05            04             8                                       309/ШШ05/0040

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Дорнод аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч Х.Отгонжаргал даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны “Б” танхимд хийсэн хуралдаанаар ******* нэхэмжлэлтэй, хариуцагч ******* холбогдох  

Нэхэмжлэлийн шаардлага: “0 оны 7 сараас 03 оны 4 сар хүртэл түрээслүүлсэнээс олох байсан орлого  57 50 000 төгрөг, 0 оны 5, сарын түрээс 4 00 000 төгрөг, дулаан, цахилгаан усны төлбөр 3 8 548 төгрөг  нийт 74 58 548 төгрөг гаргуулах үндсэн шаардлагатай,

Сөрөг шаардлага: Үл хөдлөх хөрөнгийг түрээслэхэд гаргасан зардал  57 88 төгрөг гаргуулах тухай шаардлагатай иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд оролцогчид:

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч: *******

Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч:*******

Хариуцагч: *******

Хариуцагчийн өмгөөлөгч: *******

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга: Г.Болормаа нар оролцов.

                                                            ТОДОРХОЙЛОХ нь:

.Нэхэмжлэгч болон түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: ******* овогтой ******* би өөрийн аав ******* *******ын барьж босгосон Дорнод аймгийн сумын дугаар багийн зойрийн болон , дугаар давхарын 74.4 м талбайн худалдаа үйлчилгээ явуулж байгаа үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөгч билээ. Гэтэл иргэн Г.Батхүү нь хууль бусаар эзэмшиж, ашиглаж, түрээсийн орлого үр шимийг хууль бусаар авч байна. Уг объектын өмчлөгч болохоо би 0 оны сараас эхлэн өөрт нь мэдэгдсэн, аав ******* ч бас мэдэгдсэн. Гэтэл уг объектыг худалдан авъя сарын хугацаа өгчих гэдэг санал тавихад манай аав *******, хүү болох Т.******* бид хоёр нь ярилцаад 850 000 000 төгрөгөөр худалдаж болох юм. сарын хугацаанд мөнгөө өгч тооцоо хийвэл өгч болно гэсэн байдаг. Гэтэл сарын дотор уг мөнгөө бүтээгээгүй одоог хүрсэн бөгөөд түрээсийн орлогоосоо сард 5 000 000 төгрөг эхлээд өгч байя, зээл мөнгө нь бүтнэ гэхлээр нь бас боломж олгосон. ,7 сард нийт 7сая 00 мянган төгрөг өгсөн тэгээд дахиж түрээсийн мөнгө өгөөгүй. 7 сараас хойш би худалдахгүй гэдгээ хэлж албан ёсоор бусдад түрээсэлж манай хөрөнгийн эзэмшигч, ашиглагч биш байж хүмүүсээс түрээсийн орлого аваад байгаагаа зогсоохыг мэдэгдсэн. Түрээслэгч нарт нь энэ талаар бүгдэд мэдэгдэж, бидэнтэй түрээслэж буй талбайгаа үргэлжлүүлэн гэрээгээ байгуулж ашиглаж болно. Үгүй бол чөлөөл гэж мэдэгдэл өгсөн. Түрээслэгч нарыг ******* янз бүрээр хуурч, дарамтлан өрөө тасалгаануудыг нэмж түрээслэн хууль бусаар ашигласаар байсан ба хамгийн сүүлчийн талбайг нь ШШГ ажиллагаа хийлгэж 03 оны 9 дүгээр сард чөлөөлүүлсэн. Иймд миний хууль ёсны өмч мөн болохыг мэдсээр байж чөлөөлж өгөхгүй бусдад хууль бусаар түрээсэлж орлого олж байсан тул би өөрийн өмчийг түрээсэлсэн болон үргэлжлүүлэн түрээслэгч нараас түрээсийн төлбөр төлж байсан төлбөр буюу надад орох орлогыг тооцон 0 оны 7 сараас чөлөөлөх хүртэлх орлогыг тооцон 57 50 000 төгрөгийг нэхэмжилж байна. Энэ асуудлыг шийдвэрлэж өгнө үү  гэж.

а/ Нэхэмжлэлийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч 04 оны 0 сарын 0-ны өдөр гаргасан нэмэгдүүлсэн нэхэмжлэлийн шаардлагадаа:  ******* итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч миний бие 03 оны 9 сарын 5-нд Дорнод аймаг дахь сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхэд 57 50 000 төгрөгийн нэхэмжлэл гаргасан боловч ******* холбогдох 50 393 төгрөгийн дулаан, цахилгааны төлбөр, НАА-н газраас цэвэр бохир усны төлбөрийн үлдэгдэл 58 55 төгрөгийг байнга нэхэмжилсээр байна. Эдгээр нь нийт 3 8 548 төгрөгөөр нэхэмжлэлийн шаардлагаа нэмэгдүүлж байна гэжээ.

б. 05 оны 0 сарын 7-ны өдөр гаргасан нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь нэмэгдүүлсэн нэхэмжлэлийн шаардлагадаа: 04 оны сарын -ний өдрийн 38/шш04/005 дугаартай анхан шатны шүүхээс түрээсийн гэрээ байхгүй, учраас төлбөр төлсөн гэх үндэслэлгүй гэж үзсэн учраас 0 оны 5, сард гийн түрээсэлж олсон түрээсийн төлбөрийг нэхэмжилж байна. Үүнд:

В давхар 0 оны 5. сар. сар 00 000- 400 000төгрөг

0 тоот 0 оны 5, сар. сар 400 000- 800 000

0 тоот 0 оны 5, сар. сар 00 000- 00 000

03-4 тоот монре даатгал 0 оны 5, сар. сар 00 000- 00 000

05 тоот 0 оны 5, сар сар 00 000- 00 000

07 тоот 0 оны 5, сар. сар 400 000- 800 000

08 тоот 0 оны 5, сар. сар 400 000- 800 000

09 тоот 0 оны 5, сар. сар 00 000- 00 000

0-03 тоот монгол даатгал 0 оны 5, сар.  00 000- 00 000

0 тоот 0 оны 5, сар. сар 00 000- 00 000

тоот 0 оны 5, сар. сар 00 000- 00 000

Нийт 4 00 000 төгрөг. Эдгээр хүмүүсээс ******* нь авсан тул нэхэмжлэлийн шаардлагаа 4 00 000 төгрөгөөр нэмэгдүүлж байна. Дээрх шаардлагуудаа дэмжиж байна гэв.

 

. Хариуцагч ******* шүүхэд бичгээр ирүүлсэн тайлбар болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа:  Би нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг зөвшөөрч болно. Манай "Дөлгөөн ээж" ХХК нь Дорнод аймгийн сумын -р багт байрлах дугаар байрны , давхрын болон зоорийн давхрын зарим нэг өрөөнүүдийг түрээслүүлж байсан нь үнэн. Тус обьектыг анх , гэх эхнэр, нөхөр хүмүүстэй ярилцаж, тохиролцон худалдаж авахаар болж банкны зээл хөөцөлдөж байсан. Гэвч Kовид-9 Bиpyc rapcaнтай xoлбоотойгоор банкууд зээлээ тодорхойгүй хугацаагаар хойшлуулсан учир худалдан авах явц удааширсан. Гэтэл 0 оны 07 сараас ******* гэх хүн надтай ирж уулзаад "энэ обьект одоо минийх болсон, чи суллаж өг" гэсэн шаардлагыг тавьсан. Би түүнд хандаж худалдаж авах талаар ярилцсан. ******* гуай ч түүнийг хүлээн зөвшөөрч банкнаас зээл гартал чинь хүлээж байя гэж хэлсэн. Банкин дээр зээл судлагдаж байх үед ******* нь намайг шүүхэд өгч хэл ам татлаад банкны зээл бүтэхээ больсон. Би ******* нэхээд байгаа шиг 57.50.000 төгрөгийг түрээсийн үйл ажиллагаагаар авсан, олсон зүйл байхгүй. Би цөөн хэдэн өрөөг түрээслэж, орж ирсэн мөнгөөр нь үйлчлэгч, нягтланг цалинжуулж, сар бүр гардаг ус, цахилгаан, дулаан гэх мэт ашиглалтын урсгал зардалд зарцуулж дууссан.

Ер нь энэ байрны , дугаар давхрын болон зоорийн давхрыг анх засахад зориулж өчнөөн төгрөг зарцуулсан. Би 0 оны 07 дугаар сараас хойш 5,845,000 төгрөгийг түрээсийн орлого олсон. Мөн 08, 09 тоот өрөөний 4,000,000 төгрөгийг нэхэмжилсэн байна. Энэ шаардлагыг би хүлээн зөвшөөрөхгүй. Учир нь худалдаа үйлчилгээний төвүүд стандартын дагуу бүрэн хамгаалсан камержуулсан, хяналтын өрөө байх хэрэгтэй. Иймээс 08 тоот өрөөг хяналтын өрөө болгож ашиглаж байсан. Тус объектын 09 тоот өрөөнд Гэгээ төвийн зохион байгуулагч Түвшиндулам, үйлчлэгч нар байсан. Гэгээ төвийн түрээсийн үйл ажиллагааг явуулахад орчин цэвэрхэн байх хэрэгтэй. Шал, ариун цэврийн өрөөг байнгын цэвэрлэх үйлчлэгч, Гэгээ төвийн өдөр тутмын үйлчилгээний асуудлыг шийдвэрлэх зохион байгуулагч зайлшгүй хэрэгтэй байсан. Иймээс би ажилтан авч ажиллуулсан ба ажил хийлгэж буй хүмүүсийг ажлын өрөөгөөр хангах үүрэгтэй байсан. Гэгээ төвд яагаад 3 ажлын байр байсан талаар тайлбар хэлье. Тухайн үед надад харуул хамгаалалтын газартай гэрээ хийж ажиллах боломж байгаагүй. Цар тахлын улмаас түрээслээгүй өрөөнүүд олон байсан учир сарын орлого маш бага байсан. Мөн хүн цалинжуулж байсан тул харуул хамгаалалтын газартай хамтран ажиллах боломж байгаагүй. Иймээс хялбар аргыг сонгож камержуулж хяналтын өрөөтэй болж өөрөө явж байгаа газартаа болон өрөөндөө ирж хянадаг болсон. Надаар бүх юмаа хийлгэж, бүтэн түрээслэгч, үйлчлүүлэгч татуулчихаад одоо ийм зүйл нэхэмжлээд явж байгааг маш их гайхаж байна. "Гэгээ тев"-ийг Дорнод аймагт бий болгосон, таниулсан хүн бол ******* би юм.

Би дээрх объектын өрөө, тасалгаануудын ихэнхийг 0 оны 09 сард бүрэн хүлээлгэн өгсөн. Би зөвхөн өөрийн эзэмшиж байсан оффисын өрөөг л ашиглаж байсан. Иймд дээрх шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. Гарсан төлбөр нь нэхэмжлэгч талын ашиглаж, бусдад түрээслүүлж байх үеийн зардал гэж үзэж байна гэв.

           

3. Хариуцагч ******* шүүхэд гаргасан сөрөг нэхэмжлэлдээ: Дорнод аймгийн сумын -р баг, дугаар байрны зоорийн болон , дугаар давхарын худалдаа үйлчилгээний зориулалттай талбайг бусдад түрээслүүлэхийн тулд засвар хийсэн зардал болох 9 99 40 төгрөг, тус обьектийг бусдад түрээслүүлэхэд гарсан зардал болох  7 93 74 төгрөг буюу нийт 57 88 төгрөг гаргуулна.

Миний бие ******* нь анх 09 оны 03 дугаар сард сумын -р багт байрлах -р байрны зоорийн болон , дугаар давхрын худалдаа үйлчилгээний зориулалттай талбайг өмчлөгч болох , түүний нөхөр гэх хүмүүстэй тохиролцож, худалдан авах талаар ярилцаж эхэлсэн. Тухайн үед уг объектын талбай нь нийтдээ ямар ч засваргүй, , дугаар давхар нь дулааны паар байхгүй, шал нь плитагүй цементээрээ, нег ч өрөө тасалгаа гаргаагүй буюу талбайнууд нь өрөөнд хуваагдаагүй байсан. Би өөрөө худалдан авах зорилготой байсан учир тус объектын , -р давхар болон зорийн давхарт өөрийн хүч, хөрөнгөөр засвар үйлчилгээ хийж өнөөдрийн “Гэгээ төв”-ийг бий болгож, өөрийн менежментээр түрээслэгч, үйлчлүүлэгч татсан. Энэхүү засварын ажилд нийт 9 99 40 төгрөг зарцуулсан баримт бэлэн байна. Тухайн үед "Ковид-9" Вирусын цар тахалтай байсан учир бүх арилжааны банкууд зээлээ зогсоосон байсан учир би тус объектыг худалдан авч чадаагүй, зээл гарахыг хүлээгээд байж байсан. Гэтэл 0 оны 5-р сард болон ******* нар надтай уулзаад тус объектыг *******т худалдаж байгаа талаар хэлсэн. Би өмчлөгч , ******* нарт хандаж миний энэ объектод хийсэн засварын зардлыг хэн хариуцах юм бэ гэж асуухад ******* гуай хариуцна биз дээ гэж ийг хэлэхэд ******* нь тэгнэ гэж хэлж байсан. Би ******* гуайгаас засварын менгийг гаргуулахыг урьтал болгоогуй. Учир нь нэгэнт энэ объектыг худалдаж авна гэсэн зорилготой байсан тул ******* гуайтай худалдах үнийн талаар санал солилцож үнийн хэмжээг тохиролцсон. Гэвч банкнаас зээл шийдэгдэхгүй удсан учир худалдан авах боломжгүй болсон. Ингээд би *******т тус объектыг 0 оны 09 сараас эхлен өрөө, талбайнуудыг хүлээлгэн өгч, түрээслэгч нарыг *******тай гэрээ байгуулахыг зөвшөөрсөн. Би тухайн объектод түрээслэгч нарыг оруулж, тэдний хэвийн үйл ажиллагааг хангах үүднээс өөрөөс гадна нягтлан бодогч, менежер болон үйлчлэгч авч цалинжуулсан. Мөн хаяг самбар, камержуулалт хийж, барилгын гадна талын өнгө үзэмжийг анхаарч тодорхой хэмжээний  зардал гаргасан. Түүнээс гадна ус, цахилгаан, дулаан, холбооны зардлууд ч гарч байсан. Эне бүгдийг би түрээсийн орлогоор төлж ирсэн. Иймд би дээрх зардлуудыг нэхэмжилнэ. Үүнд:

• Ажилчдын цалингийн зардалд – 000 000 төгрөг
• Цахилгааны зардалд – 4 37 47 төгрөг
• Дулааны зардалд – 50 45 төгрөг
• Холбооны зардалд – 8 000 төгрөг
• Цэвэрлэгээний бодис, материал, ахуйн зардалд – 730 төгрөг
• Гадна хаяг – 500 000 төгрөг
• Камержуулалтын тоног төхөөрөмжид – 00 000 төгрөг
• Барилгын гадна өнгөлгөөнд – 05 000 төгрөг буюу нийт 7 93 74 төгрөг зарцуулсан.

Хэрэв камержуулалтын тоног төхөөрөмжүүдийг надад буцааж өгнө гэвэл 00 000

төгрөг нэхэмжлэхгүй.

Иймд дээрх объектыг засварлаж бусдад түрээслэх орчин, боломжийг бий болгоход гарсан зардал болох 9 99 40 төгрөг, бусдад түрээслүүлэх явцад гарсан зардал болох 7 858 94 буюу нийт 57 88 тегрөгийг нэхэмжилж байсан ба ажилчдын цалинг буруу бодсон байсан тул багасгаж ажилчдын цалинд 500 000 төгрөг буюу үйлчлэгчийн цалинд 4 500 000 төгрөг, би болон зохион байгуулагч менежерийн цалин тус бүр сая төгрөгийг нэхэмжилж байна гэв.

 

4. Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч ******* нь сөрөг нэхэмжлэлийн хариу тайлбартаа: гийн сөрөг нэхэмжлэлтэй танилцлаа гийн нэхэмжлэлд дурдсан зардал, бусад зардал нийлээд 57,7 сая төгрөгийн нэхэмжлэл, нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч ******* надтай хамааралгүй. Надтай хэлэлцэж тохирч засвар өөрчлөлт хийгээгүй. Өмчлөгч гэх хүнтэй ярилцсан. уг тооцоогоо тэдгээр хүмүүстэй хийх ёстой. Бидний хооронд дээрх зардлыг ******* хариуцна гэсэн яриа болоогүй. Харин ч , нар нь уг зардал хөрөнгө оруулалтын асуудал, бидний хоорондох асуудал гэдгийг урьдчилан хэлсэн болно. , нар ихээхэн хөрөнгө оруулж засварын ажил хийгдсэнийг нотолдог. Тэдний гаргасан хөрөнгө мөнгийг биднээс нэхэх эрхгүй. Бахтүү өөрийн хүсэл, үүргээ биелүүлэхийн тулд ажилчдад цалин олгож, урсгал зардлыг төлөх нь түүний үүрэг, миний өмнө ийм үүрэг хүлээгээгүй учир сөрөг нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэв. 

 

     5. Нэхэмжлэгчээс дараах баримтыг хэрэгт нотлох баримтаар ирүүлсэн. Үүнд: Нэхэмжлэгч Т.Алтантулгийн *******т олгосон 03 оны 09 сарын 0-ны өдрийн 3 жилийн хугацаатай итгэмжлэл, / хх 4-р тал/, нэхэмжлэгч Т.******* болон түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч ******* нарын иргэний үнэмлэхний хуулбар / хх 5-р тал/, 0 оны 05 сарын -ний өдрийн 089 дугаартай Үл хөдлөх хөрөнгө бэлэглэлийн гэрээний хуулбар / хх -р тал/, Ү-040094 дугаартай Үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар -р баг, -р байрны зоорь, , давхарын үйлчилгээний зориулалттай талбай / хх 7-р тал/, 0 оны 4 сарын 0-ний өдрийн “Бусдын эд хөрөнгийг хязгаартайгаар эзэмших, ашиглах тухай гэрээ”-ний хуулбар / хх 9-0-р тал/, “Эич Эй” Аж ахуй нэгж, байгууллагын газар эзэмших эрхийн гэрчилгээний хуулбар / хх -р тал/, “Эич Эй” дүрмийн хуулбар / хх -р тал/, “Эич Эй” улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар / хх 3-р тал/, 0 оны 8 сарын -ний өдрийн итгэмжлэлийн хуулбар / хх 4, 5-р тал/, Ү-040094 дугаартай -р баг, байр В давхар тоот 54мкв Үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар / хх 5-р тал/, Ү-0400935 дугаартай -р баг, байр давхарын тоот 08,8 мкв Үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар / хх , 5-р тал/, Ү-040093 дугаар -р баг, байр давхар тоот 78, мкв Үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар / хх 7-р тал/, 03 оны 9 дүгээр сарын 08-ны өдрийн 300505 09/3 дугаартай Шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаа дуусгавар болсон тухай тогтоолын хуулбар / хх 9-р тал/, 03 оны 3 сарын 4-ний өдрийн Т-3/ тоот Түрээсийн гэрээний хуулбар / хх 0--р тал/, 0 оны 0 сарын -ний өдрийн 0 тоот Үл хөдлөх эд хөрөнгө түрээсийн гэрээний хуулбар / хх -3-р тал/, Ү-040093 дугаартай -р баг, байр давхар тоот 78, мкв Үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар / хх 4, 7, 34, 38, 45, 48, -р тал/, 0 оны 9 сарын 5-ны өдрийн 094 тоот үл хөдлөх эд хөрөнгийн хуулбар / хх -р тал/, 0 оны 8 сарын 3-ны өдрийн 8 дугаартай үл хөдлөх эд хөрөнгийн түрээсийн гэрээний хуулбар / хх 8-9-р тал, 03 оны 0 сарын -ны өдрийн 0043 дугаартай үл хөдлөх эд хөрөнгийн түрээсийн гэрээний хуулбар / хх 30-3-р тал/, 0 оны 8 сарын -ны 0094 дугаартай итгэмжлэлийн хуулбар / хх 3, 37, 43, 49, 53, 57, ,-р тал/, *******ын Хур системээс авсан иргэний үнэмлэхний лавлагааны хуулбар / хх 58-р тал/, 0 оны сарын 8-ны 07 дугаартай үл хөдлөх эд хөрөнгө түрээсийн гэрээний хуулбар / хх 35-3-р тал/, 07 оны 07 сарын 7-ны өдрийн 0003034 дугаартай улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар / хх 39-р тал/, 0 оны сарын 8-ны өдрийн “ ” Т.*******д олгосон итгэмжлэлийн хуулбар /хх 40-о тал/, 03 оны 3 сарын 4-ний өдрийн 08 дугаартай үл хөдлөх эд хөрөнгийн түрээсийн гэрээний хуулбар / хх 4-4-р тал/, 03 оны 0 сарын 03-ны өдрийн 0 дугаартай үл хөдлөх эд хөрөнгийн түрээсийн гэрээний хуулбар / хх 4-47р тал/, 0 оны 0 сарын 03-ны өдрийн дугаартай үл хөдлөх эд хөрөнгийн түрээсийн гэрээний хуулбар / хх 50-5-р тал/,  0 оны 0 сарын 4-ний өдөр  дугаартай үл хөдлөх эд хөрөнгийн түрээсийн гэрээний хуулбар / хх 54-55-р тал/, 03 оны 03 сарын 0-ны өдрийн 097 дугаартай үл хөдлөх эд хөрөнгийн түрээсийн гэрээний хуулбар / хх 59-0-р тал/, 03 оны 04 сарын 7-ны өдрийн 049 дугаартай үл хөдлөх эд хөрөнгийн түрээсийн гэрээний хуулбар / хх 3-р тал/, 03 оны 7 сарын 7-ны өдрийн 097 дугаартай үл хөдлөх эд хөрөнгийн түрээсийн гэрээний хуулбар / хх 7-8-р тал/, 03 оны 04 сарын 9-ний өдрийн 039 дугаартай үл хөдлөх эд хөрөнгийн түрээсийн гэрээний хуулбар / хх 7-р тал/, Дорнод НАА-н төлбөр тооцооны дэлгэрэнгүй тайлан / хх 90-9-р тал/,  03 оны 05 сарын 0-ний өдрийн 9/0 тоот “ДБЭХС”ТӨХК-ийн Дорнод салбарын Эрчим хүчний төлбөр барагдуулах тухай албан бичиг / хх 9-р тал/, эрчим хүчний гэрээний хавсралт / хх 93-р тал/, цахилгаан эрчим хүчээр хангах гэрээний хуулбар / хх 94-9/, төлбөрийн нэхэмжлэл / хх 97-98-р тал/,  04 оны 4 сарын 7-ны өдрийн гэрч ийн мэдүүлэг / хх 7-9-р тал/, Л.ийн тодорхойлолт тайлбар / хх-3/, Дорнод аймаг дахь сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 04 оны сарын -ний өдрийн 5 дугаартай шийдвэрийн хуулбар / хх -р тал/ зэрэг болно.

. Хариуцагчаас дараах баримтыг хэрэгт нотлох баримтаар ирүүлсэн. Үүнд:  04 оны сарын 5-ны өдрийн гэрч , , нарын мэдүүлэг / хх 5-57-р тал/, Дөлгөөн ээж улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар / хх 5-р тал/, Дөлгөөн ээж 0.7.-нээс 03.7.3-ний хоорондох Хаан банкны Депозит дансны хуулга / хх -р тал/, Дөлгөөн ээж 0.07.0-нээс 03.07.3-ний хоорондох Худалдаа хөгжил банкны хуулга / хх 7-8-р тал/, *******гийн Хаан банкны Депозит дансны дэлгэрэнгүй хуулга / хх 9-87-р тал/, 0 оны 0 сарын 0-ний өдрийн Худалдаа үйлчилгээний талбай түрээслэх гэрээ / хх 88-9-р тал/, 0 оны 9 сарын -ний өдрийн худалдаа үйлчилгээний байр түрээслэх гэрээ / хх 9-0-р тал/, 0 оны 8 сарын 0-ний өдрийн талбайн түрээсийн гэрээ / хх 0-04-р тал/, 0 оны 4 сарын 5-ны өдрийн худалдаа үйлчилгээний байр түрээслэх гэрээ / хх 05-0-р тал/, 0 оны 0 сарын 0-ний өдрийн худалдаа үйлчилгээний байр түрээслэх гэрээ /хх 09-0-р тал/, Дөлгөөн ээж төлбөрийн баримт / хх -38-р тал/, 0 оны сарын 5-ны өдрийн *******, нарын Хөлсөөр ажиллах гэрээ / хх 39-40-р тал/, 0 оны сарын 0-ний өдрийн дугаартай *******, нарын Хөлсөөр ажиллах гэрээ / хх 4-4-р тал/, 0 оны 7 сарын 0-ний өдрийн Хөдөлмөрийн гэрээ / хх 43-45-р тал/,  0 оны 0 сарын 0-ны өдрийн 0 дугаартай Дөлгөөн ээж ажилд томилох тушаал / хх 4-47-р тал/, 04 оны сарын 7-ны өдрийн Нийгмийн даатгалын шимтгэлийн төлөлтийн талаарх тодорхойлолт / хх 48-49-р тал/, Дөлгөөн ээж 0 оны 07 сарын 0-нээс 03 оны 09 сарын 0-ны өдрийн худалдаа хөгжлийн банкны дансны хуулга / хх --р тал/, хөлсөөр ажилласан ажилчдын 7 сарын сүүлийн цалин олгосон баримт / хх 3-0, 7-р тал/, 0 оны 7 сарын 5-ны өдрийн Дөлгөөн ээж цалингийн тооцооны хүснэгт / хх -5-р тал/, 04 оны сарын 5-ны өдрийн Нийгмийн даатгалын шимтгэлийн төлөлтийн талаарх тодорхойлолт / хх -р тал/, төлбөрийн баримт / хх 8, 3, 5, 7,9, 39, 4,44--р тал/, Бэлэн мөнгөний зарлагын падан / хх 9, , 4, , 8,30-38,40, 4-43, 7-77-р тал/, 0 оны 7 сарын 9-ний өдрийн орлогын падаан / хх -р тал/, 0.05-0-ноос 0 оны 05 сарын -ны хоорондох *******гийн Хаан банкны дансны хуулга / хх-7-р тал/, Гэгээ төвийн гадаах хаяг болон доторх засвар хийж байгаа болон засварын дараах үеийн гэрэл зураг / хх 78-9-р тал/, зэрэг болно.

 

Шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн болон хавтаст хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудыг хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой талаас нь шинжлэн судлаад

 

ҮНДЭСЛЭХ нь:

 

Нэхэмжлэгч нь хариуцагч *******гээс  0 оны 7 сараас 03 оны 4 сар хүртэл түрээслүүлсэнээс олох ёстой орлого  57 50 000 төгрөг, 0 оны 5, сарын түрээс 4 00 000 төгрөг, дулаан, цахилгаан усны төлбөр 3 8 548 төгрөг  нийт 74 58 548 төгрөг гаргуулах шаардлагууудыг гаргасан.

Хариуцагч ******* нь нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг 5 845 000 төгрөг төлөхийг зөвшөөөрч, үлдэх хэсгийг нь зөвшөөрөхгүй,  өөрөөс гаргасан зардалд 57 88 төгрөг гаргуулна гэж сөрөг шаардлага гаргаж маргадаг.

Шүүхээс нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсэг болох 5 845 000 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулж нэхэмжлэгчид, сөрөг шаардлагаас 9 03 3 төгрөгийг нэхэмжлэгч Т.*******ас гаргуулж ******* олгож, үндсэн нэхэмжлэлийн болон сөрөг шаардлагын үлдэх хэсгүүдийг тус тус хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэлээ.

.    Нэхэмжлэгч ******* хариуцагч *******гээс 74 58 548 төгрөг гаргуулах шаардлагын тухайд:

. Нэхэмжлэгч нь Т.******* нь Дорнод аймгийн сумын -р баг -р байрны  В давхарт байршилтай 54 мкв талбайтай, Худалдаа үйлчилгээний зориулалттай үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөгч болох нь үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн 0009530 дугаартай 0 оны 07 сарын 05-ны өдөр олгосон гэрчилгээгээр, тус байрны давхрын 08.8 мкв бүхий үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөгч болох нь  үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн 0003534 дугаартай 0 оны 07 сарын 05-ны өдөр олгосон гэрчилгээгээр, мөн давхарт байршилтай 78. мкв бүхий худалдаа үйлчилгээний зориулалттай үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөгч мөн болох нь үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн 0009535 дугаартай 0 оны 07 сарын 05-ны өдөр олгосон гэрчилгээнүүдээр тус тус тогтоогдож байна. Иймд нэхэмжлэгч нь 0 оны 07 сарын 05-ны өдрөөс эхлэн дээрх үл хөдлөх хөрөнгүүдийг өмчлөх эрхтэй өмчлөгч  болжээ.

Хариуцагч ******* нь үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөгчийг нэхэмжлэгч гэдэгтэй болон дээрх үл хөдлөх хөрөнгийг эзэмшиж, ашиглаж байсантайгаа маргадаггүй.

. Нэхэмжлэгч нь 0 оны 7 сараас эхлэн чөлөөлөх хүртэл олох байсан орлого гэж 57 50 000 төгрөгийг нэхэмжилсэн. Нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлээ дээрх хугацаанд үл хөдлөх хөрөнгийг суллаж өгсөн бол түрээслүүлж олох байсан орлого гэж тайлбарладаг.

Хариуцагч нь нэхэмжлэгчийг 0 оны 7 сараас эхлэн үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөгч болохыг мэдсэн ба худалдаж авахаар харилцан ярилцсан боловч худалдаж авах боломжгүй нөхцөл байдал үүссэн байх ба үл хөдлөх хөрөнгийг суллаж өгөх үүрэгтэй байна. Гэтэл энэ үүргээ биелүүлээгүйгээс нэхэмжлэгч нь олох байсан орлогоо олох боломжгүй нөхцөл байдал тогтоогдож байна.

.3 Энэ үл хөдлөх эд хөрөнгө нь худалдаа үйлчилгээний зориулалттай зоорийн болон , давхарт үйл ажиллагаа явуулдаг, тусгаарлагдсан жижиг тасалгаа бүхий өрөөнүүдтэй ба бүгдийг түрээсэлсэн бол 0 оны 7 сараас 03 оны 9 сар хүртэл олох байсан орлого 57 50 000 төгрөг болох нь баримтаар тогтоогдохгүй байна гэж үзэж хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэлээ.

Иргэний хуулийн 49 дугаар зүйлийн 49.-т Бусдын өмнө хүлээсэн үүргээ гүйцэтгэхээр хэн нэгэн этгээдэд хөрөнгө шилжүүлсэн этгээд уг зүйлийг олж авсан этгээдээс дээрх хөрөнгөө дараахь тохиолдолд буцаан шаардах эрхтэй гэж, мөн хуулийн 49..-д хөрөнгө олж авсан этгээд болон үүрэг гүйцэтгэгч этгээдийн хооронд үүрэг үүсээгүй, эсхүл үүрэг нь хожим дуусгавар болсон буюу хүчин төгөлдөр бус болсон бол шаардах эрхтэй гэж, мөн хуулийн 493.-д Бусдын эд хөрөнгийг үндэслэлгүйгээр, шударга бусаар олж авсан этгээд ийнхүү эд хөрөнгийг олж авсан үеэс, шударгаар олж авсан этгээд нь үндэслэлгүйгээр олж авсан гэдгээ мэдсэн буюу мэдэх ёстой байсан үеэс эхлэн уг хөрөнгөөс олсон буюу өөрийн буруугаас олж чадаагүй зайлшгүй олох ёстой байсан орлого үр шимийг хууль ёсны өмчлөгч буюу эзэмшигчид буцааж өгөх, боломжгүй бол үнийг төлөх үүрэг хүлээнэ гэж тус тус хуульчилсан

Хариуцагч ******* нь уг үл хөдлөх хөрөнгийг өмчлөх, эзэмших, ашиглах эрхгүй болох нь тогтоогдож байх тул үл хөдлөх хөрөнгийг бусдад түрээслүүлсэнээс олсон орлого, үр шимийг нэхэмжлэгчид төлөх үндэслэлтэй байна.

Өөрөөр хэлбэл хариуцагч үл хөдлөх хөрөнгийг эзэмшиж, ашиглах эрхгүй буюу хууль ёсны өмчлөгчид чөлөөлж өгөх үүрэгтэй байх боловч энэ үүргээ биелүүлээгүй болох нь тогтоогдож байна. Иймээс үл хөдлөх хөрөнгийг бусдад түрээслүүлж ашиг олох эрхтэй этгээд биш буюу олсон ашгаа нэхэмжлэгчид өгөх үүрэгтэй.

Нэхэмжлэгч нь үл хөдлөх хөрөнгөө бусдад түрээслүүлсэн бол олох байсан орлого гэж нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлээ тодорхойлдог. Нэхэмжлэгч нь нэхэмжлэлийн шаардлага түүний үндэслэлээ тодорхойлох, нотлох үүрэгтэй ба тухайн үл хөдлөх хөрөнгийг түрээсэлж олох орлого гэдэг нь хэрэгт цугларсан баримтаар тогтоогдохгүй. Энэ эд хөрөнгийг бүх цаг хугацаанд тасралтгүй бусдад түрээслүүлнэ гэдэг нь харьцангүй ойлголт буюу ирээдүйд үүсэх үр дагаварыг тооцож нэхэмжилж байгаа нэхэмжлэлийг хангах боломжгүй байна.

 Харин хариуцагч нь дээрх хугацаанд тухайн үл хөдлөх хөрөнгийг бусдад түрээслүүлж нийт 5 845 000 төгрөг олсон , энэ мөнгийг нэхэмжлэгчид төлөхийг илэрхийлж байх тул энэ хэмжээгээр буюу 5 845 000 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулж нэхэмжлэгчид олгохоор шийдвэрлэлээ.  

.4 Нэхэмжлэгч нь 04 оны 0 сарын 0-ны өдөр  дулаан, цахилгаан, усны төлбөрт 3 8 548 төгрөг гаргуулна гэж нэхэмжлэлийн шаардлагаа нэмэгдүүлсэн.

Хариуцагч нь энэ хугацаанд өөрийн төлөх төлбөрийг төлсөн тул зөвшөөрөхгүй гэж маргадаг.

Нэхэмжлэгч тал нэхэмжлэлийн шаардлагаа нотлохоор Төлбөр тооцооны дэлгэрэнгүй тайлан / хм-ийн 9-р тал/ Дорнод аймаг ДБЭХС ТӨХК-ийн Дорнод салбарын 03 оны 05 сарын 0-ний өдрийн 9/0 дугаартай албан бичиг /хм-ийн 9-р тал/, төлбөрийн нэхэмжлэх 0..0-03.0.8-ны хоорондох төлбөрийг нэхэмжилсэн байна.

Нэхэмжлэгч нь 0 оны 07 сарын 05-ны өдөр энэ үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөгч болсон нь тогтоогддог ба энэ үл хөдлөх хөрөнгийг бусдад түрээслүүлсэнээс олох орлогыг нэхэмжилсэн. Хариуцагч нь түрээслүүлээд олсон бодит орлогыг нэхэмжлэгчид өгөхийг зөвшөөрсөн тул энэ хугацаанд үл хөдлөх хөрөнгийн эзэмших, ашиглахтай холбогдсон зардлыг өмчлөгч хариуцах үндэслэлтэй гэж үзэж нэмэгдүүлсэн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгов.

.5 Нэхэмжлэгч тал 05 оны сарын 7-ны өдөр 0 оны 5, сард гийн түрээслэж олсон  4 00 000 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулна гэж  нэхэмжлэлийн шаардлагаа нэмэгдүүлсэн.

            Хариуцагч энэ хугацаанд нэхэмжлэгч нь тухайн үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөгч болоогүй байсан тул энэ шаардлагыг гаргах үндэслэлгүй гэж үзэж эс зөвшөөрч татгалздаг. Хариуцагч талын татгалзал үндэслэлтэй байх ба нэхэмжлэгч нь тухайн үл хөдлөх хөрөнгийг өмчлөгч 0 оны 7 сарын 05-ны өдөр болсон нь тогтоогдож байх тул нэмэгдүүлсэн энэ шаардлагыг  хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэлээ.

.    Сөрөг шаардлагын тухайд:

. Хариуцагч нь үндсэн нэхэмжлэлтэй тооцуулахаар Үл хөдлөх хөрөнгийг бусдад түрээслүүлэхийн тулд засвар хийсэн зардал 9 99 40 төгрөг, тус обьектыг түрээслүүлэхэд гарсан зардал 7 93 74 төгрөг, нийт 57 88 төгрөг гаргуулах сөрөг шаардлагыг гаргасан.

Шүүх хуралдаан дээр сөрөг шаардлагаа багасгаж ажилчдын цалин 500 000 төгрөг,  цахилгааны зардал 4 37 47 төгрөг, дулааны зардалд 50 45 төгрөг, интернетийн зардал 8 000 төгрөг, урсгал зардал 730 төгрөг, хаяг 500 000 төгрөг, камержуулахад гарсан зардал 00 000 төгрөг гадна өнгөнд 05 000 төгрөг нийт 54 34 төгрөгийг гаргуулна гэж тодруулж багасгасан.

. Хариуцагч нь сөрөг шаардлагын үндэслэлээ тайлбарлахдаа тухайн үл хөдлөх хөрөнгийг бусдад түрээслүүлж, ажиллуулахад үйлчлэгч авч өдөр тутмын цэвэрлэгээ үйлчилгээ хийлгэдэг байсан, цэвэрлэгчийн цалин сард 500 000 төгрөг 9 сар буюу 0 оны 7 сараас 03 оны 3 сар хүртэл 9 сар ажиллуулсан цалин 4 500 000 төгрөг, менежер буюу зохион байгуулагчийг сард сая төгрөгөөр цалинжуулж сар ажиллуулж сая төгрөг, тухайн обьектыг би өөрөө хариуцаж байсан тул өөрөө бас сард сая төгрөгийн цалинтай байсан гэж сараар бодож сая төгрөг, нийт ажилчдын цалинд 500 000 төгрөг гаргуулна гэж нэхэмжилсэн.

.3 Нэхэмжлэгч Т.******* нь тухайн үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөгчөөр 0 оны 07 сарын 05-нд болсон.  Хөрөнгийн өмчлөгч нь  тухайн эд хөрөнгөтэй холбоотой зардлыг хариуцах үүрэгтэй. Хариуцагчаас 0 оны 07 сараас эхлэн үл хөдлөх хөрөнгийг түрээслүүлсэнээс олсон орлогыг нэхэмжлэгч авах эрхтэй байх тул тухайн үл хөдлөх хөрөнгөтэй холбоотой болон үйл ажиллагааны зардлыг хариуцах үүрэгтэй байна.

Тухайлбал Иргэний хуулийн 493 дугаар зүйлийн 493.8-д Даалгаваргүйгээр бусдын эрх ашгийн үүднээс үйлдэл хийсний үндсэн дээр хөрөнгө олж авсан этгээд уг хөрөнгөтэй холбогдож гаргасан зардлаа нөхөн төлөхийг шаардаж болно гэж заасан.

Иймд хариуцагчийн сөрөг шаардлагаас үйлчлэгчийн цалин 4 500 000 төгрөг, менежерийн цалин 000 000 төгрөг, цахилгааны зардалд 4 37 47 төгрөг, дулааны зардалд 50 45 төгрөг, урсгал зардал буюу цэвэрлэгээ үйлчилгээнд зориулсан хэрэглэлийн зардалд 730 төгрөг, хаягжуулалтанд гаргасан 790 000 төгрөг, камержуулалт 00 000 төгрөг, гадна фасадны өнгө солих 05 000 төгрөгийг нэхэмжлэгч талаас гаргуулж хариуцагчид олгох нь зүйтэй байна. Эдгээр зардлууд нь хэрэгт ирүүлсэн баримтаар тогтоогдож байна.

.4 Харин хариуцагч ******* нь өөртөө олгосон цалин 000 000 төгрөг нэхэмжилсэнийг хангах хууль зүйн үндэслэлгүй, мөн холбооны зардалд 8 000 төгрөг нэхэмжилж байгаа нь үл хөдлөх хөрөнгөтэй холбоотой зайлшгүй гарах зардал гэж үзэхгүй, хаягжуулалтанд 500 000 төгрөг нэхэмжилсэн боловч баримтаар 790 000 төгрөг зарцуулсан  баримт ирүүлсэн байх тул дээрх зардлуудыг хасаж нэхэмжлэгч талаас 9 0 34 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгохоор шийдвэрлэлээ.

.5 Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч ******* нь сөрөг шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж татгалзсан татгалзлаа тайлбарлахдаа үл хөдлөх хөрөнгийг түрээсэлж мөнгө олж байсан учир ******* өөрөө хариуцах ёстой. Камержуулалт надад хэрэггүй буцааж өгнө, гадна хаяг мөн хэрэггүй буцааж өгөхөд татгалзах зүйлгүй, үйлчлэгч болон менежерийн цалинг би төлөхгүй, надтай тэр хүмүүс гэрээ хийгээгүй тул төлөх үндэслэлгүй гэж маргадаг.

Гэвч тухайн обьект нь худалдаа үйлчилгээний зориулалтаар бусдад түрээслүүлдэг, хэвийн үйл ажиллагааг явуулахын тул үйлчлэгч ажиллах шаардлагатай. Мөн түрээсэлж байгаа түрээслэгч нараас мөнгө хураах, үйл ажиллагааг хэвийн явуулахад хэн нэгэн этгээд ажил үйлчилгээг явуулах шаардлагатай тул зохион байгуулагчийн цалинг нэхэмжилж байгаа нь үндэслэлтэй байна.

Камер болон хаяг, гадна өнгө үзэмжийг сайжруулахад гарсан зардлыг төлөхгүй байх үндэслэлгүй буюу эдгээр зардлууд нь тухайн үл хөдлөх хөрөнгийг түрээслүүлж, хэвийн үйл ажиллагаа яваалахад гарсан зардал гэж үзэж сөрөг шаардлагаас хангаж шийдвэрлэв.

Дээрх үндэслэлүүдээр нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагаас 5 845 000 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, үлдэх 48 73 548 төгрөг гаргуулах хэсгийг хэрэгсэхгүй болгов.

Хариуцагчийн сөрөг шаардлагын зарим хэсэг болох  9 0 34 төгрөгийг Т.*******ас гаргуулж, үлдэх 7 488 000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгов.

Улсын тэмдэгтийн хураамжийн хувьд:

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 5.-т зааснаар Нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангасан бол шүүхийн зардлыг тэр хэмжээгээр хариуцагч буюу нэхэмжлэгчид хуваарилан хариуцуулна гэж тус хуульчилсан.

Нэхэмжлэгч нь шүүхэд нэхэмжлэлийн шаардлагатай холбогдуулан нийт 738 97 төгрөгийг улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн ба үүнийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсэг болох  5 845 000 төгрөгт ногдох 87 75 төгрөгийг  хариуцагчаас гаргуулж нэхэмжлэгчид олгох нь зүйтэй байна.

Хариуцагч сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагатай холбогдуулан 43 890 төгрөгийг улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн ба үүнийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсэг болох 9 0 34 төгрөгт ногдох 53 08 төгрөгийг нэхэмжлэгчээс гаргуулж хариуцагчид олгохоор шийдвэрлэлээ.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.., 5 дугаар зүйлийн 5., 5.., , 8 дугаар зүйлийг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

. Иргэний хуулийн 49 дугаар зүйлийн 49.., 493., 493 дугаар зүйлийн 493.8-д зааснаар хариуцагч *******гээс 5 845 000 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч Т.*******д олгож, нэхэмжлэгч Т.*******ас 9 0 34 төгрөг гаргуулж хариуцагч ******* олгож, үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх 3 405 000 төгрөг, сөрөг шаардлагаас 7 488 000  төгрөг  гаргуулах хэсгийг тус тус хэрэгсэхгүй болгосугай.

. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 5 дугаар зүйлийн 5., 0 дугаар зүйлийн 0.-т зааснаар нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 738 97 төгрөг, хариуцагчийн төлсөн 43 890 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагчаас 87 75 төгрөгийг гаргуулж  нэхэмжлэгчид, нэхэмжлэгчээс  53 08 төгрөг гаргуулж хариуцагчид тус тус олгосугай.

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 0 дугаар зүйлийн 0.-т зааснаар зохигч, гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг гардан авсан өдрөөс хойш 4 хоногийн дотор Дорнод аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах эрхтэй. 

 

 

 

            ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                             Х.ОТГОНЖАРГАЛ