МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

 

Хэргийн индекс:159/2024/0052/3

Сэлэнгэ аймаг да*******ь За*******иргааны *******эргийн ан*******ан шатны шүү*******ийн шүү******* *******уралдааныг Ерөн*******ий шүүгч Л.Одбаатар даргалж, тус шүү*******ийн шүү******* *******уралдааны “А” тан*******имд *******ийсэн нээлттэй шүү******* *******уралдаанаар,

Нэ*******эмжлэгч: Дар*******ан-Уул аймгийн сум дундын ойн анги

Хариуцагч: Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын Засаг дарга, Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал

Гуравдагч этгээд: “Т” ХХК

Шүү******* *******уралдаанд: Нэ*******эмжлэгчийн төлөөлөгч Н.Л, нэ*******эмжлэгчийн өмгөөлөгч П.Баттулга /ца*******им/, Б.Содболд, *******ариуцагч Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Б /ца*******им/ болон өмгөөлөгч Ө.Эрдэнэ-Очир, *******ариуцагч Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын Засаг даргын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч З.М болон өмгөөлөгч Б.Баясгалан, шүү******* *******уралдааны нарийн бичгийн дарга Д.Тунгалаг нар оролцов.

За*******иргааны *******эрэг шүү*******эд *******янан шийдвэлэ******* ту*******ай *******уулийн 22 дугаар зүйлийн 22.2-т “... гуравдагч этгээд *******эрэг *******янан шийдвэрлэ******* ажиллагаанд оролцо*******гүй бол энэ талаар *******үсэлтийг бичгээр гаргана.” гэж заасны дагуу гуравдагч этгээд “Т” ХХК нь *******эрэг *******янан шийдвэрлэ******* ажиллагаанд оролцо*******гүй талаар *******үсэлтээ бичгээр гаргасан тул гуравдагч этгээдийг оролцуула*******гүйгээр *******эргийг шүү******* *******уралдаанаар *******янан шийдвэрлэв.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Нэ*******эмжлэлийн шаардлага: “Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн 2020 оны 9 дүгээр сарын 11-ний өдрийн 42 дугаар тогтоол, 2024 оны 01 дүгээр сарын 09-ний өдрийн “Ойгоос бэлтгэ******* модны төрөл, тоо *******эмжээг батла******* ту*******ай” 123 дугаар тогтоол, Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын Засаг даргын 2024 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдрийн “Ойгоос мод бэлтгэ******* ту*******ай” А/08 дугаар за*******ирамжуудын “Т” ХХК-тай *******олбоотой *******эсэг буюу Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг Бичигт *******адны Бөөр ам гэ******* газарт мод бэлтгэсэнтэй *******олбоотой *******эсгийг илт *******ууль бус боло*******ыг тогтоолго*******” ту*******ай шаардлага бү*******ий нэ*******эмжлэл гаргаж, 2025 оны 6 дугаар сарын 24-ний өдрийн *******эргийг *******янан *******элэлцэ******* шүү******* *******уралдаанд нэ*******эмжлэлийн шаардлагаа “Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн 2019 оны 12 дугаар сарын 30-ны өдрийн 46 дугаар тогтоолыг илт *******ууль бус боло*******ыг тогтоолго*******” ту*******ай шаардлагаар нэмэгдүүлсэн.

Нэг. Хэргийн үйл баримт, процессын түү*******ийн талаар:

1.1. Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сум, Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын *******илийн цэсийн эргэлтийн цэгийн *******увьд тус 2 аймаг нь маргаантай байдаг бөгөөд Газар зо*******ион байгуулалт, геодези, зураг зүйн газрын 2018 оны 5 дугаар сарын 30-ны өдрийн 1/956 тоот албан бичгээр[1] Дар*******ан-Уул, Сэлэнгэ аймгийн Засаг дарга нарт “...Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сум, Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумтай *******иллэ******* “Хонгорын даваа” эргэлтийн цэгийг одоо *******илийн цэс нь мөрдөгдөж байгаа буюу газар зүйн *******увьд “даваа” дээр байрлалтай байгаа эргэлтийн цэгээр мөрдө*******...” шийдвэрийг *******үргүүлж байжээ.

1.2. Дээр******* асуудлаар да*******ин Монгол Улсын барилга, *******от байгуулалтын сайдын 2023 оны 02 дугаар сарын 10-ны өдрийн “Ажлын *******эсэг байгуула******* ту*******ай” 24 дүгээр тушаалаар[2] засаг за*******иргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн *******илийн цэстэй  *******олбоотой үүссэн маргааныг судалж, тогтоо*******, түүнийг шийдвэрлэ******* талаар *******олбогдо******* санал дүгнэлтийг гарга******* үүрэг бү*******ий ажлын *******эсгийг байгуулж, уг ажлын *******эсэг нь Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сум, Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын *******илийн цэсийн эргэлтийн цэг боло******* “Хонгорын даваа” цэгт ажиллаж 2023 оны 11 дүгээр сарын 08-ны өдрийн 02 дугаар дүгнэлтийг гаргасан байна. Тус дүгнэлтээр “Газрын нэгдсэн санд бүртгэлтэй *******илийн цэсийн “Хонгорын даваа” цэг нь Газар зо*******ион байгуулалт, геодези, зураг зүйн газрын  ар*******ивд *******адгалагдаж байгаа Ардын И******* *******урлын тогтоолын 1977 оны 75 дугаар зарлиг болон *******үчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй зарлигийн калькан зургаас зөрүүтэй байна. Газар зүйн нэрийн дагуу сумдын *******илийн цэсийг өөрчилсөн нь ар*******ивын баримт материалаас зөрсөн байна....” гэ******* ерөн*******ий дүгнэлтийг *******ийж, Монгол Улсын барилга, *******от байгуулалтын сайдын 2023 оны 12 дугаар сарын 27-ны өдрийн 1/4823 тоот албан бичгээр аймгуудын Засаг даргын Тамгын газарт дүгнэлтийг *******үргүүлжээ.

1.3. Нэ*******эмжлэгч Дар*******ан-Уул аймгийн сум дундын ойн анги нь Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын Засаг дарга, иргэдийн Төлөөлөгчийн Хурал нь маргаан бү*******ий за*******иргааны актуудыг гаргаж, Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг Хонгорын даваа гэ******* газарт байрла******* Бичигт *******адны Бөөр ам гэ******* газарт мод бэлтгэ******* шийдвэр гарган Дар*******ан-Уул аймгийн ойн санд и******* *******эмжээний *******о*******ирол учруулж байна *******эмээн тус шийдвэрүүдийн “Т” ХХК-тай *******олбоотой *******эсэг буюу Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг Бичигт *******адны Бөөр ам гэ******* газарт мод бэлтгэсэнтэй *******олбоотой *******эсгийг илт *******ууль бус боло*******ыг тогтоолго*******оор нэ*******эмжлэл гарган маргасан.

Хоёр. Хэргийн оролцогч, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгчийн тайлбар түүний үндэслэл:

2.1. Нэ*******эмжлэгч Дар*******ан-Уул аймгийн сум дундын ойн анги шүү*******эд бичгээр ирүүлсэн нэ*******эмжлэлдээ: “... Монгол Улсын Үндсэн *******ууль 58 дугаар зүйлийн 2 да*******ь заалт буюу “Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн *******илийн цэсийг Засгийн газрын өргөн мэдүүлснээр Улсын И******* Хурал батална” гэж заасан байдаг гэтэл тус Үндсэн *******уулийн заалтыг Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын удирдлагууд зөрчиж Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг “Хонгорын даваа” гэ******* газар 9000 га газрыг өөрийн сумын нутаг дэвсгэр мэт дур мэдэн эзэмшиж, *******олбогдо******* шийдвэрүүдийг гаргасаар ирсэн байдаг. Ту*******айн 2 сумын дээр******* газрын асуудал маргааны *******эмжээнд *******үрсэн тул *******олбогдо******* эр******* бү*******ий байгууллагаас маргааныг эцэслэн шийдвэрлэ******* тодор*******ой ажиллагаа явуулсны үр дүнд Барилга, *******от байгуулалтын яамны сайдын 2023 оны 24 дүгээр тушаалаар улсын *******эмжээнд засаг за*******иргаа нутаг дэвсгэрийн нэгжийн *******илийн цэстэй *******олбоотой үүссэн маргааныг нарийвчлан судалж тогтоо*******, шийдвэрлэ******* талаар *******олбогдо******* санал дүгнэлтийг гарга******* үүрэг бү*******ий ажлын *******эсгийг Газар зо*******ион байгуулалт, геодези, зураг зүйн газар болон 21 аймгийн Газрын *******арилцаа, барилга, *******от байгуулалтын газрын дарга нарыг оролцуулан байгуулж тус ажлын *******эсгээс 2023 оны 11 дүгээр сарын 08-ны өдрийн 02 дугаартай “Засаг за*******иргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн *******илийн цэсийн маргаантай эргэлтийн цэгийг шалгасан ажлын *******эсгийн дүгнэлт”-ийг гаргасан. Тус дүгнэлтээр дээр******* маргаан бү*******ий газар нь Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг дэвсгэрт *******амаара******* газар гэдгийг нарийвчлан тогтоож энэ ту*******ай албан ёсны дүгнэлтийг Барилга, *******от байгуулалтын сайдын 2023 оны 12 дугаар сарын 27-ны өдрийн 1/4823 дугаар албан бичгээр Дар*******ан-Уул аймгийн Засаг дарга Б.Азжаргалд *******үргүүлсэн байдаг.

Гэтэл Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал, Засаг дарга нар эр******* бү*******ий төрийн за*******иргааны байгууллагын дүгнэлт, *******ариуг үл тоож Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг дэвсгэр боло******* Бичигт *******адны Бөөр ам гэ******* газраас и******* *******эмжээний мод бэлтгэ******* шийдвэр гарган *******олбогдо******* *******уулийг зөрчиж Дар*******ан-Уул аймгийн Ойн санд и******* *******эмжээний *******о*******ирол учруулаад байна. Өмнө нь энэ*******үү нэ*******эмжлэлийг тус шүү*******эд гаргасан боловч шүү*******ээс урьдчилан шийдвэрлэ******* ажиллагаа *******ийлгэ******* шаардлагыг биелүүлээгүй гэсэн үндэслэлээр 2024 оны 05 дугаар сарын 01-ний өдрийн 159/ШЗ2024/0085 дугаар за*******ирамжаар нэ*******эмжлэлийг *******үлээн ава*******аас татгалзсан бөгөөд дээр******* шүүгчийн за*******ирамжийн дагуу Сэлэнгэ аймгийн засаг даргад гомдол гарга*******ад ту*******айн гомдлыг Сэлэнгэ аймгийн Газрын *******арилцаа, барилга *******от байгуулалтын газарт шилжүүлсэн бөгөөд тус газраас 2024 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн 01/210 дугаар “Хариу *******үргүүлэ******* ту*******ай” албан тоотоор эс зөвшөөрсөн *******ариу ирүүлээд байна.

Иймд дээр******* *******ариуг *******үлээн зөвшөөрө*******гүй бай******* тул Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн 2020 оны 09 дүгээр сарын 11-ний өдрийн 42 дугаар тогтоол, 2024 оны 01 дүгээр сарын 09-ний өдрийн “Ойгоос бэлтгэ******* модны төрөл, тоо *******эмжээг батла******* ту*******ай” 123 дугаар тогтоол, Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын Засаг даргын 2024 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдрийн “Ойгоос мод бэлтгэ******* ту*******ай” А/80 дугаар за*******ирамжуудын Дар*******ан-Уул аймагт *******олбогдо******* *******эсгийг тус тус илт *******ууль бус боло*******ыг тогтоолго******* ту*******ай нэ*******эмжлэлийн шаардлагыг шүү*******эд гаргаж байгааг *******үлээн авч бү*******элд нь *******ангаж шийдвэрлэж өгнө үү.” гэжээ.

2.2. Хариуцагч Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал шүү*******эд бичгээр ирүүлсэн *******ариу тайлбартаа: “...Нэ*******эмжлэлийн үндэслэлд дурдсанчлан Барилга, *******от байгуулалтын сайдын 2023 оны 24 дүгээр тушаалаар улсын *******эмжээнд засаг за*******иргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн *******илийн цэстэй *******олбоотой үүссэн маргааныг нарийвчлан судалж, тогтоо*******, шийдвэрлэ******* талаар *******олбогдо******* санал дүгнэлтийг гарга******* үүрэг бү*******ий ажлын *******эсэг байгуулагдан 2023 оны 11 сарын 08-ны өдөр маргаан бү*******ий газарт *******ээрийн *******эмжилтийг талуудыг байлцуулан *******ийсэн.

Ажлын *******эсгийн төлөөллүүд нь ар*******ивын нотло******* баримт материалыг авчра*******даа Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумтай *******олбоотой шаардлагатай материалыг бүрэн гүйцэт авчраагүй, *******эт нэг талыг барьсан баримтыг үзүүлж ялгавартай байдлыг бий болгосон гэж үзэн Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сум, Сэлэнгэ аймгийн Газрын *******арилцаа, барилга, *******от байгуулалтын газар, Сэлэнгэ аймгийн Засаг даргын тамгын газрын *******олбогдо******* төлөөллүүд *******үлээн зөвшөөрө******* боломжгүй талаар******* саналаа ту*******айн *******эмжилтийн явцад тэмдэглүүлсэн. Мөн түүнчлэн ажлын *******эсгийн дүгнэлт бү*******ий албан тоотыг тус суманд одоог *******үртэл ирүүлээгүй болно. Монгол улсын үндсэн *******уулийн 58 дугаар зүйлийн 58.2-т заасны дагуу аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн *******илийн цэсийг Засгийн газрын өргөн мэдүүлснээр Улсын и******* *******урал батла******* тул *******үчин төгөлдөр мөрдөгдөж байгаа *******илийн цэсийн *******үрээнд *******олбогдо******* за*******ирамж шийдвэрийг гарган ажиллаж байна.

Шаардлага 1: Сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2020 оны 09 сарын 11- ний өдрийн 42 дугаар тогтоол үйлдэгдээгүй болно.

Шаардлага 2, 3: Сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2024 оны 01 дүгээр сарын 09-ний өдрийн 123 дугаар тогтоол, сумын Засаг даргын 2024 оны 01 сарын 15-ны өдрийн А/08 дугаар за*******ирамж шийдвэр нь Монгол Улсын засаг за*******иргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын ту*******ай, Ойн ту*******ай *******ууль болон Сэлэнгэ аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2023 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдрийн 147 дугаар тогтоолыг тус тус үндэслэл болгосон.

Мөн Ойн ту*******ай *******уулийн 32 дугаар зүйлийн 32.3-т "Сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал нь ойн сангийн тодор*******ой *******эсгийг гэрээгээр эзэмшигч ойн нө*******өрлөл, аж а*******уйн нэгж, ойн мэргэжлийн байгууллагын ойн менежментийн төлөвлөгөө болон иргэдийн *******эрэгцээг үндэслэн энэ *******уулийн 35.1, 35.2 да*******ь *******эсэгт заасны дагуу ойгоос бэлтгэ******* модны төрөл, тоо *******эмжээг дараа******* байдлаар тогтооно" гэж заасны дагуу ойн сангийн тодор*******ой *******эсгийг гэрээгээр эзэмшигч ойн нө*******өрлөл, аж а*******уйн нэгж, ойн мэргэжлийн байгууллагуудын ойн менежментийн төлөвлөгөөг үндэслэн тогтоосон болно. Иймд Дар*******ан-Уул аймгийн сум дундын ойн ангиас гаргасан нэ*******эмжлэлийн шаардлагыг бү*******элд нь *******үлээн ава*******аас татгалзаж байна.” гэжээ.

2.3. Хариуцагч Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын Засаг дарга шүү*******эд бичгээр ирүүлсэн *******ариу тайлбартаа: “...Нэ*******эмжлэлийн үндэслэлд дурдсанчлан Барилга, *******от байгуулалтын сайдын 2023 оны 24 дүгээр тушаалаар улсын *******эмжээнд засаг за*******иргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн *******илийн цэстэй *******олбоотой үүссэн маргааныг нарийвчлан судалж, тогтоо*******, шийдвэрлэ******* талаар *******олбогдо******* санал дүгнэлтийг гарга******* үүрэг бү*******ий ажлын *******эсэг байгуулагдан 2023 оны 11 дүгээр сарын 08-ны өдөр маргаан бү*******ий газарт *******ээрийн *******эмжилтийг талуудыг байлцуулан *******ийсэн.

Ажлын *******эсгийн төлөөллүүд нь ар*******ивын нотло******* баримт материалыг авчра*******даа Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумтай *******олбоотой шаардлагатай материалыг бүрэн гүйцэт авчраагүй, *******эт нэг талыг барьсан баримтыг үзүүлж ялгавартай байдлыг бий болгосон гэж үзэн Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сум, Сэлэнгэ аймгийн Газрын *******арилцаа, барилга, *******от байгуулалтын газар, Сэлэнгэ аймгийн Засаг даргын тамгын газрын *******олбогдо******* төлөөллүүд *******үлээн зөвшөөрө******* боломжгүй талаар******* саналаа ту*******айн *******эмжилтийн явцад тэмдэглүүлсэн.

Мөн түүнчлэн ажлын *******эсгийн дүгнэлт бү*******ий албан тоотыг тус суманд одоог *******үртэл ирүүлээгүй болно. Монгол улсын үндсэн *******уулийн 58 дугаар зүйлийн 58.2-т заасны дагуу аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн *******илийн цэсийг Засгийн газрын өргөн мэдүүлснээр Улсын и******* *******урал батла******* тул *******үчин төгөлдөр мөрдөгдөж байгаа *******илийн цэсийн *******үрээнд *******олбогдо******* за*******ирамж шийдвэрийг гарган ажиллаж байна.

Шаардлага 1: Сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2020 оны 09 дүгээр сарын 11-ний өдрийн 42 дугаар тогтоол үйлдэгдээгүй болно.

Шаардлага 2, 3: Сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2024 оны 01 дүгээр сарын 09-ний өдрийн 123 дугаар тогтоол, сумын Засаг даргын 2024 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдрийн А/08 дугаар за*******ирамж шийдвэр нь Монгол Улсын засаг за*******иргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын ту*******ай, Ойн ту*******ай *******ууль болон Сэлэнгэ аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2023 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдрийн 147 дугаар тогтоолыг тус тус үндэслэл болгосон.

Мөн Ойн ту*******ай *******уулийн 32 дугаар зүйлийн 32.3-т "Сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал нь ойн сангийн тодор*******ой *******эсгийг гэрээгээр эзэмшигч ойн нө*******өрлөл, аж а*******уйн нэгж, ойн мэргэжлийн байгууллагын ойн менежментийн төлөвлөгөө болон иргэдийн *******эрэгцээг үндэслэн энэ *******уулийн 35.1, 35.2 да*******ь *******эсэгт заасны дагуу ойгоос бэлтгэ******* модны төрөл, тоо *******эмжээг дараа******* байдлаар тогтооно" гэж заасны дагуу ойн сангийн тодор*******ой *******эсгийг гэрээгээр эзэмшигч ойн нө*******өрлөл, аж а*******уйн нэгж, ойн мэргэжлийн байгууллагуудын ойн менежментийн төлөвлөгөөг үндэслэн тогтоосон болно. Иймд Дар*******ан-Уул аймгийн сум дундын ойн ангиас гаргасан нэ*******эмжлэлийн шаардлагыг бү*******элд нь *******үлээн ава*******аас татгалзаж байна.” гэжээ.

2.4. Нэ*******эмжлэгч Дар*******ан-Уул аймгийн сум дундын ойн анги шүү*******эд бичгээр ирүүлсэн 2025 оны 5 дугаар сарын 13-ны өдрийн “Нэ*******эмжлэлийн шаардлага тодруула******* ту*******ай” 27 тоот албан бичигтээ: “Монгол Улсын и******* *******урлын 1994 оны 5 дугаар сарын 06-ны өдрийн 32 дугаар тогтоолоор Дар*******ан-Уул аймгийг байгуулан, Дар*******ан, Шарын гол, Хонгор, Ор*******он сумын *******илийн цэсийг баталсан байдаг. Улмаар 1997 онд Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын газрын нэгдмэл сангийн зургийг *******үлээлгэж өгсөн байдаг бөгөөд ту*******айн баримтыг *******автаст *******эрэгт *******авсаргасан болно.

Мөн 2013 онд Дар*******ан-Уул аймгийн Ой зо*******ион байгуулалтыг "Ойн судалгаа *******өгжлийн төв"-ийн гүйцэтгэж *******үлээлгэн өгсөн тайлан, ой тар*******алтын зурагтай дав*******цаж ту*******айн Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2020 оны 9 дүгээр сарын 11-ний өдрийн 42 дугаар тогтоолоор "Т” ХХК эзэмшиж, тус иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2024 оны 01 дүгээр сарын 09-ний өдрийн "Ойгоос мод бэлтгэ******* модны төрөл тоо *******эмжээг батла******* ту*******ай” 123 дугаар тогтоол, түүний *******авсралтын 14 дүгээр жагсаалтад бичигдсэн "Т" ХХК -тай *******олбогдо******* *******эсэг, Ерөө сумын Засаг даргын 2024 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдрийн "Ойгоос мод бэлтгэ******* ту*******ай" А\08 дугаар за*******ирамж зэрэг шийдвэрүүд нь Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын ойн сангийн 16 дугаар *******эсэглэлийн 52,53, 18 дугаар *******эсэглэлийн 21 дүгээр ялгарлаас буюу Бичигт *******адны Бөөр ам гэ******* газарт *******эрэглээний и******* *******эмжээний мод бэлтгэсэн *******ууль бус үйлдэл гарга******* э******* үндэс болсон.

Эдгээр шийдвэрүүд нь Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг дэвсгэрт *******эрэгжи*******ээр гарсан нь Монгол улсын засаг за*******иргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж түүний удирдлагын ту*******ай *******уулийн 59, 17, 66.1 гэж заасныг зөрчиж байгаа нь ту*******айн актыг "Т" ХХК *******олбоотой *******эсэг нь за*******иргааны ерөн*******ий *******уулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.3 да******* заалт, 47.1.6 да******* заалтад заасан үндэслэлд *******амаарч бай******* тул дээр******* шийдвэрүүдийн "Т" ХХК-тай *******олбоотой *******эсэг буюу Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг Бичиг Хадны Беер ам гэ******* газарт мод бэлтгэсэнтэй *******олбоотой *******эсгийг илт *******ууль бус боло*******ыг тогтоож өгнө үү.

Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын 2013 оны Ой зо*******ион байгуулалтын тайланд Хонгор сумын ойн санд арчилгаагаар нарс мод бэлтгэ******* нөөц тогтоогдоогүй бөгөөд Дар*******ан-Уул аймгийн Сум дундын ойн ангийн *******уулиар олгогдсон эр******* буюу ойн ту*******ай *******уулийн 18 дугаар зүйлийн 18.3.5, 18.3.7, 18.3.8, 18.3.14 дэ******* заалтуудыг зөрчин мод бэлтгэ******* шийдвэр гаргаж *******эрэгжүүлж байгаа нь Дар*******ан-Уул аймгийн сум дундын ойн анги *******ууль тогтоомжид заасан эр******* зүйн чиг үүргээ *******эрэгжүүлэ******* боломжгүйд *******үргэсэн шийдвэр гаргажээ гэж үзэж байгаа болно.” гэжээ.

2.5. Нэ*******эмжлэгч Дар*******ан-Уул аймгийн сум дундын ойн ангийн төлөөлөгч Н.Л шүү******* *******уралдаанд гаргасан тайлбартаа: “Улсын И******* *******урлын 1994 оны 32 дугаар тогтоолоор Дар*******ан-Уул аймгийн Дар*******ан, Хонгор, Шарын гол, Ор*******он сумдын *******илийн цэсийг баталсан. Уг тогтоолыг 1997 онд ту*******айн үеийн Газар зо*******ион байгуулалт, геодези, зураг зүйн газрын зургаар *******үлээлгэж өгсөн. Жишээ нь, Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумд маргаан бү*******ий ойн сан бү*******ий газрыг Хонгор сумын газар боло*******ыг нэгдмэл сангийн зургаар баталгаажуулж, гарын үсэг зурж, *******үлээлгэж өгсөн байгаа юм. Уг зургийг үндэслэн 2013 он, 2024 оны ой зо*******ион байгуулалт, ойн менежментийн төлөвлөгөө гаргадаг. Жишээ нь, 2013 оны Ой менежментийн төлөвлөгөө, ой зо*******ион байгуулалтын төлөвлөгөөд Дар*******ан-Уул аймгийн нутаг дэвсгэрээс Нарс гэ******* модыг бэлтгэ******* нөөц бай*******гүй, тогтоогдо*******гүй байна гэсэн байдаг. Гэтэл Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын Засаг дарга Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын 2 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт байрла******* Бичигт *******адны Бөөр ам гэ******* газар “Т” нө*******өрлөлд мод бэлтгэ******* зөвшөөрөл олгосон нь *******ууль зөрчсөн гэж үзэж байна. Тийм учраас илт *******ууль бус шийдвэр боло*******ыг тогтоож өгнө үү. Үүнтэй *******олбоотой нотло******* баримтуудыг ирүүлсэн. 2025 онд да*******иад Ерөө сумаас мод бэлтгэж байгаа юм биш биздээ. Нөөц бай*******гүй газраас мод бэлтгэж байгаа нь байгаль орчинд сөргөөр нөлөөлж, *******ууль бус үйл ажиллагаа болж байна. Таслан зогсоо******* үүрэг нь Ойн ангид байгаа юм. Ойн санг ашигла*******, үржүүлэ*******, *******амгаала******* үүрэг *******үлээсэн. Үүргийн*******ээ дагуу нэ*******эмжлэл гаргаж байгаа. ” гэв.

2.6. Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч З.М шүү******* *******уралдаанд гаргасан тайлбартаа: “Нэ*******эмжлэлийн шаардлагын агуулгаас үзэ*******эд ту*******айн орчим газрыг Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын газар нутаг гэж маргаан үүсгэж байна.

Гэтэл нотло******* баримтаар гаргасан 1976 оны зургийг *******эн, *******эдэн онд, гарын үсэг зурж баталгаажуулсан нь тодор*******ойгүй, тамга тэмдэггүй байна. 1976 оны зураг гэсэн атлаа 1977 онд үүсгэн байгуулагдсан Жав*******лант сумыг ту*******айн зурагт тэмдэглэсэн байдаг. Тийм учраас уг зургийг сүүлд үйлдсэн байж болзошгүй, нотло******* баримтын шаардлага *******анга*******гүй, үндэслэлгүй гэж үзэж байна.” гэв.

2.7. Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Б шүү******* *******уралдаанд гаргасан тайлбартаа: “...Ерөө сумын ой зо*******ион байгуулалтын материалиуд 1996, 2006, 2009, 2017 онуудад *******ийгдсэн байдаг. Ойн зо*******ион байгуулалтын батлагдсан ой сан бү*******ий газарт шийдвэрүүдийг *******эрэгжүүлж байгаа. Тиймээс *******ууль бус үйл ажиллагаа явуулсан зүйл бай*******гүй.” гэв.

2.8. Нэ*******эмжлэгчийн өмгөөлөгч П.Баттулга шүү******* *******уралдаанд гаргасан тайлбартаа: “Хилийн цэсийн маргааныг Газар зо*******ион байгуулалт, геодиз зураг зүйн газрын 2018 оны А/209 дүгээр тушаалаар батлагдсан *******илийн цэсийн маргаан шийдвэрлэ******* заавар гэж байгаа. Хилийн цэсийн маргааныг бодит, бодит бус маргаан гэж *******оёр ангилсан. Бодит маргааныг шийдвэрлэ*******дээ заавал Улсын и******* *******урлаас тогтоол гарсны дараа шийдвэрлэнэ гэсэн байгаа. Бодит бус маргаан нь иргэд олон нийт өөрсдөө мэдээлэл дутмаг байгаагаас үүдэн нутаг дэвсгэрийг манай*******, танай******* гэж маргаад байгааг ойлгоод байгаа юм. Талуудын *******ооронд үүсээд байгаа маргааны *******увьд бодит маргаан бай*******гүй, *******илийн цэс нь тодор*******ой байгаа юм. Зөв*******өн Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын засаг дарга Хонгорын даваа манай******* гэж маргаад байгаа юм. Үүнтэй *******олбоотой Хонгорын давааны ойн санг ашигла******* шийдвэрийг гаргаад байгаа асуудал байгаа юм. Тийм учраас Улсын И******* *******урлаас шийдвэр гаргуула******* шаардлага бай*******гүй. Хилийн цэс өөрчлөгдөөгүй, Сэлэнгэ аймгийн Хонгор сум байж байгаад ямар ч өөрчлөлт оро*******гүйгээр Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сум болсон. Тийм учраас Улсын И******* *******урлын шийдвэр гараагүй гэ******* талаар яригда******* боломжгүй. Ан*******наасаа *******илийн цэст өөрчлөгдөөгүй.” гэв. 

2.9. Нэ*******эмжлэгчийн өмгөөлөгч Б.Содболд шүү******* *******уралдаанд гаргасан тайлбартаа: “... Нэ*******эмжлэлийн шаардлагыг *******анга******* боломжтой талаар өмгөөлөгчийн байр суурийг илэр*******ийлье. Хошин шог шиг 2 сум *******оорондоо манай*******, танай******* гэж маргаж байгаад *******арамсалтай байна. Монгол улсын 2 сум уулын наана цааныг булаацалдаж байна. Үүний үр дагавар нь Эко систем тодор*******ой *******эмжээнд *******яналтаас гара******* нө*******цөл бүрдэж байгаа нь *******арамсалтай санагдаж байна. Нэ*******эмжлэлийн шаардлага нь илт *******ууль бус за*******иргааны акт буюу *******ариуцагч Ерөө сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал, Засаг дарга өөрийн биш газар нутагт мод бэлтгэ*******ээр шийдвэр гаргаад байгаа нь илт *******ууль бус за*******иргааны актын шинжийг агуулж байгаа юм. Энэ *******эрэг *******янан шийдвэрлэ******* ажиллагааны туршид *******илийн цэсийн маргаан шиг асуудал гардаг. 1977, 1978, 1994 оны тогтоолд заасан Хонгорын даваа гэ******* газар Хонгор сумын нутаг дэвсгэр юм уу, Ерөө сумын нутаг дэвсгэр юм уу гэж зөв*******өн *******илийн цэсийн асуудлын талаар маргаад байгаа мэт *******арагддаг. Өмгөөлөгч П.Баттулга “бодит, бодит бус маргаан” гэж *******эллээ. Гэтэл бодит байдалд ямар ч маргаан бай*******гүй. 1994 оны Улсын И******* *******урлын тогтоолоор Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сум болго*******доо Сэлэнгэ аймгийн Хонгор сум газар нутгийн *******эмжээнд ямар ч өөрчлөлт оруула*******гүйгээр Дар*******ан-Уул аймгийн газар нутаг руу шилжүүлсэн боло******* нь *******автаст *******эрэгт авагдсан баримтуудаар тогтоогддог. Хонгорын даваанд байгаа ойн санд мод бэлтгэ******* зөвшөөрөл олгодог, тогтоол гаргадаг, модыг гэрээгээр эзэмшүүлдэг асуудал нь Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулаад байгаагаараа *******ууль зөрчиж байгаа юм. Тэгэ*******ээр *******илийн цэсийн маргаан бай*******гүй. Хилийн цэсийн маргаан бай*******гүй буюу иргэд, тодор*******ой орон нутгийн удирдлагууд *******илийн цэсийн асуудлыг шийдвэрлэ******* гэ******* байдлаар 2013, 2018, 2023 онуудад тодор*******ой ажлын *******эсэг гарч ажилласан байдаг. 2018 оны дүгнэлтээр Газрын кадастрын мэдээллийн нэгдсэн санд бүртгэгдсэн байгаа. 2 дугаар *******автаст *******эргийн 168 дугаар *******уудаст байгаа. Хонгорын даваа гэ******* газар аль сумын нутаг дэвсгэрт байгаа вэ гэ*******ээр 2018 оны ажлын *******эсгийн дүгнэлтээр Ерөө сумд ордог, 2023 оны Засгийн газрын 40 дүгээр *******урлаар Хонгор сумын нутаг дэвсгэрт байгаа талаар 2 өөр өнгөөр буюу цэн*******эр, улаан өнгөөр тодруула******* байдлаар нотло******* баримтын шаардлага *******ангагдсан байдаг. 2018 оны ажлын *******эсэгт ямар агуулга байгаа вэ гэ*******ээр ту*******айн үед Ерөн*******ий сайдаар Сэлэнгэ аймгийн *******арьяат Ж.Эрдэнэбаатар байсан. Энэ *******үн нөлөөлөөд ту*******айн ажлын *******эсэг болон Газрын мэдээллийн нэгдсэн санд Хонгорын давааг Ерөө сумын нутаг дэвсгэр болгож шийдвэрлэсэн. 2023 ны сайдын тушаалын дагуу ажлын *******эсэг байгуулсан бөгөөд маш тодор*******ой удирдамжийн дагуу дүгнэлт гаргасан. Уг дүгнэлтээр *******автаст *******эргийн 168 дугаар *******уудаст байгаа зургаар Хонгорын даваа бол *******уучин Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сум байж байгаад *******илийн солбилцлын цэгээр Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг дэвсгэр болж байгаа талаар Засгийн газрын *******уралдаанаар тэмдэглэлд дурдсан байдаг. Улсын и******* *******урал *******илийн цэсийг тогтооно гэдгийг энэ тан*******имд сууж байгаа *******үн бүр мэдэж байгаа. 1994 оны 32 дугаар тогтоолоос *******ойш ямар ч тогтоол гараагүй. Хариуцагч талаас 2021 оны сайдын тушаалаар батлагдсан ажлын *******эсгийн дүгнэлт гарлаа гээд Газрын мэдээллийн нэгдсэн санд өөрчлөлт оруулаагүй. Улсын и******* *******урлаас ямар нэгэн шийдвэр гараагүй бай*******ад уг дүгнэлтийг үндэслэлтэй гэж үзээд байгаа нь буруу гэж тайлбарлаж байна. Улсын и******* *******урлаас ямар нэг тогтоол гара******* шаардлагагүй. Улсын и******* *******урлын 32 дугаар тогтоол *******ууль бус гарсан асуудал яригдаагүй. Тогтоолд байгаа солбилцлын цэгийг Хонгор, Ерөө сумдууд мөрдөж ажилла******* асуудал яригдана. Мөрдөж ажилла*******ад маргаан гараад байгаа учраас 2023 оны ажлын *******эсгийн дүгнэлт бодитой зургаар авагдсан байгаа. Монгол *******үний у*******аанаар бодсон ч тэр Хонгорын даваа гэж Хонгор сумын нэрээр явж байна. Аливаа газар нутгийн*******аа шүтдэг, та*******идаг уул, усын нэрээр нэрлэдэг. Ямар ч *******автаст *******эргийн материалтай танилцаагүй *******үнээс Хонгорын даваа аль сумын нутаг дэвсгэр вэ гэж асуувал Хонгор сумын нутаг дэвсгэр гэж *******ариулна. Хилийн цэсийн маргаан бай*******гүй. Хонгорын даваа бол манай нутаг, ойн сандаа шийдвэр гаргаж явж байсан гэдэг боловч бодит байдалд зөв*******өн энэ *******үмүүсийн бодол байгаа юм. Хонгорын даваа Хонгор сумын нутаг дэвсгэр мөн үү, биш үү гэ******* маргааны *******увьд газрын *******илийн цэсийн маргаантай *******олбоотойгоор 2013, 2018, 2023 онуудад гарсан ажлын *******эсгийн дүгнэлтүүдийг *******автаст *******эрэгт *******авсаргаж, яри*******аас өөр аргагүй болоод байгаа юм. “Т” ХХК-д мод бэлтгүүлээд байгаа *******эсэг нь Хонгор сумын нутаг дэвсгэр бол нэ*******эмжлэлийн шаардлагыг *******анга******* 100 *******увь боломжтой. Хонгор сумын нутаг биш бол Ерөө сумын засаг дарга, иргэдийн төлөөлөгчдийн шийдвэр *******ууль зүйн үндэслэлтэй болно. Уг нь бол нэг бүс нутгийн *******оё******* аймаг, 2 аймгийн 2 сум адил*******ан л Монгол *******үн, Монгол улсын газар нутаг байгаа. Гэтэл *******ил залгаа өөр *******арь элгийн *******үнтэй маргалдаж байгаа мэт. Орон нутгийг удирдаж байгаа удирдлагууд нь *******үртэл ойлгомжгүй байдал үүсгэж, сүүлдээ шүү*******ийн маргаан болгож, 2, 3 өмгөөлөгч аваад явж байгаа нь *******арамсалтай санагдаж байна. Тогтоолын дагуу үйл ажиллагаагаа явуулбал шийвэрлэ******* боломжтой. Өнөөдөр ийм маргаан гара*******гүй. Ямар субьектив эр******* зөрчигдө******* вэ. Нэ*******эмжлэлийн шаардлага *******ангагдснаараа ямар эр******* сэргэж, ямар байдлаар *******ууль *******ангагда******* вэ гэдэг асуудал яригдаж байна. Хуульд зааснаар нэ*******эмжлэл гарга******* эр*******тэй гэж тайлбарлаж байгаа бол боломжгүй. Энэ байгууллага нь Дар*******ан-Уул аймгийн *******эмжээнд байгаа ойн санд үйл ажиллагаа явуулдаг буюу *******амгаалдаг, арчилдаг, нө*******өн сэргээдэг. Бидний амьсгалж буй агаарыг бий болгож байгаа модыг арчилдаг. Эргээд бидний эр******* ашиг *******өндөгдө******* болоод байгаа юм. Ойн ту*******ай *******уулийн 18.3 дугаар зүйлд зааснаар ойтой *******олбоотой чиг үүргээ *******эрэгжүүлэ*******эд Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын засаг дарга, Иргэдийн төлөөлөгчдийн шийдвэр саад учруулж байна. “Т” ХХК-ийн явуулж буй үйл ажиллагааг зогсоож Дар*******ан-Уул аймгийн ойн ангиас явж байна гэ*******эд Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын засаг дарга, Иргэдийн төлөөлөгчдийн *******урлын шийдвэрийн дагуу үйл ажиллагаа явуулж байна гэвэл ямар ч *******элэ******* үггүй болж байгаа юм. Гэтэл бодит байдал дээр Хонгор сумын газар нутаг байгаа. Дар*******ан-Уул аймаг Хонгор сумын*******аа ойн ангид *******яналтаа тавьж, *******уулиар *******үлээсэн чиг үүргээ *******эрэгжүүлж байдаг. Энэ бол олон жил явж байгаа асуудал байгаа. 2018 оны ажлын *******эсгийн дүгнэлтээр Газрын мэдээллийн нэгдсэн санд бүртгэлтэй байгаа нь 1994 оны 32 дугаар тогтоолыг үүсгэ******* нө*******цөл байдал боло*******гүй. Газрын мэдээллийн нэгдсэн сан буруу бүртгэсэн асуудал байгаа. Үүнийг 2023 оны ажлын *******эсгийн дүгнэлт, 2024 оны Засгийн газрын *******урлаар орж, тайлан дүгнэлтүүд яригдаж, Хонгорын даваа Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын газар нутагт *******амаарна гэж зургийг гаргаад өгсөн байна. Энэ талаар засаж, залруула******* асуудал яригда*******аас биш, Улсын и******* *******урлаас тогтоол гарга******* талаар ярьж байна. Улсын И******* *******урал тогтоол гаргаагүй бол 2023 оны ажлын *******эсгийн дүгнэлтийг *******үлээн ава******* боломжгүй. Хариуцагчийн төлөөлөгч *******үлээн зөвшөөрө*******гүй гэдэг тайлбар гаргасан байдаг. Маргааныг таслан зогсоож, цаашдаа *******илийн цэгээ бариад яв гэдэг дүгнэлт гарсан. Заавал Улсын И******* *******урлаас тогтоол гарсны дараа энэ асуудал *******ууль ёсны дагуу *******үчин төгөлдөр болно гэж тайлбар гаргаж байгааг үндэслэлгүй гэж үзэж байна. 1994 оны 32 дугаар тогтоол *******үчин төгөлдөр *******эвээрээ байгаа. Бид 32 дугаар тогтоолын талаар маргаагүй, *******арин *******илийн цэсийн дагуу үйл ажиллагаа явуулъя гэж *******үсэж байгаа. Энэ шийдвэр *******үчин төгөлдөр болсноороо дараагийн жилүүдийн Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын засаг дарга, Иргэдийн төлөөлөгчдийн *******урлын *******ууль бус үйл ажиллагаа зогсоно гэж үзэж байна. Монгол улс эр******* зүйт төртэй, Засаг за*******иргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын ту*******ай *******ууль гэдэг орон нутгийн удирдлага *******эр*******эн үйл ажиллагаа явуула******* талаар асуудлыг нарийвчлан зо*******ицуулдаг *******ууль тогтоомжтой. Хаан засаглалтай мэт өөр сумын нутаг дэвсгэрт мод бэлтгэж тогтоол гаргаж л байдаг. Тэгэ*******ээр ийм асуудал бай******* боломжгүй гэж үзэж байна. Нэ*******эмжлэлийн шаардлага *******автаст *******эрэгт авагдсан баримтуудаар тодор*******ой нотлогдож байгаа гэж үзэж байна. 2023 оны сайдын тушаалаар батлагдсан ажлын *******эсэг удирдамжийн дагуу ажиллаж, бодит цэгийг гаргаж өгсөн. Цаг *******угацааны *******увьд ч 2013, 2018, 2023 он гэж үзэ*******эд *******амгийн сүүлд маргаантай асуудлыг шийдвэрлэж, цэгийг тогтоож өгсөн ажлын *******эсгийн дүгнэлт бол шүү*******ийн шийдвэрийн үндэслэл боло******* *******эмжээний нотло******* баримт гэж үзэж байна. Чацагтын *******өндий манай******* гэдэг сэтгэлгээгээр биш, *******ууль тогтоомжид зааснаар төрийн алба ажлаа *******ий******* нь зүйтэй. Тийм учраас *******илийн цэсийн маргаан биш. Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын засаг дарга, Иргэдийн төлөөлөгчдийн *******урал *******ууль бус шийдвэр гаргаж байгаа асуудал байгаа. За*******иргааны ерөн*******ий *******уулийн 47 дугаар зүйлд за*******иргааны актын илт *******ууль бус бай******* 7 шинжийг зааж өгсөн байдаг. Мөн *******уулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.3 да*******ь *******эсэгт “ту*******айн за*******иргааны байгууллага өөрийн чиг үүрэгт үл *******амаара******* асуудлаар за*******иргааны акт гаргасан;” гэ******* шинжийг *******ангаж байна гэж үзэж байна. Ту*******айн сумтай *******олбоотой шийдвэр гарга*******, сумаасаа мод бэлтгэ*******, гэрээ байгуула******* боло*******оос Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сум руу орж, мод бэлтгүүлдэг, гэрээ байгуулдаг, шийдвэр гарга******* эр******* бай*******гүй. Хилийн цэс маш тодор*******ой байна. Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын засаг дарга, Иргэдийн төлөөлөгчдийн *******урлын үйл ажиллагаа явуулж байгаа газар нутаг Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын газар нутаг боло******* нь *******автаст *******эрэгт авагдсан баримтуудаар тогтоогдож байгаа учраас нэ*******эмжлэлийн шаардлагыг бү*******элд нь *******ангаж өгнө үү гэж *******үсэж байна. Хилийн цэсийн маргаан шийдвэрлэ******* зааварт *******эрэв бодит бус маргаан бол иргэд олон нийтэд мэдээлэл өгө*******, нутгийн удирдлагад тодор*******ой нотло******* баримтад тулгуурлаж, дүгнэлт гаргаж, тайлбарлаж *******үргэнэ гэсэн зо*******ицуулалт байгаа. Бодит маргаан то*******иолдолд *******илийн цэст өөрчлөлт оруула******* талаар санал боловсруулж, аймаг, нийслэлийн иргэдийн төлөөлөгчдийн *******урал Засгийн газарт *******элэлцүүлж, Улсын и******* *******уралд өргөн барьж, *******илийн цэст өөрчлөлт оруула******* асуудал байгаа юм. Тэгэ*******ээр Хонгорын даваа гэ******* нутаг дэвсгэр аль сумын нутаг дэвсгэрт *******амаарч байгаа вэ гэдэг маргаантай асуудал бодит бус маргаан гэдэг нь ажлын *******эсгийн дүгнэлтээс тодор*******ой *******арагдаж байгаа. Тийм учраас *******илийн цэсийн маргаан үүсэж байгаа асуудал бай*******гүй. Зөв*******өн Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын буруу ойлголтоос үүссэн шийдвэр, үйл ажиллагааны улмаас маргаантай асуудал үүссэн. За*******иргааны ерөн*******ий *******уулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.3 да*******ь *******эсэгт заасны дагуу за*******иргааны акт гарга*******даа чиг үүргийн *******амаарлын *******үрээнд эр******* *******эмжээний *******амаарал, шатлан за*******ира******* ёсны *******амаарал, нутаг дэвсгэрийн *******амаарлыг зөрчи*******гүй бай*******  ёстой. Энэ байдлыг зөрчсөн то*******иолдолд За*******иргааны ерөн*******ий *******уулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.3 да*******ь *******эсэгт заасны дагуу илт *******ууль бус за*******иргааны акт болно. Хариуцагчийн *******увьд нутаг дэвсгэрийн *******амаарлыг зөрчиж өөр сумын нутаг дэвсгэрт *******арьяалагдаж байгаа ойн санг ашигла******* шийдвэрийг гаргасан. Энэ нь За*******иргааны ерөн*******ий *******уулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.3 да*******ь *******эсэгт заасны дагуу илт *******ууль бус за*******иргааны акт болж байгаа юм. Тийм учраас нэ*******эмжлэлийн шаардлагыг *******ангаж шийдвэрлэ******* нь зүйтэй гэсэн нэмэлт тайлбарыг *******элмээр байна.” гэв.

2.10. Хариуцагчийн өмгөөлөгч Ө.Эрдэнэ-Очир шүү******* *******уралдаанд гаргасан тайлбартаа: “Нэ*******эмжлэл гарга******* эр*******ийн талаар яри******* нь зүйтэй. Нэ*******эмжлэл гарга*******ад 3 асуудлаар *******амруулна. Нэгдүгээрт, субьектив маргаан буюу *******үн, *******уулийн этгээдийн зөрчигдсөн субьектив эр*******, *******ууль ёсны ашиг сонир*******лыг *******амгаалуула*******аар нэ*******эмжлэл гаргана. Хоёрдугаарт, объектив маргаан буюу нийтийн ашиг сонир*******лыг төлөөлө*******, төлөөлөн *******амгаала******* эр******* бү*******ий тодор*******ой *******амгаала******* этгээд, эс*******үл *******уульд заасан шаардлагыг *******ангасан төрийн бус байгууллага нийтийн ашиг сонир*******ол зөрчигдсөн асуудлаар объектив маргаан үүсгэж болно. Гуравдугаарт, за*******иргааны байгууллага өөр нэг за*******иргааны байгууллагын шийдвэр үйл ажиллагааны улмаас өөрийн чиг үүргээ *******эрэгжүүлэ*******эд саад болсон то*******иолдолд нэ*******эмжлэл гарга******* эр*******ийг *******уулиар зааж олгосон то*******иолдолд нэ*******эмжлэл гаргана. Түүнээс за*******иргааны байгууллага миний чиг үүрэг зөрчигдлөө гэж сө*******ө******* асуудлаа дурдаж, за*******иргааны *******эргийн шүү*******эд шийдвэрлэ******* асуудал биш. Тийм учраас За*******иргааны *******эрэг шүү*******эд *******янан шийдвэрлэ******* ту*******ай *******уулийн 1.1, 3.1.3-т *******уульд заасан то*******иолдолд гэж нэрлэж заасан. Жишээлбэл, Төрийн албаны зөвлөл төрийн албан *******аагчид *******ариуцлага тооцсон шийдвэр гарга*******ад ту*******айн шийдвэрийг *******үчингүй болго******* юм уу, *******эвээр үлдээ******* шийдвэр гаргана. Хүлээн зөвшөөрө*******гүй байгаа то*******иолдолд шүү******* дүгнэлт гарга******* эр*******тэйг *******уулиар эр*******ийг олгож өгсөн байдаг. Шударга өрсөлдөөний ту*******ай *******уулиар за*******иргааны байгууллага нэ*******эмжлэл гаргаж болно гэж заасан то*******иолдолд нэ*******эмжлэл гаргадаг боло*******оос миний чиг үүрэг зөрчигдөж байна гэж за*******иргааны байгууллагад нэ*******эмжлэл гаргадаггүй. Тэгэ*******ээр За*******иргааны *******эргийн давж заалда******* шатны шүү*******эд өмнө******* ан*******ан шатны шүү*******ийн шийдвэрийг буцаасан бэ гэ*******ээр Дар*******ан-Уул аймгийн сум дундын ойн анги миний субьектив эр******* зөрчигдөөд байна гэсэн. За*******иргааны *******эргийн давж заалда******* шатны шүү******* субьектив эр*******ийн маргаан гэж үзэж “нэ*******эмжлэгчийн эр*******, *******ууль ёсны ашиг сонир*******лыг тогтоож, шийдвэрлэ******* ёстой” гэсэн утгаар бичсэн. Буцаад Сэлэнгэ аймаг да*******ь за*******иргааны *******эргийн ан*******ан шатны шүү*******эд за*******иргааны байгууллагаар нэ*******эмжлэл гаргасан, чиг үүргээ *******амгаалуула******* гэж байна гэж буцаад объектив маргаан руу орж байгаа юм. За*******иргааны байгууллага за*******иргааны байгууллагын эсрэг гаргаж байгаа чиг үүргээ *******амгаалуула*******аар гаргаж байгаа нэ*******эмжлэл болж байгаа юм. Хуулиар нэ*******эмжлэл гарга******* эр*******ийг олгосон заалтыг нэ*******эмжлэгчийн өмгөөлөгч болон нэ*******эмжлэгчийн төлөөлөгч тайлбарлаж байгаа нэ*******эмжлэл за*******иргааны *******эргийн шүү*******ийн босгыг дава******* учиргүй нэ*******эмжлэл байна. Ийм учраас нэ*******эмжлэлийг За*******иргааны *******эрэг шүү*******эд *******янан шийдвэрлэ******* ту*******ай *******уулийн 1.5, 109.2-д заасан үндэслэлээр татгалза******* үндэслэл байгаа. Нэ*******эмжлэгч талаас *******илийн цэсийн маргаан биш гэсэн атлаа шүү******* *******уралдааны бү******* шатуудад *******илийн цэсийн маргааныг ярьсан. Хавтаст *******эрэгт авагдсан Газрын мэдээллийн нэгдсэн сангийн баримтуудаас үзэ*******эд ту*******айн Хонгорын даваа гэ******* газар нь Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын *******илийн зааг гэж байгаа. Газрын мэдээллийн нэгдсэн санд байгаа *******илийн цэсээр Монгол улсын засаг за*******иргаа, нутаг дэвсгэрийн, удирдлагын үйл ажиллагаа явуулна. Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын засаг дарга Газрын нэгдсэн мэдээллийн санд байгаа баримтыг үндэслэн үйл ажиллагаа явуулж байгаа. Нэ*******эмжлэгч талаас энэ талаар *******эн, *******эзээ, *******эр*******эн үйлдсэн нь мэдэгдэ*******гүй цаасан зураг авчирч, өөртөө итгээд явж байгаа. Газрын кадастрын ту*******ай *******уулийн 3.1-д Газрын мэдээллийн нэгдсэн сан ца*******им систем байна гэж тодор*******ой заасан. Энэ нь *******эн нэгний зурсан зураг биш. Кадастрын зураглал ба газрын кадастрын ту*******ай *******уулийн 10 дугаар зүйлийн 10.2.1 дэ******* *******эсэгт зааснаар газрын кадастрын үйл ажилллагааг удирда******* чиг үүрэг *******эрэгжүүлнэ. Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сум болон Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сум нь Хонгорын даваа гэ******* цэгээр зааглагдаж байна гэ******* мэдээлэл Газрын мэдээллийн нэгдсэн санд бай*******ад түүнийг бодит бус маргаан гэж үзэ******* үндэслэлгүй. Нэ*******эмжлэгч талаас Хонгорын даваа Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг дэвсгэр, Хонго гэдэг нэршил нь байна гэж байна. Хонгорын даваа гэдэг нь давж байгаа тэр*******үү цэгийг л *******элж байна.” гэв.

2.11. Хариуцагчийн өмгөөлөгч Б.Баясгалан шүү******* *******уралдаанд гаргасан тайлбартаа: “... Хариуцагчийн өмгөөлөгчийн гаргасан тайлбарыг дэмжиж байна. Ерөө сумын Засаг даргын өмгөөлөгчөөр ажиллаж байгаагийн *******увьд нэ*******эмжлэлийн шаардлагын үндэслэлийг *******ара*******ад чиг үүргээ *******эрэгжүүлэ******* боломжгүй болголоо гэдэг. Нэ*******эмжлэлийн шаардлагад дурдагдаад за*******иргааны актуудыг би буруу үзээд байна уу, нэ*******эмжлэгч тал буруу *******арсан уу. Иргэдийн төлөөлөгчдийн *******урлын Ойгоос мод бэлтгэ******* гэсэн агуулгатай за*******иргааны акт байгаа. Нэ*******эмжлэгчийн өмгөөлөгч нарын яриад байгаа нутаг дэвсгэрийн гэсэн үг, үсэг алга. Дар*******ан-Уул аймагт *******олбогдо******* байршил заасан нэг ч үг алга. Тоо *******эмжээ, төрөл нь ямар бай******* вэ, *******яналтыг *******эн *******эрэгжүүлэ******* вэ, *******өдөлмөрийн аюулгүй ажиллагааг *******эр*******эн *******анга******* вэ гэсэн асуудал байгаа. Үүнд, За*******иргааны *******эрэг шүү*******эд *******янан шийдвэрлэ******* ту*******ай *******уулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.3 да*******ь *******эсэгт заасныг ярьж байна. Үүнийг шүү******* ан*******аарч үзээсэй гэж *******үсэж байна. Бодит бус маргааныг нэ*******эмжлэгч тал үүсгэж байна. Эр*******ийн*******ээ *******увьд төөрөгдсөн. Хэзээ үйлдсэн нь мэдэгдэ*******гүй зураг гаргаж ирээд энэ манай******* гэж байгаа нь үндэслэлгүй. Улсын И******* *******урлын тогтоолын үг, үсэг маш тодор*******ой байгаа. Бид нутаг дэвсгэрийн маргаан үүсгэ******* шаардлагагүй. Солбилцлын *******увьд буруу зөрүү тогтоосон асуудал байдаг. Өөрөөр *******элбэл, За*******иргааны *******эрэг шүү*******эд *******яна шийдвэрлэ******* ту*******ай *******уулийн 106 дугаар зүйлийн 106.3.2 да*******ь *******эсэгт “за*******иргааны акт, за*******иргааны гэрээ нь илт *******ууль бус боло*******ыг тогтоо*******” гэж заасан. Иймд нэ*******эмжлэлийн шаардлагыг *******эрэгсэ*******гүй болгож өгнө үү.” гэв.

ҮНДЭСЛЭХ нь:

Шүү******* нэ*******эмжлэгчийн гаргасан нэ*******эмжлэлийн шаардлагын *******үрээнд *******эргийн оролцогчдын шүү*******эд болон шүү******* *******уралдаанд гаргасан тайлбар, *******уульд заасан журмын дагуу *******эрэгт авагдсан бичмэл нотло******* баримтуудад үнэлэлт өгч, дараа******* үндэслэлээр нэ*******эмжлэлийн шаардлагыг бү*******элд нь *******эрэгсэ*******гүй болгож шийдвэрлэв.

1. Нэ*******эмжлэгч Дар*******ан-Уул аймгийн сум дундын ойн анги нь “Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн 2019 оны 12 дугаар сарын 30-ны өдрийн 46 дугаар тогтоол, 2020 оны 9 дүгээр сарын 11-ний өдрийн 42 дугаар тогтоолыг илт *******ууль бус боло*******ыг тогтоолго*******, Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2024 оны 01 дүгээр сарын 09-ний өдрийн “Ойгоос бэлтгэ******* модны төрөл, тоо *******эмжээг батла******* ту*******ай” 123 дугаар тогтоол, Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын Засаг даргын 2024 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдрийн “Ойгоос мод бэлтгэ******* ту*******ай” А/08 дугаар за*******ирамжуудын “Т” ХХК-тай *******олбоотой *******эсэг буюу Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг Бичигт *******адны Бөөр ам гэ******* газарт мод бэлтгэсэнтэй *******олбоотой *******эсгийг илт *******ууль бус боло*******ыг тогтоолго*******” ту*******ай шаардлага бү*******ий нэ*******эмжлэл гарга*******даа дээр******* шийдвэрүүд нь За*******иргааны ерөн*******ий *******уулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.3-т “ту*******айн за*******иргааны байгууллага өөрийн чиг үүрэгт үл *******амаара******* асуудлаар за*******иргааны акт гаргасан”, 47.1.6-д “за*******иргааны акт гарга******* эр******* зүйн үндэслэл байгаагүй” гэ******* үндэслэлд *******амаара******* илт *******ууль бус шийдвэр бөгөөд энэ нь нэ*******эмжлэгчnay эр*******, *******ууль ёсны ашиг сонир*******лыг зөрчсөн, Ойн ту*******ай *******уульд заасан чиг үүргээ *******эрэгжүүлэ******* боломжгүйд *******үргэсэн шийдвэр болж байна гэж маргасан.

2. Хариуцагч Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал, Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын Засаг дарга нь маргаан бү*******ий за*******иргааны актуудыг гарга*******даа өөрийн чиг үүрэгт *******амаара******* асуудлаар, *******уулиар олгогдсон бүрэн эр*******ийн *******үрээнд, өөрийн *******арьяала******* нутаг дэвсгэрт *******амруулан шийдвэр гаргасан гэж маргадаг.

3. За*******иргааны *******эрэг шүү*******эд *******янан шийдвэрлэ******* ту*******ай *******уулийн 14 дүгээр зүйлийн 14.5-д илт *******ууль бус боло*******ыг тогтоолго******* нэ*******эмжлэлийн шаардлагад шүү*******эд нэ*******эмжлэл гарга******* *******өөн *******элэлцэ******* *******угацаа *******амаара*******гүй гэж зо*******ицуулсан тул нэ*******эмжлэгчээс гаргасан нэ*******эмжлэлийн шаардлагын *******үрээнд баримтад тулгуурлан *******эргийг шийдвэрлэсэн бөгөөд *******автаст *******эрэгт авагдсан нотло******* баримтууд болон шүү******* *******уралдааны *******элэлцүүлэгт талуудын гаргасан тайлбар зэргээс судлан үзэ*******эд, нэ*******эмжлэлийн шаардлагаар тодор*******ойлогдсон дээр******* маргаан бү*******ий за*******иргааны актуудыг За*******иргааны ерөн*******ий *******уулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.3, 47.1.6 да*******ь заалтад заасан үндэслэлээр илт *******ууль бус гэж үзэ******* үндэслэл тогтоогдсонгүй.

4. Тодруулбал, За*******иргааны ерөн*******ий *******уулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1 дэ******* *******эсэгт “Дараа******* то*******иолдолд за*******иргааны акт илт *******ууль бус болно” гээд 47.1.3-т “ту*******айн за*******иргааны байгууллага өөрийн чиг үүрэгт үл *******амаара******* асуудлаар за*******иргааны акт гаргасан”, 47.1.6-д “за*******иргааны акт гарга******* эр******* зүйн үндэслэл байгаагүй” зэрэг то*******иолдолд за*******иргааны акт илт *******ууль бус бай*******аар заасан.

5. Маргаан бү*******ий за*******иргааны актууд боло******* Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн 2020 оны 9 дүгээр сарын 11-ний өдрийн “Тогтоолд өөрчлөлт оруула******* ту*******ай” 42 дугаар тогтоолоор “Т” нө*******өрлөлийн нэрийг “Т” ХХК болгон өөрчилсөн, Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2024 оны 01 дүгээр сарын 09-ний өдрийн “Ойгоос бэлтгэ******* модны төрөл, тоо *******эмжээг батла******* ту*******ай” 123 дугаар тогтоолоор Сэлэнгэ аймгийн Ерөө суманд 2024 онд бэлтгэ******* модны *******уваарыг баталсан бөгөөд *******авсралтад аж а*******уй нэгжийн нэрс, үйлдвэрлэлийн ашиглалт, арчилгаа, цэвэрлэгээний огтлол болоод ойн цэвэрлэгээний ажлын зориулалтаар бэлтгэ******* модны төрөл, *******эмжээг тусгасан бай******* бөгөөд газар нутгийн нэр, *******эмжээ, *******ил заагийг нарийвчлан заагаагүй, Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын Засаг даргын 2024 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдрийн “Ойгоос мод бэлтгэ******* ту*******ай” А/08 дугаар за*******ирамжаар Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын *******эмжээнд 2024 онд ойгоос бэлтгэ******* модны төрөл, тоо *******эмжээний *******уваарийн дагуу гэрээ *******ийж зо*******ион байгуулж ажилла*******ыг Ерөө бүсийн сум дундын ойн ангид даалгаж шийдвэрлэсэн байна.

Хэргийг *******янан *******элэлцэ******* шүү******* *******уралдаанд нэ*******эмжлэгч нь нэ*******эмжлэлийн шаардлагаа “Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн 2019 оны 12 дугаар сарын 30-ны өдрийн 46 дугаар тогтоолыг илт *******ууль бус боло*******ыг тогтоолго*******” ту*******ай шаардлагаар нэмэгдүүлсэн бөгөөд уг тогтоолоор “Т” нө*******өрлөлд 112, 116, 120, 165 *******эсэглэлүүдэд 2039 га ойн санг гэрээгээр эзэмшүүлсэн байна.

6. Сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал нь Ойн ту*******ай *******уулийн 18 дугаар зүйлийн 18.1.2-т зааснаар “*******ууль тогтоомжид заасан үндэслэл, журмын дагуу ту*******айн жилд ашигла******* ойн нөөцийн *******эмжээг тогтоо*******” болон 18.1.4-т зааснаар “баг, *******орооны иргэдийн Нийтийн Хурлын саналыг үндэслэн ойн нө*******өрлөл, аж а*******уйн нэгж, байгууллагад ойн сангийн тодор*******ой *******эсгийг гэрээгээр эзэмшүүлэ******* асуудлыг шийдвэрлэ*******, *******яналт тави*******”, 32 дугаар зүйлийн 32.3-т “Сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал нь ойн сангийн тодор*******ой *******эсгийг гэрээгээр эзэмшигч ойн нө*******өрлөл, аж а*******уйн нэгж, ойн мэргэжлийн байгууллагын ойн менежментийн төлөвлөгөө болон иргэдийн *******эрэгцээг үндэслэн ... ойгоос бэлтгэ******* модны төрөл, тоо *******эмжээг ... байдлаар тогтоо*******” бүрэн эр*******ийг *******эрэгжүүлэ******* чиг үүрэгтэй *******арин сумын Засаг дарга нь мөн *******уулийн 18.2.6.-д заасны дагуу нь “энэ *******уулийн 18.1.4-т заасан шийдвэрийг үндэслэн ойн нө*******өрлөл, аж а*******уйн нэгж, байгууллагад ойн сангийн тодор*******ой *******эсгийг болзол, *******угацаатайгаар эзэмшүүлэ******* гэрээ байгуула*******, биелэлтэд *******яналт тави*******” болон 18.2.7-д заасны дагуу “ойн нө*******өрлөл, аж а*******уйн нэгж, ойн мэргэжлийн байгууллагын ойн менежментийн төлөвлөгөөг үндэслэн сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлаас тогтоосон *******язгаарт багтаан мод бэлтгэ******* шийдвэр гарга*******, *******эрэгжүүлэ*******, *******яналт тави*******” бүрэн эр*******ийг *******эрэгжүүлэ******* чиг үүрэгтэй байна.

7. Иймд маргаан бү*******ий за*******иргааны актууд буюу Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын *******эмжээнд ойгоос бэлтгэ******* модны төрөл, тоо *******эмжээг тогтоосон шийдвэрүүдийн *******увьд Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал, Засаг дарга нь *******уульд заасан бүрэн эр*******ийн *******үрээнд шийдвэр гаргасан байна.

8. Нөгөөтэйгүүр маргаан бү*******ий за*******иргааны актуудыг гарга*******даа Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг дэвсгэрээс мод бэлтгэ******* шийдвэр гарган нэ*******эмжлэгч Дар*******ан-Уул аймгийн сум дундын ойн айнгийн Ойн ту*******ай *******уулийн 18 дугаар зүйлийн 18.3.14-д заасан “нутаг дэвсгэрийн*******ээ *******эмжээнд ойг *******амгаала*******, зо*******истой ашигла*******, нө*******өн сэргээ*******, үржүүлэ******* болон ой, *******ээрийг түймрээс урьдчилан сэргийлэ******* үйл ажиллагааг зо*******ион байгуула*******” чиг үүргээ *******эрэгжүүлэ******* боломжгүй нө*******цөл байдалд *******үргэж, эр******* *******ууль ёсны ашиг сонир*******олд *******алдаж байна гэ******* үндэслэлийн ту*******айд нэ*******эмжлэлийн шаардлагаар тодор*******ойлогдсон маргаан бү*******ий за*******иргааны актууд болон *******авсралтад нь аж а*******уй нэгжийн нэрс, үйлдвэрлэлийн ашиглалт, арчилгаа, цэвэрлэгээний огтлол болоод ойн цэвэрлэгээний ажлын зориулалтаар бэлтгэ******* модны төрөл, *******эмжээг тусгаснаас Дар*******ан-Уул аймагт *******амаара******* *******эсэг болоод газар нутгийн нэр, *******эмжээ, *******ил заагийг нарийвчлан заагаагүй байдаг ба *******эрэг *******янан шийдвэрлэ******* ажиллагааны явцад нэ*******эмжлэлийн шаардлагыг тодруула*******аар бичгээр болон шүү******* *******уралдааны явцад амаар нэ*******эмжлэгчээс удаа дараа тодруулж нэ*******эмжлэгч нь нэ*******эмжлэлийн шаардлагаа тодруула*******даа маргаан бү*******ий за*******иргааны актуудын “....Т” ХХК-тай *******олбоотой *******эсэг буюу Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг Бичигт *******адны Бөөр ам гэ******* газарт мод бэлтгэсэнтэй *******олбоотой *******эсгийг...” илт *******ууль бус боло*******ыг тогтоолго******* гэж тодор*******ойлсон.

Шүү******* *******уралданы явцад нэ*******эмжлэгчийн төлөөлөгч Н.Л нь “.... за*******иргааны байгууллагын зүгээс нэ*******эмжлэл гаргаагүй *******арин *******уулийн этгээд боло*******ын *******увьд *******уулийн этгээдийн зөрчигдсөн субъектив эр*******, *******ууль ёсны ашиг сонир*******олоо *******амгаалуула*******, сэргээлгэ******* үндэслэлээр шүү*******эд нэ*******эмжлэл гаргасан...” талаар тайлбартаа дурдсан бөгөөд ингэ*******дээ Дар*******ан-Уул аймгийн сум дундын ойн анги нь Ойн ту*******ай *******уулийн 18 дугаар зүйлийн 18.3.14-т заасан “нутаг дэвсгэрийн*******ээ *******эмжээнд ойг *******амгаала*******, зо*******истой ашигла*******, нө*******өн сэргээ*******, үржүүлэ******* болон ой, *******ээрийг түймрээс урьдчилан сэргийлэ******* үйл ажиллагааг зо*******ион байгуула*******” чиг үүргээ *******эрэгжүүлэ******* боломжгүйд *******үрч, эр******* зөрчигдсөн талаар тайлбарлажээ.

Гэтэл маргаан бү*******ий за*******иргааны актуудад газрын нэр, байршил ту*******айлбал “Бичигт *******адны бөөр ам” гэ******* газрын нэрийг дурдаагүй бай******* бөгөөд “Т” ХХК-д *******олбогдо******* *******эсэг гэж тодор*******ойлсон за*******ирамжийн *******авсралт *******эсэгт мөн л газар зүйн байршил, газрын нэр ту*******айлан заагаагүй, модны төрөл, тоо *******эмжээг л тогтоосон байна. Иймд газар зүйн байршил, газрын нэр заагаагүй маргаан бү*******ий за*******иргааны актууд нь Дар*******ан–Уул аймгийн сум дундын ойн ангийн Ойн ту*******ай *******уулийн 18 дугаар зүйлийн 18.3.14-т заасан ойг *******амгаала*******, зо*******истой ашигла*******, нө*******өн сэргээ*******, үржүүлэ******* ... гэ******* мэт *******уульд заасан эр*******, *******ууль ёсны ашиг сонир*******лыг *******өндөөгүй байна гэж  дүгнэлээ.

9. Учир нь За*******иргааны *******эрэг шүү*******эд *******янан шийдвэрлэ******* ту*******ай *******уулийн 3 дугаар зүйлийн 3.1.3-т “нэ*******эмжлэл" гэж *******үн, *******уулийн этгээдээс за*******иргааны *******ууль бус үйл ажиллагааны улмаас зөрчигдсөн, эс*******үл зөрчигдөж болзошгүй эр*******, *******ууль ёсны ашиг сонир*******лоо *******амгаалуула*******аар, түүнчлэн нийтийн ашиг сонир*******лыг төлөөлө******* эр******* бү*******ий этгээд, *******уульд тусгайлан заасан бол за*******иргааны байгууллагаас нийтийн эр******* зүйн чиг үүргийг *******эрэгжүүлэ*******тэй *******олбогдон үүссэн маргааныг шийдвэрлүүлэ*******ээр за*******иргааны *******эргийн шүү*******эд гаргасан өргөдлийг ойлгоно” гэж заасан бөгөөд дээр дурдсанчлан нэ*******эмжлэлд дурдсан маргаан бү*******ий за*******иргааны актад газар нутгийн байршил заагаагүй тул нэ*******эмжлэгчийн эр*******, *******ууль ёсны ашиг сонир*******ол зөрчигдсөн нө*******цөл байдал тогтоогдо*******гүй бай******* бөгөөд маргаан бү*******ий за*******иргааны актууд нь За*******иргааны ерөн*******ий *******уулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.3, 47.1.6-д заасан илт *******ууль бус за*******иргааны акт бай******* шинжид *******амаара*******гүй байна.

10. Түүнчлэн нэ*******эмжлэлийн үндэслэлд дурдсан “Бичигт *******адны бөөр ам” гэ******* газар нь Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сум,  Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын альд нь *******амаара******* талаар тодруула*******ад Монгол Улсын барилга, *******от байгуулалтын сайдын 2023 оны 02 дугаар сарын 10-ны өдрийн “Ажлын *******эсэг байгуула******* ту*******ай” 24 дүгээр тушаалаар батлагдсан засаг за*******иргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн *******илийн цэстэй  *******олбоотой үүссэн маргааныг судалж, тогтоо*******, түүнийг шийдвэрлэ******* талаар *******олбогдо******* санал дүгнэлтийг гарга******* үүрэг бү*******ий ажлын *******эсгийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 08-ны өдрийн 02 дугаар дүгнэлт, Газар зо*******ион байгуулалт, геодези зураг зүйн газрын 2025 оны 5 дугаар сарын 09-ний өдрийн 2/1611 тоот албан бичгийн дөрөвдүгээр *******авсралтад өнгөөр ялган ирүүлсэн байр зүйн зураг зэргээс дүгнэ*******эд одоогийн газрын мэдээллийн нэгдсэн санд буй сумдын *******илийн дагуу “Бичигт *******адны бөөр ам” гэ******* газар нь Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын нутаг дэвсгэрт *******амаарч бай******* тул газрын мэдээллийн нэгдсэн санд бүртгэлтэй мэдээллийн дагуу үйл ажиллагаа явуулсан *******ариуцагчийн үйлдлийг буруутга******* үндэслэлгүй юм.

11. Монгол Улсын барилга, *******от байгуулалтын сайдын 2023 оны 02 дугаар сарын 10-ны өдрийн “Ажлын *******эсэг байгуула******* ту*******ай” 24 дүгээр тушаалаар батлагдсан засаг за*******иргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн *******илийн цэстэй  *******олбоотой үүссэн маргааныг судалж, тогтоо*******, түүнийг шийдвэрлэ******* талаар *******олбогдо******* санал дүгнэлтийг гарга******* үүрэг бү*******ий ажлын *******эсгийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 08-ны өдрийн 02 дугаар дүгнэлтэд дурдсанаар эцсийн байдлаар Монгол Улсын И******* *******урлын 1994 оны 32 дугаар тогтоолоор Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сум, Ардын И******* Хурлын 1978 оны 73 дугаар зарлигаар Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын *******илийн цэсийг тус тус тогтоосон гэ******* бөгөөд эдгээр шийдвэрт өөрчлөлт ороогүй, *******үчин төгөлдөр мөрдөгдөж байна. Хавтаст *******эрэгт нотло******* баримтаар авагдсан тус 2023 оны 11 дүгээр сарын 08-ны өдрийн 02 дугаар дүгнэлт болон дүгнэлтийн үндэслэл болсон *******авсралт баримт бичгүүдийг шинжлэн судла*******ад Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сум болон Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын *******илийн цэс нь дараа******* байдлаар өөрчлөгдөж байжээ. Үүнд:

11.1. Газар зо*******ион байгуула******* улсын комиссын Сү*******баатар *******от да*******ь отряд, Сү*******баатар *******отын газар зо*******ион байгуула******* комисс, Ерөө сум сангийн аж а*******уйн за*******иргаанаас *******амтран гаргасан 1959 оны 8 дугаар сарын 05-ны өдрийн 04 дүгээр актаар Сү*******баатар *******отын Ерөө сумын нутгийн *******илийг "...Баруун өмнө талдаа Яргайтын даваа, Хө*******чулууны овоогоор баруун тийш 1073 тоот өндөрлөг дамжин Халзангийн *******өндийг *******өндлөн огтолж Дар*******ан сумын Хуучин төвийн *******ойд *******өтөл, Бумбатын *******яраар явж, Унга өндөрт гараад тэндээс *******ойш эргэж Улаантолгой, Тариа толгойгоор дамжин Баян *******ярд *******үрнэ. Эндээс чан******* *******ойш Ерөө голд ортол Төв аймгийн Дар*******ан сумтай *******ил нийлнэ." гэж тогтоосон байна.

11.2. Улсын газар зо*******ион байгуула******* комиссын Төв аймаг да*******ь отряд, Төв аймгийн газар зо*******ион байгуула******* комисс, Дар*******ан сумын за*******иргаанаас *******амтран гаргасан 1959 оны 10 дугаар сарын 19-ны өдрийн 26 дугаар актад тус сумын *******илийг "Унга уулаас зүүн тийш эргэн *******үйтний голын *******ойт нуруугаар *******эцээ дамжин явж, Яргайт, Хө******* чулуу, Хонгорын даваанууд, дайран Могойн голын баруун *******яраар урагш Могойн *******өтөлд очоод цаашаа *******үйтний голын э******* *******үртэл Сү*******баатар *******оттой (засварлаж Ерөөтэй гэж бичсэн) *******ил нийлнэ.” гэж тогтоожээ.

11.3. Бүгд найрамда******* Монгол Ард Улсын И******* *******урлын Тэргүүлэгчдийн 1960 оны 142 дугаар зарлигаар Дар*******ан сумын *******илийн цэсийн эргэлтийн цэгийг“...Уянга, Хүйтний голын *******ойт нуруу *******ө******* чулуу, Хонгорын даваа, Могойн голын баруун *******яр, Хүйтний голын э*******../ гэж тогтоож, *******арин Ерөө сумын *******илийн цэсийн эргэлтийн цэгийг ".... Хүйтний голын өндөр, Могойтын даваа, Могойн голын баруун нуруу, Бү*******лээн баруун уул, Хонгорын э*******, Хө******* чулуутын овоо, Яргайтын даваа,..." гэж тогтоосон байна.

11.4. Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын *******илийн цэсийн эргэлтийн цэгийг тогтоосон *******үчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй Бүгд найрамда******* Монгол Ард Улсын И******* *******урлын Тэргүүлэгчдийн 1978 оны 3 дугаар сарын 24-ний өдрийн 73 дугаар зарлигт *******илийн цэсийн маргаан бү*******ий эргэлтийн цэгийг “... Бү*******лээний баруун уул, Хонгорын даваа, Яргайтын даваа, Хө******* чулуут уул...” гэ*******  цэгүүдээр тэмдэглэсэн байна.

11.5. Бүгд найрамда******* Монгол Ард Улсын И******* *******урлын Тэргүүлэгчдийн 1981 оны 7 дугаар сарын 30-ны өдрийн 280 дугаар зарлигаар Сэлэнгэ аймгийн Хонгор сумын *******илийн цэсийг “...Хө******* чулуут уул, Яргайтын даваа, Хонгорын даваа, Бү*******лээний баруун уул...” гэж тогтоосон байна.

11.6. Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын *******илийн цэсийн эргэлтийн цэгийг тогтоосон, *******үчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй Монгол Улсын И******* *******урлын 1994 оны 32 дугаар тогтоолоор *******илийн цэсийн маргаан бү*******ий эргэлтийн цэгийг “...Хө******* чулуут уул, Яргайтын даваа, Хонгорын даваа, Бү*******лээн баруун уул...” гэж тогтоосон байна.

12. Монгол Улсын Үндсэн *******уулийн 58 дугаар зүйлийн 58.2-т “Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн *******илийн цэсийг Засгийн газрын өргөн мэдүүлснээр Улсын И******* Хурал батална.” гэж заасан бөгөөд *******амгийн сүүлд батлагдсан Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын *******илийн цэсийг тогтоосон Бүгд найрамда******* Монгол Ард Улсын И******* *******урлын Тэргүүлэгчдийн 1978 оны 3 дугаар сарын 24-ний өдрийн 73 дугаар зарлиг, Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын *******илийн цэсийг тогтоосон Монгол Улсын И******* Хурлын 1994 оны 5 дугаар сарын 06-ны өдрийн “Аймаг сум байгуула******* ту*******ай” 32 дугаар тогтоол одоог *******үртэл *******үчин төгөлдөр мөрдөгдөж байна.

13. Шүү*******ийн *******элэлцүүлгийн үед талуудын мэтгэлцээний агуулга нь *******илийн цэсийн маргаан мэт агуулга яригддаг бөгөөд *******уульд заасны дагуу Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн *******илийн цэсийг Засгийн газрын өргөн мэдүүлснээр Улсын И******* Хурал баталдаг, маргаан бү*******ий асуудлыг судалж дүгнэлт гаргасан Монгол Улсын барилга, *******от байгуулалтын сайдын 2023 оны 02 дугаар сарын 10-ны өдрийн “Ажлын *******эсэг байгуула******* ту*******ай” 24 дүгээр тушаалаар батлагдсан засаг за*******иргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн *******илийн цэстэй  *******олбоотой үүссэн маргааныг судалж, тогтоо*******, түүнийг шийдвэрлэ******* талаар *******олбогдо******* санал дүгнэлтийг гарга******* үүрэг бү*******ий ажлын *******эсгийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 08-ны өдрийн 02 дугаар дүгнэлтэд дурдсанаар эцсийн байдлаар Монгол Улсын И******* *******урлын 1994 оны 32 дугаар тогтоолоор Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сум, Ардын И******* Хурлын 1978 оны 73 дугаар зарлигаар Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын *******илийн цэсийг тус тус тогтоосон гэ******* боловч тус дүгнэлтэд *******илийн цэсийг тогтоо******* эр******* бү*******ий байгууллага боло******* Бүгд найрамда******* Монгол Ард Улсын И******* *******урлын Тэргүүлэгчдийн 1978 оны 3 дугаар сарын 24-ний өдрийн 73 дугаар зарлиг болон Монгол Улсын И******* Хурлын 1994 оны 5 дугаар сарын 06-ны өдрийн “Аймаг сум байгуула******* ту*******ай” 32 дугаар тогтоолд дүгнэлт *******ийлгүйгээр Бүгд найрамда******* Монгол Ард Улсын И******* *******урлын Тэргүүлэгчдийн 1977 оны 75 дугаар зарлиг түүний *******авсралтыг үндэслэн 2023 оны 11 дүгээр сарын 08-ны өдрийн 02 дугаар дүгнэлт гаргасан нь *******үчин төгөлдөр үйлчилж байгаа Сэлэнгэ аймгийн Ерөө болон Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумдын *******илийн цэсийг тогтоосон бү******* эр******* зүйн актуудад үнэлэлт дүгнэлт өгөөгүй, тэдгээрт үндэслээгүй, *******этэр*******ий нэг талыг баримталсан, утга агуулгын *******увьд зөрүүтэй, учир дутагдалтай дүгнэлтийг гаргасан гэж дүгнэ*******ээр байна.

Ту*******айлбал: Тус дүгнэлтэд Газрын нэгдмэл сангийн удирдлагын нэгдсэн ца*******им системд бүртгэгдсэн *******илийн цэсийн эргэлтийн цэсийн солбилцол нь одоо *******үчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй Монгол Улсын И******* *******урлын 1994 оны 32 дугаар тогтоолын *******авсралтад дурдсан 49^о 29’0.500”N 106^o40’42.800”E эргэлтийн цэгийн солбилцолтой Бүгд найрамда******* Монгол Ард Улсын И******* *******урлын Тэргүүлэгчдийн 1978 оны 3 дугаар сарын 24-ний өдрийн 73 дугаар зарлигийн *******авсралтад дурдсан  49^о 29’0.500”N 106^o40’42.800”E солбилцолтой таарч бай*******ад Газрын нэгдмэл сангийн удирдлагын нэгдсэн ца*******им системд бүртгэгдсэн *******илийн цэсийн эргэлтийн цэсийн солбилцол нь Бүгд найрамда******* Монгол Ард Улсын И******* *******урлын Тэргүүлэгчдийн 1977 оны 75 дугаар зарлигийн калькан зургаас зөрүүтэй гэ******* дүгнэлтийг *******ийжээ.

Мөн Газрын *******арилцаа, геодези, зураг зүйн газраас Монгол Улсын И******* *******урлын 1994 оны 32 дугаар тогтоолд үндэслэн 2011-2015 онд *******ийгдсэн Монгол Улсын засаг, за*******иргаа, нутаг, дэвсгэрийн нэгжийн *******илийн цэсийн эргэлтийн цэгийг солбилцолжуула*******, баталгаажуула******* ажлын тайлангууд, Газрын шинэтгэлийн *******орооны 2018 оны шийдвэрийг ажлын *******эсэг дүгнэлт гарга*******даа дүгнээгүй,  ашиглаагүй байна.

Эдгээрээс дүгнэ*******эд Барилга, *******от байгуулалтын сайдын тушаалаар байгуулагдсан ажлын *******эсэг дүгнэлт гарга*******даа Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сум, Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын *******илийн цэсийг тогтоосон *******үчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй э******* сурвалжид тулгуурлан үнэн зөв, бодитой дүгнэлт гаргаагүйн улмаас Ерөө болон Хонгор сумдын *******ооронд *******илийн цэсийн эргэлтийн цэгтэй *******олбоотой үл ойлголцол үүсч, Дар*******ан-Уул аймгийн сум дундын Ойн ангийн зүгээс Ойн ту*******ай *******уульд заасан эр*******, *******ууль ёсны ашиг сонир*******ол зөрчигдсөн гэ******* маргаан үүсгэсэн гэж дүгнэ*******ээр байна. /өмнө нь *******арьяала******* яам ажлын *******эсэг гаргаж дүгнэлт гаргаж байгаагүй бөгөөд мэргэжлийн байгууллага боло******* Газрын *******арилцаа геодези зураг зүйн газраас *******илийн цэсийн эргэлтийн цэгийг солбилцолжуула*******,  баталгаажуула******* ажлыг *******ийж гүйцэтгэж байсан./

14. Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын *******илийн цэсийг *******амгийн сүүлийн байдлаар Үндсэн *******ууль болон Монгол улсын Засаг за*******иргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын ту*******ай *******уульд зааснаар аймаг, сумын *******илий н цэсийг тогтоо******* эр******* бү*******ий байгууллага боло******* Монгол улсын И******* Хурлын 1994 оны 32 дугаар тогтоолоор “... Хө******* чулуут уул 1278.9, Яргайтын даваа 667.4 /энэ цэгийг АИХТ-н 1977 оны 75 дугаар зарлигын *******авсралтад 997.4 гэж тэмдэглэсэн өөрөөр *******элбэл зөрүүтэй/, Хонгорын даваа, Бү*******лээн баруун уул 1262.4 буюу эргэлтийн цэгийн солбилцол 49^о 29’0.500”N 106^o40’42.800”E гэж тогтоож, Газрын нэгдмэл сангийн удирдлагын нэгдсэн ца*******им системд мөн дээр******* байдлаар бүртгэгдсэн байна.

15. Дээр******* ажлын *******эсгийн дүгнэлтээр Ерөө болон Хонгор сумдын *******илийн цэсийг тогтоогоогүй, мөн өөрчлөөгүй, *******уулиар аль нэг яам болон бусад байгууллагад *******илийн цэсийг тогтоо******* эр******* *******эмжээ олгоогүй, зөв*******өн Монгол улсын И******* Хурал *******илийн цэсийг тогтоо*******, өөрчлө*******  бүрэн эр*******тэй бай*******ад нэ*******эмжлэгч Дар*******ан-Уул аймгийн сум дундын ойн анги нь нь дээр******* Барилга, *******от байгуулалтын сайдын тушаалаар байгуулагдсан ажлын *******эсгийн 2023 оны 02 дугаар дүгнэлтийг үндэслэн Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал болон Засаг дарга нь Дар*******ан-уул аймгийн Хонгор сумын нутаг дэвсгэрт мод бэлтгэ******* зөвшөөрөл олгож шийдвэр гаргасан мэтээр ташаа ойлгож шүү*******эд нэ*******эмжлэл гаргасан гэж  үзэ*******ээр байна.

16. Газар зо*******ион байгуулалт, геодези зураг зүйн газрын даргын 2018 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдрийн А/209 дугаар тушаарлаар батлагдсан “Хилийн цэсийн маргаан шийдвэрлэ******* заавар” болон Газар зо*******ион байгуулалт, геодези зураг зүйн газраас 2018 онд, Монгол Улсын барилга, *******от байгуулалтын сайдаас 2023 онд Дар*******ан-Уул, Сэлэнгэ аймгийн Засаг дарга нарт *******үргүүлсэн албан бичгүүдэд ажлын *******эсгийн шийдвэрийг малчид, ард иргэдэд үнэн зөв мэдээлэл *******үргэ*******, таниулж, мөрдө******* чиглэл *******үргүүлснээс дүгнэ*******эд Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сум, Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын *******илийн цэсийн маргаан нь бодит бус маргаанд *******амаарч байгаа бөгөөд “Хилийн цэсийн маргаан шийдвэрлэ******* заавар”-ын 5.2.1-т “энэ зааврын 2.1.2-т заасны дагуу ойлголтын зөрүүнээс үүссэн буюу *******илийн цэсийн зарлиг, тогтоолд өөрчлөлт оруула******* шаардлагагүйгээр олон нийтэд үнэн бодит мэдээлиийг тайлбарлан танилцуулснаар шийдвэрлэгдэ******* маргааныг энэ зааврын 3.3 да*******ь *******эсэгт заасан “Хилийн цэсийн мэдээллийн сан”-д үндэслэн нарийвчлан шалгаж *******олбогдо******* тайлбарыг өгнө.”, 5.2.2 да*******ь *******эсгийн а-д “...*******уулийн дагуу *******амгийн сүүлд батлагдсан буюу одоо *******үчин төгөлдөр мөрдөгдөж байгаа тогтоол, зарлигийг мөрдөж, *******эрэгжилтийг *******ангана.” гэжээ. Газрын мэдээллийн нэгдсэн санд *******илийн цэсийн маргаантай *******олбоотойгоор өөрчлөлт ороогүй, маргаан бү*******ий газар нь Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын нутаг дэвсгэрт *******амараа******* газар нутаг гэж *******арагдаж бай*******ад Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг дэвсгэрт *******амаара******* шийдвэр гаргасан гэ******* нэ*******эмжлэлийн үндэслэл нотло******* баримтаар тогтоогдо*******гүй бай******* бөгөөд *******ариуцагч нь *******уульд заасан бүрэн эр*******ийн *******үрээнд, чиг үүргээ *******эрэгжүүлж *******олбогдо******* шийдвэрүүдийг гаргасан байна.

Иймд Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын Засаг дарга, иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын маргаан бү*******ий шийдвэрүүд нь илт *******ууль бус за*******иргааны актын шинжийг агуула*******гүй бай******* тул нэ*******эмжлэгчийн нэ*******эмжлэлийн шаардлагыг бү*******элд нь *******эрэгсэ*******гүй болгож шийдвэрлэлээ.

За*******иргааны *******эрэг шүү*******эд *******янан шийдвэрлэ******* ту*******ай *******уулийн 106 дугаар зүйлийн 106.1, 106.3, 106.3.14 дэ******* *******эсэгт заасныг тус тус удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Ойн ту*******ай *******уулийн 18 дугаар зүйлийн Ойн ту*******ай *******уулийн 18 дугаар зүйлийн 18.1.2, 18.1.4, 18.2.6, 18.2.7, 18.3.14, 32 дугаар зүйлийн 32.3, За*******иргааны ерөн*******ий *******уулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.3, 47.1.6-д заасныг тус тус баримтлан нэ*******эмжлэгч Дар*******ан-Уул аймгийн сум дундын ойн ангийн “Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн 2019 оны 12 дугаар сарын 30-ны өдрийн 46 дугаар тогтоол, 2020 оны 9 дүгээр сарын 11-ний өдрийн 42 дугаар тогтоолыг илт *******ууль бус боло*******ыг тогтоолго*******, Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2024 оны 01 дүгээр сарын 09-ний өдрийн “Ойгоос бэлтгэ******* модны төрөл, тоо *******эмжээг батла******* ту*******ай” 123 дугаар тогтоол, Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын Засаг даргын 2024 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдрийн “Ойгоос мод бэлтгэ******* ту*******ай” А/08 дугаар за*******ирамжуудын “Т” ХХК-тай *******олбоотой *******эсэг буюу Дар*******ан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг Бичигт *******адны Бөөр ам гэ******* газарт мод бэлтгэсэнтэй *******олбоотой *******эсгийг илт *******ууль бус боло*******ыг тогтоолго*******” ту*******ай шаардлага бү*******ий нэ*******эмжлэлийг бү*******элд нь *******эрэгсэ*******гүй болгосугай.

2. За*******иргааны *******эрэг шүү*******эд *******янан шийдвэрлэ******* ту*******ай *******уулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1-д зааснаар нэ*******эмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн *******ураамжид төлсөн 70,200 төгрөгийг орон нутгийн орлогод *******эвээр үлдээсүгэй.

Хэргийн оролцогч, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч энэ*******үү шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл За*******иргааны *******эрэг шүү*******эд *******янан шийдвэрлэ******* ту*******ай *******уулийн 114 дүгээр зүйлийн 114.1-д заасны дагуу шүү*******ийн шийдвэрийг гардан авснаас *******ойш 14 *******оногийн дотор За*******иргааны *******эргийн давж заалда******* шатны шүү*******эд давж заалда******* гомдол гарга******* эр*******тэй.

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ ЕРӨНХИЙ ШҮҮГЧ                                 Л.ОДБААТАР