2025 оны өдөр

05 сар 15р 192/ШШ2025/04107

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн шүүгч Т.Батсүх даргалж тус шүүхийн танхимд хийсэн шүүх хуралдаанаар

Нэхэмжлэгч***

Хариуцагч: ***

Түрээсийн гэрээний үүрэгт 55,000,000 төгрөг гаргуулах тухай үндсэн нэхэмжлэлтэй, гэрээний холбогдох хэсгийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгож, засварт зарцуулсан 9,786,000 төгрөг гаргуулах тухай сөрөг нэхэмжлэлтэй хэргийг хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч***, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч ***, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Л.Баянболд нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн шүүхэд болон шүүх хуралдаанд гаргасан нэхэмжлэл, тайлбарын агуулга: *** өөрийн эзэмшлийн фермийн хашаа байшинг худалдахаар харилцан тохиролцож гэрээ байгуулахаар болсон. Хариуцагч ***2023 оны 12 дугаар сарын 17-ны өдөр хөрөнгө санхүүгийн хувьд төлбөрийг шууд төлөх боломжгүй учир зээлээр худалдан авахаар тохиролцсон. Уг хашаа байшин, фермийг гэрээнд заасан хугацааны дагуу төлөлт хийхээс өмнө хүлээн авч ашиглаж байх тухай хүсэлтээ бичгээр илэрхийлсэн. Талууд ярилцаж тохиролцсоны дагуу 2023 оны 12 дугаар сарын 30-ны өдөр зээлийн нөхцөлтэй худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулж улмаар уг гэрээг 2024 оны 01 дүгээр сарын 29-ний өдөр нотариатаар баталгаажуулсан учир гэрээний огноог өөрчилсөн. Тус гэрээгээр Төв аймгийн Аргалант сумын Шувуун Хөш**н, 5*8 хэмжээтэй байшин, 11*10 хэмжээтэй байшин худаг, грашийн хамт худалдан авагчид 250,000,000 төгрөгөөр худалдахаар тохиролцсон.

Талууд 2024 оны 2 дугаар сарын 15-ны өдөр урьдчилгаа төлбөрт 100,000,000 төгрөг, үлдэгдэл 150,000,000 төгрөгийг 2024 оны 3 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 2024 оны 12 дугаар сарын 30-ны өдрийг хүртэл 10 сарын хугацаанд графикийн дагуу төлөхөөр харилцан тохирсон. Энэ хугацаанд худалдан авагчийн зүгээс 21,738,000 төгрөгийн үнэ бүхий ногоон тэжээл, солом, будаа, фермекс, хорголжин тэжээл болон өвс хэрчигч машиныг зээлээр авч өөрийн фермерийн үйл ажиллагаанд зарцуулсан. Төлбөрийг 2 хувааж 2024 оны 7 дугаар сарын 9-ний өдөр 10,000,000 төгрөг, 2024 оны 9 дүгээр сарын 9-ний өдөр 9,000,000 төгрөг, нийт 19,000,000 төгрөг төлсөн. 2,738,000 төгрөгийн үнэ бүхий өвс хэрчигч машиныг буцааж өгснөөр дээрх тооцоо дууссан.

Гэтэл 2024 оны 10 дугаар сарын сүүлээр худалдан авагч буюу хариуцагч **** нь гэрээний хугацаа дуусаагүй байхад эд хөрөнгийг худалдах авах боломжгүй гэдгээ илэрхийлж, мөнгө байхгүй учраас фермерээ хүлээж аваарай, гэрээгээр тохирсны дагуу түрээсийн төлбөрөө төлнө гэж хэлээд гэрээний зүйлийг албан ёсоор хүлээлгэж өгөлгүй, түрээсийн төлбөрөө өгөлгүй орхиж явсан. Талуудын байгуулсан гэрээний 3.4-т худалдан авагч тал нь хөрөнгийг хүлээн авч үйл ажиллагаа явуулах үедээ гэрээт хугацаа дуусаагүй, төлбөр төлж дуусаагүй байхад ферм, хашаа байшинг худалдан авахаас татгалзвал хүлээн авснаас хойш хугацаанд хөрөнгийг ашигласан орлого олсон эсэхээс үл харгалзан ферм хашаа байшинг ашигласны төлбөрийг сар бүр 5,000,000 төгрөг байхаар тооцож худалдан авагч талд төлнө гэж заасан. Дээрх заалтын дагуу 2023 оны 12 дугаар сараас 2024 оны 10 дугаар сарын дуустал нийт 11 сарын хугацаанд ферм, хашаа байшинг ашигласны түрээсийн төлбөрт 55,000,000 төгрөгийг гаргуулж өгнө үү.

Хариуцагч шүүхэд болон шүүх хуралдаанд гаргасан хариу тайлбар, сөрөг нэхэмжлэлдээ**** Төв аймаг, ***багт байрлах, мал аж ахуйн зориулалттай хашаа байшинг худалдан авахаар чин хүсэлтэй байсан. Анхнаасаа би уулзахдаа бэлэн мөнгө байхгүй тул уг хашаа байшинг банкны зээлээр авахаа үнэнээр нь хэлсэн. Улмаар хашаа байшинг хүлээж авснаас хойш 2024 оны 4 дүгээр сард Голомт банканд, 2024 оны 6 дугаар сард Хаан банканд, 2024 оны 8 дугаар сард Ариг банканд, хамгийн сүүлд 2025 оны 9 дүгээр сард Богд банканд тус тус зээлээр авахаар судлуулсан боловч зээлийн барьцаа хөрөнгө буюу хашаа байшинг худалдах, худалдан авах гэрээний үнэд хүрэхгүй, зах зээлийн эргэлт муутай хөрөнгө хэмээн үзэж бүгд татгалзаж шийдвэрлэсэн юм. Миний зүгээс энэхүү зээл судлуулж байгаа процессоо тухай бүрд нь нэхэмжлэгчид мэдэгдэж байсан. Тухайлбал хашаа байшин нь улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй гээд банк зээл олгох боломжгүй гэсэн тул улсын бүртгэлд бүртгүүлж, үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээг нь гаргуулсан. Мөн байшингийн өнгө, үзэмж нь банкны эдийн засагчид үзүүлэх, үнэлэмжийг нь нэмэхийн тулд засвар хийлгэсэн. Нийт биднээс засварын зардалд 8,286,000 төгрөгийн зардлыг гаргаж, байшингийн үнэ цэнийг мөн хэмжээгээр нэмэгдүүлсэн болно.Түүнчлэн хашаандаа хоёр монгол гэрийн буйр цутгуулсан бөгөөд энэхүү зардал 1,500,000 төгрөг болсон. Өөрөөр хэлбэл, бид уг фермийг авахаар хичээж, эзний сэтгэлээр хандаж бүх зүйлийг болгох талаас нь хандсан боловч банкнууд зээл олгох боломжгүй гэсэн тул аргагүйн эрхэнд уг нөхцөл байдлаа ****элээд, 2024 оны 9 дүгээр сарын 28-ны өдөр фермийн хашаа байшинд биечилж уулзаад засвар хийж цоожтой болгосон байшингийн түлхүүр цоож зэргийг /анх*** хүлээж авахад түлхүүр цоожгүй онгорхой байсан/ хүлээлгэж өгөөд салсан. Тиймээс нэхэмжлэлд бичсэн байгаа шиг орхиж яваагүй юм. Ийнхүү хашаа байшинг хүлээлгэж өгөхөд хоёр талаас бие биедээ ямар нэг төлбөр тооцоотой тухай юу ч яриагүй бид засварын зардлаа гаргуулах, түрээс төлөх тухай асуудал огт яригдаагүй бөгөөд ингээд гэрээний харилцаа маань дуусгавар болсон гэж ойлголцоод явцгаасан. Гэтэл ийнхүү олон сарын дараа шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан нь ойлгомжгүй байна.

Анх худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулахад гэрээний загварыг нь **** авчирсан ба тэр загвар дээр нь гарын үсэг зурсан. Өөрөөр хэлбэл, нэг талын санал болгосон нөхцөл, загварыг бүхий гэрээг байгуулсан. Миний хувьд худалдан авах зорилготой байсан тул түрээсийн төлбөр төлөх боломжгүй ба ямар үндэслэл байгаагаас үл хамааран 5,000,000 төгрөгийн төлбөрийг сар тутам тооцож байгаа нь учир дутагдалтай буюу учирсан байж болзошгүй хохирлоо арилгуулахдаа бодит нөхцөл байдлаас хэт өндрөөр тогтоосон нь шударга бус, хууль зүйн үндэслэлгүй гэж үзэж байна. Бид хашаа байшинг хүлээж авснаас хойш үйл ажиллагаа явуулаагүй буюу ашиг орлого олоогүй, тухайн зүйлийн чанар байдлыг муутгаагүй, харин ч эсрэгээрээ чанарыг сайжруулж засвар хийж үнэ цэнийг нэмэгдүүлсэн. Мөн шилжүүлж өгөхөөс өмнө * нь ***өөрөө тухайн фермдээ үйл ажиллагаа явуулаагүй байсан ба бусдад түрээслүүлсэн зүйл байгаагүй. Тиймээс худалдагч талд бодитоор хохирол учраагүй гэж үзэж байна. Хэрэв хохиролтой холбоотой асуудал хөндөгдөх тохиолдолд бидний засвар хийсэн зардал, материал нь тухайн хохиролд нь суутган тооцогдох буюу бидний хийсэн засварыг буцаан өгөх боломжгүй тул мөнгөөр нөхөн төлөх ёстой гэж үзэж байна. Иймээс худалдах, худалдан авах гэрээний татгалзалтай холбоотой асуудал өөр шинэ гэрээ буюу түрээсийн гэрээний харилцааг үүсгэхгүй бөгөөд харин хохирол болон ашиг орлого, өгсөн авснаа буцаан шилжүүлэх үүрэг үүсдэг хэдий ч энэ нэхэмжлэлд дурдагдаагүйн дээр бидний хувьд худалдагчид хохирол учруулаагүй, дахин буцааж өгөх өөр зүйл байхгүй тул нэхэмжлэлийн шаардлагын түрээсийн төлбөр гэх 55,000,000 төгрөгийг хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй байна.

Мөн банкны зээлийн шалгуурт нийцэхийн тулд худалдан авсан байшингийн өнгө үзэмж, үнэлэмжийг нэмэгдүүлэхийн тулд 8,286,000 төгрөгийн засвар хийсэн, түүнчлэн хашаандаа хоёр монгол гэрийн буйр цутгуулсан зардал 1,500,000 төгрөг болсон, гэрээнээс татгалзсан тул харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй тул нэхэмжлэгчээс 9,789,000 төгрөг гаргуулж өгнө үү.

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч сөрөг нэхэмжлэлд гаргасан хариу тайлбартаа: Сөрөг нэхэмжлэлийн тухайд гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзэж байгаа дээр талууд маргахгүй байгаа төлөв тодорхой байгаа. Иргэний хуулийн 202-т заасан гэрээний стандарт нөхцөл яригдаж байгаа. Гэрээний стандарт нөхцөлийг байнга дахин давтаж хэрэглэдэг нөхцөл өөрөөр хэлбэл гэрээний стандарт нөхцөлийг хүчин төгөлдөр бусад тооцуулахын тулд энэ стандарт нөхцөл мөн үү биш үү гэдэг агуулгыг тодорхойлох ёстой. Агуулгыг нь тодорхойлоод стандарт нөхцөл мөн юм байна гэх юм бол хүчинтэй юу, хүчингүй юу гэдэг нь дараагийн асуудал. Талууд гэрээний зүйлд заасны дагуу фермер болон газруудыг худалдахаар тохирсон. Гэрээний 3.4-т хэрвээ худалдаж авахгүй байгаа тохиолдолд ашигласан хугацааны түрээсийн төлбөр төлнө гэж заасан. Гэтэл ганцхан зүйлийг ганцхан хүнд худалдаж байгаа зүйлийг стандарт нөхцөл гэж ойлгоод яваад байгаа стандарт нөхцөл биш. Өөрөөр хэлбэл стандарт нөхцөл байхын тулд тавигдсан уртасгасан шаардлагуудыг хангах ёстой уртасгасан шаардлагуудыг хангахгүй байна гэж үзэж байна. Ийм учраас стандарт нөхцөл биш.

Хариуцагч тал гэрээний стандарт нөхцөл яриад байгаа хэр нь бодит байдал дээр гэрээ хүчин төгөлдөр байна уу, үгүй юу гэдэгт маргаагүй. 2023 онд эхлээд гэрээ байгуулсан, талууд гарын үсгээ зурсан. Яг тэр нөхцөлтэйгөөр дараа нь гэрээ байгуулаад нотариатаар баталгаажуулсан. Тухайн үед үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээ гараагүй байсан гэдэгт маргаагүй сүүлд нь нотариатаар орох гээд зээл хөөцөлдөөд явахад гаргасан гэдэг дээр маргаагүй тиймээс энэ гэрээ бол хүчин төгөлдөр байна. Үйл ажиллагаа явуулсан уу гэвэл 11 сарын хугацаанд үйл ажиллагаа явуулсан. Фермерийнхээ юмнуудыг аваарай гэж хэлсэн. Энэ нөхцөл байдалд тулгуурлаж төлбөрөө шаардаж байгаа юм. Энэ тохиолдолд гэрээнээс татгалзсан гэж өгсөн авсан зүйлээ буцаая гэдэг агуулга ярих гэж байна. Манай үндсэн шаардлага маань гэрээний нөхцөл хүчин төгөлдөр, гэрээний нөхцөл өөрчлөгдөөгүй хоёр сонголттой нөхцөл байна. Худалдаж авахгүй бол дараагийн нөхцөл рүү шилжсэн буюу түрээсийн гэрээний нөхцлийн дагуу төлбөрөө төл гэдэг агуулга ярьж байгаа. Тиймээс гэрээг дуусгавар болгоод буюу татгалзаад өгсөн авсан зүйлийг буцаах, өөрөөр хэлбэл 9,786,000 төгрөг нэхэмжилж байгаа нь хууль зүйн үндэслэлгүй. Ямар нэгэн байдлаар 9,786,000 төгрөг шаардаж байгаа бол Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25 дугаар зүйлийн 25.2, 38 дугаар зүйлийн 38.1.1-т заасны дагуу талууд нэхэмжлэлийн шаардлага татгалзал түүнийг тодорхойлсон баримтуудаа хавтаст хэрэгт өгөх үүрэгтэй байдаг. 9,786,000 төгрөгийн хөрөнгө оруулсан гэдгийг хэн батлаад байгаа юм бэ гэдгийг тодорхойлсон баримтууд байх шаардлагатай. Хэрэгт тийм баримт байхгүй байна. Тиймээс хариуцагч талын тайлбар хийгээд сөрөг нэхэмжлэл үндэслэлгүй гэж үзэж байгаа учраас сөрөг нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна.

Хавтаст хэрэгт авагдсан баримтын тухайд: Нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн баримт, 2023 оны 12 дугаар сарын 30-ны өдрийн 23/01 дугаар зээлийн нөхцөлтэй худалдах, худалдан авах гэрээ, гэрээний хавсралт, 2024 оны 01 дүгээр сарын 29-ний өдрийн зээлийн нөхцөлтэй худалдах, худалдан авах гэрээний хуулбар, Хаан банкны дансны хуулга, үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээний хуулбарууд,

Хариуцагчаас ирүүлсэн баримтын тухайд: Голомт банкны 2025 оны 3 дугаар сарын 10-ны өдрийн 10/207 дугаар албан бичиг, 2024 оны 8 дугаар сарын 15-ны өдрийн 05/089 дугаар *** ХХК-ийн албан бичиг, зарлагын баримтууд эрэг баримтуудыг хавсарган өгчээ.

Хэрэгт авагдсан бичгийн нолох баримт, зохигчийн тайлбарыг шинжлэн судлаад

ҮНДЭСЛЭХ нь:

Нэхэмжлэгч ***д холбогдуулан түрээсийн төлбөр 55,000,000 төгрөг гаргуулах тухай үндсэн нэхэмжлэлийг, хариуцагч *** холбогдуулан зээлийн нөхцөлтэй худалдах, худалдан авах гэрээний 3.4 дэх хэсгийг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгож, худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу хөрөнгийг хүлээн авч, тухайн хөрөнгийн засварт зарцуулсан 9,786,000 төгрөгийг гаргуулах тухай сөрөг нэхэмжлэлийг шүүхэд гаргасан.

Шүүх үндсэн нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, үлдсэнийг нь хэрэгсэхгүй болгож, сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгон шийдвэрлэлээ.

Үндсэн нэхэмжлэлийн тухайд:

Нэхэмжлэгч нь шаардлагын үндэслэлээ гэрээний үүргээ хариуцагч биелүүлээгүй гэж, хариуцагч нь татгалзлын үндэслэлээ стандарт нөхцөл бүхий гэрээ, мөн гэрээнээс татгалзсан байхад хохирол бус гэрээний үүрэг нэхэмжилж байгаа тул гэрээний холбогдох заалтыг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж тус тус тайлбарлан маргасан.*

Гэрээнүүд нь адил агуулга, бичвэртэй, талууд гарын үсгээ зурсан, 2024 оны 1 дүгээр сарын 29-ны гэрээг нотариатаар гэрчлүүлсэн байх ба фермийн зориулалттай үл хөдлөх хөрөнгүүдийг 2023 оны 12 дугаар сарын 30-ны өдөр хариуцагчийн эзэмшил, ашиглалтад шилжүүлсэн нь талуудын тайлбар, гэрээний хавсралтаар тогтоогдож байна. /хх-ийн 7, 11/

Иргэний хуулийн 189 дүгээр зүйлийн 189.1, 196 дугаар зүйлийн 196.1.2 дахь хэсэгт гэрээний талууд хуулийн хүрээнд гэрээг чөлөөтэй байгуулах, түүний агуулгыг өөрсдөө тодорхойлох эрхтэй байх, гэрээг бичгээр байгуулахаар талууд тохиролцсон бол талууд нэг баримт бичиг үйлдэж, гарын үсэг зурснаар гэрээ байгуулсанд тооцохоор заажээ.

Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь гэрээг стандарт нөхцөл бүхий гэрээ гэж маргаж байгаа ч талуудын хооронд байгуулсан гэрээний нөхцөл, агуулга, талуудын илэрхийлсэн хүсэл зориг зэрэг нь Иргэний хуулийн 200 дугаар зүйлийн 200.1 дэх хэсэгт заасан гэрээний стандарт нөхцөлийн шинжгүй, талууд гэрээний нөхцөлийг нэг бүрчлэн тохиролцсон гэж үзэхээр байна.

Хариуцагч нь үл хөдлөх эд хөрөнгийг барьцаалан зээл авахаар ***т ХХК-д хандсан боловч зээлийн шалгуур хангаагүй тул зээл олгохоос татгалзсан нь хариуцагчийн тайлбар, хэрэг авагдсан баримтаар нотлогдсон. /хх-ийн 31,32/

Талууд хооронд байгуулсан гэрээ нь хуульд заасан журмыг эсхүл хориглосон хэм хэмжээг зөрчсөн, хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх нөхцөл тогтоогдоогүй бөгөөд хариуцагч үл хөдлөх эд хөрөнгийг эзэмшилдээ байлгасан, ашигласан хугацааны тухайд маргаагүй.

Иргэний хуулийн 198 дугаар зүйлийн 198.1 дэх хэсэгт гэрээг тайлбарлахдаа түүний үгийн шууд утгыг анхаарна гэж зааснаас үзэхэд талууд үл хөдлөх эд хөрөнгийг худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулж, худалдан авагч үнийг хуваарийн төлөх, төлбөрөө төлөөгүй тохиолдолд худалдагч талд ашигласан хугацаагаар түрээсийн төлбөр төлөхөөр харилцан тохиролцжээ.

Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.1 дэх хэсэгт заасан худалдах худалдан авах гэрээгээр гэрээгээр худалдагч биет байдлын доголдолгүй, эрхийн зөрчилгүй хөрөнгө, түүнтэй холбоотой баримт бичгийг худалдан авагчийн өмчлөлд шилжүүлэх, худалдан авагч нь худалдагчид хэлэлцэн тохирсон үнийг төлж, худалдан авсан хөрөнгөө хүлээн авах үүргийг тус тус хүлээдэг бол мөн хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.1 дэх хэсэгт заасан түрээсийн гэрээгээр түрээслүүлэгч нь түрээслэгчийн эзэмшил, ашиглалтад аж ахуйн үйл ажиллагаа явуулах болон дүрэмд заасан зорилгоо биелүүлэхэд нь зориулж тодорхой хөрөнгө шилжүүлэх, түрээслэгч нь гэрээгээр тохирсон түрээсийн төлбөрийг төлөх үүргийг тус тус хүлээдэг.

Хариуцагч түрээсийн төлбөрийн хэмжээг бодит байдлаас хэт их хэмжээгээр тогтоосон хэмээн маргаж үл хөдлөх хөрөнгийн үнэлгээ, зөвлөх үйлчилгээний Х***-ийн 2025 оны 5 дугаар сарын 15-ны өдрийн үнэлгээний тайланг гарган өгсөн.

Тайланд дурдсан үнэлгээний дүнгээр Т*й**н зориулалттай үл хөдлөх эд хөрөнгийн 2023 оны 12 дугаар сараас 2024 оны 10 дугаар сарыг хүртэл нийт 11 сарын түрээслэх төлбөрийн үнийг сарын 13,783,900 төгрөг төгрөг гэж тогтоожээ.

Нэхэмжлэгч нь худалдах, худалдан авахаар тохиролцсон үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийн гэрчилгээг 2024 оны 4 дүгээр сарын 1-ний өдөр авсан ба хариуцагч хөрөнгийг үнийг төлөөгүй тул өмчлөх эрхийг шилжүүлэн өгөөгүй, ашигласан түрээсийн төлбөр нэхэмжилсэн гэж тайлбарлаж байна. /хх-ийн 54-58/

Түрээсийн төлбөрийн хэмжээний тухайд талууд тохиролцсон боловч зэх зээлийн үнээс өндөр, худалдах, худалдан авах гэрээний биелэлтийг хангуулах зорилготой байсан гэх хариуцагчийн тайлбар үндэслэл бүхий байх тул бууруулж, 1 сарын 2,000,000 төгрөгийн хэмжээнд буюу 22,000,000 төгрөг байхаар тогтоох боломжтой гэж үзлээ.

Учир нь шинжээч фермерийн зориулалттай үл хөдлөх хөрөнгийн 11 сарын түрээсийн төлбөрийг 13,783,900 төгрөг гэж тогтоосон ч эзэмших эрх бүхий нэгж талбарын 411020508 дугаартай, 19,984 м,кв газрыг оруулан тооцоогүй болно.

Сөрөг нэхэмжлэлийн хэлцлийн зарим хэсгийг хүчин төгөлдөр бус тооцуулах шаардлагын тухайд:

Хариуцагч сөрөг нэхэмжлэлийн үндэслэлээ худалдах, худалдан авах гэрээнээс татгалзсан байхад хохирлоо бус гэрээний үүрэг нэхэмжилж байгаа, мөн түрээсийн төлбөр хэт их байгаа нь хууль бус тул гэрээний 3.4 дэх заалт буюу худалдан авагч төлбөр төлж дуусаагүй байхад гэрээнээс татгалзвал фермерийн зориулалттай үл хөдлөх эд хөрөнгийг хүлээн авснаас хойш ашигласан, орлого олсноос үл харгалзан сар бүр 5,000,000 төгрөг төлнө гэх заалт нь хүчин төгөлдөр бус гэж тайлбарлана. /хх-ийн 28/

Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1 хэсэгт хэсэгт хүчин төгөлдөр бус байх хэлцлийг, 57 дугаар зүйлийн 57.1 дэх хэсэгт хүчин төгөлдөр бус гэж тооцож болох хэлцлүүдийг тухайлан зохицуулсан.

Талуудын хооронд байгуулсан гэрээний заалтыг хүчин төгөлдөр бус гэх, хүчин төгөлдөр бус гэж тооцох үндэслэл тогтоогдоогүй бөгөөд хариуцагчийн гэрээнээс татгалзсан тул нэхэмжлэгч хохирол шаардах байсан, түрээсийн төлбөрийн хэмжээ их гэх тайлбар нь тухайн хэлцлийг хүчин төгөлдөр байдалд хамаарахгүй юм.

Тухайлбал хариуцагч нь гэрээгээр тохиролцсон үл хөдлөх эд хөрөнгийг өөрийн эзэмшил, ашиглалтад 11 сарын хугацаанд байлгасан тухайд маргаагүй, гэрээнд худалдан аваагүй тохиолдолд ашигласан хугацаагаар түрээс төлөхөөр заасан нь худалдах, худалдан авах гэрээнээс татгалзсан тохиолдолд ч хамаарахаар байна.

Сөрөг нэхэмжлэлийн 9,786,000 төгрөг гаргуулах шаардлагын тухайд:

Хариуцагч *** нь энэхүү шаардлагын үндэслэлээ худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу хөрөнгийг хүлээн авч, үнэ цэнийг нэмэгдүүлсэн тул засварын зардлыг буцаан гаргуулна гэж тайлбарлаж байна. /хх-ийн 60/

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25 дугаар зүйлийн 25.2.2, 38 дугаар зүйлийн 38.1 дэх хэсэгт зааснаар хэргийн оролцогч нь нэхэмжлэлийн шаардлага татгалзлын үндэслэл, тайлбар түүнтэй холбоотой баримтыг өөрөө нотлох, нотлох баримтыг цуглуулах, гаргаж өгөх үүрэгтэй.

Хариуцагч сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагын холбогдох хэсгийг нотлох баримтыг шүүхэд гаргаж өгөөгүй, түрээсийн зүйлд засвар хийх шаардлагатай байсан эсэх, засвар хийснээр үл хөдлөх эд хөрөнгийн үнэ ханш нэмэгдсэн тухайд баримтаар нотлоогүй болно.

Шаардлагаа нотлохоор гаргаж өгсөн хариуцагч *** худалдан авсан гэх барилгын материал нь тухайн үл хөдлөх эд хөрөнгөд зарцуулсан гэх, засвар нь түрээслүүлэгчид ашигтай, төлбөр төлөх шаардлагатай гэх байдлыг нотлохгүй юм. /хх-ийн 53-55/

Иймд нэхэмжлэгчээс түрээсийн зүйлийг засан сайжруулсан зардалд буюу засварын зардал 9,786,000 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгон шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж үзлээ.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.2.1, 115.2.2, 116, 118 дугаар зүйл заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, 57 дугаар зүйлийн 57.1, 318 дугаар зүйлийн 318.1 дэх хэсэгт заасныг баримтлан хариуцагч ***22,000,000 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч **** олгож, нэхэмжлэлээс 33,000,000 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, гэрээний зарим заалтыг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцуулах, засварын зардалд 9,786,000 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосугай.

2. 7 7.1.1, 56 56.2 дахь хэсэгт заасныг баримтлан 433,000 төгрөг, хариуцагчийн төлсөн 241,726 төгрөгийг тус тус ж, хариуцагчаас 267,950 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгосугай.

3. 120 120.2 , 뺺 㺺 14 Нийслэлийн .

 

 

د .ѯ