МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн шүүгч З.Ууганбаяр лж, тус шүүхийн “А” танхимд хийсэн шүүх хуралдаанаар:

Нэхэмжлэгч: ******* аймаг, ******* сум, ******* баг, ******* ******* ******* байрлах, “******* ******* *******” /РД: /

Хариуцагч: сумын баг, өргөн чөлөө , байрлах,

Хариуцагч: сумын баг, өргөн чөлөө , байрлах,

Хариуцагч: сумын баг, , ******* гудамж 1-104 тоот хаягт байрлах, , ******* /РД: /

Нэхэмжлэлийн шаардлага: 787500000 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлтэй, индекстэй иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдааны оролцогчид:

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С. /цахимаар/

Хариуцагч даргын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.

Хариуцагч хэлтсийн /төлөөлөгч/ Г.

Хариуцагч , ******* газрын /төлөөлөгч/ Б.

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн О. нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

1. Нэхэмжлэгч “******* ******* *******” нь , , , ******* нарт холбогдуулан 787500000 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэл гарг, нэхэмжлэлийн шаардлагаа дараах байдлаар тодорхойлжээ. “...******* ******* *******” нь тариалан, мал ******* салбарыг дэмжих чиглэлээр үйл иллагаа явуулдаг юм. Засгийн газрын бодлого, нийт хүн амын хүнсний нөөцийг бүрдүүлэхэд анхаарч иргэд, ахуй нэгжийг урт хугацааны таатай зээлийн нөхцөлөөр дэмждэг. Монгол орны нутаг дэвсгэрт өвөлжилт, хаваржилт хүндэрсэнтэй холбогдуулан гарсан ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайдын 2024 оны 02 сарын 09-ний өдрийн А/101 дугаартай Гамшгийн эрсдэлийг бууруулах талаар авах зарим арга хэмжээний тухай тушаалыг үндэслэн “******* ******* *******” ТӨХХК-д нөөцөлсөн 750 тонн тэжээлийн буудайг нэгж үнэ нь 700000 төгрөгөөр тооцож нийт 525000000 төгрөгийн зээлийг , , , ******* нь гэрээ байгуулан авсан бөгөөд өнөөг хүртэл зээлээ төлөөгүй байгаа бөгөөд 2025 оны 01 сарын 21-ний өдрийн тооцооны үлдэгдлээр хугацаа хэтэрсэн өр 525000000 төгрөг байна. Үүнд: 2024 оны 02 сарын 29-ний өдөр дугаартай Тэжээлийн буудай зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээгээр 525000000 төгрөгийг хүүгүй, 2024 оны 03 сарын 31-нд (гэрээний 3.1) төлж барагдуулах гэрээ байгуулсан. 2025 оны 01 сарын 21-ний өдрийн байдлаар 525100000 төгрөг байна. Гэрээний 5.2-т зааснаар нэг хоногийн 0,5 хувиар алданги тооцохоор тохирсон. Өнөөдрийн байдлаар 267 хоног хугацаа хэтэрсэн алданги 700875000 төгрөг болж байгаа ба Иргэний хуулийн 234 дүгээр зүйлийн 234,4 дэх хэсэгт зааснаар 50%-аар тооцоход 262500000 төгрөг болж байгаа ба тоот гэрээний гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүн 525000000 төгрөг, анз 262500000 төгрөг, нийт 787500000 төгрөгийг Дарга, , ******* , хэлтсээс гаргуулж манай байгууллагад учирсан хохирлыг нөхөн төлүүлж өгнө үү” гэжээ.

2. Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С. шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “******* ******* *******” нь орон даяар тариалан мал ******* салбарыг дэмжих чиглэлээр үйл иллагаа явуулдаг засгийн газрын бодлого нийт хүн амын хүнсний нөөцийг бүрдүүлэхэд анхаарч иргэн ******* нэгжтэйгээ урт хугацаатай таатай нөхцөлөөр дэмжиж илладаг. өмчийн байгаа. Монгол орны нутаг дэвсгэрт өвөлжилт хүндэрсэнтэй холбогдуулан гарсан ахуй хөнгөн үйлдвэрийн сайдын 2024 оны 02 сарын 09-ний өдрийн А/101 дугаартай гамшгийн эрсдэлийг бууруулах талаар авах зарим арга хэмжээний тухай гэсэн тушаалыг үндэслэн ******* ******* нөөцөлсөн 750 тонн тэжээлийн будааг 1 тонныг 700000 төгрөгөөр тооцож нийт 525000000 төгрөгийн тэжээлийн улаан буудайг болон , хүнс ******* нар нь зээлийн гэрээ байгуулж авсан. Энэ зээлийн гэрээн нь худалдах худалдан авах буюу Иргэний хуулийн 243 мөн зээлээр худалдах худалдан авах Иргэний хуулийн 281 дүгээр зүйлүүдэд заасны дагуу байгуулагдсан. Хүчин төгөлдөр зээлийн гэрээ байсан. 2024 оны 02 сарын 29-ний өдрийн ТБА/202410 дугаартай тэжээлийн буудай зээлээр худалдах худалдан авах гэрээ 525000000 төгрөгийн үлдэгдэлтэй, хүүгүй 2024 оны 03 сарын 31-ний өдрөөр төлж барагдуулахаар ийм гэрээг байгуулсан. 2025 оны 01 дүгээр сарын 21-ний өдрийн байдлаар энийгээ төлж барагдуулаагүй 2024 оны 03 сарын 31-нээс хойших хугацаанд нийтдээ 267 хоногийн хугацаа хэтэрсэн байна. Үүнийг 0,5 хувиар хоног тутамд тооцох юм бол 700875000 төгрөгийн алданги бодогдож байгаа юм. Гэвч Иргэний хуулийн 234 дүгээр зүйлийн 234.4-т зааснаар гэрээний үндсэн төлбөрийн 50 хувиас алданги хэтэрч болохгүй гэдэг ийм заалт байгаа. Үүний дагуу бол 262500000 төгрөгийн алдангийг бодоод нийтдээ 787500000 төгрөгийн зээлийн гэрээний үүрэг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийг гаргасан. Тэгээд энэхүү нэхэмжлэлийнхээ шаардлагыг бүхэлд нь дэмжиж байна гэв.

3. Хариуцагч С. шүүхэд ирүүлсэн тайлбартаа: “...2024 оны өвөлжилт, хаваржилт хүндэрч Улсын онцгой комиссоос зудын эрсдэлийг даван туулах чиглэлээр 2024 оны 02 сарын 26-ны өдрийн Улсын онцгой комиссоос , Санхүү, төрийн хэлтсийн нарыг цахим хуралд оролцуулан Сангийн яам болон ******* ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамнаас албаны хүмүүс мэдээлэл өгч, аймгуудыг тэжээлийн буудай тат авах лыг яаралтай зохион байгуулах, тээврийн зардлыг хариуцах, гамшгийн эрсдэлийг бууруулах арга хэмжээнд төсвийн зохицуулалтыг хийх үүрэг даалгавар өгсөн. Улсын онцгой комиссын болон Сангийн яамнаас өгсөн чиглэлээр тус тэжээлийн буудайны үнийг , ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамнаас шийдэх чиглэл өгч аймаг зөвхөн тээврийн зардлыг хариуцахаар болж ******* ******* *******ас 750 тонн тэжээлийн буудайг тээвэрлэх тээврийн зардлыг хариуцан үнэ төлбөргүй хүлээн авч сумдад хуваарилан тара дуусгасан. Улсын онцгой комиссоос өгсөн чиглэлийн дагуу уг тэжээлийн буудайг үнэ төлбөргүй малчдад олгож аймаг, сумдын санхүүгийн тайланд 750 тонн тэжээлийн буудайг үнэ төлбөргүй орлогоор хүлээн авч тайлагнасан бөгөөд “******* ******* *******” тай тооцоо нийлсэн актаар баталгасан, санхүүгийн тайланд тусгасан өр авлага байхгүй болно. Өвөлжилт, хаваржилтын хүндрэлийг даван туулахтай холбогдуулан “******* ******* *******” йн нөөцөд буй 10,200 тонн тэжээлийн буудай, ******* нэгжүүдэд хадгалагд байгаа 9000 тонн тэжээлийн буудай, малын тэжээлийг төмөр болон цагаан зудтай аймгуудад олгох арга хэмжээг шуурхай зохион байгуулах чиглэлээр Засгийн газрын 2024 оны 02 сарын 28-ны өдрийн “Өвөлжилт, хаваржилтын хүндрэлийг даван туулахтай холбогдуулан авах арга хэмжээний тухай” 76 дугаар тогтоол гарч тус тогтоолын 3 дугаар заалтад “******* ******* *******” йн тэжээлийн буудайны үнэ болох 7140000000 төгрөгийг 2024 оны батлагдсан төсвийн хүрээнд зохицуулалт хийх замаар санхүүжүүлэх лыг зохион байгуулахыг , ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Х.Болорчулуунд үүрэг болгосон тогтоол гарсан. “******* ******* *******” кампаниас нэхэмжилж буй 525000000 төгрөг, алданги гэх 262500000 төгрөгийг хариуцах эрх зүйн үндэслэл байхгүй болно. Иймд ******* ******* ******* төрийн ас гаргасан тэжээлийн буудайн үнэ болох 787500000 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгөхийг хүсье” гэжээ.

Хариуцагч хэлтсийн төлөөлөгч Г. шүүхэд ирүүлсэн тайлбартаа: “...2024 оны өвөлжилт, хаваржилт хүндэрч Улсын онцгой комиссоос зудын эрсдэлийг даван туулах чиглэлээр олон ил зохион байгуулсан. 2024 оны 02 сарын 26-ны өдрийн Улсын онцгой комиссоос , Санхүү, төрийн хэлтсийн нарыг цахимаар оролцуулан үүрэг даалгавар өгсөн. Уг хурал Сангийн яам болон ******* ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамнаас албаны хүмүүс оролцож мэдээлэл өгсөн. Уг хурлаар аймгуудыг тэжээлийн буудай тат авах лыг яаралтай зохион байгуулах, тээврийн зардлыг хариуцах, гамшгийн эрсдэлийг бууруулах арга хэмжээнд төсвийн зохицуулалтыг хийх чиглэл өгсөн. Тус чиглэлийн дагуу аймаг ******* ******* *******ас 750 тонн тэжээлийн буудайг тээврийн зардлыг хариуцан үнэ төлбөргүй хүлээн авсан. Улсын онцгой комиссын болон Сангийн яамнаас өгсөн чиглэл нь тус тэжээлийн буудайны үнийг дээд газраас шийдэхээр чиглэл өгч зөвхөн тээврийн зардлыг хариуцахаар болсон. Засгийн газрын 2024 оны 02 сарын 28-ны өдрийн “Өвөлжилт, хаваржилтын хүндрэлийг даван туулахтай холбогдуулан авах арга хэмжээний тухай” 76 дугаар тогтоол гарч тус тогтоолын 3 дугаар заалтад “******* ******* *******” йн тэжээлийн буудайны үнэ болох 7140000000 төгрөгийг 2024 оны батлагдсан төсвийн хүрээнд зохицуулалт хийх замаар санхүүжүүлэх лыг зохион байгуулахыг , ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Х.Болорчулуунд үүрэг болгосугай” гэж заасан тул төсвөөс уг тэжээлийн буудайны үнийг төлөхгүй болно. Мөн түүнчлэн тухайн үеийн сайд, нарын өгсөн чиглэлийн дагуу уг тэжээлийн буудайг үнэ төлбөргүй малчдад олгож аймаг, сумдын санхүүгийн тайланд 750 тонн тэжээлийн буудайг үнэ төлбөргүй орлогоор хүлээн авч тайлагнасан бөгөөд “******* ******* *******" тай тооцоо нийлсэн актаар баталгасан, санхүүгийн тайланд тусгасан өр авлага байхгүй болно” гэжээ.

Хариуцагч , ******* газрын төлөөлөгч Б. шүүхэд ирүүлсэн тайлбартаа: “...2024 оны өвөлжилт, хаваржилт хүндэрч Улсын онцгой комиссоос зудын эрсдэлийг даван туулах чиглэлээр олон ил зохион байгуулсан. 2024 оны 02 сарын 26-ны өдрийн Улсын онцгой комиссоос , Санхүү, төрийн хэлтсийн нарыг цахимаар оролцуулан үүрэг даалгавар өгсөн. Уг хурал Сангийн яам болон ******* ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамнаас албаны хүмүүс оролцож мэдээлэл өгсөн. Уг хурлаар аймгуудыг тэжээлийн буудай тат авах лыг яаралтай зохион байгуулах, тээврийн зардлыг хариуцах, гамшгийн эрсдэлийг бууруулах арга хэмжээнд төсвийн зохицуулалтыг хийх чиглэл өгсөн. Тус чиглэлийн дагуу аймаг ******* ******* *******ас 750 тонн тэжээлийн буудайг тээврийн зардлыг хариуцан үнэ төлбөргүй хүлээн авсан. Улсын онцгой комиссын болон Сангийн яамнаас өгсөн чиглэл нь тус тэжээлийн буудайны үнийг дээд газраас шийдэхээр чиглэл өгч зөвхөн тээврийн зардлыг хариуцахаар болсон. Засгийн газрын 2024 оны 02 сарын 28-ны өдрийн “Өвөлжилт, хаваржилтын хүндрэлийг даван туулахтай холбогдуулан авах арга хэмжээний тухай” 76 дугаар тогтоол гарч тус тогтоолын 3 дугаар заалтад “******* ******* *******” йн тэжээлийн буудайны үнэ болох 7140000000 төгрөгийг 2024 оны батлагдсан төсвийн хүрээнд зохицуулалт хийх замаар санхүүжүүлэх лыг зохион байгуулахыг , ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Х.Болорчулуунд үүрэг болгосугай” гэж заасан тул төсвөөс уг тэжээлийн буудайны үнийг төлөхгүй болно. Мөн түүнчлэн тухайн үеийн сайд, нарын өгсөн чиглэлийн дагуу уг тэжээлийн буудайг үнэ төлбөргүй малчдад олгож аймаг, сумдын санхүүгийн тайланд 750 тонн тэжээлийн буудайг үнэ төлбөргүй орлогоор хүлээн авч тайлагнасан бөгөөд “******* ******* *******" тай тооцоо нийлсэн актаар баталгасан, санхүүгийн тайланд тусгасан өр авлага байхгүй болно” гэжээ.

4. Хариуцагч даргын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б. шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “2024 онд Монгол улс даяар цаг хүндэрч цахим хурал болсон. Энэ дээр албаны хүмүүс аймгуудаар тэжээл татах ил зохион байгуулж тээврийн зардлыг тухайн орон нутаг даах ил явагдсан энэний дагуу сумддаа тараасан. Засгийн газрын 76 дугаар тогтоол гарсан. Энэ тогтоолын 3 дахь заалтад “******* ******* *******” йн тэжээлийн үнэ болох 7 тэрбум 240 сая төгрөгийг 2024 оных нь батлагдсан төсвийн хүрээнд зохицуулалтыг санхүүжүүлэх лыг , ахуй хөнгөн үйлдвэрийн сайд Х.Болорчулуунд даалг үүрэг болгосон. Энэ тэжээлийн үнийг манай даах эрх зүйн үндэслэл байхгүй. Иймээс нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү” гэв.

Хариуцагч хэлтсийн төлөөлөгч Г. шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “, ******* сайдын 2024 оны 02 сарын 09-ний өдрийн 101 тушаалын дагуу тушаал гарчихсан ингэж аймгуудад улаан буудай хуваарилж олгосон. Энэ дээр хамгийн гол анхдагч эх үүсвэр нь болоод аймаг энэ тэжээлийн улаан буудайг анхнаасаа худалдан авах гэрээ байгуулах санаачилга болон хүсэлт гаргаагүй. Энэ бол Улсын онцгой комиссын шийдвэрийн дагуу аймгуудад хуваарилсан энэ зүйлийг  хүлээн авсан. 2 дугаарт нь Улсын онцгой комисс тухайн үеийн онцгой комиссын хурал дээр би өөрөө байсан цахимаар оролцсон. Энэ дээр зээлээр авах дээрээс нь энэ тэжээлийн улаан буудайн үнийн асуудлыг яамнаас мөн Улсын онцгой комиссоос дээд газраас шийдвэрлэнэ гэж бид нарт ойлгуулсан. Түүнээс хойш ******* ******* корпорацаас манай дээр 2 удаа бичиг ирсэн. Үүний дагуу Сангийн яам болоод Улсын онцгой комиссоос ирсэн. Сангийн яаман дээр миний бие 2025 оны төсөв өгөх үеэрээ очиж хэлж байсан. Улсын онцгой комиссоос манай аймагт хоёр гурван удаа лын хэсэг иллахад энэ улаан буудайн үнийн асуудлыг хэрхэн шийдвэрлэх талаар бас асууж тодруулж байнга ярьж хэлж байсан. Тухайн үед Засгийн газрын 76 дугаар тогтоол гарсан байгаа. ******* ******* яам энийг хариуцах ёстой ийм шийдвэр нь гарсан учраас аймаг орон нутаг үүн дээр санаа зовох шаардлагагүй гэсэн ийм тайлбар өгч байсан. Засгийн газрын 76 дугаар тогтоол гарсан дээрээс нь бид нар Улсын онцгой комиссын шийдвэрийн дагуу энэ лыг зохион байгуулж гүйцэтгэсэн. Ийм учраас даргыг төлбөр төл гэсэн энэ ямар нэгэн эрх зүйн үндэс үүсээгүй анхнаасаа эх үүсвэрийг нь цаанаас шийднэ гэсэн ийм чиглэл өгчихсөн байсан учраас манайх үүнийг төлөх боломжгүй байна. Тийм учраас нэхэмжлэлийг хүчингүй болгож өгнө үү” гэв.

Хариуцагч , ******* газрын төлөөлөгч Б. шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “Миний ярих юмыг ерөнхийд нь Г. , Б. ахлах хоёр ярьж байна. Ер нь энэ малын тэжээлийн хувь дээр 2 сард Засгийн газрын хуралдаанаар шийдвэр гаргаад анх Засгийн газрын хуралдаан дээрээ үнийг тэглэх асуудал яригдсан юм билээ. Тухайн үеийн сайд Х.Болорчулуун сайдад бас төсөвтөө багта энэ хөрөнгийг шийдвэрлэ гэж тэгээд бид нар авч ирсэн улаан буудайгаа бүх малчдадаа түгээгээд үнэгүй тараачихсан байж байгаа. Эргэж ерөөсөө нэг ч малчнаас улаан буудайны үнийг аваагүй. Тийм учраас энийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэж хүсэж байна. Улсын онцгой комисс, Шадар сайд бас тухайн үед ирж байсан. Мөн дараа нь бас шадар сайд, Улсын онцгой комиссын өргөтгөсөн хуралдаан дээр бид нар энэ асуудлыг тавьж байсан. Тэгэхэд ерөөсөө шадар сайд бол төл гэдэг юмыг яриагүй бид нар бас энэ дээрээс Засгийн тайгаа ярилц байна гэдэг асуудлыг ярьсан байгаа. Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү” гэв.

5. Хэрэгт нэхэмжлэгч талаас 2024.02.29-ний өдрийн дугаартай “Тэжээлийн буудай зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ”-ний хуулбар /хэргийн 7-10-р хуудас/, “******* ******* *******” йн 2024.07.05-ны өдрийн 01/633 дугаартай “Төлбөр нэхэмжлэх тухай мэдэгдэл”-ийн хуулбар /хэргийн 11-р хуудас/, ******* ******* *******” йн 2024.08.21-ний өдрийн 01/795 дугаартай “Төлбөр нэхэмжлэх тухай мэдэгдэл”-ийн хуулбар /хэргийн 12-р хуудас/, ******* ******* *******” йн 2023.07.21-ний өдрийн 02 дугаартай “Гүйцэтгэх захирлыг томилох тухай” төлөөлөн удирдах зөвлөлийн хурлын тогтоолын хуулбар /хэргийн 13-р хуудас/, , ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайдын 2024 оны 02 сарын 19-ний өдрийн А/101 дугаар тушаалын хавсралтын хуулбар /хэргийн 14-16-р хуудас/, санхүүгийн тооцооны акт /хэргийн 1 хуудас/, аймаг дахь сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 2024.09.27-ны өдрийн 139/ШЗ2024/01472 дугаартай “Нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзах тухай” шүүгчийн захирамж /хэргийн 18-19-р хуудас/ зэрэг баримтыг шүүхэд ирүүлжээ.

Хариуцагч талуудаас нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагатай холбогдуулан 2025.02.19-ний өдрийн тайлбар /хэргийн 34, 35-р хуудас/, 2025.02.26-ны өдрийн тайлбар /хэргийн 37-38-р хуудас/-ыг шүүхэд ирүүлжээ.

ҮНДЭСЛЭХ нь:

1. Шүүх хэрэгт цугларсан нотлох баримтыг шинжлэн судлаад нэхэмжлэлийн шаардлагыг ханг шийдвэрлэх үндэслэлтэй гэж үзлээ.

2. Нэхэмжлэгч “******* ******* *******” нь хариуцагч , , , ******* нарт  холбогдуулан 2024 оны 02 сарын 29-ний өдрийн дугаартай “Тэжээлийн буудай зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ”-ний үүргээ гүйцэтгээгүй гэх үндэслэлээр тэжээлийн буудайн үнэ 525000000 төгрөг, анз 262500000 төгрөг, нийт 787500000 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэл гаргээ.

3. Хариуцагч нь “Улсын онцгой комиссын болон Сангийн яамнаас өгсөн чиглэлээр тус тэжээлийн буудайны үнийг , ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамнаас шийдэх чиглэл өгч аймаг зөвхөн тээврийн зардлыг хариуцахаар болж ******* ******* *******ас 750 тонн тэжээлийн буудайг тээвэрлэх тээврийн зардлыг хариуцан үнэ төлбөргүй хүлээн авч сумдад хуваарилан тара дуусгасан. Улсын онцгой комиссоос өгсөн чиглэлийн дагуу уг тэжээлийн буудайг үнэ төлбөргүй малчдад олгож аймаг, сумдын санхүүгийн тайланд 750 тонн тэжээлийн буудайг үнэ төлбөргүй орлогоор хүлээн авч тайлагнасан бөгөөд “******* ******* *******” тай тооцоо нийлсэн актаар баталгасан, санхүүгийн тайланд тусгасан өр авлага байхгүй болно. Өвөлжилт, хаваржилтын хүндрэлийг даван туулахтай холбогдуулан “******* ******* *******” йн нөөцөд буй 10,200 тонн тэжээлийн буудай, ******* нэгжүүдэд хадгалагд байгаа 9000 тонн тэжээлийн буудай, малын тэжээлийг төмөр болон цагаан зудтай аймгуудад олгох арга хэмжээг шуурхай зохион байгуулах чиглэлээр Засгийн газрын 2024 оны 02 сарын 28-ны өдрийн “Өвөлжилт, хаваржилтын хүндрэлийг даван туулахтай холбогдуулан авах арга хэмжээний тухай” 76 дугаар тогтоол гарч тус тогтоолын 3 дугаар заалтад “******* ******* *******” йн тэжээлийн буудайны үнэ болох 7140000000 төгрөгийг 2024 оны батлагдсан төсвийн хүрээнд зохицуулалт хийх замаар санхүүжүүлэх лыг зохион байгуулахыг , ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Х.Болорчулуунд үүрэг болгосон тогтоол гарсан. “******* ******* *******” кампаниас нэхэмжилж буй 525000000 төгрөг, алданги гэх 262500000 төгрөгийг хариуцах эрх зүйн үндэслэл байхгүй болно” гэх үндэслэлээр,

хариуцагч Санхүү, төрийн хэлтсийн Г. нь “2024 оны 02 сарын 26-ны өдрийн Улсын онцгой комиссоос , Санхүү, төрийн хэлтсийн нарыг цахимаар оролцуулан үүрэг даалгавар өгсөн. Уг хурал Сангийн яам болон ******* ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамнаас албаны хүмүүс оролцож мэдээлэл өгсөн. Уг хурлаар аймгуудыг тэжээлийн буудай тат авах лыг яаралтай зохион байгуулах, тээврийн зардлыг хариуцах, гамшгийн эрсдэлийг бууруулах арга хэмжээнд төсвийн зохицуулалтыг хийх чиглэл өгсөн. Тус чиглэлийн дагуу аймаг ******* ******* *******ас 750 тонн тэжээлийн буудайг тээврийн зардлыг хариуцан үнэ төлбөргүй хүлээн авсан. Улсын онцгой комиссын болон Сангийн яамнаас өгсөн чиглэл нь тус тэжээлийн буудайны үнийг дээд газраас шийдэхээр чиглэл өгч зөвхөн тээврийн зардлыг хариуцахаар болсон. Засгийн газрын 2024 оны 02 сарын 28-ны өдрийн “Өвөлжилт, хаваржилтын хүндрэлийг даван туулахтай холбогдуулан авах арга хэмжээний тухай” 76 дугаар тогтоол гарч тус тогтоолын 3 дугаар заалтад “******* ******* *******” йн тэжээлийн буудайны үнэ болох 7140000000 төгрөгийг 2024 оны батлагдсан төсвийн хүрээнд зохицуулалт хийх замаар санхүүжүүлэх лыг зохион байгуулахыг , ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Х.Болорчулуунд үүрэг болгосугай” гэж заасан тул төсвөөс уг тэжээлийн буудайны үнийг төлөхгүй болно. Мөн түүнчлэн тухайн үеийн сайд, нарын өгсөн чиглэлийн дагуу уг тэжээлийн буудайг үнэ төлбөргүй малчдад олгож аймаг, сумдын санхүүгийн тайланд 750 тонн тэжээлийн буудайг үнэ төлбөргүй орлогоор хүлээн авч тайлагнасан бөгөөд “******* ******* *******" тай тооцоо нийлсэн актаар баталгасан, санхүүгийн тайланд тусгасан өр авлага байхгүй болно” гэх үндэслэлээр,

хариуцагч , ******* газрын Б. нь “Засгийн газрын 2024 оны 02 сарын 28-ны өдрийн “Өвөлжилт, хаваржилтын хүндрэлийг даван туулахтай холбогдуулан авах арга хэмжээний тухай” 76 дугаар тогтоол гарч тус тогтоолын 3 дугаар заалтад “******* ******* *******” йн тэжээлийн буудайны үнэ болох 7140000000 төгрөгийг 2024 оны батлагдсан төсвийн хүрээнд зохицуулалт хийх замаар санхүүжүүлэх лыг зохион байгуулахыг , ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Х.Болорчулуунд үүрэг болгосугай” гэж заасан тул төсвөөс уг тэжээлийн буудайны үнийг төлөхгүй болно. Мөн түүнчлэн тухайн үеийн сайд, нарын өгсөн чиглэлийн дагуу уг тэжээлийн буудайг үнэ төлбөргүй малчдад олгож аймаг, сумдын санхүүгийн тайланд 750 тонн тэжээлийн буудайг үнэ төлбөргүй орлогоор хүлээн авч тайлагнасан бөгөөд “******* ******* *******" тай тооцоо нийлсэн актаар баталгасан, санхүүгийн тайланд тусгасан өр авлага байхгүй болно” гэх үндэслэлээр тус тус нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч маргээ.

4. Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.1 дэх хэсэгт “Худалдах-худалдан авах гэрээгээр худалдагч нь биет байдлын доголдолгүй, эрхийн зөрчилгүй хөрөнгө, түүнтэй холбоотой баримт бичгийг худалдан авагчийн өмчлөлд шилжүүлэх буюу бараа бэлтгэн нийлүүлэх, худалдан авагч нь худалдагчид хэлэлцэн тохирсон үнийг төлж, худалдан авсан хөрөнгөө хүлээн авах үүргийг тус тус хүлээнэ” гэж заасан ба талуудын хооронд хуулийн дээрх хэсэгт дурдсан худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулагдсан гэж үзэх үндэслэлтэй байна.

Нэхэмжлэлд хавсаргасан 2024 оны 02 сарын 29-ний өдрийн дугаартай “Тэжээлийн буудай зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ”-нд , ******* газрыг худалдан авагч гэж тодорхойлж, улмаар хэлтсийн Г., , ******* газрын Б. нар тус гэрээнд гарын үсэг зурж, баталжээ.

Иймд нэхэмжлэгч “******* ******* ” нь 2024 оны 02 сарын 29-ний өдрийн ТБ-А/2024/10 дугаартай “Тэжээлийн буудай зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ”-ний үүргийн гүйцэтгэлд 525000000 төгрөгийг хариуцагч , , , ******* нараас гаргуулахаар шаардах эрхтэй байна.

Иргэний хуулийн 232 дугаар зүйлийн 232.1 дэх хэсэгт “Хүлээсэн үүргээ гүйцэтгээгүй буюу зохих ёсоор гүйцэтгээгүй тал хууль болон гэрээнд зааснаар нөгөө талдаа төлөх ёстой мөнгөн төлбөрийг анз гэнэ” гэж, мөн зүйлийн 232.4 дэх хэсэгт “Анз нь торгууль алданги гэсэн төрөлтэй байна. Анзын нийт дүн гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 50 хувиас хэтэрч болохгүй” гэжээ.

Талуудын хооронд худалдах, худалдан авах гэрээний үүрэг үүссэн тул хариуцагч , , , ******* нараас анз 262500000 төгрөг гаргуулахаар шаардах эрх нэхэмжлэгч “******* ******* *******” д үүснэ.

5. Иймд нэхэмжлэлийн шаардлагыг ханг, , , , ******* нараас 787500000 /долоон зуун наян долоон сая таван зуун мянган/ төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч “******* ******* *******” д олгохоор шийдвэрлэлээ.

          6. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1.3 дахь хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгч “******* ******* *******” нь улсын тэмдэгтийн хураамж төлөхөөс чөлөөлөгдсөн болохыг дурдав.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.1, 115.2.1, 116, 118 дугаар зүйлд тус тус заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.1 дэх хэсэгт зааснаар хариуцагч , , , ******* нараас 787500000 /долоон зуун наян долоон сая таван зуун мянган/ төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч “******* ******* *******” д олгосугай.

2. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1.3 дахь хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгч “******* ******* *******” нь улсын тэмдэгтийн хураамж төлөхөөс чөлөөлөгдсөн болохыг дурдсугай.

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119, 120 дугаар зүйлд зааснаар шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох ба талууд шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардан авснаас хойш 14 хоногийн дотор Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэйг дурдсугай. 

 

 

 

 

                   ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ                        З.УУГАНБАЯР