МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч М.Батзориг даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны 1 дүгээр танхимд хийсэн шүүх хуралдаанаар,

Нэхэмжлэгч: А******* ******* ХК, А******* ******* ХХК, М******* ******* ХХК, Н******* ******* ХХК, У******* ******* ХХК нар

Хариуцагч: Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд

Маргааны төрөл: Хууль зүй дотоод хэргийн сайдын 05 оны дүгээр сарын 09-ний өдрийн дугаартай Шийдвэрийг улсын нэгдсэн сангийн бүртгэлээс хасах тухай албан бичгийг хүчингүй болгох-ыг хүссэн шаа*******лага бүхий *******гааныг хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд: нэхэмжлэгч А******* ******* ХК-ийн гүйцэтгэх захирал Н.Э*******энэтулга, нэхэмжлэгч нарын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч М *******ын НҮТББ-ын гүйцэтгэх захирал Ж.Б, Ж.Д, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Э, Б.Ж, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Д.Наранцацрал нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Нэхэмжлэгч  А******* ******* ХК, А******* ******* ХХК, М******* ******* ХХК, Н******* ******* ХХК, У******* ******* ХХК нар шүүхэд бичгээр гаргасан нэхэмжлэлдээ: Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын 05 оны сарын 09-ний өдрийн дугаартай Шийдвэрийг улсын нэгдсэн сангийн бүртгэлээс хасах тухай албан бичгээр Санхүүгийн зохицуулах хорооны 04 оны 10 дугаар сарын 31-ний өдрийн дугаар тогтоолыг хянаж, Жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг тооцоход хэрэглэх итгэлцүүр-т жолоочийн *******ын хураамжийг 700,000 төгрөг хүртэл тооцох, даатгуулагчийн насны хязгаараас хамааруулан тооцохоор тусгасан зэрэг нь Монгол Улсын Үндсэн хуульд заасан хүнийг нас, хүйсээр ялгаварлан гадуурхахгүй байх зарчимд нийцээгүй хэмээн, уг тогтоолыг захиргааны хэм хэмжээний улсын нэгдсэн бүртгэлээс хассан билээ.

Мөн Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд нь 05 оны дүгээр сарын 10-ны өдөр олон нийтийн сүлжээгээр Монгол Улсын үндсэн хуулийн хүнийг нас, хүйс, нийгмийн гарлаар нь ялгаварлахгүй байх тухай заалтыг зөрчсөн учир Жолоочийн *******ын хураамжийг нэмэгдүүлсэн Санхүүгийн зохицуулах хорооны шийдвэрийг улсын бүртгэлийн нэгдсэн сангаас хаслаа. Өөрөөр хэлбэр энэ шийдвэр хэрэгжих бололцоогүй боллоо. Тиймээс *******ын компаниас төлсөн хураамжаа буцаан авч болно" гэсэн агуулга бүхий мэдэгдлийг гаргасан.

Мөн эрх зүйн мэдээллийн нэгдсэн систем (legalinfo.mn)-д Санхүүгийн зохицуулах хорооны 04 оны 10 дугаар сарын 31-ний өдрийн дугаар тогтоолоор баталсан Журам, загвар, маягтыг шинэчлэн батлах тухай журам-ыг Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын 05 оны дүгээр сарын 09-ний өдрийн Шийдвэрийг улсын нэгдсэн сангийн бүртгэлээс хасах тухай дугаартай албан бичгээр захиргааны хэм хэмжээний улсын нэгдсэн бүртгэлээс хассан хэмээн тэмдэглэсэн байна.

05 оны дүгээр сарын 10-ны өдөр Санхүүгийн зохицуулах хорооны цахим хуудсанд .... Жолоочийн *******ын үйл ажиллагааг тасралтгүй, хэвийн үргэлжлүүлэх шаа*******лагыг харгалзан 8-04 оны хооронд *******ын хураамжийн хэмжээг тооцож байсан итгэлцүүрийн зохицуулалтыг хэвээр үлдээж, дээрх шинэчилсэн зохицуулалтыг хүчингүй болгох шийдвэрийг Санхүүгийн зохицуулах хорооноос гаргалаа. Иймд 05 оны дүгээр сарын -09-ний өдрийг дуусталх хугацаанд жолоочийн хариуцлагын ******* хийлгэсэн иргэн, хуулийн этгээд нь *******ын гэрээнд өөрчлөлт оруулах хүсэлтээ тухайн *******ын компанид хандан гаргах эрхтэй болно гэсэн агуулга бүхий мэдээлэл тавигдсан.

Жолоочийн *******ын үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрөл бүхий нэхэмжлэгч *******ын компаниуд нь Жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг тооцох итгэлцүүр хэрэглэх журам-д заасны дагуу тогтоосон хураамжид үндэслэн жолоочийн *******ын гэрээ байгуулдаг.

Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын 05 оны дүгээр сарын 09-ны өдрийн дугаартай Шийдвэрийг улсын нэгдсэн сангийн бүртгэлээс хасах тухай, албан бичиг нь Санхүүгийн зохицуулах хороонд хаяглагдсан Захиргааны ер*******ий хуулийн 37 дугаар зүйлийн 37.1-т Захиргааны акт гэж захиргааны байгууллагаас тодорхой нэг тохиолдлыг зохицуулахаар нийтийн эрх зүйн хүрээнд гадагш чиглэсэн, эрх зүйн шууд үр дагавар бий болгосон амаар, бичгээр гаргасан захирамжилсан шийдвэр болон үйл ажиллагааг ойлгоно гэж заасны дагуу захиргааны актыг шинжийг бүрэн хангаж буй юм.

Тухайлбал, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд нь Санхүүгийн зохицуулах хорооны 04 оны дугаар тогтоолыг хэм хэмжээний актын улсын нэгдсэн бүртгэлээс хассанаар *******ын компани нь Санхүүгийн зохицуулах хорооны 8 оны дугаартай тогтоолоор баталсан Жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг тооцох итгэлцүүр хэрэглэх журам (хүчингүй болж бүртгэлээс хасагдсан)-ыг хэрэглэж, жолоочийн *******ын хураамжийг тооцох шаа*******лагатай болсон.

Энэхүү эрх зүйн нөлөөлөл нь захиргааны актын гадагш чиглэсэн, эрх зүйн шууд үр дагавар бий болгосон шинжийг үүсгэж байна.

Санхүүгийн зохицуулах хорооны 04 оны дугаар тогтоолоор баталсан Жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг тооцох итгэлцүүр хэрэглэх журам-ыг 8 оны дугаар тогтоолоор баталсан журамтай харьцуулахад *******ын эрсдэлийг буруулах, жолоочийг хариуцлагатай болгох, хохирлын хэмжээг буруулахад чиглэсэн зэрэг олон давуу талтай байсан.

Иймд *******гаан бүхий захиргааны акт болох Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын 05 оны дүгээр сарын 09-ний өдрийн Шийдвэрийг улсын нэгдсэн сангийн бүртгэлээс хасах тухай дугаартай албан бичиг нь нэхэмжлэгч нарын эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг дараах байдлаар зөрчсөн гэж үзэж байна.

Нэг: Хариуцагч нь *******гаан бүхий захиргааны актыг гаргах болсон үндэслэлээ жолоочийн *******ын хураамжийг 700,000 төгрөг хүртэл тооцох, мөн даатгуулагчийн насны хязгаараас хамааруулан тооцохоор тусгасан зэрэг нь Монгол Улсын Үндсэн хуульд заасан хүнийг нас, хүйс-ээр ялгаварлан гадуурхахгүй байх зарчимд нийцээгүй хэмээн тайлбарласан.

Гэтэл Монгол Улсын Их хурлаас 1 оны 10 дугаар сарын 06-ний өдөр баталсан Жолоочийн *******ын тухай хуулийн 11 дүгээр зүйлийн 11.1-д Даатгалын хураамжийн хэмжээг тогтоохдоо *******ын суурь хураамжийн хэмжээг дараах итгэлцүүрээр нэмэгдүүлэх буюу хорогдуулан тооцно" гээд 11.1.3-т даатгуулагчийн нас, автотээврийн хэрэгсэл жолоодох туршлага гэж хуульчилсан байдаг.

Мөн хуулийн 11.-д Даатгалын хураамжийн хэмжээг тооцох итгэлцүүр хэрэглэх журмыг Санхүүгийн зохицуулах хороо батална гэж тус тус заасан байдгийг үндэслэн Санхүүгийн зохицуулах хороо журмыг уг хуулийн хүрээнд боловсруулан 8 онд шинэчлэн баталж хүчин төгөлдөр мө*******өгдөж байсан.

Санхүүгийн зохицуулах хорооны 8 оны дүгээр тогтоолоор баталсан Жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг тооцох, итгэлцүүр хэрэглэх журмын дугаар зүйлийн .4.1-т даатгуулагч нь 5 хүртэлх настай, эсхүл 5 буюу түүнээс дээш настай эсэхээс хамаарч итгэлцүүрийг 1-1. функтээр нэмэгдүүлэн *******ын хураамжийг тооцохоор заасан байдаг.

Мөн Санхүүгийн зохицуулах хорооны 04 оны дугаар тогтоолын 9 дүгээр хавсралтад жолоочийн насыг 5-40 насны, 41-60 насны, 61 болон түүнээс дээш насны хэмээн ангилж, итгэлцүүрийг 1-1.4 функтээр нэмэгдүүлэн *******ын хураамжийг тооцохоор заасан байдаг.

Дээрхээс дүгнэвэл жолоочийн наснаас хамаарч *******ын хураамжийн итгэлцүүрийг нэмж эсхүл хорогдуулж" тооцсон зохицуулалт нь уг хуулийн дагуу өнгөрсөн, одоо, ирээдүй-ч байсаар ирсэн байна.

Гэтэл Санхүүгийн зохицуулах хорооны 04 оны дугаар тогтоолоор жолоочийн наснаас хамаарсан итгэлцүүр-ийг анх удаа журамлаж, энэ нь Монгол Улсын Үндсэн хуульд заасан хүнийг нас-аар нь ялгаварлахгүй байх зарчимд нийцээгүй гэж тайлбарлах нь хэт өрөөсгөл болно.

Нөгөө талаас жолоочийн насыг хуучин журмаар 5 хүртэл эсхүл 5 болон түүнээс дээш настай гэж ангилах нь Үндсэн хууль зөрчөөгүй гэж, харин шинэ журмаар "5-40 насны, 41-60 насны, 61 болон түүнээс дээш насны гэж ангилах нь Үндсэн хууль зөрчсөн болж таарахгүй.

Хоёр: Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 14 дүгээр зүйлийн -т Хүнийг үндэс, угсаа, хэл, арьсны өнгө, нас, хүйс, нийгмийн гарал, байдал, хөрөнгө чинээ, эрхэлсэн ажил, албан тушаал, шашин шүтлэг, үзэл бодол, боловсролоор нь ялгаварлан гадуурхаж үл болно. Хүн бүр эрх зүйн этгээд байна гэж заасан.

Насаар нь хүнийг ялгаварлах" гэдгийг насыг нь тодорхой шинж болгон авч үзэж, хүний үндсэн эрх-ийг эдлүүлэхгүй байх, хязгаарлах гэсэн утга, агуулгаар тайлбарлажээ.

Хариуцлагын ******* нь бусдын эд хөрөнгө, амь нас, эрүүл мэндэд хохирол учруулсан тохиолдолд буруутай этгээдийн өмнөөс ******* компани хохирлыг барагдуулах харилцаа болох учир эрсдэлийг багасгах, хохирол учрахаас сэргийлэх зорилгоор хүний нас (туршлага)-д үндэслэн тодорхой шалгуур тогтоох нь хүний үндсэн эрх"-ийг хязгаарлаж буй явдал биш юм.

Өөрөөр хэлбэл хариуцлагын *******ын үндсэн зорилго нь тухайн даатгуулагч бус харин даатгуулагчийн буруутай үйл ажиллагааны улмаас хохиролд өртсөн иргэн болон хуулийн этгээдэд учирсан гэм хорыг барагдуулах үйл ажиллагаа юм.

Гурав: Захиргааны ер*******ий хуулийн 60 дугаар зүйлийн 60.4-т Хуульд тусгайлан зааснаас бусад тохиолдолд захиргааны хэм хэмжээний актыг буцаан хэрэглэхгүй" гэж заасан.

Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд нь Санхүүгийн зохицуулах хорооны 04 оны дугаар тогтоолыг хэм хэмжээний актын улсын нэгдсэн бүртгэлээс хассанаар *******ын компани нь Санхүүгийн зохицуулах хорооны 8 оны дугаартай тогтоолоор баталсан Жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг тооцох итгэлцүүр хэрэглэх журам-ыг хэрэглэж, жолоочийн *******ын хураамжийг тооцох шаа*******лагатай болсон.

Энэ нь хуульд тусгайлан заагаагүй байхад захиргааны хэм хэмжээний актыг буцаан хэрэглэхээс өөр аргагүй байдалд оруулснаараа Захиргааны ер*******ий хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4..1-д хуульд үндэслэх тухай захиргааны байгууллагын үйл ажиллагааны зарчмыг зөрчиж буй юм.

Дөрөв: Захиргааны ер*******ий хуулийн 68 дугаар зүйлийн 68.1-д захиргааны хэм хэмжээний актад нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан болон хүчингүй болсонд тооцсон тохиолдолд уг шийдвэрийг энэ хуулийн 65 дугаар зүйлд заасан журмын дагуу хянан улсын нэгдсэн бүртгэлд хөдөлгөөн хийж, "Захиргааны хэм хэмжээний актын эмхэтгэл"-д нийтэлнэ, мөн зүйлийн 68.-д Улсын нэгдсэн бүртгэлд бүртгэгдсэн захиргааны хэм хэмжээний акт эрх зүйн зөрчилтэйн улмаас энэ хуульд заасан журмын дагуу хүчингүй болсон бол хуулиар тусгайлан эрх олгогдсон захиргааны байгууллага энэ тухай албан бичгийг хүчингүй болгосон захиргааны хэм хэмжээний актын хуулбарын хамт хууль зүйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад ажлын гурван өдөрт багтаан хүргүүлнэ" гэж заасан.

Дээрхээс үзвэл нэгэнт бүртгэгдсэн хэм хэмжээний актыг бүртгэлээс хасах харилцааг хуулиар зохицуулаагүй, харин эрх олгосон байгууллага нь хэм хэмжээний актыг хүчингүй болгосноо төрийн захиргааны төв байгууллагад мэдэгдэж, бүртгэлд өөрчлөлт оруулахаар байна.

Гэтэл хариуцагч нь нэгэнт бүртгэгдсэн хэм хэмжээний актыг бүртгэлээс үндэслэлгүйгээр хасаж шийдвэрлэсэн нь Захиргааны ер*******ий хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4..1-д хуульд үндэслэх тухай захиргааны байгууллагын үйл ажиллагааны зарчмыг зөрчиж буй юм.

Тав: Төр нь иргэдийн эдийн засаг, нийгмийн баталгааг хангах Үндсэн хуульд заасан үүргийн дагуу Жолоочийн *******ын тухай хуулийг баталсан буюу уг хуулийн зорилт нь жолоочийг хариуцлагын *******д хамруулж улмаар зам, тээврийн ослын улмаас бусдын амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгөд учирсан хохирлыг нөхөн төлүүлэх, хохирогчийн эрхийг хамгаалахад чиглэгдсэн ба хуулийг 1 онд баталж, өнөөдрийг хүртэл хүчин төгөлдөр хэрэгжиж байна.

Мөн хуулийн 5.1-д Тээврийн хэрэгслийн өмчлөгч бүр жолоочийн *******д заавал даатгуулна гэж заасан байна. Даатгалын байгууллага нь энэ хуулийн зорилтыг хэрэгжүүлэхэд чиглэсэн тодорхой үүргийг төрийн нэрийн өмнөөс гүйцэтгэж байгаа гэж үзэж болох юм.

Тодруулбал, Даатгалын байгууллага нь уг хуулийн дагуу замын хөдөлгөөнд оролцож буй жолоочийн бусдад учруулж болзошгүй хариуцлагыг өөртөө шилжүүлэн авч зам, тээврийн ослын улмаас бусдын амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгөд учирсан хохирлыг нөхөн төлөх, хохирогчийн эрхийг хамгаалах үүргийг төрийн нэрийн өмнөөс гүйцэтгэж байна.

Даатгалын байгууллага нь ашгийн төлөө байгууллага боловч төрөөс өгсөн үүргийн дагуу эрхэлж буй албан журмын *******ын үйл ажиллагаа нь улс орны эдийн засгийн байдал, мөнгөний ханшийн уналтаас шалтгаалан жил ирэх бүр алдагдалд орж байгааг Даатгалын зохицуулах байгууллага болох Санхүүгийн зохицуулах хорооноос судалгаа, шинжилгээ хийсний үндсэн дээр 04 оны тоот тушаалын хавсралтаар Жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг тооцох итгэлцүүр хэрэглэх журам-ыг шинэчлэн баталсан ба *******ын байгууллагууд шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, бодит тоон мэдээлэл, нэгдсэн тайлан, судалгаанд үндэслэсэн, жолоочийн *******ын тухай хуулийн зорилгыг хангахуйц хэмжээний ач холбогдолтой, хууль тогтоомжид нийцсэн журам болсон гэж үзэн дэмжиж байсан.

Өнөөдрийн байдлаар 8 онд батлагдсан Жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг тооцох итгэлцүүр хэрэглэх журмын дагуу тооцоолол хийхэд жолоочийн төлөх хураамжийн хэмжээ дунджаар 56,000 мянган төгрөг байгаа ба нэгж нөхөн төлбөрийн хэмжээ 8 онд дунджаар 60,800 (зургаан зуун хоёр мянга найман зуу) төгрөг байсан бол 04 онд 1,185,381.17 (нэг сая наян таван мянга гурван зуун нэг ) төгрөг болж өссөн байна.

Албан журмын *******ын хувьд хураамж, нөхөн төлбөр, үйл ажиллагааны за*******лаар хосолсон харьцааг гарган үзэхэд 0 онд 148 хувь, 03 онд 108 хувь буюу энэхүү *******ын нөхөн төлбөр болон үйл ажиллагааны за*******ал нь хураамжийн орлогоос өндөр байгаа нь зам, тээврийн ослын улмаас бусдын амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгөд учирсан хохирлыг бүрэн барагдуулахад *******ын компаниудад эдийн засгийн бодит хүндрэл тулгарч улмаар хохирогчийн эрхийг хамгаалах дээрх хуулийн зорилтыг биелүүлж чадахгүйд хүрэх бодит нөхцөл байдал үүсээд байна.

Төр нь иргэний эдийн засаг, нийгмийн баталгааг хангах үүргийн дагуу *******ын байгууллагад Албан журмын *******ын тухай хуулиар үүрэг болгож чиглэл өгсөн байгаа атлаа *******ын компаниудын үйл ажиллагааг дэмжих, бизнесийн үйл ажиллагааны хууль ёсны эрх, ашиг сонирхлыг хамгаалах, хууль тогтоомжийг боловсронгуй болгох үүргээ хангалттай хэрэгжүүлэхгүй байна.

Дүгнэвэл: Санхүүгийн зохицуулах хорооны 04 оны 10 дугаар сарын 31-ний өдрийн дугаар тогтоолын холбогдох зүйл заалт нь Үндсэн хууль зөрчсөн гэх үндэслэлээр хэм хэмжээний актын улсын нэгдсэн бүртгэлээс хассан Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын 05 оны дүгээр сарын 09-ний өдрийн дугаартай албан бичиг нь хууль зүйн үндэслэлгүй буюу Монгол Улсын Үндсэн хуульд заасан хүнийг нас, хүйсээр ялгаварлан гадуурхахгүй байх зарчмыг зөрчөөгүй, нэхэмжлэгч *******ын байгууллагуудын эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг ноцтой зөрчсөн шийдвэр учир Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 5 дугаар зүйлийн 5.5.1, 106 дугаар зүйлийн 106.3.1 дэх хэсэгт тус тус зааснаар хүчингүй болгох үндэслэлтэй гэж үзэж байна.

Иймд Хууль зүйн дотоод хэргийн сайдын 05 оны дүгээр сарын 09-ний өдрийн албан бичгийг хүчингүй болгож өгнө үү гэжээ.

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Ж.Д шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Нэхэмжлэлийн үндэслэлийг дэмжиж байгаа. Маргаан бүхий захиргааны актыг дараах үндэслэлээр хууль бус бөгөөд нэхэмжлэгч нарын хууль ёсны эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол зөрчсөн гэж үзэж байгаа. Тухайлах юм бол Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын 0 дугаартай *******гаан бүхий акт нь Санхүүгийн зохицуулах хорооны 04 оны дугаартай тогтоолыг хянаж, жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг тооцох итгэлцүүрт жолоочийн *******ын хураамжийг долоон зуун мянган төгрөг хүртэл тооцох мөн даатгуулагчийн насны хязгаараас хамааруулан тооцохоор тусгасан зэрэг нь Монгол Улсын Үндсэн хуульд заасан нас, хүйсээр ялгаран гадуурхахгүй байх гэсэн зарчимд нийцээгүй тул хэм хэмжээний актын улсын нэгдсэн бүртгэлээс хассугай гэсэн агуулгаар шийдвэр гаргасан. Энэ агуулгын хүрээнд Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын 05 оны дүгээр сарын 10-ны өдөр олон нийтийн мэдээллийн сүлжээгээр мэдэгдэл хийсэн. Уг мэдэгдэлдээ Монгол Улсын Үндсэн хуулийн хүнийг нас, хүйс, нийгмийн гарлаар нь ялгаварлахгүй байх тухай заалтыг зөрчсөн учир жолоочийн *******ын хураамжийг нэмэгдүүлсэн Санхүүгийн зохицуулах хорооны шийдвэрийг улсын бүртгэлийн нэгдсэн сангаас хаслаа. Өөрөөр хэлбэл шийдвэр хэрэгжих боломжгүй, бололцоогүй боллоо. Иймээс *******ын компаниас төлсөн хураамжаа буцаан авч болно гэсэн мэдэгдэл гаргасан. Үүний дараагаар эрх зүйн мэдээллийн нэгдсэн систем легал инфод Санхүүгийн зохицуулах хорооны 04 оны дугаар тогтоолыг баталсан журамд Хууль зүй дотоод хэргийн сайдын 05 оны дүгээр сарын 09-ний өдрийн дугаартай албан бичгээр захиргааны хэм хэмжээний актын улсын нэгдсэн бүртгэлээс хассан гэж тэмдэглэгээ хийгдсэн.

Ингэснээр *******гаан бүхий захиргааны акт буюу албан бичиг гарснаар хүчин төгөлдөр мө*******өгдөж байсан хэм хэмжээний актыг эрх зүйн мэдээллийн сангаас хасагдсан гэдэг тэмдэглэгээ хийгдсэнээр эрх зүйн үр дагаврыг шууд бий болгож байна гэж үзэж байгаа. Ингээд 05 оны дүгээр сарын 10-ны өдөр Санхүүгийн зохицуулах хорооны цахим хуудсанд жолоочийн үйл ажиллагааг тасралтгүй, хэвийн үргэлжлүүлэх шаа*******лагыг 8 оноос 04 оны хооронд *******ын хураамжийн суурийн хэмжээг зохицуулж байсан тухайн журмыг хүчингүй болгох шийдвэрийг Санхүү зохицуулах хорооноос гаргалаа иймд 05 оны дүгээр сарын -ний өдрөөс 09-ний өдрийг хүртэлх хугацаанд жолоочийн хариуцлагын ******* хийсэн иргэд, хуулийн этгээд нь *******ын гэрээнд өөрчлөлт оруулах хүсэлтэй тухайн *******ын компанид хандан гаргах эрхтэй болно оо гэсэн мэдэгдлийг Санхүүгийн зохицуулах хороо өөрөө веб хуудсандаа байршуулсан байдаг. Тэгэхлээр энэ албан бичиг мэт боловч эрх зүйн үр дагавар үүсгээд тухайн харилцааг зохицуулах боломжгүй, чадамжгүй болгоод энийг нь төрийн эрх бүхий байгууллагууд хүлээн зөвшөөрч албан бичигт үндэслэж шийдвэр гаргаж байгаа нь шууд эрх зүйн үр дагавар бий болгож байна.

Нөгөө талаар жолоочийн *******ын үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрөл бүхий нэхэмжлэгч *******ын компаниуд нь жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг тооцох итгэлцүүлэх хэрэглэх журамд үндэслээд жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг тооцож түүний дагуу *******ын гэрээ байгуулдаг. Хууль зүйн сайдын *******гаан бүхий албан бичиг гарснаар санхүүгийн зохицуулах хороонд хаягласан эсэх Захиргааны ер*******ий хуулийн 37 дугаар зүйлийн 37.1-д заасан захиргааны актын шинжийг бүрэн хангасан гэж үзэж байгаа. Нөгөө талаар Хууль зүй дотоод хэргийн сайд нь Санхүүгийн зохицуулах хорооны 01 оны дугаар тогтоолыг хэм хэмжээний актын улсын нэгдсэн бүртгэлээс хассанаар *******ын компаниуд нь Санхүүгийн зохицуулах хорооны 8 оны дүгээр тогтоолоор баталсан журмыг хэрэглэж өөрөөр хэлэх юм бол хүчингүй болсон хуучин журмыг хэрэглэж *******ын гэрээ байгуулахаас өөр аргагүй байдалд орсон.

8 оны дугаартай тогтоолоор баталсан жолоочийн *******ын хураамж, хэмжээг тооцох итгэлцүүр хэрэглэх журам. Энэхүү журам нь тухайн дүгээр сарын Хууль зүйн сайдын энэ бичиг гаргах үед хүчингүй болоод бүртгэлээс хасагдчихсан байсан. Ийм эрх зүйн үр дагавартай акт байгаа. Энэхүү захиргааны акт нь мэдээж гадагш чиглэсэн шууд үр дагаврыг үүсгэж байна.

Санхүүгийн зохицуулах хорооны 04 оны дугаар тогтоолоор баталсан энэхүү журам нь 8 оны дүгээр тогтоолоор хоёр журмыг харьцуулж үзэхэд *******ын эрсдэлийг бууруулах, жолоочийг хариуцлагатай болгох, хохирлын хэмжээг бууруулахад чиглэсэн олон улсын шаа*******лага хангасан сайн туршлагад үндэслэсэн илүү олон давуу талтай байсан. Гэтэл энэхүү журмыг хүчингүй болгож бүртгэлээс хассанаар нэхэмжлэгч нарын эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хөндсөн гэж үзэж байгаа. Хэд хэдэн тодорхой үндэслэл хэлье. Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд мэдэгдэл гаргахдаа нас, хүйсээр нь ялгаварлан гадуурхах ийм зарчимд нийцээгүй ээ гэж үзэж байгаа юм. Тэгэхлээр Монгол улсын их хурлаас 1 онд баталсан Жолоочийн *******ын тухай хуулийн 11 дүгээр зүйлийн 11.1-д *******ын хураамжийн хэмжээг тогтоохдоо *******ын суурийн хураамжийн хэмжээг дараах итгэлцүүрээр нэмэгдүүлэн болон хорогдуулж тооцно гэж байгаа. Тэгэхлээр нөгөө итгэлцүүрээр нэмэгдүүлж, хорогдуулах үндэслэл нь өөрөө даатгуулагчийн нас авто тээврийн хэрэгслийн жолоодох туршлага байна аа гэж байгаа юм. Тэгэхлээр хуульд итгэлцүүрээр *******ын хураамжийн хэм хэмжээг нэмж, хасаж болно гэдэг хуулиар боломж олгочихсон байсан гэж үзэж байгаа. гэжээ.

Нэхэмжлэгч нарын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Ж.Б шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Журам яагаад нэмэгдээд эсвэл хааяа хасагдаад байдаг юм бэ гэдэг туршлага байгаа. Европын онгоцтой дэлхий нийтээр ашиглана гэдэг систем хэн хариуцлагатай замын хөдөлгөөнд орж, үүргээ биелүүлсэн нь дараа жил буу*******аг зарчимтай. Хэн зам тээврийн ноцтой осол, зөрчил гаргах магадлалтай тэр давтамжийг ихэсгээд байгаа хүн нөгөө талдаа нэмэгддэг. Энэ систем европын той юм уу, дэлхий нийтээрээ хэрэглэж байгаа. Өчнөөн тэрбумыг нь бас хэдэн саяыг авах торгуультай хэр нь замын хөдөлгөөнд ороод байгаа. Дээрээс нь гэрэл зөрчих, хэвтээ шугам давж эргэж осол гаргах, ху******* хэтрүүлэх, чигээрээ орж зам тээврийн осол үүсгэх байдал гаарчихсан байгаа. Үүнийг олон улсад яаж хязгаарладаг вэ гэхээр хариуцлагатай байх, хариуцлагагүй үйлдэл дээр нь хязгаарладаг энэ дээр нь санхүүгийн механизмыг ашигладаг. Яг иймэрхүү зарчмаар бол манай хууль батлагдсан журмаар ч гэсэн ажиллаж байгаа гэжээ.

Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Э, Б.Ж шүүхэд бичгээр гаргасан хариу тайлбартаа: Нэхэмжлэлийн шаа*******лага болох Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын 05 оны дүгээр сарын 09-ний өдрийн дүгээр Шийдвэрийг улсын нэгдсэн бүртгэлээс хасах тухай" албан бичгийг хүчингүй болгох" тухайд Санхүүгийн зохицуулах хорооны эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.1., Жолоочийн *******ын тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.4-т Даатгалын мэдүүлгийн маягт, гэрээний стандарт, загварыг Санхүүгийн зохицуулах хороо тогтооно гэж, мөн хуулийн 11 дүгээр зүйлийн 11.-т Даатгалын хураамжийн хэмжээг тооцох итгэлцүүр хэрэглэх журмыг Санхүүгийн зохицуулах хороо батална гэж заасны дагуу Санхүүгийн зохицуулах хороо Журам, загвар, маягтыг батлах тухай 1 дүгээр тогтоолыг баталж, ирүүлснийг Захиргааны ер*******ий хуулийн 60, 61, 6 дугаар зүйлд заасан шаа*******лагыг хангасан учир 05 оны дүгээр сарын 0-ны өдөр захиргааны хэм хэмжээний актын улсын нэгдсэн бүртгэлийн 7063 дугаарт бүртгэж, Захиргааны хэм хэмжээний актын эмхэтгэл-ийн 05 оны №3-т нийтлэгдсэнээр хүчин төгөлдөр болсон байна.

Санхүүгийн зохицуулах хорооны даргын 05 оны дүгээр тогтоолын -д ..бүртгэлээс хассантай холбогдуулан уг тогтоолыг хүчин төгөлдөр дагаж мө*******өгдсөн хугацаанд байгуулсан жолоочийн хариуцлагын албан журмын *******ын гэрээнд даатгуулагч өөрчлөлт оруулах хүсэлт гаргасан тохиолдолд энэ тогтоолын 1-т заасан журамд нийцүүлэн шинэчлэн байгуулахыг даатгагч нарт үүрэг болгосугай гэсэн байна.

. Жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг тооцоход хэрэглэх итгэлцүүр-т жолоочийн *******ын хураамжийг 700 000 төгрөг хүртэл тооцох, мөн даатгуулагчийн насны хязгаараас хамааруулан тооцохоор тусгасан зэрэг нь Монгол улсын Үндсэн хуульд заасан хүнийг нас, хүйсээр ялгаварлан гадуурхахгүй байх зарчимд нийцээгүй байна гэж үзсэн үндэслэлийн тухайд: Иргэд, байгууллагаас Хууль зүйн асуудал эрхэлсэн засгийн газрын гишүүнд гомдол хүсэлт ирсний дагуу Санхүүгийн зохицуулах хорооны 04 оны дугаар тогтоолыг хянаж, хавсралтаар баталсан жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг нэмэгдүүлж, хорогдуулж тооцохдоо удаа дараа замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчдөг зэргээс хамаарч хураамжийн хэмжээ өндөр тооцсон нь Жолоочийн *******ын тухай хуулийн 11 дүгээр зүйлийн 11.1-д заасан итгэлцүүрээс өөрөөр буюу хуульд заагаагүй итгэлцүүр ашиглаж тооцсон, түүнчлэн даатгуулагчийн насыг хэд, хэдэн насны бүлгээр ангилан тооцож, *******ын нийт хураамжийн хэмжээг харилцан адилгүй тооцож тогтоосон ялгавартай байдал үүсгэсэн гэж үзсэн.

Нөхцөл байдлын талаар Санхүүгийн зохицуулах хороонд мэдэгдэж, судлан үзсэний дагуу тус тогтоолыг хүчингүй болгосон бөгөөд уг асуудал нь захиргааны хэм

хэмжээний актын хяналт, бүртгэлийн хүрээнд хийгдсэн ажиллагаа юм.

Санхүүгийн зохицуулах хорооны 04 оны 10 дугаар сарын 31-ний өдрийн дугаар тогтоол нь 05 оны 1 дүгээр тогтоолоор хүчингүй болсон бөгөөд Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын 05 оны дүгээр албан бичгийг хүчингүй болгох, хүчингүй болсон 04 оны дугаар тогтоолыг сэргээн хүчин төгөлдөр болох боломжгүй. Иймд нэхэмжлэлийн шаа*******лагыг хүлээн авахаас татгалзаж, хэргийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэжээ.

Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Э шүүх хуралдаанд гаргасан хариу тайлбартаа: Захиргааны ер*******ий хурлын 64 дүгээр зүйлийн 64.1-д захиргааны хэм хэмжээний актыг хуулиар тусгайлан эрх олгосон захиргааны байгууллага батална гэж заасан байна. Мөн 68 дугаар зүйлийн 68.1-д захиргааны хэм хэмжээний актыг нэмэлт өөрчлөлт оруулсан болон хүчингүй болсонд тооцсон тохиолдолд уг шийдвэрийг энэ хуулийн 65 дугаар зүйлд заасан журмын дагуу хянаж улсын нэгдсэн бүртгэлд бүртгэлд хөдөлгөөн хийнэ гэж заасан. Захиргааны хэм хэмжээний актын эмхэтгэл нийтэлнэ. Мөн хуулийн 68 дугаар зүйлийн 68.-т улсын нэгдсэн бүртгэлд бүртгэсэн захиргааны хэм хэмжээний акт эрх зүйн зөрчилтэй улмаас энэ хуульд заасан журмын дагуу хүчингүй болсон бол хуулиар тусгайлан эрх олгосон захиргааны байгууллага энэ тухай албан бичиг хүчингүй болсон захиргааны хэм хэмжээний актын хуулбарын хамт хууль зүйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад ажлын гурван өдөрт багтаан хүргүүлнэ гэж заасныг тус тус хэрэгжүүлэх хүрээнд, захиргааны байгууллагын барагдуулсан захиргааны хэм хэмжээний актыг Захиргааны ер*******ий хууль болон холбогдох бусад хууль тогтоомжид нийцсэн тохиолдолд бүртгэлийн ажиллагаа хийдэг байгууллага. Тэгээд энэ журмынхаа дагуу Санхүүгийн зохицуулах хорооны 05 оны дүгээр сарын 10-ны өдрийн дугаар албан бичгийн дагуу ирсэн. Баталж ирүүлснийг бүртгэсэн байгаа.

Хууль тогтоомжийнх нь дагуу явуулсан бүртгэлийн хэм хэмжээ буюу хүчин төгөлдөр болж байгаа. Үүнд юу гэж заасан байдаг вэ гэхээр Санхүүгийн зохицуулах хорооны эрх зүйн байдлын бүрэн эрхийнх нь дагуу 6.1.-д бүрэн эрхийнхээ хүрээнд дүрэм, журам, заавар баталж хэрэгжилтэд хяналт тавьж санхүүгийн зах зээлийн тогтвортой байдлыг дэмжих зорилгоор шаа*******лагатай шалгуур үзүүлэлт бус хэм хэмжээг тогтоох гэж байгаа юм. Тэгэхээр Санхүүгийн зохицуулах хорооны эрх хэмжээ мөн үү гэвэл мөн. Мөн Жолоочийн *******ын тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.4-д *******ын мэдүүлгийн маягт гэрээний стандарт загварыг Санхүүгийн зохицуулах хороо тогтооно гэж мөн 11 дүгээр зүйлийн 11.-д *******ын хураамжийн хэмжээг тооцох итгэлцүүр хэрэглэх журмыг Санхүүгийн зохицуулах хороо батална гэсэн журамтай. Тэгэхээр бүрэн эрхийнхээ хүрээнд тогтоолоо батлаад манай баталснаас гурав хоногийн дотор буюу хуулийн 68 дугаар зүйлийн 68.-т заасны дагуу бол манайд бүртгүүлэхээр ирүүлснийг бид нар Захиргааны ер*******ий хуулийн 60, 61, 6-д заасан шалгуурыг хангаж байна гэж үзсэн учраас бүртгэсэн байгаа.

Санхүүгийн зохицуулах хороонд албан бичгээр дугаартай албан бичгийн дагуу бү*******үүлж хүргүүллээ гэсэн албан бичгийг хүргүүлсэн байгаа. Санхүүгийн зохицуулах хооронд шинжлүүлэх баримт дээрээ ду*******аад хэлчихнэ ээ. Захиргааны ер*******ий хуулийн 71 дэх хэсэгт зааснаар захиргааны хэм хэмжээний актыг нэн даруй батлах шаа*******лагатай хойшлуулах ёсгүй тохиолдолд эрх бүхий захиргааны байгууллага уг актыг батлан гаргаж нийтэд мэдээлснээр тухайн акт хүчин төгөлдөр болно оо гэсэн заалт байгаа. Санхүүгийн зохицуулах хороо 05 оныхоо дугаар тогтоолд тодорхой ду*******сан байдаг. Мөн нэмээд хэлэхэд нэхэмжлэгч нарын эрх хуулиар хамгаалагдсан эрх ашиг зөрчилдөөгүй. Тэгэхээр яагаад зөрчигдөөгүй гэж үзэж байна вэ гэхээр дугаартай тогтоолын хоёр дахь хэсэгт заасан байгаа. Энэ хүмүүсийн байгуулсан гэрээний дагуу хуучин мө*******өгдөж байсан буюу одоо өөрсдийнх нь хүсээд байгаа хүчин төгөлдөр болгохыг хүсэж байгаа тогтоолын дагуу төлбөр, *******ын гэрээнд бол хүчин төгөлдөр үйлчлээд явж байгаа гэсэн үг.

Сайдын дугаартай албан бичгийг хүчингүй болгох гэж байна. Энэ хүчингүй болгосноороо нэхэмжлэгч нарын хүсэж байгаа хуучин Санхүүгийн зохицуулах хорооны тогтоол мө*******өгдөх эрх зүйн боломжгүй яагаад гэвэл сайд албан бичгээрээ хасахыг мэдэгдье ээ гэж мэдэгдсэн боловч дараа нь гээд байна л даа Санхүүгийн зохицуулах хороо өөрийнхөө сайт дээрээ буюу бүх нийтэд нийт нээлттэй байгаа сайтаараа мэдэгдэл хийсэн. Өөрөөр хэлэх юм бол Захиргааны ер*******ий хуулийн 70 дугаар зүйлийн 70.1-д хүчин төгөлдөр үйлчлээд эхэлчихсэн гэсэн үг. Хүчин төгөлдөр болсноо зарласан гэсэн үг. Тэгэхээр бол одоо тавьж байгаа. Нэхэмжлэлийн шаа*******лагыг биелүүлэх буюу хүлээн зөвшөөрөх хууль зүйн үндэслэлгүй байгаа учраас нэхэмжлэлийн шаа*******лагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэжээ.

ҮНДЭСЛЭХ нь:

Нэхэмжлэгч А******* ******* ХК, А******* ******* ХХК, М******* ******* ХХК, Н******* ******* ХХК, У******* ******* ХХК-иудаас Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдад холбогдуулан Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын 05 оны дүгээр сарын 09-ний өдрийн дугаартай Шийдвэрийг улсын нэгдсэн сангийн бүртгэлээс хасах тухай албан бичгийг хүчингүй болгох-ыг хүссэн нэхэмжлэлийн шаа*******лага гаргасан байна.

Шүүх дараах үндэслэлүүдээр нэхэмжлэгч нарын нэхэмжлэлийн шаа*******лагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэлээ.

Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын 05 оны дүгээр сарын 09-ний өдрийн Шийдвэрийг улсын нэгдсэн сангийн бүртгэлээс хасах тухай № тоот албан бичгээр ...Тус тогтоолын хавсралтаар баталсан Жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг тооцоход хэрэглэх итгэлцүүр-т жолоочийн *******ын хураамжийг 700,000 төгрөг хүртэл тооцох, мөн даатгуулагчийн насны хязгаараас хамааруулан тооцохоор тусгасан зэрэг нь Монгол Улсын Үндсэн хуульд заасан хүнийг нас, хүйсээр ялгаварлан гадуурхахгүй байх зарчимд нийцээгүй байна гэж үзэх үндэслэлтэй байна. Иймд Журам, загвар, маягтыг шинэчлэн батлах тухай Санхүүгийн Зохицуулах хорооны 04 оны 10 дугаар сарын 31-ний өдрийн дугаар тогтоолыг захиргааны хэм хэмжээний нэгдсэн бүртгэлээс хассан болохыг үүгээр мэдэгдье гэж шийдвэрлэсэн байна.

Жолоочийн *******ын тухай хуулийн 11 дүгээр зүйлийн 11.1-д Даатгалын хураамжийн хэмжээг тогтоохдоо *******ын суурь хураамжийн хэмжээг дараах итгэлцүүрээр нэмэгдүүлэх буюу хорогдуулан тооцно, 11.1.1-д тээврийн хэрэгслийг ашиглах газар нутгийн байршил, 11.1.-т өмнөх гэрээний хугацаанд даатгуулагчийн буруугаас үүссэн *******ын тохиолдлын тоо, олгосон нөхөн төлбөрийн хэмжээ, 11.1.3-т даатгуулагчийн нас, автотээврийн хэрэгсэл жолоодох туршлага, 11.1.4-т *******ын гэрээний хугацаа, 11.1.5-д *******ын хураамжийн хэ‎мжээг журамд зааснаас доогуур тогтоосон, эсхүл нөхөн төлбөрийг н‎э‎‎мэгдүүлэхэд нөлөөлөхүйц худал мэдүүлэг санаатай өгсөн эсэх, 11.1.6-д тээврийн хэрэгслийг ашиглах жолоочийн тоо, 11.1.7-д тээврийн хэрэгслийн даац, зорчигчийн суудлын тоо, хөдөлгүүрийн хүчин чадал, 11.1.8-д тээврийн хэрэгслийн зориулалт, 11.1.9-т чиргүүлтэй эсэх гэж тус тус заасан байна.

Санхүүгийн Зохицуулах хорооны 04 оны 10 дугаар сарын 31-ний өдрийн дугаар тогтоолоор батлагдсан Жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг тооцох итгэлцүүр хэрэглэх журам-ын дугаар хавсралтын 3 дахь хэсэгт Тээврийн хэрэгслийн ашиглалтаас хамаарсан тусгай нөхцөлийн утга нь тээврийн хэрэгслийн үйлдвэрлэгдсэн он, жолооны хү*******ний байрлал, өмнөх жилд туулсан замын уртад харгалзах утгуудын арифметик дундажтай тэнцүү байх ба дараах томьёогоор тооцно гэж заасан ба уг хэсгийн хүснэгтэд тээврийн хэрэгслийн үйлдвэрлэгдсэн оноос шалтгаалан 10 дээш жилийн өмнө үйлдвэрлэгдсэн бол 1.3 гэх мэтээр үйлдвэрлэгдсэн хугацаанаас хамааран 4 хэсэгт ангилан ялгаатай байдлаар итгэлцүүр хэрэглэхээр журамласан байна.

Дээрх хууль, журмын зохицуулалтуудыг харьцуулан авч үзвэл, тус Жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг тооцох итгэлцүүр хэрэглэх журам-ын дугаар хавсралтын 3-т заасан үйлдвэрлэсэн он гэсэн итгэлцүүр нь Жолоочийн *******ын тухай хуулийн 11 дүгээр зүйлийн 11.1.1-11.1.9-д тоочиж заасан итгэлцүүрүүдэд байхгүй, хамаарахгүй байна.

Үүнээс үзэхэд, Санхүүгийн Зохицуулах хорооны 04 оны дугаар тогтоолоор батлагдсан Жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг тооцох итгэлцүүр хэрэглэх журам-ын дугаар хавсралтаар жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг тооцох итгэлцүүрийг батлахдаа үйлдвэрлэсэн он гэсэн шалгуур буюу итгэлцүүрийг тогтоосон нь хууль нийцэхгүй буюу Захиргааны ер*******ий хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4..1-д хуульд үндэслэх, 60 дугаар зүйлийн 60.1-д Захиргааны хэм хэмжээний акт дараах шаа*******лагыг хангасан байна, 60.1.1-д Монгол Улсын Үндсэн хууль, энэ хууль болон бусад хуульд нийцсэн байх гэж тус тус заасантай нийцэхгүй байна гэж шүүх дүгнэлээ.

Мөн дээрх Жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг тооцох итгэлцүүр хэрэглэх журам-ын 9 дүгээр хавсралтад даатгуулагчийг наснаас нь шалтгаалан 5 хүртэлх, 5-40 хүртэлх, 41-60 хүртэлх, 61 болон түүнээс дээш гэж 4 ангилсан байна.

Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчид нь шүүх хуралдаанд Санхүүгийн Зохицуулах хорооны 04 оны дугаар тогтоолоор батлагдсан журмын 9 дүгээр хавсралтад датгуулагчийн наснаас шалтгаалан 4 ангилж итгэлцүүр тогтоосон нь цаашлаад тээврийн хэрэгслийн үйлдвэрлэсэн онтой уялдаад жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээ 700,000 төгрөг хүртэл байхаар нэмэгдсэн нь иргэдийн эрх, ашигт нийцэхгүй гэсэн агуулгаар тайлбарлаж байгааг шүүх хүлээн авах үндэслэлтэй байна.

Учир нь дээрх журмын 9 дүгээр хавсралтаас үзэхэд даатгуулагчийг наснаас нь шалтгаалж 4 ангилсан итгэлцүүр нь тээврийн хэрэгслийн үйлдвэрлэгдсэн он гэсэн итгэлцүүртэй уялдаад жолоочийн *******ын хураамжийн хэжээ нэмэгдэхээр байх тул хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчдийн дээрх тайлбар үндэслэлтэй.

Иймд дээр тайлбарласан үндэслэлүүдээс үзэхэд, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын 05 оны дүгээр сарын 09-ний өдрийн Шийдвэрийг улсын нэгдсэн сангийн бүртгэлээс хасах тухай № тоот албан бичиг нь Захиргааны ер*******ий хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4..5-д заасан зорилгодоо нийцсэн, бодит нөхцөлд тохирсон байх зарчимд нийцсэн байна гэж шүүх үзлээ.

Мөн нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдэн төлөөлөгч нь нэгэнт хуульд нийцсэн гэж үзэж уг журмыг захиргааны хэм хэмжээний актын нэгдсэн бүртгэлд бүртгэсэн, ийнхүү нэгэнт бүртгэсэн бүртгэлээ эргэж хүчингүй болгох эрх хэмжээ Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдад байхгүй гэсэн агуулгаар тайлбарлан *******гаж байгаа нь үндэслэлгүй байна.

Учир нь Захиргааны ер*******ий хуулийн 48 дугаар зүйлийн 48.1-д Сөрөг нөлөөлөл бүхий хууль бус захиргааны актад гомдол гаргах хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрснөөс үл хамааран захиргааны байгууллага тухайн захиргааны актыг бүхэлд нь, эсхүл хэсэгчлэн хүчингүй болгож болно, 48.-т Эерэг нөлөөлөл бүхий хууль бус захиргааны актыг дараах тохиолдолд хүчингүй болгоно, 48.3-д Захиргааны байгууллага энэ хуулийн 48..1, 48.., 48..3, 48..5-д заасан тохиолдолд захиргааны актыг гаргасан өдрөөс хойш таван жилийн дотор хүчингүй болгож болно, 65 дугаар зүйлийн 65.1-д Хууль зүйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага захиргааны хэм хэмжээний актыг бүртгэхдээ энэ хуулийн 60, 61, 6 дугаар зүйлд заасан шаа*******лагыг хангасан эсэхийг хянаж, улсын нэгдсэн бүртгэлд бүртгэнэ, 65.-т Энэ хуулийн 60, 61, 6 дугаар зүйлд заасан шаа*******лагыг хангаагүй захиргааны хэм хэмжээний актыг улсын нэгдсэн бүртгэлд бүртгэхгүй гэж тус тус заасан.

Дээрх хуулийн зохицуулалтуудын агуулгаас үзэхэд, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдад захиргааны хэм хэмжээний актыг улсын нэгдсэн бүртгэсэн бүртгэлийг хүчингүй болгох буюу улсын нэгдсэн бүртгэлээс хасах эрх хэмжээ олгогдсон байх тул нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн дээрх тайлбар үндэслэлгүй.

Шүүх дээр тайлбарласан үндэслэлүүдээр Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын 05 оны дүгээр сарын 09-ний өдрийн № тоот албан бичгийг хууль зүйн үндэслэлтэй байна гэж үзэж, нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаа*******лагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэлээ.

Харин Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын 05 оны дүгээр сарын 09-ний өдрийн № тоот албан бичигт ...тусгасан зэрэг нь Монгол Улсын Үндсэн хуульд заасан хүнийг нас, хүйсээр ялгаварлан гадуурхахгүй байх зарчимд нийцээгүй байна гэж үзэх үндэслэлтэй байна гэж бичсэн байх хэдий ч хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудаас үзэхэд Санхүүгийн Зохицуулах хорооны 04 оны дугаар тогтоолоор батлагдсан Жолоочийн *******ын хураамжийн хэмжээг тооцох итгэлцүүр хэрэглэх журам-д ялгаварлан гадуурхсан шинжтэй зохицуулалт байхгүй байна.

Хэдийгээр *******гаан бүхий Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын 05 оны № тоот албан бичигт хүнийг нас, хүйсээр ялгаварлан гадуурхахгүй байх зарчимд нийцээгүй байна гэж бичсэн нь үндэслэлгүй, алдаатай байх боловч хариуцагчийн энэ алдаа нь тус № тоот албан бичгийг хүчингүй болгох хэмжээний үндэслэл болж чадахгүй байна.

Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.1, 106.3.14-д заасныг тус тус уди*******лага болгон ТОГТООХ нь:

1. Захиргааны ер*******ий хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4..1, 4..5, 48 дугаар зүйлийн 48.3, 60 дугаар зүйлийн 60.1.1, 65 дугаар зүйлийн 65.1, 65. -д заасныг тус тус баримтлан нэхэмжлэгч А******* ******* ХК, А******* ******* ХХК, М******* ******* ХХК, Н******* ******* ХХК, У******* ******* ХХК-иудын Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдад холбогдуулан гаргасан Хууль зүй дотоод хэргийн сайдын 05 оны дүгээр сарын 09-ний өдрийн Шийдвэрийг улсын нэгдсэн сангийн бүртгэлээс хасах тухай дугаартай албан бичгийг хүчингүй болгуулах-ыг хүссэн шаа*******лага бүхий нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосугай.

. Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1, 51 дүгээр зүйлийн 51.1-д заасныг тус тус баримтлан нэхэмжлэгч нарын улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 70,00 /далан мянга хоёр зуу/ төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээсүгэй.

3. Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн дүгээр зүйлийн .1-д зааснаар хэргийн оролцогч, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч энэхүү шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл шийдвэрийг га*******ан авснаас хойш 14 хоногийн дотор Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах эрхтэй.

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ М.БАТЗОРИГ