2025 05 *******5

*******92/ШШ2025/04*******50

 

 

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн шүүгч Д.Уранзул даргалж, т шүүхийн танхимд хийсэн шүүх хуралдаанаар,

 

Нэхэмжлэгч: Улаанбаатар хот, Хан-Уул дүүрэг, ******* дугаар хороо, ******* ******* ******* гудж, ******* ******* хотхон, ******* байр, ******* давхар хаягт байрлах, ******* ХХК /рд:6*******85797/-ийн нэхэмжлэлтэй,

 

Хариуцагч:Улаанбаатар хот, Хан-Уул дүүрэг, дугаар хороо, , аос байр **************95/2 тоот хаягт оршин суух, овогт Ядцоогийн /рд:УГ77**************0929/-т холбогдох,

 

Гэрээний үүрэгт 444,620,445 төгрөг гаргуулах үндсэн, гэрээний үүрэгт төлсөн төлбөр *******,384,592,370 төгрөгийг буцаан гаргуулах сөрөг нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

 

Шүүх хуралдаанд: нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч , , хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн өмгөөлөгч , шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Б.Амартуяа нар оролцов.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

*******.Нэхэмжлэгч шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл, түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: ...нэхэмжлэгч ******* ХХК нь хариуцагч Я.той 202******* оны *******2 сарын 24-ний өдөр CDV*******0*******C67 дугаартай Амины орон сууц захиалгын гэрээ байгуулан, Хан-Уул дүүргийн 4 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт байршилтай хотхон дахь *******0*******С дугаартай *******99.5 м.кв талбайтай ины орон сууцыг хүлээлгэн өгөх, хариуцагч нь гэрээний 2.*******-д заасны дагуу гэрээний үнэ *******,68*******,006,000 төгрөг төлж, ины орон сууцыг, эдэлбэр газрын хт хүлээн авахаар харилцан тохиролцсон. Ингэхдээ CDV*******0*******067 дугаартай гэрээний 2.******* болон 2.2-т зааснаар хариуцагч нь төлбөрийг дараах хуваарийн дагуу төлөхөөр тохиролцсон. Үүнд 202*******.*******2.30-ны дотор **************,787,570 төгрөг, 2022.0*******.25-ны дотор *******,344,804,800 төгрөг, 2022.03.20-ны дотор 50,000,000 төгрөг, 2022.06.20-ны дотор 38,545,430 төгрөг, 2022.09.20-ны дотор 38,000,000 төгрөг, 2022.**************.20-ны дотор *******97,868,200 төгрөг болно. Нэхэмжлэгч нь гэрээний *******.******* болон 3.*******-д заасны дагуу 2022 оны 0******* сарын 2*******-ний өдөр хариуцагч талд биет байдлын доголдолгүй, эрхийн зөрчилгүй ины орон сууцыг акт үйлдэн хүлээлгэн өгч, улмаар үл хөдлөх хөрөнгийн Ү-2206098*******08 дугаартай гэрчилгээг гаргуулан гэрээнд заасан үүргээ зохих ёсоор, шударгаар биелүүлсэн. Харин хариуцагч нь гэрээний үнэ *******,68*******,006,000 төгрөгийг 2022 оны ************** сарын 20-ны дотор нэхэмжлэгчид төлж дугасан байхаар харилцан тохиролцсон боловч, өнөөдрийн байдлаар *******,384,592,370 төгрөгийн төлөлт хийж, үлдэгдэл 296,4*******3,630 төгрөгийг бүрэн төлөлгүй нэхэмжлэгчийг ноцтой хохироож байна. Хариуцагч нь төлөлт хийх эхний өдрөөс удаа дараа хойшлуулан төлөлт хийж байсан ба 2022.0*******.2*******-ний өдөр **************,787,570 төгрөг, 2022.0*******.25-ны өдөр *******,356,592,370 төгрөг, 2022.04.29-ний өдөр *******0,000,000 төгрөг, 2022.06.06-ны өдөр *******0,000,000 төгрөг, 2022.06.24-ний өдөр 8,000,000 төгрөг төлж байсан.

Хоёр талын байгуулсан гэрээний 8.*******-д Захиалагч нь гэрээний 2 дугаар зүйлд заасан төлбөрийн хугацаанд нь төлөөгүй тохиолдолд хугацаа хэтэрсэн хоног тутд төлөгдөөгүй төлбөрийн үнийн дүнгийн 0.5 хувьтай тэнцэх алдангийг Гүйцэтгэгчид төлнө гэж заасны дагуу хариуцагч Я. нь нийт *******48,206,8*******5 төгрөгийн алдангийг нэхэмжлэгч ******* ХХК-д төлөх нь хууль зүйн үндэслэлтэй. Алдангийн тооцоолол: Гэрээний дагуу төлбөр төлөх ёстой хугацаа 2022 оны ************** сарын 20-ны өдөр, төлөх ёстой үнийн дүн 296,4*******3,630 төгрөг, алданги тооцсон дүн 296,4*******3,630 төгрөг, алданги тооцогдож эхэлсэн хугацаа 2022 оны ************** сарын 2*******-ний өдөр, алданги тооцогдсон нийт хугацаа 380, нэг өдрийн алданги *******,482,062 төгрөг, нийт бодогдсон алданги 563,*******83,560 төгрөг, 50 хувиар тооцогдсон алданги *******48,206,8*******5 төгрөг байна. Иймд талуудын хооронд байгуулсан гэрээний 2.*******, 2.3, 8.*******-т заасан гэрээний үүргийн үлдэгдэл төлбөр 296,4*******3,630 төгрөг, алданги *******48,206,8*******5 төгрөг, нийт 444,620,445 төгрөгийг хариуцагч Я.оос гаргуулж өгнө үү гэв.

 

2.Хариуцагч, түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүхэд ирүүлсэн хариу тайлбартаа: ...Нэхэмжлэгч компани нь хариуцагчтай байгуулсан Амины орон сууц захиалгын гэрээнд заасан үүргээ бүрэн гүйцэтгээгүй байна. Тодруулбал, Гэрээний *******.*******, *******.2 дахь заалтуудад 252.7 м.кв хэмжээ бүхий газрын хт шилжүүлэхээр заасан боловч эдэлбэр газрыг шилжүүлээгүй байна. Мөн ины орон сууцыг ч бүрэн гүйцэтгэлтэй шилжүүлээгүй байна. Тодруулбал, үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээнд 98 хувийн гүйцэтгэлтэй болох талаар тгасан байгаа нь үүнийг харуулж байна. Мөн хэрэгт буй Орон сууц хүлээлцэх актад ч дутуу зүйлсийг тгаж бичиж байсан байна. Т гэрчилгээнд 98 хувийн гүйцэтгэлтэй гэж байгаа боловч бодит байдал дээр гүйцэтгэл нь илүү дутуу байсан аж. Шилжүүлж өгсөн ины орон сууц нь чанаргүй, длах, хөгцрөх зэрэг алдаа, дутагдал гарч байсан байна. Энэ талаар нэхэмжлэгч компанид мэдэгдэж байсан боловч засаж өгөөгүй аж. Амины орон сууц нь Хан-Уул дүүргийн 4 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт баригдсан аж. Т байрлал нь тгай хгаалалттай газар нутаг гэх мэдээлэл бидэнд байна. Хэрэв энэ үнэн бол Тгай хгаалалттай газар нутгийн тухай хуульд заасан ёсоор зөвхөн аялал жуулчлалын зориулалтаар үйл ажиллагаа явуулах юм. Энэ нөхцөлд нэхэмжлэгч нь аялал жуулчлалын зориулалтаар ашиглах газарт хувийн ины орон сууц барьж, зарахаар гэрээ байгуулсан нь хууль зөрчсөн хэлцэл болох юм. Бид т нөхцөл байдлыг тодруулж, Байгаль орчин, Аялал жуулчлалын яд хандах бодолтой байна. Нэхэмжлэгч нь Амины орон сууц захиалгын гэрээний 2.3-т заасан 296,4*******3,630 төгрөгийн төлбөрийн үлдэгдэл, түүний 50 хувиар алданги нэхэмжилсэн талаар тайлбарласан байна. Гэвч Амины орон сууц захиалгын гэрээний 2.3-т үлдэгдэл 80 хувийн төлбөрийг банкны зээлээр төлөхөөр заасан бөгөөд үүний дагуу төлсөн аж. Харин 296,4*******3,630 төгрөгийн хувьд Ай Проперти компанитай байгуулсан 202*******.*******2.28-ны өдрийн А/85 тоот гэрээний дагуу төлсөн талаар Амины орон сууц захиалгын гэрээний 2.2-т заасан аж. Амины орон сууц захиалгын гэрээний 3.3-т ...төлбөр тооцоо дусан тухай талуудын тооцоо нийлсэн актыг үндэслэн АОС-ыг эдэлбэр газрын хт Захиалагчид актаар хүлээлгэн өгнө гэж, 3.*******0-т Төлбөр бүрэн төлөгдөх хүртэл хугацаанд АОС-ны хууль ёсны өмчлөгч нь Гүйцэтгэгч байна гэж т т заасан байна. Мөн гэрээний 4.2, 4.9 дэх заалтуудад төлбөр бүрэн төлөгдсөнөөр ины орон сууцыг өөрийн мэдэлд авах тухай заасан байна. Ийнхүү төлбөр бүрэн төлөгдөж байж, хөрөнгийн өмчлөл шилжихээр талууд тохиролцсон аж. Үүнтэй холбоотой хариуцагч буюу захиалагч нь төлбөрөө бүрэн төлсөн тул нэхэмжлэгч нь хөрөнгийн өмчлөлийг түүнд шилжүүлсэн гэж үзэж байна. Хэрэв хариуцагч нь төлбөрөө төлөөгүй байсан бол нэхэмжлэгч нь түүнд ины орон сууцны өмчлөлийг шилжүүлэхгүй байх байсан. Нэхэмжлэлд компанийн Хуулийн албаны дарга Т.Сувдын 20.*******0.3*******-ний өдрийн Мэдэгдэл гэх баримтыг хавсаргасан байна. Гэвч т Мэдэгдлийг хариуцагчид ирүүлж байгаагүй, гардуулж байгаагүй байна. Хэрэв т мэдэгдлийг хариуцагчид хүргүүлж байсан бол нэхэмжлэгч нь энэ талаарх баримтаа шүүхэд гаргаж өгөх үүрэгтэй юм. Иргэний хуулийн 2*******9.2-т үүрэг гүйцэтгэх хугацаа хэтрүүлсэн бол үүрэг гүйцэтгүүлэгч түүнд үүргээ биелүүлэх нэмэлт хугацаа зааж болох талаар заасан. Гэвч нэхэмжлэгч хариуцагчид төлбөр төлөх нэмэлт хугацаа тогтоосон, төлбөрийн талаар мэдэгдэж байсан зүйл байхгүй байна. Ийм атал хариуцагчийг төлбөрөө хугацаандаа төлөөгүй гэж буруутгаж, алданги нэхэмжилж буй нь үндэслэлгүй юм. Өөрөөр хэлбэл, хариуцагчид төлбөл зохих төлбөрийн үлдэгдэл байдаг бол түүнийг хугацаа хэтрүүлсэн гэж үзэх, алданги тооцох үндэслэлгүй юм. Иймд нэхэмжлэгчийн шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэжээ.

 

3.Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн өмгөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Нэхэмжлэгч нь гэрээний үүрэг шаардаж байгаа учраас юуны түрүүнд гэрээний үүргийг шаардахын тулд тухайн гэрээ, хэлцэл хуульд нийцсэн, хүчин төгөлдөр байх шаардлагатай. Гэтэл энэ бол хүчин төгөлдөр б хэлцэл байдаг. Учир нь Тгай хгаалалттай газар нутгийн тухай хуулийн ************** дүгээр зүйлийн **************.7 дахь хэсэгт аялагч, зөвшөөрөл бүхий бад хүн түр буудаллах, отоглох, ажиглалт, судалгаа шинжилгээ хийх зориулалттай орон байр барих, ашиглах байдлаар дархан цаазат газрыг ашиглаж болно, *******2 дугаар зүйлийн *******2.5 дахь хэсэгт энэ хуулийн ************** дүгээр зүйлийн 7-д зааснаас өөр барилга байгуулж барихыг хориглоно гэж т т заасныг зөрчсөн. Нэхэмжлэгч тал хариуцагч Я.ыг дархан цаазат газарт ьдарна гэж ины орон сууц барьж өгсөн гэх тайлбарыг гаргаж байгаа боловч т газар нь ины орон сууц бариад, ьдраад байдаг газар биш. Нэхэмжлэгч тал Я.ыг нэхэмжлээд байгаа үлдэгдэл мөнгийг төлөөгүй гэх тайлбарыг гаргаж, нэхэмжлэлдээ дурддаг боловч үлдэгдэл мөнгийг төлсөн нөхцөл байдал бий. Хэрэгт Амины орон сууц захиалгын гэрээ гээд хоёр гэрээ авагдсан ба нэхэмжлэгч 202******* оны *******2 дугаар сарын 24-ний өдрийн гэрээг нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлээ болгож яриад байгаа. Уг гэрээгээр энэ өдрөө урьдчилгаа **************,000,000 төгрөг, банкнаас *******,344,000,000 төгрөгийг зээл авах, үлдэх 200,000,000 гаруй төгрөгийг төлөх хуваарийг талууд тохиролцсон. Үүний дараа 202******* оны *******2 дугаар сарын 28-ны өдөр талууд дахин шинээр гэрээ байгуулж, өмнөх тохиролцоогоо өөрчилсөн. Энэ гэрээний 2.2-т захиалагч нь ины орон сууцны урьдчилгаа төлбөрийн 0,7 хувь буюу **************,787,000 төгрөгийг 2022 оны 0******* дүгээр сарын 05-ны өдрийн дотор төлөх, үлдэгдэл урьдчилгаа төлбөр болох гэрээний үнийн дүнгийн *******9,3 хувь буюу 324,4*******3,630 төгрөгийг 202******* оны *******2 дугаар сарын 28-ны өдөр Ай проперти компанитай байгуулсан 085 тоот гэрээний дагуу төлсөн болно гэж заасан. Ай проперти гэх компанитай бартерын гэрээ байгуулж, энэ үнийн дүндээ газар өгнө гэдэг байдлаар гэрээ байгуулсан байдаг. Энэ компанитай энэ гэрээг байгуулснаар бид төлбөрийг хүлээн авсан гэж үзнэ гэдэг байдлаар өөрсдөө хүлээн зөвшөөрсөн. Иймээс төлбөрийг хариуцагч төлсөн нөхцөл байдал үүнээс харагдаж байна. Амины орон сууц захиалгын гэрээний дагуу төлбөр шаардахын тулд уг гэрээ нь дугавар болоогүй буюу цуцлагдаагүй байх ёстой. Гэрээний дагуу нэхэмжлэгч ины орон сууцыг 2022 оны нэгдүгээр улиралд барьж, хүлээлгэж өгнө гээд тодорхой хугацаа тогтоосон. Гэтэл энэ хугацаандаа багтааж орон сууцыг дугаж, хүлээлгэж өгөөгүй бөгөөд юмнууд нь дутуу, чанаргүй хөгцөрсөн, мөөгөнцөртсөн, хүн ьдрах боломжгүй байсан. Нэхэмжлэгч тал орон сууцаа хариуцагчид тансаг зэрэглэлийн ины орон сууц гэж *******,600,000,000 төгрөгөөр зарсан боловч эрүүл ахуйн болон барилгын ердийн шаардлага хангахгүй, чанаргүй, ажлуудаа дутуу хийсэн байсан ба албан ёсоор хүлээлгэж өгөөгүй учраас бид нэхэмжлэгч талд Орон сууцаа хүлээлгэж өгч, дутуу зүйлсээ гүйцээж хийж өгөөч гэх шаардлагыг нэгдүгээр хавтаст хэрэгт авагдсан 2024 оны 03 дугаар сарын 28-ны өдөр 068 гэдэг миний албан тоот хаяг дээр мэдэгдэл хүргүүлсэн. Уг мэдэгдлээр нэгдүгээрт барилга хугацаандаа ашиглалтад орсонгүй, 2024 оны 04 дүгээр сарын 05-ны өдрийн дотор орон сууцыг бидэнд хүлээлгэж өгч, дутуу зүйлсийг хийж өг гэдэг байдлаар хугацаа тогтоогоод, шаардлагыг хүлээн зөвшөөрсөн тохиолдолд хурдан хугацаанд хариу ирүүлээрэй гэж бичсэн. Хэрэв нэхэмжлэгч талаас бидэнд хариу ирүүлж, 04 дүгээр сарын 05-ны дотор жихгүй, бид 5 дугаар сардаа багтааж дугая, түр хүлээгээч гэсэн бол бид ойлгох байсан. Гэтэл хариу өгөхгүй таг алга болсон. Ингээд хавсралтаар нь орон сууцны доголдол, борооны гал тогооны цонхны дээрээс урсаж орж ирсэн болон хоёр давхрын унтлагын өрөөний паарны дээрээс гоожиж, мөөгөнцөртсөн байдал, хариуцсан хүмүүс нь зүгээр обойг нь л сольчхоод явсан, дээврийн цасны доошоо гоожиж мөстсөн ба хүний дээрээс унавал аюултай гэх мэт зүйлсийг хавсаргасан. Мөөгөнцөртсөн, эрүүл мэндийн шаардлага хангаагүй газар ьдрах нь хүний уушгийг мөөгөнцөртүүлдэг. Мөн гэрээнд ины орон сууцыг газрын хт шилжүүлж өгнө гэж заасан боловч т газрыг нь шийдэж, шилжүүлж өгөөгүй бөгөөд Casa Da Vinci хотхоны газар юм уу, хэнийх нь газар гэдэг нь мэдэгддэггүй. Мөн ины орон сууцын гэрчилгээ бүрэн гараагүй, улсын комисс хүлээж аваагүй. Барилгын тухай хуулийн 37 дугаар зүйлийн 37.6 дахь хэсэгт дуаагүй, дусан боловч ашиглалтад оруулаагүй барилга байгуулжийг ашиглахыг хориглоно гэж заасан. Иймээс Я. одоог хүртэл ины орон сууцыг ашиглах боломжгүй. Комисс аваагүй байрыг ашиглахыг хориглоно гэж байгаа учраас Я. т ины орон сууцанд ьдарч байгаад ямар нэгэн байдлаар эрүүл мэнд, биеийн хувьд эрсдэл хохирол учирвал бид өөрсдөө буруутан болно. Учир нь улсын комисс хүлээж аваагүй орон сууцыг та нар мэдсээр байж, яагаад шаардлага хангаагүй байрыг ашиглаж, эрүүл мэндээрээ хохирсон юм бэ л гэдэг асуудал яригдана. Үүнээс үзэхэд улсын комисс аваагүй байрыг ашиглахыг хориглоно гэсэн хуулийн тодорхой зохицуулалт байгаа учраас ины орон сууцад ьдрах боломжгүй байх тул гэрээний зөрчил буюу хүлээлгэж өгөх үүргээ биелүүлэхгүй яваад байгаа нь маш тодорхой харагдаж байна. ******* комисс авсан эсэх талаарх нотлох баримтыг гаргуулахад 20 оны ************** дүгээр сарын 27-ны өдрөөс *******2 дугаар сарын 0*******-ний өдөр батлагдсан хуваарийн дагуу бид очиж үзсэн боловч шаардлага хангаагүй байсан тул баталгаажуулалт хийгдэж, комиссын дүгнэлт гараагүй. Тэрнээс хойш дахиж комисс ажиллуулах талаар энэ байгууллага хүсэлт ирүүлээгүй учраас комисс дахин очоогүй гэх тайлбарыг ирүүлсэн. Тэгэхээр *******4 тоот ины орон сууцыг тэр чигтээ улсын комисс хүлээж аваагүй нөхцөл байдал үүнээс харагдаж байна. Нэхэмжлэгч тал бид төлбөрөө төлсөн хүмүүсийг шууд комисст өгч, гэрчилгээг бүтнээр нь гаргаад өгнө. Төлбөрөө л төлчихвөл ямар ч асуудалгүй гэж хэлдэг боловч худлаа гэдэг нь үүгээр харагдаж, нотлогдож байна. Т баримтад улсын комисс ажиллаад хүлээн авсан байр тэд, аваагүй байр тэд гэсэн зүйл огт байхгүй, бүгд зөрчилтэй байсан. Хариуцагчийн өмгөөлөгчийн зүгээс түр отоглох, ажиглалт, шинжилгээ, судалгаа хийх зориулалттай газарт хүн насан туршдаа ьдарна гэж байр бариад байгаа учраас хуулийн хүрээнд комисс угаасаа л хүлээж авах боломжгүй юм байна гэж үзэж байгаа. Дээрх зөрчлүүдийг арилгаач ээ гэж 03 дугаар сарын 28-ны өдөр бичиг явуулсан боловч хүлээн авч, хариу ирүүлээгүй. Амины орон сууц захиалгын гэрээний хгийн сүүлийн хуудаст нэхэмжлэгч байгууллагын и-мэйл хаяг байдаг ба т хаяг руу нь миний зүгээс и-мэйл бичсэн. Хариу ирээгүй учраас бид 2024 оны 05 дугаар сарын 06-ны өдөр гэрээнээс татгалзсан. Хариуцагч Я. өөрийн биеэр нэхэмжлэгч байгууллагын и-мэйл хаяг руу 05 дугаар сарын 06-ны өдөр гэрээнээс татгалзах тухай бичгийг үйлдэж явуулсан. Уг бичгийн нэгдүгээрт Би ины орон сууц захиалгын гэрээ байгуулсан. Та нар орон сууцыг гэрээнд заасан хугацаанд улсын комисст хүлээлгэж өгөөгүй ба барьж гүйцэтгээгүй байна. Миний өмгөөлөгч та нарт энэ талаар 03 дугаар сарын 28-ны өдөр мэдэгдэл хүргүүлсэн боловч та бүхэн хариу ирүүлээгүй, гэрээний үүргийн зөрчлийг арилгаагүй байна. Мөн Аялал жуулчлалын янаас тодруулахад газар нь түр отоглох газар гэдгийг мэдлээ. Би насан туршдаа ьдрах орон сууц биш байх тул та нарын газар ашиглах эрх нь 5 жилийн л хугацаатай юм байна. Би 5 жилийн дараа хөөгдөх тухайгаа мэдлээ. Та бүхэн гэрээнд заасан үүргээ гүйцэтгээгүй, орон сууц эрхийн болон биет байдлын доголдолтой, улсын комисс хүлээж аваагүй, надад бүрэн хүлээлгэж өгөөгүй зөрчилтэй холбоотойгоор байгуулсан гэрээнээсээ татгалзаж, гэрээний зүйлсээ харилцан буцааж байгаагаа үүгээр мэдэгдэж байна гэж бичсэн. Тодруулаад Амины орон сууц захиалгын гэрээний дагуу миний төлсөн бүхий л төлбөрийг Худалдаа, хөгжлийн банкны тоот данс руу, ажлын гурван хоногт багтааж шилжүүлнэ үү гэсэн. Хэрвээ төлбөрийг шилжүүлээгүй тохиолдолд бид шүүхэд нэхэмжлэл гаргана гэж бичсэн байдаг. Миний явуулсан мэдэгдлийн доор хариу өгөөгүй тохиолдолд хүлээн зөвшөөрсөн гэж үзнэ гэж дурдсаныг дагуу хүлээн зөвшөөрсөн гэж үзсэн. 2025 оны 03 дугаар сарын 27-ны өдрийн шүүх хуралдаан дээр дээрх и-мэйлүүдийг хүлээн авсан талаараа нэхэмжлэгч тал хүлээн зөвшөөрсөн. Т өдрийн шүүх хуралдааны тэмдэглэлийн 4 дэх тал дээр нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч хариуцагч талаас гаргасан сүүлийн хүсэлтийг өмнөх шүүх хуралдаан дээр хэлэлцээд, тухайн хоёр и-мэйлийг хүлээн авсан гэж тайлбарласан учраас и-мэйлд үзлэг хийлгэх шаардлагагүй. Тайлбараараа и-мэйл хүлээн авсан тухайгаа дэмжиж байна гэх тайлбарыг гаргасан. Иймд нэгэнт гэрээнээс татгалзсан байх тул нэхэмжлэгч компанид гэрээний дагуу шаардах эрх байхгүй учраас нэхэмжлэлийн шаардлага бүхэлдээ үндэслэлгүй байна гэв.

 

4.Хариуцагч Я. шүүхэд гаргасан сөрөг нэхэмжлэлдээ: ...Би ******* Голын Ус компанитай Амины орон сууц захиалгын гэрээ байгуулж, Хан-Уул дүүргийн 4 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт байрлалтай тансаг зэрэглэлийн хотхоноос ины орон сууц захиалсан юм. Гэрээнд зааснаар *******0*******с дугаар бүхий 227.4 м.кв хэмжээтэй, 252.7 м.кв эдэлбэр газар бүхий ины орон сууц буюу ха-ыг ******* Голын Ус компани надад 2022 оны ******* дүгээр улирал буюу 3 сард багтаан хүлээлгэж өгөх байсан юм. Энэ талаар Амины орон сууц захиалгын гэрээний *******.2, 3.******* дэх заалтуудаас харж болно. Гэвч т компани нь ины орон сууцыг бүрэн бүтэн байдлаар надад одоо хүртэл хүлээлгэж өгөөгүй. Тухайн ины орон сууцыг улсын комисс одоо хүртэл хүлээж аваагүй байна. 2022 оны эхээр тухайн компанийн ажилчид надад бид дутуу ч гэсэн ины орон сууцны гэрчилгээ гаргуулах хэрэгтэй байна. Тэгж байж ины орон сууцны төсөл цааш жилттай явна гэх ойлголтыг хэлж, Амины орон сууц хүлээлцэх актад гарын үсэг зуруулсан. Гэхдээ тухайн үед маш олон ажил дутуу байсан учир би өөрийн харсан, ажигласан зарим дутуу ажлуудыг тэмдэглүүлж, тухайн актад гарын үсэг зурсан. ******* Голын Ус компани нь 2022.**************.02-ны өдөр дутуу гүйцэтгэлтэй байдлаар үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээ гаргуулсан болохыг би шүүх дэх хэргийн баримтаас танилцаж мэдлээ. Энэ нь 2022 оны эхээр ины орон сууц бүрэн бүтэн баригдаагүй байсан болохыг харуулж байна. Ийнхүү 2022.**************.02-ны өдөр дутуу гүйцэтгэлтэй гэрчилгээ гаргуулснаас хойш ины орон сууцыг улсын комисст хүлээлгэн өгөөгүй, *******00 хувь байдлаар үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээ ч гаргаагүй. Амины орон сууцны зарим ажлууд дутуу байгаатай холбоотой түүнд хүн ьдрах аргагүй байгаа. Тухайлбал, байрны дээрээс алддаг, хана дагаж урсдаг, үүнээс болж хана нь чийгтэй, мөөгөнцөртсөн байдалтай байна. Ийм учраас бид тухайн ины орон сууцанд ьдрахгүй байгаа. Угаасаа ******* комисс ажиллаж, хүлээж аваагүй байрыг ашиглах, хүн ьдрахыг хориглодог билээ. Ийнхүү ******* Голын Ус компани нь өнөөдрийг хүртэл гэрээгээр хүлээсэн үүргээ гүйцэтгээгүй, ины орон сууцыг бүрэн болгож хүлээлгэн өгөөгүй байна. ******* Голын Ус компани нь хотхоны ины орон сууцыг тансаг зэрэглэлийн хотхон гэж сурталчилж, гэрээлсэн боловч анхнаасаа чанаргүй, хямд материалаар барьсан болохыг бид хожим мэдэж авлаа. Тийм ч учраас тухайн хотхоны ины орон сууц чийгтэй, далдаг, мөөгөнцөртсөн зэрэг асуудалтай байгаа аж. Үнэхээр 202******* онд гэрээлж байх үеийн байдлаар *******.7 тэрбумын үнэлгээ хүрэх ха байсан бол ингэхгүй, одоо ул өндөр үнэтэй болсон байх учиртай билээ. 202******* оноос хойш байрны үнэ ямар байдлаар нэмэгдсэнийг бүгд мэдэж байгаа. Гэтэл би өнөөдөр ******* Голын Ус компанитай гэрээлсэн энэ ины орон сууцыг авсан үнэндээ ч зарж чадахгүй байна. Тиймдээ ч гэрээнээс татгалзаж, төлсөн төлбөрөө буцаан авах гэх хэцүү сонголтыг хийж байгааг шүүгчид та бүхэн ойлгох байх. Үнэхээр чанартай, үнэ хүрэх ха байсан бол би өөрөө ьдарч, эсвэл өндөр үнээр зарах байсан. ******* Голын Ус компанийн Хан-Уул дүүргийн ******* бүртгэлийн хэлтэст гаргасан 202*******.9.26-ны өдрийн хүсэлтэд Ядцоо овогтой ын нэр дээр нийт 574,629,683 төгрөгийн өртөгтэй барилгад 98 хувийн гүйцэтгэлтэй дуаагүй барилгын гэрчилгээ олгож өгнө үү гэж бичсэн байна. Өөрөөр хэлбэл, тухайн ины орон сууцыг нийт 574.6 сая төгрөгийн өртөг, зардал гаргаж барьсан болохыг тэд өөрсдөө бичсэн байна. Т албан бичгийг миний өмгөөлөгч надад саяхан танилцуулсан. Би үүнийг уншаад маш их гайхаж, байрыг миний худалдан авахаар тохирсон, төлсөн үнийн дүнгээс 3 дахин бага өртгөөр, хямд материалаар барьж, надад өгсөнд их харсаж байна. Амины орон сууцны дутуу зүйлсийг хийж, бүрэн бүтэн байдлаар хүлээлгэж өгөх шаардлагыг бид тавьсаар ирсэн. Тухайн компани ч биднийг шаардахаар зарим нэг ажлуудыг хийдэг. Гэвч өнөөдрийг хүртэл бүрэн бүтэн болоогүй, улсын комисс аваагүй хэвээр байна. Гэтэл ины орон сууцаа хүлээлгэн өгөөгүй хэр нь үлдэгдэл төлбөрөө төл, 50 хувийн алданги төл гэх үндэслэлгүй нэхэмжлэлийг шүүхэд гаргаж, биднийг гайхшируулаад байна. Үүний дараа би өөрийн өмгөөлөгчөөр джуулан гэрээний үүргээ гүйцэтгэхийг шаардсан мэдэгдлийг т компанид хүргүүлсэн. Тодруулбал, миний өмгөөлөгч А. Базарын 2024.3.28-ны өдрийн Мэдэгдэл хүргүүлэх тухай 068 дугаартай албан бичгээр гэрээний зөрчил арилгах, үүргээ гүйцэтгэхийг т компаниас шаардсан. Т албан бичгийг Амины орон сууц захиалгын гэрээнд заасан цахим шуудангийн хаягаар ******* Голын Ус компанид хүргүүлсэн. Хэрэв гэрээгээр хүлээсэн үүргээ гүйцэтгэхгүй, гэрээний зөрчлийг арилгахгүй бол бид Гэрээнээс татгалзах талаар ч тухайн Мэдэгдэлд тгасан. Гэвч ******* Голын Ус компани нь гэрээний зөрчлийг арилгах, гэрээгээр хүлээсэн үүргээ гүйцэтгэх байтугай над руу холбогдоогүй, хариу ч өгөлгүй биднийг үл тоомсорлосон. Үүнтэй холбоотой би 2024.05.06-ны өдөр Гэрээнээс татгалзах гэх хүнд хэцүү шийдвэрээ гаргаж, Гэрээнээс татгалзах тухай бичсэн мэдэгдлийг ******* Голын Ус компанид цахим шуудангаар хүргүүлсэн. Ийнхүү бид гэрээний зөрчлийг арилгах, хүлээсэн үүргээ гүйцэтгэх боломжит хугацааг ******* Голын Ус компанид олгож, гэрээний үүргээ гүйцэтгэхгүй бол гэрээнээс татгалзахаа урьдчилан анхааруулсны үндсэн дээр гэрээнээс татгалзсан. Миний энэхүү шийдвэр, үйлдэл Иргэний хуулийн 225.*******-т Талуудын аль нэг нь гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зөрчсөн бөгөөд үүрэг гүйцэтгэх нэмэлт хугацаа тогтоосон боловч үр дүн гараагүй бол нөгөө тал гэрээнээс татгалзах эрхтэй гэж заасан журд нийцсэн гэж үзэж байна. Түүнчлэн, ******* Голын Ус компани нь Амины орон сууц захиалгын гэрээнд заасан эдэлбэр газар, түүн дээрх ины орон сууцны өмчлөл, эзэмшлийг надад хууль ёсны байдлаар шилжүүлэн өгөх боломжгүй нөхцөл байдал иргэний хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад тогтоогдсон байна. Тодруулбал, ины орон сууцыг барьсан газар нь бдад ашиглуулах, шилжүүлэх эрхгүй бөгөөд гагцхүү аялагч түр отоглох, буудаллах, ажиглалт, судалгаа шинжилгээ хийх зориулалтаар ашиглах эрх бүхий газар байсан байна. Энэ талаар Байгаль орчин, Аялал жуулчлалын яны 2024.04.*******6-ны өдрийн 08/*******2******* дугаартай албан бичигт тодорхой тгасан. Миний өмгөөлөгч нь т албан бичгийг нотлох баримтын шаардлага хангасан хэлбэрээр шүүхэд гаргаж өгсөн. Т хотхоны газар нь дархан цаазат газар бөгөөд зөвхөн аялагч түр буудаллах зориулалттай байр барих боломжтой гэх нөхцөл байдлыг би урьд өмнө мэдээгүй. Миний хуульч А. Базар, Р.Тэргэл нар ийм нөхцөл байдал байж болзошгүй талаар надад хэлж, улмаар баримт цуглуулсны үндсэн дээр би үүнийг мэдлээ. ******* Голын Ус компани нь хотхоныг барьж буй газрыг зөвхөн аялагч, зөвшөөрөл бүхий хүн түр буудаллах, отоглох, ажиглалт, судалгаа шинжилгээ хийх зориулалтаар ашиглах эрхтэй аж. Энэ нөхцөлд иргэд байнга ьдран суух ины орон сууц барих, тухайн ины орон сууцыг байнга ьдран суух зориулалтаар ашиглах эрхгүй юм. Би ины орон сууцыг хүлээн авч, ьдарч байтал улсаас тухайн газар ашиглах эрхийг цуцлах, газрыг албадан чөлөөлөх, байрыг нураах эрсдэл гарахаар байна. Тодруулбал, Тгай хгаалалттай газар нутгийн тухай хуулийн **************.7-д дархан цаазат газрын хязгаарлалтын бүсэд гагцхүү аялагч түр буудаллах, отоглох, ажиглалт, судалгаа шинжилгээ хийх зориулалтаар орон байр барих, ашиглах талаар заасан бол хуулийн *******2.5-д үүнээс өөр барилга байгуулж барихыг хориглосон байна. Иймд иргэд байнга ьдран суух зориулалтаар ины орон сууц барьж, үүнийг худалдан борлуулж байгаа нь анхнаасаа хууль зөрчсөн хэлцэл байхаас гадна цаашид бид тухайн байрыг байнга ьдран суух зориулалтаар ашиглах, хүлээн авах боломжгүй болохыг харуулж байна. Тгай хгаалалттай газар нутгийн тухай хуулийн 40.4.*******-т газар ашиглах эрхийг Газрын тухай хуулийн 40.*******-т заасан үндэслэлүүдээр хүчингүй болгох талаар заасан байна. Газрын тухай хуулийн 40.*******.*******-т гэрчилгээ эзэмшигч нь газрын тухай хууль тогтоомж, газар эзэмших гэрээний нөхцөл, болзлыг удаа дараа буюу ноцтой зөрчсөн бол газар ашиглах, эзэмших эрхийн гэрчилгээг хүчингүй болгохоор заасан байна. Иймд ******* Голын Ус компани нь хууль, газар эзэмших эрхийн гэрчилгээнд заасан зориулалтаас өөр, хууль б зориулалтаар газрыг ашиглаж, хууль б зориулалт бүхий ины орон сууц барьж байгаа нөхцөл байдал нь цаашид газар ашиглах эрхийг хүчингүй болгох үр дагавартай байна. Би юм уу хэн нэгэн иргэн, байгууллага, албан тушаалтны зүгээс Байгаль орчин, Аялал жуулчлалын яанд энэ талаар гомдол гаргахад газар ашиглах эрх хүчингүй болохоор нөхцөл байдал байгаа аж. Энэ нөхцөлд бид т газрыг чөлөөлж өгөх, энэ хүрээнд ины орон сууцыг албадан нураах эрсдэл үүсгэж байна. Газрын тухай хууль тогтоомж зөрчиж олгогдсон газарт баригдсан "S Outlet" дэлгүүрийг улсаас нурааж дуаж байгааг бид бүгд мэдэж байна. Иймд үүн шиг нөхцөл байдал надад тохиолдохыг үгүйсгэх аргагүй байна. Эндээс дүгнэхэд Амины орон сууц захиалгын гэрээ нь анхнаасаа хууль зөрчсөн, хүчин төгөлдөр б гэрээ байхаас гадна гэрээний зүйл болсон газар, түүн дээрх ины орон сууц нь хууль б, эрхийн доголдолтой хөрөнгө аж. Би энэ нөхцөл байдалтай холбоотой гэрээнээс татгалзаж байгаагаа гэрээнээс татгалзах мэдэгдэлдээ тодорхой тайлбарласан. Тгай хгаалалттай газар нутгийн тухай хуулиар дархан цаазат газарт зөвхөн аялагч түр буудаллах, отоглох, судалгаа шинжилгээ, ажиглалт хийх зорилго бүхий байр барих талаар заасан. Энэ нөхцөлд ******* Голын Ус компани нь ины орон сууцыг хууль ёсны болгож бидэнд өгөх боломжгүй буюу тухайн зөрчлийг арилгах боломжгүй байна. Иймд энэ нь Иргэний хуулийн 226.*******.*******-т заасан ямар нэгэн үр дүн гарахгүй болох нь илт гэх үндэслэлд хаарна гэж үзэж байна. Иргэний хуулийн 205.*******-т гэрээний аль нэг тал гэрээнээс татгалзсан бол гэрээний гүйцэтгэлийг биет байдлаар нь, гэрээ биелснээс олсон ашгийг харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй талаар заасан байна. Иймд ******* Голын Ус компани нь миний төлсөн төлбөрийг бүрэн буцааж өгөх үүрэгтэй юм. Би Амины орон сууц захиалгын гэрээний дагуу т компанид *******,384,592.370 төгрөг төлсөн байна. Энэ талаар т компанийн нэхэмжлэл, т компанийн шүүхэд гаргасан 20 оны *******2 сарын 06-ны өдрийн хүсэлтэд тодорхой тгагдаж, холбогдох баримтууд хэрэгт авагдсан гэж ойлгож байна. Иймд би т үнийн дүнг ******* Голын Ус компанид төлсөн нь маргаангүй юм. Ийнхүү ******* Голын Ус компанийн гэрээгээр хүлээсэн үүргээ гүйцэтгээгүй, гэрээний зөрчлийг арилгаагүй, гэрээний зүйлс нь доголдолтой байгаатай холбогдуулан би гэрээнээс татгалзсан. Гэрээнээс татгалзах мэдэгдлийг тухайн компанид хүргүүлж, төлбөрийг буцаан төлөхийг хүссэн ч надад төлбөр төлөх байтугай холбогдоогүй, хариу ч өгөөгүй. Иймд гэрээнээс татгалзсантай холбоотой Амины орон сууц захиалгын гэрээний дагуу т компанид төлсөн төлбөрөө буцаан нэхэмжилж байна. Хуулиараа зөвхөн аялагч түр отоглох, буудаллах, ажиглалт, судалгаа шинжилгээ хийх зориулалт бүхий дархан цаазат газарт ины орон сууцны хотхон барих хууль б төсөл хэрэгжүүлж, үүнийг төрийн байгууллага болох ******* бүртгэлийн байгууллага нь хүлээн зөвшөөрч, ины орон сууцны үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөлийн гэрчилгээ гаргаад сууж байгаад их гайхаж байна. Байгаль орчин, Аялал жуулчлалын я, Авлигатай Тэмцэх Газрууд энэхүү албан тушаал, авлигын гэмт хэргийн шинжтэй нөхцөл байдлыг мэдэж байгаа эсэх, яагаад арга хэмжээ авахгүй байгаад бас гайхаж байна. Би энэ талаар ******* бүртгэлийн Ерөнхий газар, Байгаль орчин, Аялал жуулчлалын я, Авлигатай Тэмцэх Газарт хандаж гомдол гаргах шаардлагатай эсэх талаар бодож байна. Хэрэв тухайн байгууллагуудаас бидний гомдлын дагуу тодорхой шийдвэр гаргаж, хариу мэдэгдэх нөхцөлд бид энэ талаарх баримтыг шүүхэд гаргаж өгөх болно. ******* Голын Ус компанийн зүгээс хотхоныг тансаг зэрэглэлийн ха хотхон гэх сурталчилгааг идэвхтэй хийж байсан. Мөн төслийг хэрэгжүүлэгч ******* Голын Ус компани нь Номин Констракшн компанийн охин компани, т хотхоны төслийг NCD групп хэрэгжүүлж байгаа" гэсэн. Би тэдний хэлсэн эдгээр зүйлс, Номин Групп-т итгэж ины орон сууцны захиалгын гэрээг хийсэн. Амины орон сууц нь өндөр үнэтэй байсан тул би түүнийг авахын тулд банктай зээлийн гэрээ байгуулж, зээлээр төлбөрийн ихэнх хэсгийг төлсөн. Энэ талаар Амины орон сууц захиалгын гэрээний төлбөрийн нөхцөл хэсэг болох 2 дугаар зүйлд заасан. Төлбөр ч шууд банкнаас ******* Голын Ус компанийн данс руу шилжсэн. Гэтэл өнөөдөр ******* Голын Ус компани ины орон сууцаа хүлээлгэж өгөөгүй, гэрээнээс татгалзсантай холбоотой би зээлийн хүү дэмий төлж хохирч байна. Байр аваагүй мөртөө зээлийн хүү төлж, цаашид ч зээлийн хүү төлөх болж байна. Иймд би тухайн зээлийн хүүг хохирол хэмээн үзэж, ******* Голын Ус компаниас нэхэмжлэх болно. Хууль зөрчиж, гэрээний үүргээ зөрчиж өндөр үнийн дүнгээр найг хохироогоод зогсохгүй надаас өндөр дүнгээр алданги нэхэмжилж байгаад маш их гомдолтой байна. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 26.3-т хариуцагч нь сөрөг нэхэмжлэл гаргах эрхтэй гэж заасны дагуу энэхүү сөрөг нэхэмжлэлийг гаргав. Т хуулийн 73.2-т Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагатай тооцогдох байвал шүүх сөрөг нэхэмжлэлийг үндсэн нэхэмжлэлтэй хт шийдвэрлэнэ гэж заасны дагуу сөрөг нэхэмжлэлийг хүлээн авч шийдвэрлэж өгнө үү. Үндсэн нэхэмжлэл болон сөрөг нэхэмжлэл нь хоёулаа төлбөр гаргуулах нэхэмжлэл бөгөөд Амины орон сууцны захиалгын гэрээтэй холбоотой тул хт шийдвэрлэх үндэслэлтэй гэж үзэж байна

...******* компанитай байгуулсан Амины орон сууц захиалгын гэрээ нь анхнаасаа хууль зөрчсөн, хүчин төгөлдөр б хэлцэл байсан гэж бид үзэж байгаа. Т гэрээ хэрхэн хууль зөрчсөн талаар шүүхэд гаргасан сөрөг нэхэмжлэлдээ тайлбарласан. Иймд Иргэний хуулийн 56.5, 492.*******.*******-т т т заасны дагуу гэрээний дагуу ******* Голын Ус компанид төлсөн төлбөрөө буцаан нэхэмжилсэн юм. Үүгээр гагцхүү гэрээнээс татгалзсантай холбоотой ******* Голын Ус компаниас төлбөр нэхэмжлээгүй, т компанитай байгуулсан Амины орон сууц захиалгын гэрээг анхнаасаа хүчин төгөлдөр б хэлцэл гэж үзсэн тул төлбөр нэхэмжилж байгааг тодруулав гэжээ.

 

5.******* ХХК, түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч сөрөг нэхэмжлэлд гаргасан хариу тайлбартаа: ...Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагад хэргийг хянан шийдвэрлэхэд ач холбогдолгүй, баримтаар нотлогдохооргүй үндэслэлүүд дурдагдсан байгааг шүүх юун түрүүнд анхаарч үзнэ үү. Хариуцагчаас гаргасан сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага нь бүхэлдээ хууль зүйн үндэслэлгүй хэмээн үзэж байна. Учир нь, сөрөг нэхэмжлэлд ...******* компани нь 2022 оны ************** сарын 02-ны өдөр дутуу гүйцэтгэлтэй байдлаар үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээ гаргуулсан болохыг би шүүх дэх хэргийн баримтаас танилцаж мэдлээ. Энэ нь 2022 оны эхээр ины орон сууц бүрэн бүтэн баригдаагүй байсан болохыг харуулж байна гэжээ. Гэвч хэрэгт цугларсан баримт болон хэргийн үйл баримтаас үзэхэд 98 хувийн гүйцэтгэлтэй үл хөдлөх эд хөрөнгийн эрхийн гэрчилгээг гаргуулахаар 2022 оны 09 сарын 26-ны өдөр Хан-Уул дүүргийн улсын бүртгэлийн хэлтэст хүсэлт гаргасны дагуу 2022 оны **************-р сарын 02-ны өдөр гарсан бөгөөд ингэж гаргасан шалтгаан нь Я. орон сууцны зээл авахаар болсонтой холбоотой юм. Хариуцагч Я. нь талуудын хооронд байгуулсан гэрээний дагуу Голомт банкны ******* хувийн хүүтэй орон сууцны зээлд храгдаж *******,344,804,800 төгрөгийг 2022 оны 0*******-р сарын *******5-ны өдрийн дотор төлөх байсан боловч чадаагүй тул Худалдаа хөгжлийн банкнаас зээл авах хүсэлт өгсөн боловч барьцаа хөрөнгөгүй тул нэхэмжлэгчийн хаарал бүхий компани болох Номин констракшн ХХК-г баталгаа гаргагчаар оролцуулах хүсэлт гаргасныг хүлээн авч Худалдаа хөгжлийн банк, Номин констракшн ХХК, Я. нарын хооронд 202******* оны *******2 сарын 30-ны өдөр Баталгааны гэрээ, 2022 оны 0******* сарын 2*******-ний өдөр Харилцан үүрэг хүлээх гурван талт гэрээ, Баталгааны нэмэлт гэрээ зэргийг байгуулсан. Дээрх гурван гэрээний гол агуулга нь Номин констракшн ХХК маргааны зүйл болсон орон сууцыг 2022 оны 08 сарын 3*******-ний өдрийн дотор зээлдэгч буюу Я. т хүлээлгэн өгөх, өгсөн даруйд Я. нь зээлийн барьцаанд барьцаалуулахаар тохиролцож, зээл авахаар тохиролцсоны дагуу *******,344,000,000 төгрөг 2022 оны 0******* сарын 25-ны өдөр нэхэмжлэгч компанийн дансанд орж ирсэн. Мөн дээр дурдсан гурван талт баталгааны гэрээний дагуу байрыг 2022 оны 0******* сарын 2*******-ний өдөр хүлээлгэн өгч, 98 хувийн гүйцэтгэлтэй үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээг гарган өгч баталгааны гэрээнд заан үүргээ гүйцэтгэсэн ба дутуу ажил байсныг засварлаж актаар хүлээлгэн өгсөн болно. Иймээс сөрөг нэхэмжлэлд дурдсанчлан дутуу гүйцэтгэлтэй байдлаар үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээ гаргуулсан болохыг шүүх дээр мэдсэн гэх тайлбар нь үндэслэлгүй буюу үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээг гаргуулан авч зээлийн барьцаанд тавих үүрэгтэй болох нь тодорхой байхад шүүхийг хуурч, үндэслэлгүй тайлбарыг гаргаж байгааг анхаарч үзнэ үү. Хэрэв хариуцагчийн тайлбарлаж байгаа шиг тухайн АОС дутуу, ашиглалтад ороогүй байсан бол Худалдаа хөгжлийн банкнаас 2022 оны 0******* сарын 2*******-ний өдөр зээлийн гэрээ байгуулагдаж, зээл гарахгүй байх байсан бөгөөд АОС-ны барилгын гүйцэтгэл бүрэн тул зээл олгогдсон. Сөрөг нэхэмжлэлд гэрээнээс татгалзсан гэж үзэж түүний үндэслэлээ байрны үнэ, өртөг, чанар нь гэрээнд заасантай нийцэхгүй, зах зээлийн нийлүүлэлтэд орохгүй байна хэмээн үзсэн байна. Гэвч хэргийн материал үйл баримтаас энэхүү нөхцөл байдал нь няцаагдах болно. Маргааны зүйл болсон ины орон сууцны үнэлгээ нь 2,*******00,000,000 гаран төгрөгийн үнэлгээтэй боловч хариуцагч нь өндөр үнээр хямдруулж авсан бөгөөд өнөөдрийг хүртэл ашиглаж байгаа бөгөөд гэрээг цуцлах хууль зүйн үндэслэлгүй байгааг анхаарч үзнэ үү. Учир нь хариуцагчийн өмгөөлөгчийн илгээсэн мэдэгдэлд зөрчил арилгах талаар мэдэгдсэн гэх энэ нь хуулийн шаардлагыг хангахгүй юм. Иргэний хуулийн 208 дугаар зүйлийн 208.*******-т Үүргийг хууль буюу гэрээнд заасан хугацаанд гүйцэтгэнэ, 208.4-т Үүрэг гүйцэтгэх хугацааг хууль буюу гэрээгээр тогтоосон бол үүрэг гүйцэтгүүлэгч хугацаанаас өмнө үүргийн гүйцэтгэлийг шаардах эрхгүй гэж заасны дагуу мөнгөн төлбөрийг үүрэг гүйцэтгэх этгээд нь үүргээ гүйцэтгээгүй тохиолдолд бад этгээдийг үүргээ гүйцэтгэхийг шаардах эрхгүй атал ийнхүү хууль б үүрэг шаардаж байгаа нь үндэслэлгүй юм. Цаашлаад сөрөг нэхэмжлэлд ины орон сууц баригдсан газар нь тгай хгаалалттай газар нутагт хаарах талаар дурдаж гэрээнээс татгалзаж байгаа үндэслэлээ болгосон боловч энэ нь нийтэд илэрхий буюу Хан-Уул дүүрэг, Яармаг нь бүхэлдээ Богд хан уулын дархан цаазат хгаалалтын захиргаанд хаардаг бөгөөд Улаанбаатар хотын хүн , орчны нягтаршлыг сааруулах зорилгоор орон сууцжуулах боломжтой хэсэг хэмээн үзэж үе шаттайгаар өмчлөл, эзэмшлийн газрын төлөв рүү шилжүүлж байгаа билээ. Мөн ины орон сууцны хороолол нь 2 хэсгээс бүрдэх бөгөөд тал хэсэг нь улсын комисс ажиллаж, үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээг гаргуулан авсан, үлдэгдэл төлбөрийг гэрээнд заасны дагуу төлсөн тохиолдолд улсын комисст хүсэлт гарган, комисс ажиллуулж үл хөдлөх эд хөрөнгийн *******00 хувийн гэрчилгээг гаргуулан өгөхөд татгалзах зүйлгүй болно. Мөн хариуцагч нь гэрээ байгуулах үед үүнийг мэдэж, гэрээ байгуулахгүй байх эрхтэй боловч мэдсээр байж гэрээ байгуулсан нь ******* ХХК-г буруутгах, эсхүл шүүхэд хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны үед дээрх үйл баримтыг мэдсэн мэт ийнхүү сөрөг нэхэмжлэл гаргаж байгаа нь огт уялдаа холбоогүй, үндэслэлгүй баримтгүй байгааг анхаарч үзнэ үү. Мөн газрын гэрчилгээ гарах боломжгүй гэсэн үндэслэл нь Иргэний хуулийн 226.*******.*******-т заасан ямар нэгэн үр дүн гарахгүй болох нь илт гэх үндэслэлд хаарахгүй юм. Учир нь талуудын хооронд байгуулсан гэрээний дагуу ины орон сууцны талбайн хэмжээ 227.4 м.кв, эдэлбэр газрын хэмжээ 252.7 м.кв буюу орон сууцнаас гадна 25.3 м.кв талбай газраас шалтгаалан гэрээ цуцлах үндсэн шалтгаан болж байна хэмээн үзэх нь үндэслэлгүй юм. Мөн нөгөө талаар Я. нь сөрөг нэхэмжлэлдээ үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлага болох төлөгдөөгүй үлдэгдэл төлбөр 296,4*******3,630 төгрөг хүлээн зөвшөөрч *******,384,592,370 төгрөгийг шаардсан байгааг анхаарч үзнэ үү. Орон сууцны доголдлыг арилгасан, зээл гаргуулахад нь тлалцаа үзүүлж баталгааны гэрээ байгуулан, 98 хувийн гүйцэтгэлтэй үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээг төлбөрөө төлөөгүй байсан ч гарган өгч, хугацаандаа ашиглалтад оруулж, чанарын шаардлага хангасан орон сууцаар хангаж үүргээ гүйцэтгэсэн боловч Я. нь хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад гэрээнээс татгалзаж, 3 жилийн турш орон сууцыг ашиглаж, элэгдэл, хорогдол үүсгэн, ьдарсны дараа төлсөн мөнгөө буцаан шаардаж байгаа нь шударга ёсны зарчимд үл нийцэх юм. Мөн үүргийн гүйцэтгэлийн ихэнх хэсгүүд хэрэгжсэн буюу үүрэг гүйцэтгэгч Я. нь үүргээ бүрэн гүйцэтгэсэн тохиолдолд нэхэмжлэгч ******* ХХК-ийн зүгээс *******00 хувийн гэрчилгээг гаргаж өгөхөд бэлэн болно. Иймд сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж шийдвэрлэж өгнө үүгэв.

 

6.Нэхэмжлэгч дараах баримтуудыг шүүхэд гаргаж өгсөн: хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, 20 оны *******2 сарын 06-ны өдрийн төлбөрийн даалгавар, 20 оны *******2 сарын 06-ны өдрийн 24-*******92/ дугаар итгэмжлэл, 202******* оны *******2 сарын 24-ний өдрийн Амины орон сууц захиалгын CDV*******0*******C67 дугаар гэрээ, да винчи хотхоны ины орон сууц хүлээлцэх акт, өглөг авлагын дэлгэрэнгүй тайлан, төлбөр төлөлтийн тодорхойлолт, ******* ХХК-ийн 20 оны *******0 сарын 3*******-ний өдрийн 24-*******82/ дугаар албан бичиг, 202******* оны *******2 сарын 30-ны өдрийн БГ/2*******/0095 дугаар төлбөр барагдуулах гэрээ, төлбөр төлөлтийн тодорхойлолт, гар бичвэр, Депозит дансны хуулга, Байр хүлээлцэх үеийн хийгдээгүй, дутуу ажлын лавлагаа, ******* ХХК-ийн 2022 оны 09 сарын 26-ны өдрийн 24-*******27/22 дугаар албан бичиг, сөрөг нэхэмжлэлийн хариу тайлбар, 2022 оны 0******* сарын 2*******-ний өдрийн Баталгааны нэмэлт БНГ/СС220*******2*******008-******* дугаар гэрээ, 2022 оны 0******* сарын 2*******-ний өдрийн Хариуцалцан үүрэг хүлээлцэх гурван талт гэрээ, Депозит дансны дэлгэрэнгүй хуулга, төлбөрийн даалгавар, 20 оны ************** сарын *******5-ны өдрийн Зээлийн гэрээ, зээлийн дансны хуулга, 2024 оны 05 сарын *******0-ны өдрийн Бизнесийн зээлийн гэрээ, зээлийн эргэн төлөлтийн хуваарь, 2024 оны 08 сарын *******4-ний өдрийн Ерөнхий гүйцэтгэгчийн ажил гүйцэтгэх гэрээ, төлбөрийн даалгавар, 202******* оны 09 сарын *******3-ны өдрийн Хангагч хэрэглэгчийн хооронд дулааны эрчим хүчээр хангах гэрээ, 202******* оны *******0 сарын 27-ны өдрийн Иргэн, аж ахуйн нэгж байгууллагыг цэвэр аар хангах, хэрэглээнээс гарсан бохир татан зайлуулах аж ахуйн гэрээ, тооцооны хуудас, Барилгын ажлын зөвшөөрлийн гэрчилгээ, төлөвлөлтийн талбайн схем зураг,

 

Хариуцагчийн шүүхэд гаргаж өгсөн баримт: 2024 оны 0******* сарын *******5-ны өдрийн 0024 дугаар итгэмжлэл, 2024 оны 0******* сарын 30-ны өдрийн хариу тайлбар, 202******* оны *******2 сарын 28-ны өдрийн Амины орон сууц захиалгын CDV*******0*******C67 дугаар гэрээ, 2022 оны 0******* сарын 2*******-ний өдрийн Харилцан үүрэг хүлээх гурван талт ЗБ/СС220*******2*******008-******* тоот гэрээ, 2022 оны 0******* сарын 2*******-ний өдрийн Орон сууцны зээлийн ЗГ/СС220*******2*******008-******* дугаар гэрээ, 2024 оны 05 сарын *******3-ны өдрийн сөрөг нэхэмжлэл, 2024 оны 08 сарын 26-ны өдрийн сөрөг нэхэмжлэлийн тодруулсан шаардлага, 2025 оны 03 сарын *******-ны өдрийн 0*******32 дугаар итгэмжлэл,

 

Шүүхийн журмаар: ******* бүртгэлийн ерөнхий газрын 2024 оны 04 сарын 0*******-ний өдрийн 5/4**************6 дугаар албан бичиг болон түүнд хавсаргасан баримт, Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яны 2024 оны 04 сарын *******6-ны өдрийн 08/*******2******* дугаар, 2024 оны 05 сарын 02-ны өдрийн 08/2078 дугаар албан бичиг болон түүнд хавсаргасан баримт, Хяналт шалгалтын газрын 2025 оны 04 сарын 24-ний өдрийн 0*******/340 дугаар албан бичиг түүнд хавсаргасан баримт зэрэг нотлох баримтыг бүрдүүлжээ.

 

Шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн зохигчдын тайлбар, татгалзал болон хэрэгт цугларсан бичмэл нотлох баримтуудыг шинжлэн судлаад,

 

ҮНДЭСЛЭХ нь:

 

*******.Үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэх үндэслэлтэй.

 

2.******* ХХК нь Я.т холбогдуулан гэрээний үүрэгт 444,620,445 төгрөг гаргуулах тухай үндсэн нэхэмжлэлийг, хариуцагч Я. нь гэрээний үүрэгт төлсөн төлбөр *******,384,592,370 төгрөгийг буцаан гаргуулах тухай сөрөг нэхэмжлэлийг т т шүүхэд гаргав.

 

3.Үндсэн нэхэмжлэлийн тухайд:

 

3.*******.Нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн үндэслэлээ ...хариуцагч Я.той 202******* оны *******2 сарын 24-ний өдөр Амины орон сууц захиалгын гэрээ байгуулан Хан-Уул дүүргийн 4 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт байршилтай хотхон дахь *******0*******С дугаартай *******99.5 м.кв талбайтай ины орон сууцыг хүлээлгэн өгөх, хариуцагч нь гэрээний үнэ *******,68*******,006,000 төгрөг төлж, ины орон сууцыг, эдэлбэр газрын хт хүлээн авахаар харилцан тохиролцсон. 2022 оны 0******* сарын 2*******-ний өдөр хариуцагчид ины орон сууцыг акт үйлдэн хүлээлгэн өгч, үл хөдлөх хөрөнгийн Ү-2206098*******08 дугаартай гэрчилгээг гаргуулан гэрээнд заасан үүргээ биелүүлсэн. Харин хариуцагч нь гэрээний үнэ *******,68*******,006,000 төгрөгийг 2022 оны ************** сарын 20-ны дотор нэхэмжлэгчид төлж дугасан байхаар харилцан тохиролцсон боловч, өнөөдрийн байдлаар *******,384,592,370 төгрөгийн төлөлт хийж, үлдэгдэл 296,4*******3,630 төгрөгийг төлөөгүй. Талуудын байгуулсан гэрээний 8.*******-д төлбөрийг хугацаанд нь төлөөгүй тохиолдолд хугацаа хэтэрсэн хоног тутд төлөгдөөгүй төлбөрийн үнийн дүнгийн 0,5 хувьтай тэнцэх алдангийг төлөхөөр заасан тул 2022 оны ************** сарын 2*******-нээс 20 оны *******2 сарын 05-ныг хүртэл 380 хоногийн алдангид *******48,206,8*******5 төгрөг, нийт 444,620,445 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулж өгнө үү хэмээн тайлбарлав.

 

Хариуцагч нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч ...үл хөдлөх хөрөнгийг 252.7 м.кв хэмжээ бүхий газрын хт шилжүүлэхээр заасан боловч эдэлбэр газрыг шилжүүлээгүй, ины орон сууцыг ч бүрэн гүйцэтгэлтэй шилжүүлээгүй буюу 98 хувийн гүйцэтгэлтэй үл хөдлөхийн гэрчилгээтэй, шилжүүлж өгсөн ины орон сууц нь чанаргүй, длах, хөгцрөх зэрэг алдаа, дутагдал гарсан. Энэ талаар нэхэмжлэгч компанид мэдэгдэж байсан боловч засаж өгөөгүй. Амины орон сууц нь Хан-Уул дүүргийн 4 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт баригдсан нь тгай хгаалалттай газар нутгийн бүсэд хаарна. Тгай хгаалалттай газар нутгийн тухай хуульд заасан ёсоор дархан цаазат газарт зөвхөн аялагч түр буудаллах, отоглох, судалгаа шинжилгээ, ажиглалт хийх зорилго бүхий байр барих талаар заасан. Энэ нөхцөлд нэхэмжлэгч нь аялал жуулчлалын зориулалтаар ашиглах газарт хувийн ины орон сууц барьж, зарахаар гэрээ байгуулсан нь хууль зөрчсөн хэлцэл. Харин 296,4*******3,630 төгрөгийн хувьд Ай Проперти компанитай байгуулсан 202*******.*******2.28-ны өдрийн А/85 тоот гэрээний дагуу төлсөн талаар Амины орон сууц захиалгын гэрээний 2.2-т заасан. Хариуцагч буюу захиалагч нь төлбөрөө бүрэн төлсөн тул нэхэмжлэгч нь хөрөнгийн өмчлөлийг түүнд шилжүүлсэн гэж үзэж байна. Мөн тухайн барилгыг улсын комисст хүлээлгэж өгөөгүй. Иймд нэхэмжлэгчийн шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэж маргав.

 

3.2.******* ХХК, Я. нар нь 202******* оны *******2 сарын 24-ний өдөр CDV*******0*******С67 тоот Амины орон сууц захиалгын гэрээ байгуулжээ. /*******хх-7-*******0х/

 

Гэрээгээр Улаанбаатар хотын, Хан-Уул дүүргийн нутаг дэвсгэрт байршилтай Аялал жуулчлалын ины орон сууцны цогцолбор хотхон дахь Town house загварын, *******0*******С дугаартай, АОС-ны нийт талбайн хэмжээ 227.4 м², АОС-ны цэвэр талбайн хэмжээ *******99.5 м², эдэлбэр газрын хэмжээ 252.7 м² бүхий ины орон сууцыг гүйцэтгэгч гэрээнд заасан хугацаанд барьж, ашиглах газар /эдэлбэр газар/-ын хт захиалагчид хүлээлгэн өгөх, захиалагч нь үнэ *******,68*******,006,000 төгрөгийн төлбөрийг гүйцэтгэгчид төлөхөөр харилцан тохиролцож, гэрээний 2 дугаар зүйлд төлбөрийн нөхцөл, төлбөр төлөх хуваарийг тгажээ.

 

Талуудын байгуулсан гэрээ Амины орон сууц захиалгын гэрээ нэртэй хэдий боловч баригдаж бэлэн болсон орон сууцыг хариуцагчид худалдаж, хариуцагч гэрээ байгуулснаас 27 хоногийн дараа буюу 2022 оны 0******* сарын 2*******-ний өдөр орон сууцыг хүлээн авсан зэргээс үзэхэд талуудын хооронд Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.*******-д заасан худалдах, худалдан авах гэрээний харилцаа үүссэн байна.

 

Иргэний хуулийн 43 дугаар зүйлийн 43.2.*******, *******96 дугаар зүйлийн *******96.*******.2-т зааснаар талууд хүсэл зоригоо илэрхийлсэн баримт бичигт гарын үсэг зурснаар гэрээ байгуулагдсан гэж тооцно. Гэрээний гол нөхцөлийн талаар харилцан тохиролцож, хуульд заасан шаардлагыг хангасан гэрээ байгуулагджээ.

 

 

3.4. Хариуцагч нь ины орон сууцыг нэхэмжлэгч хүлээлгэн өгөөгүй, гүйцэтгэл дутуу гэж маргадаг хэдий боловч хэрэгт авагдсан 2022 оны 0******* сарын 2*******-ний өдрийн орон сууц хүлээлцэх актаар орон сууцыг хүлээлгэн өгсөн болох нь нотлогдов. /*******хх-*******3х/

 

Хариуцагч ..орон сууцыг бүрэн гүйцэтгэлтэй шилжүүлээгүй, 98 хувийн гүйцэтгэлтэй үл хөдлөхийн гэрчилгээтэй, шилжүүлж өгсөн ины орон сууц нь чанаргүй, длах, хөгцрөх, мөөгөнцөртөх зэрэг алдаа, дутагдалтай гэж маргадаг.

 

Тухайн барилгыг 2022 оны 0******* сард акт үйлдэн хүлээн авч эзэмшиж ашиглан, орон сууцыг хүлээлгэн өгөхөд дутуу байсан зүйлсийг /террасны силикон хийх, хаалганы хавтас солих, разетканы таг хийх, автомат хөшигний 3 ширхэг з, *******, 2-р давхрын дэлгэц 2 ширхэг, цэвэр ны тоолуур хийх/-ийг т т хийж хүлээлгэн өгсөн, мөн 2022 оны 0******* сарын 22-ны өдөр орон сууцыг барьцаалан Худалдаа хөгжлийн банк ХК-иас зээл авсан, 2022 оны ************** сарын 02-ны өдөр үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөгчөөр бүртгэгдэж, эрхийн улсын бүртгэлийн Ү-2206098*******08 дугаарт бүртгэгдэн Я.ын нэр дээр өмчлөх эрхийн гэрчилгээ гарсан байна. /*******хх-*******3, 59, 70-72, 8*******, 82х/

 

Дээрхээс үзэхэд хариуцагч үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөгчөөр бүртгэгдэн, 2022 оны 0******* сараас одоог хүртэл орон сууцыг эзэмшиж байх бөгөөд ины орон сууц нь длах, хөгцрөх, мөөгөнцөртөх зэрэг алдаа, дутагдалтай талаар нэхэмжлэгч шүүхэд нэхэмжлэл гаргах хүртэл хугацаанд хариуцагч хандаж байсан талаар баримтыг гаргаагүй болно. Мөн өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээнд 98 хувийн гүйцэтгэлтэй үл хөдлөх хөрөнгө хэмээн тэмдэглэгдсэнийг нэхэмжлэгч ...төлбөрийн үлдэгдэлтэй байсан тул үл хөдлөх хөрөнгийн бүртгэлийн газарт бүртгүүлэхдээ 98 хувийн гүйцэтгэлтэй хэмээн тэмдэглүүлсэн, төлбөрөө гүйцээгээд төлсөн тохиолдолд гүйцэтгэлийг *******00 болсон талаар улсын бүртгэлийн байгууллагад албан тоот явуулах боломжтой хэмээн тайлбарладаг.

 

3.5.Хариуцагч ...ины орон сууц нь Хан-Уул дүүргийн 4 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт баригдсан нь тгай хгаалалттай газар нутгийн бүсэд хаарах тул Тгай хгаалалттай газар нутгийн тухай хууль зөрчсөн, Я. энэ талаар мэдээгүй гэж маргадаг.

 

Тгай хгаалалттай газар нутгийн тухай хуулийн ************** дүгээр зүйлд дархан цаазат газрын хязгаарлалтын бүсэд зохих зөвшөөрөлтэйгөөр явуулж болох үйл ажиллагааг зохицуулсан, **************.7-д дархан цаазат газрын хязгаарлалтын бүсэд аялагч, зөвшөөрөл бүхий бад хүн түр буудаллах, отоглох, ажиглалт, судалгаа шинжилгээ хийх зориулалтаар зохих журмын дагуу барьсан орон байрыг ашиглах, *******2 дугаар зүйлийн *******2.5-д энэ хуулийн ************** дүгээр зүйлийн 7-д зааснаас өөр барилга байгуулж барихыг хориглоно хэмээн заажээ.

 

Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайдын 20******* оны 06 дугаар сарын 07-ны өдрийн А/*******58 дугаар тушаалаар Богдхан уулын дархан цаазат газрын Нүхтийн ны хязгаарлалтын бүсэд ******* ХХК-д газар ашиглах эрх олгож, 2022 оны *******0 дугаар сарын *******9-ний өдрийн А/432 дугаар тушаалаар газар ашиглах эрхийн хугацааг 2027 оны 06 сарын 07-ны өдөр хүртэл сунгасан болох нь Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яны 2024 оны 05 сарын 02-ны өдрийн 08/2078 тоот албан бичиг, түүнд хавсарган ирүүлсэн 02228 дугаартай ******* тгай хгаалалттай нутаг дэвсгэрт газар ашиглах гэрчилгээний хуулбар зэргээр тогтоогдож байна.

 

Талуудын байгуулсан гэрээний 5 дугаар зүйлд Эдэлбэр газартай холбогдох үүрэг, талуудын харилцаа-ны талаар заасан байх бөгөөд 5 дугаар зүйлийн 5.*******-т эдэлбэр газар нь тгай хгаалалттай газарт хаарах, Байгаль орчны янаас ашиглах эрхээр нэгдмэл байдлаар олгогдсон учраас захиалагч нь өөрт оногдох эдэлбэр газрыг мод, бут, сөөг тарих зэрэг ахуйн зориулалтаар ашиглах ба ийнхүү ашиглах талаар тухайн эдэлбэр газарт хэсэгчилсэн, тгаар байдлаар эрхийн гэрчилгээ олгогдохгүй хэмээн заасан, мөн хариуцагчийн нэр дээр бүртгэгдсэн үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөх эрхийн гэрчилгээнд ...*******99.5 м.кв талбайтай, Аялал жуулчлал, АОС зориулалттай... хэмээн тгасан байгаагаас үзвэл хариуцагчийн ...мэдээгүй гэх тайлбар үгүйсгэгдэж байна. /*******хх-7-*******0, 82х/

 

Түүнчлэн ******* ******* Дээд шүүхийн хяналтын шатны захиргааны хэргийн шүүх хуралдааны 2020 оны 06 сарын *******-ны өдрийн 00*******/ХТ2020/03 дугаар тогтоолд ...******* ******* Хурлын 20*******3 оны дугаар тогтоолоор Улаанбаатар хотыг 2020 он хүртэл хөгжүүлэх ерөнхий төлөвлөгөө, 20*******3 он хүртэлх хөгжлийн чиг хандлага баримт бичгийг баталсан ба үүгээр Шинэ Яармаг орон сууц, олон нийтийн ажил хэргийн бүс байхаар төлөвлөгдөж дархан цаазат газрын хоригийг цуцлах бүсэд хаарсан, Нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн 20*******5 оны *******98 дугаар тогтоолоор дээрх Улаанбаатар хотыг 2020 он хүртэл хөгжүүлэх ерөнхий төлөвлөгөөний тодотгол, 2030 он хүртэлх хөгжлийн чиг хандлага-д нийцүүлэн тодорхой байршлуудын ерөнхий төлөвлөгөө, хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөг баталсан, энэ дагуу Нийслэлийн Ерөнхий төлөвлөгөөний газар Хан-Уул дүүргийн 4-*******0, *******6 дугаар хороо Нисэх Яармаг орчмын орон сууцны хорооллын ерөнхий төлөвлөгөөг зөвшөөрсөн, үүнд 4 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэр Богдхан уулын дархан цаазат газрын олон нийтийн суурьшлын бүс байхаар төлөвлөгдсөн талаар дурдсан байдаг. /www.shuukh.mn/

 

3.6.Хариуцагч ...барилгыг улсын комисст хүлээлгэн өгөөгүй тул хүн ьдрах боломжгүй, дутуу баригдсан, Барилгын тухай хуулийг зөрчсөн гэж мөн татгалзлаа тайлбарладаг.

 

Барилгын тухай хуулийн *******0 дугаар зүйлд барилга байгуулжийг төвөгшлөөр нь 5 ангилсан байх бөгөөд *******0.*******.*******-т барилгын ажлын зөвшөөрөл шаардахгүй барилга байгуулж гэж, Барилга, хот байгуулалтын сайдын 202******* оны 09 сарын 28-ны өдрийн 2************** дугаар Жур шинэчлэн батлах тухай тушаалын ******* дүгээр хавсралт Барилга байгуулжийн төвөгшлийн ангилалд хаарах барилга байгуулжийн зориулалт, хүчин чадал-ын ******* дүгээр зүйлд барилгын ажлын зөвшөөрөл шаардахгүй барилга байгуулж гэж 9 м хүртэл өндөртэй 600 м2 хүртэл талбайтай нэг айлын орон сууц байхаар заасан.

 

Мөн ******* ******* Засгийн газрын 202******* оны 07 сарын 20-ны өдрийн 2*******2 дугаар тогтоолоор Барилга байгуулжийг ашиглалтад оруулах дүрэм-ийг шинэчлэн баталсан байх бөгөөд дүрмийн *******.3-т барилгын тухай хуулийн *******0.*******.*******-д заасан барилга байгуулжийг ашиглалтад оруулахад энэ дүрэм хаарахгүй бөгөөд барилгын ажлын захиалагч (цаашид захиалагч гэх) шаардлагатай гэж үзсэн тохиолдолд энэ дүрмийг жишиг болгон мөрдөж болно хэмээн заажээ.

 

Дээр зааснаас үзвэл хариуцагч Я.ын өмчлөлийн орон сууц нь 2 давхар, 227 м.кв талбайтай нэг айлын орон сууц, хариуцагч нь 2022 оноос барилгыг эзэмшиж, ашиглаж, өмчлөх эрхийг улсын бүртгэлийн байгууллагад бүртгүүлсэн байгаагаас үзвэл барилга дуаагүй гэж үзэх үндэслэлгүй, зөвхөн нэг айлын ины орон сууц тул улсын комисс заавал хүлээж авах шаардлагагүй байна.

 

3.7.Хариуцагч ...гэрээний үүрэгт шаардсан 296,4*******3,630 төгрөгийн хувьд Ай Проперти компанитай байгуулсан 202*******.*******2.28-ны өдрийн А/85 тоот гэрээний дагуу төлсөн тул төлбөрийн үлдэгдэлгүй гэж мөн маргадаг.

 

Талууд 202******* оны *******2 сарын 30-ны өдөр БГ/2*******/0095 дугаартай Төлбөр барагдуулах гэрээ-г байгуулжээ. Гэрээний ******* дэх заалтаар төлбөр төлөгч нь ...урьдчилгаа төлбөрт төлөх төлбөр нь 336,20*******,200 төгрөг байна, 2 дахь заалтаар төлбөр төлөгч нь энэхүү гэрээний *******-т заасан төлбөрийг Ай проперти ХХК болон төлбөр төлөгч нарын хооронд 202******* оны *******2 сарын 28-ны өдөр байгуулагдсан Зуучлалын гэрээ №85-нээс суутган тооцохоор талууд Амины орон сууц захиалгын гэрээ №CDV*******0*******С67 байгуулагдах үед тохиролцсон боловч Зуучлалын гэрээ цуцлагдаж дугавар болсон тул төлбөр төлөгч нь урьдчилгаа төлбөр болох 336,20*******,200 төгрөгийг бэлнээр төлөхөөр талууд харилцан тохиролцов гэжээ. /*******хх-5*******х/

Хариуцагч Я. нь гэрээний үнэ *******,68*******,006,000 төгрөгөөс **************,787,570 төгрөгийг 2022.0*******.2*******-ны өдөр, 804,800 төгрөгийг 2022.0*******.25-ны өдөр, мөн өдөр *******,344,000,000 төгрөгийг Худалдаа хөгжлийн банкны зээлээр, 2022.04.29 өдөр *******0,000,000 төгрөг, мөн 2022.06.06-ны өдөр *******0,000,000 төгрөг, 2022.06.27-ны өдөр 8,000,000 төгрөг т т нэхэмжлэгчид төлж нийт *******,384,592,370 төгрөгийг төлсөн болох нь дансны хуулга, нэхэмжлэгчээс ирүүлсэн Өглөг авлагын дэлгэрэнгүй тайлан зэргээр нотлогдов. /*******хх-*******4, 54-58х/

 

Талуудын байгуулсан 202******* оны *******2 сарын 30-ны өдрийн БГ/2*******/0095 дугаартай Төлбөр барагдуулах гэрээ, Я.оос төлбөр төлсөн дансны хуулга зэргээр хариуцагч нь гэрээнд заасан төлбөрөөс 296,4*******3,630 төгрөгийг төлөөгүй байх бөгөөд хариуцагч Ай Проперти компанитай байгуулсан гэрээний дагуу төлбөрийг Ай Проперти ХХК-д төлсөн болох нь хэрэгт авагдсан баримтаар нотлогдсонгүй.

 

3.8.Зохигчдын хооронд байгуулагдсан гэрээ хүчин төгөлдөр тул гэрээнд заасан үүргээ талууд биелүүлэх, зохих ёсоор биелүүлээгүй тохиолдолд гэрээнээс татгалзах, гэрээг цуцлах, үр дагаврыг шаардах эрхтэй байна.

 

Тиймээс худалдах, худалдан авах гэрээний үндсэн үүрэг болох дутуу төлсөн 296,4*******3,630 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулах нь зүйтэй гэж үзлээ.

 

3.9.Талуудын байгуулсан гэрээний 8 дугаар зүйлийн 8.*******-т захиалагч нь гэрээний 2 дугаар зүйлд заасан төлбөрийг хугацаанд нь төлөөгүй тохиолдолд хугацаа хэтэрсэн хоног тутд төлөгдөөгүй төлбөрийн үнийн дүнгийн 0.5 хувьтай тэнцэх алдангийг гүйцэтгэгчид төлнө гэж заасан.

 

Иргэний хуулийн 2 дугаар зүйлийн 2.*******-т хүлээсэн үүргээ гүйцэтгээгүй буюу зохих ёсоор гүйцэтгээгүй тал хууль болон гэрээнд зааснаар нөгөө талдаа төлөх ёстой мөнгөн төлбөрийг анз гэнэ, 2.4-т Анзын нийт дүн гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 50 хувиас хэтэрч болохгүй, 2.6-д хууль болон гэрээнд заасан хугацаа хэтрүүлсэн тал нь хоног тутд гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 0,5 хувиас хэтрэхгүй хэмжээгээр төлөхөөр тогтоосон анзыг алданги гэнэ гэж заасан.

 

Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийн гүйцэтгээгүй үүрэг 296,4*******3,630 төгрөгөөс 380 хоногийн алдангид *******48,206,8*******5 төгрөг шаардсан нь хуулийн дээрх заалтын хүрээнд байх ба алдангийн хэмжээ гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 50 хувиас хэтрээгүй байна.

 

3.*******0.Иймд худалдах, худалдан авах гэрээний үүрэгт 296,4*******3,630 төгрөг, алдангид *******48,206,8*******5 төгрөг, нийт 444,620,445 төгрөгийг хариуцагч Ч.оос гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгож шийдвэрлэв.

 

4.Сөрөг нэхэмжлэлийн тухайд:

 

4.*******.Я. нь 2024 оны 05 сарын *******3-ны өдөр ******* ХХК-д холбогдуулан *******,384,592,370 төгрөг гаргуулах тухай сөрөг нэхэмжлэлийг гаргаж, 2024 оны 08 сарын 26-ны өдөр сөрөг нэхэмжлэлийн үндэслэлээ тодруулан ирүүлжээ. /*******хх-*******07-*********************, *******46х/

 

Хариуцагч тодруулсан шаардлагадаа ...******* компанитай байгуулсан Амины орон сууц захиалгын гэрээ нь анхнаасаа хууль зөрчсөн, хүчин төгөлдөр б хэлцэл байсан гэж бид үзэж байгаа. Т гэрээ хэрхэн хууль зөрчсөн талаар шүүхэд гаргасан сөрөг нэхэмжлэлдээ тайлбарласан. Иймд Иргэний хуулийн 56.5, 492.*******.*******-т т т заасны дагуу ******* Голын Ус компанид төлсөн төлбөрөө буцаан нэхэмжилсэн юм. Үүгээр гагцхүү гэрээнээс татгалзсантай холбоотой ******* Голын Ус компаниас төлбөр нэхэмжлээгүй, т компанитай байгуулсан Амины орон сууц захиалгын гэрээг анхнаасаа хүчин төгөлдөр б хэлцэл гэж үзсэн тул төлбөр нэхэмжилж байгааг тодруулав гэж тайлбарлажээ.

 

******* ХХК нь сөрөг нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч Орон сууцны доголдлыг арилгасан, зээл гаргуулахад нь тлалцаа үзүүлж баталгааны гэрээ байгуулан, 98 хувийн гүйцэтгэлтэй үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээг төлбөрөө төлөөгүй байсан ч гарган өгч, хугацаандаа ашиглалтад оруулж, чанарын шаардлага хангасан орон сууцаар хангаж үүргээ гүйцэтгэсэн боловч Я. нь хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад гэрээнээс татгалзаж, 3 жилийн турш орон сууцыг ашиглаж, элэгдэл, хорогдол үүсгэн, ьдарсны дараа төлсөн мөнгөө буцаан шаардаж байгаа нь шударга ёсны зарчимд үл нийцнэ. Үүргийн гүйцэтгэлийн ихэнх хэсгүүд хэрэгжсэн буюу үүрэг гүйцэтгэгч Я. нь үүргээ бүрэн гүйцэтгэсэн тохиолдолд нэхэмжлэгч ******* ХХК-ийн зүгээс *******00 хувийн гэрчилгээг гаргаж өгөхөд бэлэн болно. Иймд сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж шийдвэрлэж өгнө үү хэмээн маргав.

 

4.2.Талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээ хүчин төгөлдөр талаар үндсэн нэхэмжлэлийн дүгнэх хэсэгт тодорхой дүгнэсэн.

 

4.3.Хариуцагч тал 2024 оны 03 сарын 28-ны өдөр Мэдэгдэл хүргүүлэх тухай 068 дугаартай албан бичгээр гэрээний зөрчил арилгах, үүргээ гүйцэтгэхийг, хэрэв гэрээгээр хүлээсэн үүргээ гүйцэтгэхгүй, гэрээний зөрчлийг арилгахгүй бол гэрээнээс татгалзах талаар мэдэгдэлд тгаж, нэхэмжлэгч хариу өгөөгүй тул 2024 оны 05 сарын 06-ны өдөр Гэрээнээс татгалзах тухай бичсэн мэдэгдлийг ******* ХХК-ийн цахим шуудангаар хүргүүлсэн байдаг. /*******хх-**************5, **************6, **************9-*******/

 

Дээрх мэдэгдлүүдийг Я., түүний өмгөөлөгч нар ******* ХХК-тай байгуулсан гэрээнд бичигдсэн [email protected] цахим хаягаар илгээсэн байх бөгөөд нэхэмжлэгч хүлээн авсан тухайд маргадаггүй.

 

Иргэний хуулийн 204 дүгээр зүйлийн 204.*******-д зааснаар аль нэг тал нь гэрээнээс татгалзах бол энэ тухай нөгөө талдаа мэдэгдэх бөгөөд 204.2-т гэрээнээс татгалзах хугацааг татгалзах санал гаргаагүй тал нь тогтоох, энэ хугацаанд гэрээнээс татгалзаж байгаа тухай нөгөө талд дахин мэдэгдээгүй бол гэрээнээс татгалзах эрхээ алдахаар заасан.

 

Талуудын байгуулсан Амины орон сууц захиалгын гэрээ-ээс татгалзах тухай мэдэгдлийг хариуцагч тал нэхэмжлэгчид хүргүүлсэн бөгөөд хуулийн дээрх заалтаар татгалзах хугацааг санал гаргаагүй тал болох нэхэмжлэгч тогтооно. Нэхэмжлэгч нэгэнт гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзэж шүүхэд 20.*******2.08-ны өдөр нэхэмжлэл гаргасан байхад хариуцагч гэрээнээс татгалзах тухай мэдэгдлийг 2024.03.28-ны өдөр хүргүүлж, 2025.05.06-ны өдөр Гэрээнээс татгалзах тухай мэдэгджээ. /*******хх-*******-2,**************9-*******х/

 

Гэрээний аль нэг тал гэрээнээс татгалзсан тохиолдолд Иргэний хуулийн 205 дугаар зүйлийн 205.*******-д зааснаар талууд өгсөн авснаа бодитоор харилцан буцаах, анхны байдалд оруулах үр дагавар үүсдэг.

 

Нөгөө талаар гэрээний нэг тал үүргээ зөрчсөн нь гэрээнээс татгалзах үндэслэл болсон тохиолдолд ийнхүү татгалзсантай холбоотой учирсан хохирлыг нөгөө талдаа нөхөн төлөх үүрэг хүлээнэ.

 

Өөрөөр хэлбэл Иргэний хуулийн 206 дугаар зүйлийн 206.*******-д заасан үүргийг тогтоосон газар, хугацаанд нь зохих ёсоор, шударгаар гүйцэтгэх зарчмыг зөрчсөн нь гэрээний үүргийн зөрчил болно. Улмаар гэрээний үүргийн зөрчил ба хохирлын хооронд шалтгаант холбоотой байж, хариуцагчийн гэм буруу тогтоогдсон нөхцөлд хохирлыг арилгах, нөхөн төлүүлэх учиртай.

 

Энэ талаар Иргэний хуулийн 227 дугаар зүйлийн 227.*******, 227.2-т зааснаар гэрээний нэг тал үүргээ зөрчсөн бол нөгөө тал гэрээнээс татгалзсантай холбогдон учирсан хохирлыг арилгуулахаар шаардах эрхтэй, харин гэрээнээс татгалзсан явдалд нөгөө тал нь буруугүй бол энэхүү хохирол шаардах үндэслэл хаарахгүй.

 

4.4.Сөрөг нэхэмжлэлийн хариуцагч болох ******* ХХК нь биет байдлын доголдолгүй, эрхийн зөрчилгүй хөрөнгө, түүнтэй холбоотой баримт бичгийг худалдан авагчийн өмчлөлд шилжүүлж, гэрээний үүргээ зохих ёсоор гүйцэтгэсэн тул сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага үндэслэлгүй.

 

Я. нь ...Иргэний хуулийн 56.5, 492.*******.*******-т т т заасны дагуу ******* Голын Ус компанид төлсөн төлбөрөө буцаан нэхэмжилнэ гэж хууль зүйн үндэслэлээ тодорхойлсон байх бөгөөд нэхэмжлэгч нь Барилгын тухай хууль, Тгай хгаалалттай газар нутгийн тухай хуулийн холбогдох зүйл заалтыг зөрчсөн эсэх талаар дээр үндсэн нэхэмжлэлийн дүгнэлтэд тодорхой дүгнэсэн тул дахин дүгнэх шаардлагагүй, өөрөөр хэлбэл Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.*******.*******-т заасан үндэслэлгүй, нэхэмжлэгч үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн гэж үзэх үндэслэл тогтоогдсонгүй.

 

4.5.Иймд Ч.ын нэхэмжлэгчид холбогдуулан гаргасан *******,384,592,370 төгрөг гаргуулах тухай сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.

 

5. Үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон тул улсын тэмдэгтийн хуражийг хуульд зааснаар хуваарилж, нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хуражид урьдчилан төлсөн 2,38*******,052 төгрөгийг улсын орлогод үлдээж, хариуцагч Я.оос улсын тэмдэгтийн хуражид 2,38*******,052 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгох нь зөв байна.

 

Хан-Уул дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгчийн 2024 оны 06 сарын 26-ны өдрийн *******83/ШЗ2024/*******4664 дугаар захиржаар хариуцагч Я.ын улсын тэмдэгтийн хуражид 7,080,9*******2 төгрөг төлөх хугацааг шүүхийн шийдвэр гарах хүртэл хугацаагаар хойшлуулсан ба, сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн тул хариуцагчаас улсын тэмдэгтийн хуражид 7,080,9*******2 төгрөг гаргуулан улсын орлогод оруулах нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.*******, 58 дугаар зүйлийн 58.4-т заасантай нийцнэ.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн **************5 дугаар зүйлийн **************5.*******, **************5.2.*******, **************5.2.3, **************6, **************8 дугаар зүйлд заасныг удирдлага болгон,

 

ТОГТООХ нь:

 

*******.Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.*******, 2 дугаар зүйлийн 2.4, 2.6-д зааснаар хариуцагч Я.оос худалдах, худалдан авах гэрээний үүрэгт 444,620,445 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгч ******* ХХК-д олгож,

Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.*******.*******, 492 дугаар зүйлийн 492.*******.*******-т заасан үндэслэлгүй тул ******* ХХК-д холбогдох *******,384,592,370 төгрөг гаргуулах тухай Я.ын сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосугай.

2.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 60 дугаар зүйлийн 60.*******, 56 дугаар зүйлийн 56.*******, ******* тэмдэгтийн хуражийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.*******.******* дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хуражид урьдчилан төлсөн 2,38*******,052 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч Я.оос улсын тэмдэгтийн хуражид 2,38*******,052 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгч ******* ХХК-д, сөрөг нэхэмжлэлд ногдох 7,080,9*******2 төгрөгийн улсын тэмдэгтийн хуражийг нөхөн гаргуулж улсын орлогод оруулсугай.

3.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн **************9 дүгээр зүйлийн **************9.2, *******20 дугаар зүйлийн *******20.2-д зааснаар шийдвэр танилцуулан сонсгомогц  хүчинтэй бөгөөд зохигч, гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч шийдвэрийг гардан авснаас хойш *******4 хоногийн дотор Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргаж болох ба хуулийн **************9 дүгээр зүйлийн **************9.4, **************9.7-д зааснаар шийдвэрийг гардан аваагүй нь гомдол гаргах хугацааг хуульд заасан журмын дагуу тоолоход саад болохгүйг тайлбарласугай.

       

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                 Д.УРАНЗУЛ