явна... гэснийг зөрчсөний улмаас урдаа явсан 5*******-*******9 УБА улсын дугаартай Mazda -5 маркын тээврийн хэрэгсэлд хохирол учруулсан тул тухайн тээврийн хэрэгсэлд учирсан хохирол болон уг үйлдэлтэй холох өөрийн автомашины урд талын эвдрэл гэмтэлийн төлбөрийг өөрөө хариуцах ёстой гэх тайлбарыг гарган маргажээ.

 

Мөн уг тайлбар, татгалзлаа үндэслэн 5*******-*******9 УБА улсын дугаартай Mazda -5 маркын тээврийн хэрэгсэлд хохирол *******,*******85,000 төгрөг, тус автомашины ний зардалд 8*******,000 төгрөг, нийт *******,269,000 төгрөг төлснийг болон *******8-2******* УНН улсын дугаартай 5*******0 LX маркын автомашины урд талын эвдэрл гэмтлийн зардал нийт *******,6**************,6*******0 төгрөгийг мөн нэхэмжлэгч ******* ******* ХХК төлөх ёстой гэсэн үндэслэлээр өөрийн төлсөн төлбөрөөс *******8-2******* УНН улсын дугаартай 5*******0 LX маркын автомашины хойд буфер засах **************0,000 төгрөг, өнгө гаргах *******0,000 төгрөг, будах 650,000 төгрөг, нийт 8*******0,000 төгрөгийг төлөхийг зөвшөөрч, илүү төлсөн **************,000 төгрөгийг нэхэмжлэгч талаас гаргуулна гэж сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг гаргасан.

 

**************. 2022 оны ******* дүгээр сарын **************-ний өдөр Хан-Уул дүүргийн ************** дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт и-март худалдааны төвийн урд зам дээр гарсан зам тээврийн осолд хариуцагч Я. буруутай, түүний үйлдлийн улмаас ХХК-ийн *******8-2******* УНН улсын дугаартай 5*******0 маркын автомашин, мөн иргэн Ц.гийн эзэмшлийн 5*******-*******9 УБА улсын дугаартай Mazda -5 маркын автомашинд хохирол учруулсан болох нь 2022 оны ******* дүгээр сарын *******2-ны өдрийн 0****************************05 дугаартай Шийтгэлийн хуудсаар тогтоогдож байх тул хариуцагчийн татгалзал үндэслэлгүй бөгөөд хариуцагч нь тухайн зам тээврийн ослын улмаас бусдад учирсан хохирлыг хариуцах үүргийг хүлээнэ.

 

**************. Хэрэгт авагдсан нотлох баримтаар Я.Цэцэгсүрэнгийн ХААН банкны 502*******59**************6******* дугаартай данснаас 2022 оны ******* дүгээр сарын **************-ний өдөр 5*********************060**************6 дугаартай данс руу *******,*******85,000 төгрөгийг шилжүүлсэн, Я.ын 502**************6*******629 дугаартай данснаас 8*******,000 төгрөгийг шилжүүлсэн болох нь тогтоогдож байх боловч иргэн Ц.гийн эзэмшлийн 5*******-*******9 УБА улсын дугаартай Mazda -5 маркын автомашинд учирсан хохирлын мөнгийг нэхэмжлэгч ******* ******* ХХК хариуцах үүрэгтэй болох нь хэрэгт авагдсан баримтаар тогтоогдохгүй байх тул сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангах үндэслэлгүй.

 

*******5. Нэхэмжлэгч нь автомашины ний зардал 2*******2,000 төгрөгийг хариуцагч төлсөн асуудлаар маргаагүй ба хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагад дурдсан *******8-2******* УНН улсын дугаартай 5*******0 маркын автомашины хохирлын ний зардалд төлсөн 2*******2,000 төгрөгийг нэхэмжлэлийн үнийн дүнгээс хасаж тооцож нэхэмжилсэн болохыг дурдах нь зүйтэй.

 

*******6. Нэхэмжлэгч ******* ******* ХХК нь даатгагчийн хувьд даатгуулагчид *******ын нөхөн төлбөрт нийт 6,*********************,520 төгрөгийг төлсөн үйл баримт тогтоогдож байх боловч даатгуулагчтай байгуулсан гэрээнд заасан нөхцөл, хувь хэмжээгээр тооцон даатгуулагчид олгосон нөхөн төлбөрийн дүнгээр гэмт хэргийн улмаас учирсан гэм хорын хохирлыг тодорхойлохгүй.

 

2022 оны ******* дүгээр сарын **************-ний өдөр Хан-Уул дүүргийн ************** дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт и-март худалдааны төвийн урд зам дээр гарсан зам тээврийн ослыг шалган тогтоож, 2022 оны ******* дүгээр сарын *******2-ны өдрийн 0****************************05 дугаартай Шийтгэлийн хуудсаар Я.ыг *******8-2******* УНН улсын дугаартай 5*******0 LX маркын автомашинд нийт *******,*********************,8*******0 төгрөгийн хохирлыг учруулсан гэж дүгнэсэн, уг шийтгэх хуудас нь хуулийн хүчин төгөлдөр болсон байх тул Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******0 дүгээр зүйлийн *******0.*******-т Шүүхийн хүчин төгөлдөр шийдвэрээр нэгэнт тогтоогдсон буюу нийтэд илэрхий үйл баримт хэрэг хянан шийдвэрлэхэд ач хололтой байвал түүнийг дахин нотлохгүй гэж заасныг баримтлан даатгуулагчийн автомашинд *******,*********************,8*******0 төгрөгийн хохирол учирсан болох нь тогтоогдсон гэж үзнэ.

 

Нэхэмжлэгч нь гээр тогтоогдсон *******,*********************,8*******0 төгрөгөөс хариуцагчийн тухайн ний төлбөрт төлсөн 2*******2,000 төгрөгийг хасаж тооцон *******,**************5,8*******0 төгрөгийг гаргуулахаар шаардсан нь үндэслэл бүхий байх тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж шийдвэрлэх үндэслэлтэй.

 

**************. Дээр дурдсан үндэслэлүүдийг нэгтгэн дүгнэж, хариуцагч Я:аас даатгуулагчид учирсан гэм хорын төлбөрт *******,**************5,8*******0 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч ******* ******* ХХК-д олгож, хариуцагчаас гэм хорын хохиролд **************,000 төгрөгийг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэх үндэслэлтэй гэж шүүх бүрэлдэхүүн дүгнэв.

 

*******8. Нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж, сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн тул Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.*******, 60 дугаар зүйлийн 60.*******, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн ******* дугаар зүйлийн *******.*******.*******-т заасныг баримтлан нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн *******2*******,955 төгрөг, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагын улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн **************,820 төгрөгийг тус тус улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагчаас нэхэмжлэлийн шаардлагын хангасан үнийн дүнд тохирох улсын тэмдэгтийн хураамжид 8*******,*******6******* төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгох нь хуульд нийцнэ.

 

*******9. Сонгогдсон иргэдийн төлөөлөгч нь шүүх хуралдааны товыг мэдсэн боловч шүүх хуралдаанд ирээгүй бөгөөд хэргийн оролцогч иргэдийн төлөөлөгчийг оролцуулахгүйгээр шүүх хуралдааныг явуулах хүсэлтийг гаргасан тул Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******00 дугаар зүйлийн *******00.8-т зааснаар шийдвэрлэв.

 

Мөн хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүх хуралдааны товыг мэдсэн, түүнийг байлцуулахгүйгээр хэргийг шийдвэрлүүлэх хүсэлтийг ирүүлсэн ба нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч хариуцагчийн эзгүйд хэргийг хэргийг шийдвэрлүүлэх хүсэлтийг гаргасан тул Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******00 дугаар зүйлийн *******00.*******-т заасныг баримтлан хэргийг хянан шийдвэрлэсэн болно.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн **************5 дугаар зүйлийн **************5.*******, **************5.2.*******, **************5.2.*******, **************6, **************8 дугаар зүйлд заасныг тус тус удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

 

*******. Иргэний хуулийн *******9******* дугаар зүйлийн *******9*******.*******, 5*******0 дугаар зүйлийн 5*******0.*******-д заасныг баримтлан хариуцагч Я.аас *******,**************5,8*******0 /дөрвөн сая нэг зуун далан таван мянга найман зуун далан/ төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч ******* ******* ХХК-д олгож, хариуцагчийн **************,000 /дөрвөн зуун гучин есөн мянга/ төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосугай.

 

2. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.*******, 60 дугаар зүйлийн 60.*******, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн ******* дугаар зүйлийн *******.*******.*******-д заасныг баримтлан нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн *******2*******,955 төгрөг, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагын улсын тэдэгтийн хураамжид төлсөн **************,820 төгрөгийг тус тус улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч Я.аас нэхэмжлэлийн шаардлагын хангасан үнийн дүнд тохирох улсын тэмдэгтийн хураамжид 8*******,*******6******* төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч ******* ******* ХХК-д олгосугай.

 

*******. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******20 дугаар зүйлийн *******20.2-т зааснаар зохигч, гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг гардан авсанаас хойш ************** хоногийн дотор Нийслэлийн иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах эрхтэй бөгөөд Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн **************9 дүгээр зүйлийн **************9.2, **************9.*******, **************9.*******-д зааснаар шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй, ************** хоног өнгөрснөөс хойш ************** хоногийн дотор шүүх хуралдааны оролцогч талууд шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гардан авах үүргээ биелүүлээгүй нь давж заалдах журмаар гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүй бөгөөд шүүх хуралдаанд оролцоогүй талд шийдвэрийг гардуулснаар гомдол гаргах хугацааг тоолохыг дурдсугай.

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ Д.ЦЭРЭНДОЛГОР

 

ШҮҮГЧИД Г.БЯМБАЖАРГАЛ

 

Н.ГАНТУЯА