МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингт дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн шүүгч С.Хишигбат даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд хийсэн шүүх хуралдаанаар,

 

Нэхэмжлэгч:  байрлах, ******* ******* ******* ******* ХХК/РД: *******/-ын нэхэмжлт,

 

Хариуцагч: байрлах, ******* ******* ХХК/РД: *******/-д холбогдох,

 

273,983,802 төгрөг гаргуулж, 2021 оны 09 дүгээр сарын 14-ний өдрийн ******* ******* ******* ******* ХХК-ийн ******* ******* ХХК-тай байгуулсан дугаартай Даатгалын ерөнхий гэрээ-ний 7.1-ийн 7.1.7 дахь заалтыг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах тухай иргэний хэргийг хянан хцэв.

 

Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч М.*******, нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч Ц., Р., Б., хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Т., Э., шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Б.Аззаяа нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ НЬ:

 

Нэхэмжлэгч ******* ******* ******* ******* ХХК шүүхэд гаргасан нэхэмжл, нэхэмжлийн нэмэгдүүлсэн шаардлага болон нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч М.******* шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: ******* ******* девелопмент ******* ХХК нь зочид буудал, рестораны чиглээр үйл ажиллагаа эрхдэг бөгөөд өөрсдийн эд хөрөнгө, ашиг сонирхлоо болзошгүй аюул, эрсдээс хамгаалж, учирч болох хохиролоо нөхөх баталгаатай байх зорилгоор аливаа эрсд учирвал тохиролцсон болзлоор нөхөн авахаар ******* *******" ХХК-тай 2018 онд *******ын гэрээ байгуулан уг хугацаанаас хойш хамтран ажиллаж байна. Энэ хугацаанд манай компаниас *******ын хураамжинд нийтдээ 440,223,112.47 төгрөгийг төлсөн байдаг.

******* ******* ХХК-тай 2019 оны 09 дүгээр сарын 14-ний өдөр № тоот "Даатгалын ерөнхий гэрээ"-г хугацаагүй байгуулж, ерөнхий гэрээнээс улбаалан *******ын дэд гэрээнүүдийг тус бүр нэг жилийн хугацаатай байгуулж, сунгасаар ирсэн. Үүнд, Ажил олгогчийн хариуцлагын *******ын дэд гэрээ, Байгууллагын ерөнхий хариуцлагын *******ын дэд гэрээ, Эд хөрөнгийн *******ын дэд гэрээ, Үл хөдлөх хөрөнгө, бизнес тасалдлын *******ын дэд гэрээ, Үл хөдлөх хөрөнгийн *******ын дэд гэрээ /хавсралтаар хавсаргав/.

2022 оны 03 дугаар сарын 24 болон 2022 оны 09 дүгээр сарын 10-ны өдөр  рестораны гал тогоонд гал гарч уг ослоос үүдсэн нөхөн төлбөрийг гаргуулахад шаардлагатай бичиг баримтыг бүрдүүлэн ******* *******" ХХК-д хандахад бидэнд нөхөн төлбөр өгөхөөс татгалзаж шийдвэрлэсэн.

Энэхүү гал түймрийн нөхцөл байдлаас үүдэн эхний хохиролд нийтдээ 188,760,067 төгрөг /*******знес тасалдлын нөхөн төлбөрт рестораны 3 сарын ашиг орлогын тооцоог гарган дундажлаж, 78,392,305 төгрөг, Хөрөнгийн *******ын нөхөн төлбөрт засварын зардалд 110,367,763 төгрөгийг зарцуулсан/, хоёр дахь удаагийн гал түймрийн хохиролд нийтдээ 85,223,735 төгрөгийн компанийн ажилтан үйлдвэрлийн осолд өртөж, эрүүл мэндийн хүнд нөхцөл байдалд орсон. /*******знес тасалдлын нөхөн төлбөрт рестораны 3 сарын ашиг орлогын тооцоог гарган дундажлаж, 47,398,062 төгрөг, Хөрөнгийн *******ын нөхөн төлбөрт засварын зардалд 37,825,673 төгрөгийг зарцуулсан/буюу нийт 273,983,802 төгрөгийн хохирол учирсан.

2021 оны 09 дүгээр сарын 14-ний өдрийн "Үл хөдлөх хөрөнгийн *******ын дэд гэрээ"-ний 1.1-т гал хохирол түймэр зэргийг *******ын эрсдээр тодорхойлж уг нөхцөл байдал үүссэн тохиолдолд нөхөн төлбөр олгохоор заасан.

Иргэний хуулийн 431 дүгээр зүйлийн 431.1-д Даатгалын гэрээгээр даатгагч нь *******ын тохиолдол бий болоход даатгуулагчид учирсан хохирол буюу хцэн тохирсон *******ын нөхөн төлбөрийг төлөх, даатгуулагч нь *******ын хураамж төлөх үүргийг тус тус хүлээнэ, Даатгалын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.1-т "Даатгагч нь хууль болон гэрээнд заасан нөхцлийн дагуу энэ хуулийн 8.4-т заасан баримтыг үндэслэн даатгуулагчид *******ын нөхөн төлбөрийг олгоно" хэмэ Даатгагч болон даатгуулагчийн үйл ажиллагааг үүрэгчилж өгсөн байдаг. Мөн талуудын хооронд байгуулсан Даатгалын ерөнхий гэрээний 4.2.2-т Даатгуулагч нь гэрээний хүчин төгөлдөр хугацаанд *******ын үйлчилгээг үзүүлэх, гэрээнд заасан нөхцлийн дагуу *******ын хамгаалалтаар хангах", 4.2.3-т "Даатгалын тохиолдол бий болсон үед нөхөн төлбөрийг хуульд заасан болон гэрээгээр тохиролцсон нөхцөлийн дагуу шийдвэрлэх" гэж заасан ч ******* ******* ХХК нь *******ын хураамжийг зохих хэмжээгээр авсан атал, үүргээ биелүүлгүй үндэслгүй хөрөнгөжөөд байгаад гомдолтой байна.

Даатгалын харилцаа нь даатгуулагч өөрийн эд хөрөнгө, ашиг сонирхлоо болзошгүй аюул эрсдээс учирч болох хохиролоо нөхөх баталгаатай байх болон тохиролцсон болзлоор нөхөн төлбөр авах зорилгоор даатгуулж, түүний төлөө зохих хураамж төлөх, нөгөө талаас даатгагч нь даатгуулагчид учирч болох хохиролыг бүрэн буюу зарим хэсгийг төлөхөөр үүрэг хүлээж, эрх эдлэх харилцаа" байхаар хуульчилсан байхад, даатгагч компаниас хохиролыг бүхд нь өгөхөөс татгалзсан нь *******ын тухай хуулийн 8.5 дугаар зүйл мөн холбогдох хуулиудыг зөрчсөн гэж үзэх үндэслт байна. *******д барилгыг ашиглалтад оруулахдаа галын аюулгүй байдаас урьдчилан сэргийлэх барилгын норм дүрэм, стандартыг хангах байдлаар бүх арга хэмжээг авч, үйл ажиллагаа явуулж байсан гэхдээ гэнэтийн болзошгүй ослын улмаас их хэмжээний хохирол учирч, түүнийг засварлах зардалд 130,000,000 гаруй сая төгрөгийг зарцуулсан. Мөн олох ёстой байсан ашиг орлогоо хүрт олж чадаагүй.

*******д 2022 оны 12 дугаар сарын 09-ний өдрийн дугаар Нөхөн төлбөрийг шийдвэр хүргүүлэх тухай" албан тоот, 2023 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн 23/239 тоотоор нөхөн төлбөр олгохоос татгалзсан уг асуудлаар Санхүүгийн зохицуулах хороонд гомдол гаргаж, 2024 оны 04 дүгээр сарын 26-ны өдрийн 3/1517 дугаар албан тоотоор "Талуудын хооронд байгуулагдсан *******ын ерөнхий гэрээний дэд гэрээ болох Үл хөдлөх хөрөнгийн *******ын дэд гэрээг хянахад 9-д Даатгалын эрсд хэсэгт гал түймэр бизнес тасалдал зэрэг эрсдүүдийг *******ын тохиролдол гэж үзэхээр заасан байх ба даатгуулагчийн бизнесийн үйл ажиллагаа явуулдаг үл хөдлөх хөрөнгөд *******ын гэрээнд заасан эрсд учирч даатгуулагчийн бизнесийн үйл ажиллагаа тасалдсаны улмаас даатгуулагчид учирсан хохирол буюу олох ёстой байсан ашиг, эсхүл бизнесийн үйл ажиллагааг сэргээн хэвийн болгохтой холбогдон гарсан зардал нь бизнес тасалдлын ******* мөн бөгөөд даатгагчийн тайлбарыг үндэслгүй гэж үзэхээр байна" гэж дүгнэсэн атлаа иргэний журмаар шүүхэд хандаж шийдвэрлүүлэхээр хариу ирүүлсэн байгааг хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй байна.

Иймд, ******* ******* ХХК-иас 273,983,802 төгрөг гаргуулж, ******* ******* ******* ******* ХХК-д олгож өгнө үү.

Нэхэмжлэгч ******* би девеломент хотель" ХХК нь 2021 оны 9 дүгээр сарын 14-ний өдөр ******* ******* ХХК-тай дугаартай Даатгалын ерөнхий гэрээ-г байгуулсан бөгөөд уг гэрээний хамт мөн өдөр

-Хөрөнгө № дугаартай Үл хөдлөх эд хөрөнгийн *******ын дэд гэрээ,

-№ дугаартай Эд хөрөнгийн *******ын дэд гэрээ"-г,

2022 оны 9 дүгээр сарын 29-ний өдөр

-№ дугаартай Үл хөдлөх хөрөнгө, бизнес тасалдлын *******ын дэд гэрээ, -№ дугаартай Эд хөрөнгө, бизнес тасалдлын *******ын дэд гэрээ"

-№ дугаартай Байгууллагын ерөнхий хариуцлагын *******ын дэд гэрээ-нүүдийг тус тус байгуулсан билээ.

Талууд Даатгалын ерөнхий гэрээ-г МУ-ын Иргэний хуулийн 43 дугаар бүлэг, Даатагалын тухай хуулиудыг үндэслэн байгуулсан байна.

Дээрх гэрээний 7.1-ийн 7.1.7-д Хууль болон гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол Даатгуулагчийн дагаж мөрдөх ёстой холбогдох хууль тогтоомж, дүрэм журмыг зөрчсөн үйлд, түүний үр дагавраас учирсан хохирол"-д нөхөн төлбөр олгохгүй гэж заасан байна.

Даатгалын тухай хуулийн зорилго нь даатгуулагчийн эрх ашгийг хамгаалахтай холбогдсон харилцааг зохицуулахад оршдог мөн хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.5-д Даатгагч дараахь үндэслээр нөхөн төлбөрийг бүрэн буюу түүний зарим хэсгийг олгохоос татгалзаж болох нөхцөлүүдийг зааж өгсөн бөгөөд эдгээр үндэслээр л нөхөн төлбөрийг бүрэн буюу зарим хэсгийг олгохоос татгалзахаар хуульчилсан байна.

Гэт гэрээний уг заалтад хуульд байхгүй, байх ч боломжгүй нөхцөлийг оруулсан нь Даатгалын тухай болон Иргэний хуулийн иргэний эрх зүйн харилцаанд оролцогчдын эрх тэгш, бие даасан байдал, эмчийн халдашгүй байдал, гэрээний эрх чөлөө, хувийн хэрэгт хөндлөнгөөс оролцохгүй байх, иргэний эрх үүргийг ямар нэг хязгаарлалтгүйгээр хэрэгжүүлэх, зөрчигдсөн эрхийг сэргэгэх, шүүхээр Хамгаалуулах зарчим-ыг зөрчсөн байна.

Даатгалын ямар нэгэн тохиолдолд үүсэхэд гэрээний дээрх заалтаар харицагчийн зүгээс хэзээ ч ямарч нөхөн төлбөр төлөхгүй байх нөхцөл үүсэхээр хууль бус заалт гэж үзэж байна.

Мөн Даатгалын тухай хуулийн 4.1.1-д "*******ын үйл ажиллагаа" гэж *******ын гэрээний дагуу даатгагч нь *******ын тохиолдол үүсэхэд учирсан хохирол буюу хцэн тохирсон *******ын нөхөн төлбөрийг төлөх үүргийг тодорхой этгээдийн өмнө хүлээж буй үйл ажиллагааг, 4.1.2-д "даатгагч" гэж энэ хуулийн дагуу *******ын үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрөл авсан компанийг" тодорхойлсон бөгөөд хариуцагч ******* *******" ХХК нь *******ын үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрөл авсан компани боловч их хэмжээний *******ын нөхөн төлбөр гаргуулах тохиолдолд уг заалт нь *******ын үйл ажиллагаа эрхлэх үндсэн үйл ажиллагаанд нь харшилсан буюу хуулийн этгээд үйл ажиллагааныхаа үндсэн зорилгыг зөрчиж хийсэн хц гэж үзэж байна.

Иймд 2021 оны 9 дүгээр сарын 14-ний өдрийн ******* би девеломент хотел ХХК-ийн ******* ******* ХХК-тай байгуулсан дугаартай Даатгалын ерөнхий гэрээ-ний 7.1-ийн 7.1.7 дэх заалтыг Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 561.1, 56.1.9-д заасан үндэслээр хүчин төгөлдөр бусад тооцож өгнө үү. гэв.

 

Нэхэмжлэгч ******* ******* ******* ******* ХХК-ийн өмгөөлөгч Ц. шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Энэхүү гэрээний заалтыг шударга бус, шударга ёсны зарчимд нийцэхгүй гэж үзэж байна. Учир нь энэхүү гэрээ нь талуудын хооронд зөвхөн хариуцагч талын бэн стандарт нөхцөл, төлөвлөгөөг тулган хүлэгэсэн шинжт байгаа. Даатгуулагч талаас ямар нэгэн санал, өөрчлөлт оруулах боломжоор хангагдаагүй, өөрөөр хб гэрээг байгуулах үеийн эрх зүйн тэгш бус байдал ажиглагдаж байна. Одоогоор бидний шүүхэд хянуулахаар хүргүүлсэн асуудал нь гал түймрийн улмаас үүссэн хохиролтой холбоотой. Харин хариуцагч талын зүгээс гаргасан татгалзлын үндэсл нь Эрүүгийн хууль болон Зөрчлийн тухай хуулийн зарим заалтыг буруугаар хэрэглэж, *******ын тохиолдолтой хамааралтай мэтээр тайлбарласан байгаа. Хариуцагчийн гаргасан тайлбараас үзэхэд Зөрчлийн тухай хуульд зааснаар зөрчил гэж хууль, захиргааны хэм хэмжээний актыг зөрчсөн, хуульд заасан шийтг оногдуулах нөхцөлт үйлд, эс үйлдэхүй юм. Харин Эрүүгийн хуулиар тогтоогдсон гэмт хэргийн үр дагаврыг иргэний журмаар нөхөн төлүүлэх боломжтой. Хариуцагчийн тайлбартаа онцлон дурдсан гол үндэсл нь санаатай хохирол учруулсан гэх буюу Даатгалын тухай хуулийн 8.5.1 дэх заалтад үндэслэж, тухайн даатгуулагч нь өөрөө санаатайгаар *******ын тохиолдол үүсгэсэн гэж үзэж байгаа юм. Гэвч санаатай гэдэг нь хууль зүйн тодорхой утгатай бөгөөд энэ нөхцөл байдал хэргийн материалд нотлогдоогүй, баримт, гэрч, шинжээчийн дүгнтээр тухайн этгээд санаатай үйлд хийсэн эсэх нь тогтоогдоогүй байна. Хариуцагчийн өгсөн тайлбар болон шүүхэд бичгээр ирүүлсэн материалд санаатайгаар гэдэг агуулгыг нотлохуйц баримт байхгүй. Харин эсрэгээрээ, тухайн ажилтан нь өөрийн анхаарал болгоомжгүй, эс үйлдэхүйн улмаас буюу тоног ийн дэргэд байгаагүй, аюулгүй ажиллагааны дүрэм зөрчсөн нөхцөлт байсны улмаас гал гарсан болох нь тогтоогдсон. Энэ нөхцөл байдал жолоочийн хариуцлагын *******тай адилтгах жишээ юм. Жолооч замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчсөн, санамсаргүй байдлаар осол гаргасан тохиолдолд ******* нөхөн төлбөр олгодог. Үүнт агаар нэг, тухайн нөхцөл байдалд санаатай үйлд биш, анхаарал болгоомжгүйгээс болсон эс үйлдэхүй ажиглагдаж байна. Энэ нь Зөрчлийн тухай хуулийн хүрээнд шийтг оногдуулсан байж болох ч, Даатгалын тухай хуулийн 8.5.1-д заасан санаатай хохирол учруулсан гэдэг нөхцөлийг бүрдүүлэхгүй. Түүнчлэн, хариуцагчийн зүгээс *******ын үнгээ, *******ын тохиолдол үүссэн байдалд маргаагүй. Харин хууль зүйн үндэсл нь буюу татгалзах үндэсл нь нотлогдохгүй, хангалтгүй байгаа тул нөхөн төлбөрийг олгох үүрэг хүлээх нь зүйт. Мөн шүүх хуралдааны явцад *******ын үнгээний хэмжээнд маргаан үүсээгүй. Хариуцагчийн гол үндэсл нь зөрчлийн хэрэг үүсч, шийтг оногдуулсан үйлдлийг санаатай гэж үзэж байгаа боловч энэ нь хууль зүйн хувьд үндэслгүй. Даатгалын тухай хуулийн 8.5.1 болон Ерөнхий гэрээний 7.1.9 дэх заалтыг уялдуулан тайлбарлаж байгаа нь үндэслгүй. Иймд дээрх нөхцөл байдлуудаас үзэхэд даатгуулагч тал санаатайгаар *******ын тохиолдол үүсгэсэн гэдгийг нотлох баримт байхгүй. Санаатай хохирол учруулсан гэдэг нөхцөл байдал тогтоогдоогүй. Хариуцагчийн татгалзах үндэсл нь хууль зүйн үндэслгүй, гэрээний заалтыг үндэслгүйгээр тайлбарласан. Даатгалын үнгээ, тохиолдлын бодит байдалд маргаан байхгүй тул нөхөн төлбөр олгох ёстой. Иймд, Даатгалын тухай хуулийн 8.5, Ерөнхий гэрээний 7.1.7 болон 7.1.9 дэх заалтуудыг буруу тайлбарласан гэж үзэж, нэхэмжлэгчийн нэхэмжлийн шаардлагыг бүхд нь хангаж, нөхөн төлбөрийг олгож шийдвэрлэж өгнө үү. гэв.

 

Нэхэмжлэгч ******* ******* ******* ******* ХХК-ийн өмгөөлөгч Р. шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Даатгалын ерөнхий гэрээний 7.1.7 дах заалт нь хууль зөрчсөн байгаагийн улмаас хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоож өгнө үү гэсэн нэхэмжл гаргасан. Тус заалтад хууль болон гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол гэж заасан байдаг. Гэвч Иргэний хуулийн 56.1.9 дэх заалт нь хуульд харшаар заалт тусгасан бол гэрээ хүчингүйд тооцно гэж заасан байдаг. Үүний дагуу тус гэрээний заалт нь Даатгалын тухай хуулийн 8.5.1-д заасан санаатай хохирол учруулсан гэх нөхцөлт зөрчилдөж байгаа тул хуульд нийцэхгүй гэж үзэх үндэслт байна. Мөн даатгуулагчийн дагаж мөрдөх ёстой хууль тогтоомж, дүрэм журмыг зөрчсөн үйлдлийн үр дагавартай холбоотой хохирлыг нөхөн төлөхөөс татгалзана гэсэн маш ерөнхий агуулгатай заалт орсон байгаа нь хууль зүйн хувьд нэг талаас давамгай эрхт, хууль зөрчсөн шинжт байна. Хууль тогтоомж гэдэг бол өөрөө нийгмийн харилцааг зохицуулах эрх зүйн хэм хэмжээ тул хууль зөрчсөн бол нөхөн төлбөр олгохгүй гэсэн ийм ерөнхий заалт нь бүх төрлийн үйлдлийг хамруулан, *******ын тохиолдлыг хязгаарлах замаар даатгуулагчийн эрхийг үндэслгүйгээр хасч буй үйлд юм. Түүнчлэн тус заалтыг хэрэгжүүлэх үндэсл болгож асуулгын хуудас бөглүүлсэн эсэх, бөглүүлээгүй эсэх асуудлыг хөндөж байгаа ч, энэ нь гэрээнд албан ёсоор заагдаагүй, даатгуулагчийн гарын үсэг, мэдэгд, танилцсан гэх нотлох баримт хавтаст хэрэгт байхгүй байна. Мөн тухайн асуулгын хуудас бөглүүлэх шаардлага нь даатгуулагчийн иргэн эсв хуулийн этгээд байх нөхцөлөөс хамааран ялгавартай хэрэгжих тухай багц дүрэм, дотоод журамд байхгүй болно. Дээр дурдсан гал түймэрт холбоотой нөхцөл байдалд хамаарах гэрээний заалт нь гал гарвал нөхөн төлбөр олгоно гэж тусгасан байдаг боловч Галын аюулгүй байдлын дүрэм журам зөрчсөн бол нөхөн төлбөр олгохгүй гэсэн тухайлсан заалт байхгүй. Хариуцагч талын зүгээс бидний хооронд тохиролцсон гэрээ байгаа учраас хуульд юу гэж заасан нь хамаарахгүй, зөвхөн гэрээний нөхцөлөөр нөхөн төлбөр олгоно гэж мэдэгдэж байгаа нь өөрөө хуулийн хэм хэмжээг зөрчсөн, даатгуулагчийн эрхийг үндэслгүйгээр хязгаарласан байдалтай байна. Иймд нэхэмжлэгч талын зүгээс Даатгалын ерөнхий гэрээний 7.1.7 дахь заалт нь хуульд нийцэхгүй, хууль зөрчсөн агуулгатай тул хүчингүй болгох, энэхүү заалтад үндэслэн нөхөн төлбөр олгохоос татгалзсан хариуцагчийн үйлд нь хууль зүйн үндэслгүй тул нэхэмжлийн шаардлагыг үндэслтд тооцож, *******ын нөхөн төлбөрийг олгох шийдвэр гаргаж өгнө үү. гэв.

 

******* ******* ******* ******* ХХК-ийн өмгөөлөгч Б. шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Даатгалын тухай хуулийн зорилго нь маш тодорхой бөгөөд энэ хууль нь *******ын гэрээний хүрээнд үүссэн харилцаа, түүний дотор эд хөрөнгө, эрхийн *******, эрсдээс урьдчилан сэргийлэх, *******ын тохиолдол үүссэн нөхцөлд нөхөн төлбөр олгох, эсхүл нөхөн төлбөрийг гуравдагч этгээдээр нөхөн төлүүлэхт холбоотой харилцааг зохицуулахад чиглэгддэг. Энэхүү хуульд зааснаар *******ын компанийн гол үүрэг нь гэрээний дагуу *******ын тохиолдол үүссэн нөхцөлд даатгуулагчийг хамгаалах, учирсан хохирлыг нөхөн барагдуулах, мөн хохирлыг буруутай этгээдээр төлүүлэх эрхээ хэрэгжүүлэх явдал юм. Хэрэв буруутай этгээд байгаа бол *******ын компани нөхөн төлбөрийг олгосны дараа тухайн этгээдээс шаардах, нэхэмжлэх замаар эргүүлэн авах боломжтой. Иймд нөхөн төлбөр олгохоос татгалзах үндэсл нь Даатгалын тухай хуулийн 8-р зүйлд тодорхой заагдсан байх шаардлагатай. Тухайлбал, уг хуулийн 8.5.1-д *******ын тохиолдлыг санаатайгаар үүсгэсэн бол нөхөн төлбөр олгохоос татгалзаж болно гэж заасан байдаг. Гэвч уг хэргийг авч үзв *******ын тохиолдол үүссэн нь нотлогдсон гал түймэр гарч, эд хөрөнгийн хохирол учирсан. Даатгалын гэрээ хүчин төгөлдөр үйлчилж байсан уг тохиолдол *******ын гэрээний хүрээнд хамаарч байгаа. Даатгуулагчийн зүгээс *******ын тохиолдлыг санаатайгаар үүсгэсэн гэх хангалттай нотлох баримт хариуцагчаас ирүүлээгүй. Даатгуулагчийн буруутай үйл ажиллагаа нь шууд нотлогдоогүй тухайн үед тос халааж байсан тогооч ганцаараа байсан эсэх, хажууд өөр ажилтан байсан эсэх, тос асгарсан шалтгаан, газ унтраасан эсэх зэрэг нөхцөл байдал эцэслэн тогтоогдоогүй байна. Хариуцагчийн зүгээс нөхөн төлбөр олгохгүй байх үндэсл болгож буй тайлбар нь голчлон асуулгын хуудас бөглөөгүй, эсв галын аюулгүй байдлын дүрэм зөрчсөн гэх бөгөөд эдгээр нь хуульд заасан зайлшгүй татгалзах үндэсл биш юм.

Өөрөөр хб, хуулийн дагуу *******ын тохиолдол үүссэн нөхцөлд даатгагч нь нөхөн төлбөрийг олгох үүрэгт. Хэрэв даатгуулагч эсв гуравдагч этгээд буруутай байсан бол, даатгагч нөхөн төлбөрийг олгосны дараа шүүхийн журмаар буруутай этгээдээс шаардах эрхээ хэрэгжүүлнэ. Харин эхнээс нь нөхөн төлбөрийг олгохоос татгалзах үндэсл нь зөвхөн хуулийн заалтад нийцсэн, нотлогдсон, шууд шалтгаант холбоотой үйлд эс үйлдэхүйд үндэслэсэн байх ёстой. Иймээс нөхөн төлбөрийг олгохоос татгалзах нь хялбар хувилбар байж болох ч энэ нь хууль зүйн үндэслд нийцэхгүй. Даатгагч нь өөрт ногдсон гэрээний үүргээ биелүүлэх ёстой бөгөөд буруутай этгээдээс нөхөн төлбөрийг буцаан авах нь даатгагчийн эрсдийн удирдлагын асуудал юм. Тухайн хэргээр хоёр удаагийн гал түймэр гарсан бөгөөд хоёуланд нь нөхөн төлбөр олгох нөхцөл хуулийн хувьд бүрдсэн гэж үзэх үндэсл хангалттай байна. гэв.

 

Хариуцагч ******* ******* ХХК шүүхэд гаргасан хариу тайлбар болон хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Т. шүүх хуралдаанд гаргасан гаргасан хариу тайлбартаа: ******* Даатгал ХХК болон Даатгуулагч ******* ******* ******* ******* ХХК нарын хооронд 2021 оны 09 сарын 14-ний өдөр тоот *******ын ерөнхий гэрээ, , 619921017478 тоот дэд гэрээгээр Үл хөдлөх эд хөрөнгийн болон Үл хөдлөх хөрөнгөд учирсан хохирлын улмаас үүсэх бизнес Тасалдлын эрсдээс тус тус хамгаалж, гэрээнд заасан нөхцөлийн дагуу нөхөн төлбөр олгох нөхцөл бүрдсэн тохиолдолд нөхөн төлбөр олгохоор тохиролцсон байдаг.

Даатгалын эхний тохиолдлын хувьд ******* ******* ******* ХХК-ийн  гал тогооны ажилтан, тогооч Н. нь 2022 оны 3 дугаар сарын 24-ний өдөр Газан плиткан дээр тогоонд тос хийж асаалттай орхиж явснаас ил гал дээрх тосноос гал асаж хэншүү сорогч "Зоонт-оор галыг сорж улмаар гал дамжин гарсан.

Даатгагч нь *******ын зүйлд хохирол учруулсан үйл явдал нь гэрээнд заасан *******ын тохиолдол мөн эсэхийг тухайн хэргийн шалтгаан, нөхцөл байдал, бүрдүүлсэн бичиг баримт, нэмт баримт, мэдэлийг бүрэн судалж үзсэний үндсэн дээр бодит хохирлыг олгох эсэхийг шийдвэрлэх үүрэгт тул 2022 оны 11 сарын 25-ны байдлаар эцэслэн ирсэн баримт материалыг судалж, улмаар дараах байдлаар шийдвэрлэсэн.

1. 7.1.1-д "Дэд гэрээгээр хамгаалагдаагүй эрсд, шалтгааны улмаас учирсан хохирол" нь 619921017478 тоот Үл хөдлөх хөрөнгө дагасан *******знес тасалдал нь Даатгуулагчаас хамааралгүй, эд хөрөнгө дагасан тасалдал байх бөгөөд гаднын Нөлөөллийн улмаас буюу гуравдагч этгээдийн буруутай үйлд, байгалийн эрсд, эрх бүхий байгууллагын нийтийг хамарсан ажиллагаа зэргээс шалтгаалдаг эрсд тул тус гэрээгээр Даатгуулагчийн буруутай үйлдлийн улмаас учирсан хохирол, түүний үр дагаврыг аливаа байдлаар хамгаалаагүй.

2. 7.1.6-д "Даатгуулагч даатгуулах эсв нөхөн төлбөрийн хүст гарахдаа Даатгагчид худал мэдүүлсэн... даатгагчид мэдэгдэх ёстой зүйлийг хгүй нуусан нь Нийслийн онцгой байдлын газрын 2022 оны 07 сарын 08-ны тоот албан бичгээр "...2202000087 дугаартай зөрчлийн хэрэг нээж зөрчлийн холбогдогч "******* ******* *******" ХХК хуулийн этгээдэд дугаар шийтгийн хуудсаар шийтг оногдуулан шийдвэрлэснийг үүгээр мэдэгдье." гэсэн тодорхойлолт ирсэн бөгөөд Даатгагчаас баримт материал, шаардлагатай мэдэлийг гаргаж өгөх талаар албан бичгээр болон цахим шуудан, утсаар мэдэгдэхэд энэ талаар мэдэгдээгүй ба тус тодорхойлолтын дагуу Даатгуулагчаас торгууль төлсөн баримт болон шийтгийн хуудсыг шаардахад 2022 оны 11 сарын 25-ны өдөр гарган өгсөн.

3. 7.1.7-д "Хууль болон гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол Даатгуулагчийн дагаж мөрдөх ёстой холбогдох хууль тогтоомж, дүрэм журмыг зөрчсөн үйлд, түүний үр дагавраас учирсан хохирол гэдэг нь дараах баримтуудаар тогтоогдсон. Үүнд: Даатгуулагч нь Зөрчлийн тухай хуулийн 5.14 дүгээр зүйлийн 1 дэх заалтаар

3.1. торгуулсан нь эрх бүхий байгууллагын шийдвэрээр тогтоогдсон. Энэхүү заалт нь Иргэн, хуулийн этгээд галын аюулгүй байдлыг хангах үүргээ биелүүлээгүй, эсхүл галын аюулгүй байдлын дүрэм, журам, галын аюулгүй байдлыг хангах талаар тавигдах нийтлэг шаардлагыг зөрчсөн тохиолдолд зөрчлийн хэрэг үүсгэн, торгох арга хэмжээ авдаг заалт тул Даатгуулагч нь дагаж мөрдөх ёстой холбогдох хууль тогтоомж, дүрэм журмыг зөрчсөн үйлд, түүний үр дагавраас учирсан хохирол болох нь нотлогдож байна.

3.2. Гал гарсны дараа "******* ******* *******" ХХК-ийн ажилтан, тогооч Н.ын Даатгагчид 2022 оны 03 сарын 25-ны өдөр эмнэгт байхдаа утсаар өгсөн мэдүүлэг болон 2022 оны 04 сарын 29-ний өдөр бичгээр өгсөн мэдүүлэг, "******* ******* *******" ХХК-ийн 2022 оны 03 сарын 24-ний Ослын мэдүүлэг болон ярилцлагын маягтад тус тус "Гал гарч галын унтраахаар 2 хор авчран унтраах гэсэн боловч 2 галын хор 2-уулаа хоосон байсан, Галын сургалт ордог боловч ажил ихт байснаас сууж амждаггүй, Эжийн хүнгүй ганцаараа 15 хоног ажиллаж байсан тул газаа залган нөгөө заал руу мах авахаар хийн түлш ашиглахдаа хараа хяналтгүй харах хүнгүй орхин явсан гэж мэдүүлсэн нь дараах хууль тогтоомжийг зөрчсөн гэж үзэх үндэслт байна. Үүнд:

3.2.1. "Гал унтраагуур ажиллахгүй байсан нь Засгийн газрын 2016 оны 339 дүгээр тогтоолын хавсралт Галын аюулгүй байдлын үндсэн дүрмийн 8 дахь хэсэг/Барилга байгууламжийг галын эрсдээс хамгаалах анхан шатны багаж, хэрэгслээр хангах/-ийн 8.3 дахь хэсэг "Аж ахуйн нэгж, байгууллага бүр өөрийн барилга байгууламж, объект бүрийг шаардлагатай moo хэмжээний, бүрэн унтраагуураар хангана." ажиллагаатай гал

3.2.2. "Сургалтад сууж амждаггүй нь Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, Эрүүл ахуйн тухай хуулийн 17 дугаар зүйлийн 17.4 дэх хэсэгт заасан "Ажил олгогч нь хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн талаарх сургалтыг жилд хоёроос доошгүй удаа зохион байгуулж, нийт ажилтныг хамруулан, шалгалт авч байна." гэх заалт, тус хуулийн 28 дугаар зүйлийн /Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн талаархажил олгогчийн эрх, үүрэг/ 28.1.8 дахь хэсэгт заасан "аюулгүй ажиллагааны мэдлэг олгох сургалт явуулах, хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн талаарх мэдлэгийг жил бүр шалгах, аюулгүй ажиллагааны зааварчилга өгөх, сургалтад хамрагдаагүй, зааварчилга аваагүй, шалгалт өгөөгүй ажилтнаар ажил үүрэг гүйцэтгүүлэхгүй байх гэсэн заалтыг зөрчсөний улмаас хохирлыг ихэсгэх нөхцөл орчин бүрдсэн гэж үзэх үндэслт.

3.2.3. "Тасралтгүй 15 хоног ажилласан ядралттай байсан нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 43 дугаар зүйлийн 43.2 дахь хэсгийн /Ажил олгогч дараах үүрэгт/ 43.2.11 дэх хэсэгт ажилтныг хуулиар тогтоосон ажлын цагийн дээд хязгаараас хэтрүүлэн ажиллуулахгүй байх" үүрэгт гэж заажээ.

3.2.4. "Газаа залган нөгөө заал руу мах авахаар хийн түлш ашиглахдаа хараа хяналтгүй харах хүнгүй орхин явсан нь ХАБЭМТөвөөс гаргасан Тогоочийн аюулгүй ажиллагааны зааварчилгааны 3.19. "Хийн тоног ийг ашиглахдаа: хяналтгүй орхиж явахыг" хориглоно гэсэн заалтыг тус тус зөрчсөн гэж үзэх үндэслт байна.

3.3. "******* ******* *******" ХХК-ийн ажилтан, Галын инженер, ХАБ-ын ажилтан Б.ы 2022 оны 09 сарын 14-ний өдрийн мэдүүлэгт "Гал гарсан хэсгийн зоонт дээрх ансул систем ажилладаггүй байсан. Гал гарсны дараа гар ажиллагааг татаж шалгаж үзсэн. Механик ажиллагаа бол хэвийн байсан" гэх мэдүүлэг нь Даатгуулагч Галын аюулгүй байдлын үндсэн дүрмийн 8 дахь хэсэг/Барилга байгууламжийг галын эрсдээс хамгаалах анхан шатны багаж, хэрэгслээр хангах/-ийн 8.3 дахь хэсэг Аж ахуйн нэгж, байгууллага бүр өөрийн барилга байгууламж, обьект бүрийг шаардлагатай тоо хэмжээний, бүрэн ажиллагаатай гал унтраагуураар хангана. гэж заасныг зөрчсөн гэж үзэх үндэсл тогтоогдсон.

4. 7.1.9-т Даатгуулагч *******ын тохиолдол бий болох буюу бий болохуйц нөхцөл орчин бүрдүүлсэн, ихэсгэсэн, түүнчлэн мэдэгдэж буй буюу мэдэх боломжтой эрсдээс зайлсхийгээгүйгээс учирсан хохирол гэдэг нь Хууль тогтоомж, Галын аюулгүй ажиллагааны дүрэм, Тогоочийн аюулгүй ажиллагааны зааварчилгааг дагаж мөрдөөгүйгээс гал гарах нөхцөл орчныг бүрдүүлсэн, мэдэгдэж буй буюу мэдэж болох эрсдээс зайлсхийгээгүйн улмаас үүссэн хохирол гэж үзэх үндэслт байна.

5. Даатгалын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.5.1-д даатгуулагч санаатайгаар хохирол учруулсан буюу *******ын тохиолдол бий болох нөхцөл, орчныг бүрдүүлсэн", 8.5.3-т *******ын гэрээнд зааснаас бусад шалтгаанаар хохирол гарсан тохиолдолд Даатгагч нь нөхөн төлбөр олгохоос татгалзах эрхт байхаар хуульчилсан байдаг.

Иймд дээр дурдсан нөхцөл байдлууд нь бидний хооронд байгуулагдсан тоот Даатгалын гэрээ, болон Даатгалын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.5.1 дэх хэсэгт заасан даатгуулагч *******ын тохиолдол бий болох нөхцөл, орчныг бүрдүүлсэн бол нөхөн төлбөр олгохоос татгалзах үндэслд тус тус хамаарч байх тул

1. // тоот Эд хөрөнгөд учирсан хохирлын хувьд Даатгалын гэрээний 7 дугаар зүйлийн 7.1.6, 7.1.7, 7.1.9 болон Даатгалын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.5.1-д заасан үндэслүүдийн дагуу

2. /619921017478/ тоот Эд хөрөнгө дагасан *******знес тасалдлын тохиолдлын хувьд Даатгуулагчийн өөрийн буруутай үйлдлийн улмаас үүссэн бизнес тасалдал нь гэрээгээр хамгаалаагүй эрсд байх тул Даатгалын гэрээний 7 дугаар зүйлийн 7.1.1, 7.1.6, 7.1.7, 7.1.9 болон Даатгалын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.5.1, 8.5.3-т заасан үндэслүүдийн дагуу даатгуулагчаас нөхөн төлбөрт нэхэмжилсэн нөхөн төлбөр олгохоос татгалзаж шийдвэрлэсэн.

Даатгалын хоёр дах тохиолдлын хувьд "******* ******* ******* *******" ХХК-ийн  рестораны ажилтан эжийн тогооч Д. 2022 оны 09 сарын 10-ны өдөр "Их тосонд шарагч" буюу төмс шарагчийг асаалттай орхиж явснаас тос хэт халж өөрөөсөө асаж, агаар сорогч "зоонт"-оор галыг татагдаж, улмаар гал дамжин гарсан байна.

Даатгагчийн зүгээс "******* ******* ******* *******" ХХК-ийн ирүүлсэн материал болон илэрсэн нөхцөл байдал зэргийг харьцуулан судлахад тухайн ослын шалтгаан, нөхцөл нь бидний байна. хооронд 2021 оны 09 сарын 14-ний өдөр байгуулсан /. 619921017478/ тоот Даатгалын ерөнхий гэрээний дараах нөхцөлүүд хамаарч

1. 7.1.1-д "Дэд гэрээгээр хамгаалагдаагүй эрсд, шалтгааны улмаас учирсан хохирол нь" нь 619921017478 тоот Үл хөдлөх хөрөнгө дагасан *******знес тасалдал нь Даатгуулагчаас хамааралгүй, эд хөрөнгө дагасан тасалдал байх бөгөөд гаднын нөлөөллийн улмаас буюу гуравдагч этгээдийн буруутай үйлд, байгалийн эрсд, эрх бүхий байгууллагын нийтийг хамарсан ажиллагаа зэргээс шалтгаалдаг эрсд тул тус гэрээгээр Даатгуулагчийг буруутай үйлдлийн улмаас учирсан хохирол, түүний үр дагаврыг аливаа байдлаар хамгаалаагүй.

2. 7.1.7-д "Хууль болон гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол даатгуулагчийн дагаж мөрдөх ёстой холбогдох хууль тогтоомж, дүрэм журмыг зөрчсөн үйлд, түүний үр дагавраас учирсан хохирол заалтад дараах тохиолдол хамаарч байна. Үүнд; 2.1. Даатгуулагч нь Зөрчлийн тухай хуулийн 5.14 дүгээр зүйлийн 1 дэх заалтаар торгуулсан нь эрх бүхий байгууллагын шийдвэрээр тогтоогдсон ба тус заалтаар "Иргэн, хийлийн этгээд галын аюулгүй байдлыг хангах үүргээ биелүүлээгүй, эсхүл галын аюулгүй байдлын дүрэм, журам, галын аюулгүй байдлыг хангах талаар тавигдах нийтлэг шаардлагыг зөрчсөн" тохиолдолд зөрчлийн хэрэг үүсгэн, торгох арга хэмжээ авдаг заалт тул Даатгуулагч нь дагаж мөрдөх ёстой холбогдох хууль тогтоомж, дүрэм журмыг зөрчсөн үйлд, түүний үр дагавраас учирсан хохирол болох нь тогтоогдож байна.

3. Гал гарсан тохиолдлын дараа тогооч Д., Угаагч А., Туслах тогооч Э., Ахлах тогооч , Хамгаалалтын ахлах нараас мэдүүлэг авсан ба тус мэдүүлэгт: 3.1 Д.: "Туслах тогооч Э.тай хоолонд орохоор явсан ба тэр үед гал гарсан" гэдэг нь ХАБЭМТөвөөс гаргасан Тогоочийн аюулгүй ажиллагааны зааварчилгааны 3.19. "Хийн тоног ийг ашиглахдаа хараа хяналтгүй орхиж явахыг хориглоно" гэж заасныг зөрчсөн нь тогтоогдож байна. 3.2. Ахлах тогооч , нарын мэдүүлгээс: "зарим өдөр халуун мэдрэгч ажиллахгүй алдаа зааж байсан. Шаардлагатай үед дуудлага өгч шалгуулдаг байсан, Зааварчилгаа өгч байсан, ИТА-д мэдэгдэж байсан," гэж мэдүүлсэн нь гал гарсан буюу их тосонд шарагч нь техникийн эвдрт байгаа нь гэрээний 7.1.9-т "Даатгуулагч *******ын тохиолдол бий болох буюу бий болохуйц нөхцөл орчин бүрдүүлсэн, ихэсгэсэн түүнчлэн мэдэгдэж буй буюу мэдэх боломжтой эрсдээс зайлсхийгээгүйгээс учирсан хохирол." гэж заасан тохиолдолд хамаарч байна. 3.3. Угаагч гийн мэдүүлэгт: "би галын хор цацах болон бүтэгийг яаж задалж бүтээхийг мэдэхгүй байсан...", "өглөө ирээд гал тогооны өрөөнд зааварчилгаа аваагүй дээр оффисын өрөөнд байдаг гарын үсэг зурдаг дэвтэрт гарын үсэг зурсан. Аюулгүй ажиллагааны зааварчилгаа аваагүй" гэдэг мэдүүлгээс үзэхэд Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай хуулийн 17.4 дэх заалт "Ажил олгогч нь хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн талаарх сургалтыг жилд хоёроос доошгүй удаа зохион байгуулж, нийт ажилтныг хамруулан, шалгалт авч байна." гэж заасныг мөн хуулийн 28.1.8. дах хэсэгт заасан "аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн мэдлэгийг жил бүр шалгах, аюулгүй ажиллагааны зааварчилгаа өгөх, сургалтад хамрагдаагүй, зааварчилгаа аваагүй, шалгалт өгөөгүй ажилтнаар ажил үүрэг гүйцэтгүүлэх байх" гэж заасныг тус тус зөрчиж байна. 3.4. Хамгаалалтын ахлах С.: "агаар сорогчийн дээр байрлах Азотын шингэнийг мэдэхгүй тийм зааварчилгаа авч байгаагүй" мөн сургалтад суугаагүй ба мэдэ аваагүй гэдгийг баталгаажуулж байна.

4. Мөн бид "Гамшиг, гал түймрээс хамгаалах монголын нийгэмлэг" ТББ-тай нууцлалын гэрээ болон хамтын ажиллагааны гэрээ байгуулан ажилладаг бөгөөд тус байгууллагаар хараат бус, хөндлөнгийн дүгнт гаргуулсан. Тус дүгнтэд: Монгол Улсын Галын аюулгүй байдлын тухай хуулийн 17.2.4 дах заалт, Галын аюулгүй байдлын үндсэн дүрмийн 2.35.2, 2.37.2, 4.12, 8.47, 8.48 дах заалтууд, Барилгын норм ба дүрэм БНбД 41-01-02-ын 9,3 дах заалтуудыг зөрчсөн үйлд гэж дүгнэсэн байна.

Дээрх нөхцөл байдлуудад тулгуурлан шийдвэрлэхэд Эд хөрөнгийн *******ын тохиолдолд тоот ерөнхий гэрээний нөхөн төлбөр олгохгүй дараах заалтууд хамаарч байна. Үүнд:

7.1.7. Хууль болон гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол Даатгуулагчийн дагаж мөрдөх ёстой холбогдох хууль тогтоомж, дүрэм журмыг зөрчсөн үйлд, түүний үр дагавраас учирсан хохирол;

7.1.9. Даатгуулагч *******ын тохиолдол бий болох буюу бий болохуйц нөхцөл орчныг бүрдүүлсэн, ихэсгэсэн, түүнчлэн мэдэгдэж буй буюу мэдэх боломжтой эрсдээс зайлсхийгээгүйгээс учирсан хохирол;

*******знес тасалдлын тохиолдолд тоот ерөнхий гэрээний дараах заалтууд хамаарч байна. Үүнд: 7.1.1. Дэд гэрээгээр хамгаалагдаагүй эрсд, шалтгааны улмаас учирсан хохиролд;

Мөн *******ын тухай хуулийн:

8.5.1. Даатгуулагч санаатайгаар хохирол учруулсан буюу *******ын тохиолдол бий болох нөхцөл, орчныг бүрдүүлсэн;

8.5.3. Даатгалын гэрээнд зааснаас бусад шалтгаанаар хохирол гарсан; гэж заасныг тус тус үндэслэн бид энэ тохиолдолд нөхөн төлбөр олгохоос татгалзаж шийдвэрлэсэн.

Мөн Санхүүгийн Зохицуулах Хорооны 2024 оны 04 сарын 26-ны өдрийн 3/1517 дугаартай Даатгалын нөхөн төлбөрийн тухай тогтоолд Даатгалын ерөнхий гэрээний 7.1.6, 7.1.7, 7.1.9-д заасан нөхцөлүүдийг тайлбарласан даатгагчийн тайлбарыг үндэслт гэж үзэхээр байна. Учир нь холбогдох мэргэжлийн байгууллагын дүгнт, шийдвэрээр даатгуулагч нь галын аюулгүй байдлыг хангах үүргээ биелүүлээгүй, галын аюулгүй байдлын дүрэм, журам, галын аюулгүй байдлыг хангах талаар тавигдах нийтлэг шаардлагыг зөрчсөнд тооцсон байх бөгөөд үүнээс улбаалан *******ын ерөнхий гэрээний 7.1.6, 7.1.7, 7.1.9-д заасан нөхцөлүүд болох даатгуулагчийн хууль тогтоомж зөрчсөн үйлд, түүнээс үүдэн гарах хохирол учирсан тохиолдол нь нөхөн төлбөр олгохгүй нөхцөлд тус тус хамаарч байна гэж дүгнэсэн.

******* Даатгал ХХК болон Даатгуулагч ******* ******* ******* ******* ХХК нарын хооронд 2021 оны 09 сарын 14-ний өдөр тоот *******ын ерөнхий гэрээ, , 619921017478 тоот дэд гэрээгээр Үл хөдлөх эд хөрөнгийн болон Үл хөдлөх хөрөнгөд учирсан хохирлын улмаас үүсэх бизнес Тасалдлын эрсдээс тус тус хамгаалж, гэрээнд заасан нөхцөлийн дагуу нөхөн төлбөр олгох нөхцөл бүрдсэн тохиолдолд нөхөн төлбөр олгохоор тохиролцсон байдаг.

Талууд "Даатгалын ерөнхий гэрээ"-г МУ-ын Иргэний хуулийн 43 дугаар бүлэг, Даатагалын тухай хуулиудыг үндэслэн байгуулсан бөгөөд дээрх гэрээний 7.1-ийн 7.1.7-д "Хууль болон гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол Даатгуулагчийн дагаж мөрдөх ёстой холбогдох хууль тогтоомж, дүрэм журмыг зөрчсөн үйлд, түүний үр дагавраас учирсан хохирол"-д нөхөн төлбөр олгохгүй гэж заасан байна.

Даатгалын салбар нь Даатгалын тухай хуульд зааснаар тусгай зөвшөөрөл авч үйл ажиллагаа явуулдаг бөгөөд үүнээс гадна Даатгалын тухай хуулийн 13 дугаар зүйлийн 13.1.1-д зааснаар энэ хуулийн дагуу тусгай зөвшөөрөл авсан даатгагчийн *******ын үйл ажиллагаанд Санхүүгийн Зохицуулах хороо хяналт тавих бүрэн эрхт байдаг. Тус хуулийн дагуу Санхүүгийн Зохицуулах хороо нь Даатгалын тухай хуулийн 13 дугаар зүйлийн 13.1.3-д зааснаар *******ын багц дүрмийг батлах, хэрэгжүүлэх, хэрэгжилтэд нь хяналт тавих эрхийг хэрэгжүүлдэг. Тус багц дүрмээр Даатгалын үйл ажиллагааг зохицуулдаг бөгөөд үүний нэг нь Даатгалын тухай хуулийн 14.2.1-д заасан "даатгагчид тавигдах шаардлага, даатгагчийн дагаж мөрдөх үзүүлт" юм.

Дээрх багц дүрмийн "Хавсрал-1"-ийн 7 дугаар зүйлд "Даатгалын бүтээгдэхүүн болон *******ын гэрээнд тавигдах шаардлага"-ийг зохицуулсан байдаг. ******* Даатгал ХХК нь Санхүүгийн Зохицуулах хорооноос баталсан дүрэм, журам *******ын тухай хуульд заасан үндэслийн дагуу харилцагчтай гэрээ байгуулдаг.

Даатгалын тухай хуулийн 8.5.1-д "даатгуулагч санаатайгаар хохирол учруулсан буюу *******ын тохиолдол бий болох нөхцөл, орчныг бүрдүүлсэн" тохиолдолд нөхөн төлбөр олгохоос татгалзах үндэслт байхаар зохицуулсан бөгөөд тус заалтын хүрээнд *******ын Даатгуулагч дагаж мөрдөх ёстой холбогдох хууль тогтоомж, дүрэм журмыг зөрчсөн үйлд, түүний үр дагавраас учирсан хохирол нь даатгуулагч санаатайгаар хохирол учруулсан буюу *******ын тохиолдол бий болох нөхцөл, орчныг бүрдүүлсэн нөхцөл болж өгдөг тул Даатгалын ерөнхий гэрээнд тус заалтыг нарийвчлан оруулсан.

Дээрх *******ын ерөнхий гэрээний 7.1-ийн 7.1.7 дах заалт ******* Даатгал ХХК-ийн харилцагчидтай байгуулж байсан болон одоо ч байгуулж байгаа *******ын гэрээ, гэрээт баталгаанд идэвхт ашиглагдаж байгаа бөгөөд Санхүүгийн зохицуулах хороонд бүртгүүлж зах зэд борлуулах эрх авсан гэрээнд мөн адил хэрэглэгддэг заалт юм. Тухайн заалт нь Даатгуулагчийг дагаж мөрдөх ёстой холбогдох хууль тогтоомж, дүрэм журмыг дагах ёстой гэсэн агуулгатай бөгөөд Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлдээ дурдсанаар Даатгалын ямар нэгэн тохиолдолд үүсэхэд гэрээний дээрх заалтаар харилцагчийн зүгээс хэзээ ч ямар ч нөхөн төлбөр төлөхгүй байх нө нөхцөл үүсэхээр хууль бус заалт гэж үзэж байна." гэсэн нь үндэслгүй гэдэг нь ******* Даатгал ХХК-ийн Санхүүгийн зохицуулах хороонд тайлагнасан 2024 оны 3 дугаар улирлын тайлангаар 5.8 тэрбум төгрөгийг *******ын нөхөн төлбөрт олгосноор нотлогдож байна.

Иймд нэхэмжлэгч "******* ******* ******* *******" ХХК-ийн дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхэд гаргасан "Даатгалын нөхөн төлбөрт 273,983,802 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлийн шаардлагыг ихэсгэн 2021 оны 09 дүгээр сарын 14-ний өдрийн ******* ******* ******* ******* ХХК-ийн ******* Даатгал ХХК-тай байгуулсан тоот *******ын ерөнхий гэрээний 7.1-ийн 7.1.7 дах заалтыг хүчин төгөлдөр бусад тооцуулах тухай нэхэмжлийн шаардлага нь Иргэний хуулийн 56.1.1 болон 56.1.9 дэх заалтад заасан хц хүчин төгөлдөр бусд тооцох үндэсл гэдэг нь нотлогдохгүй байх тул нэхэмжлийг бүхд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү. гэжээ.

 

Шүүх зохигчийн тайлбар, нэхэмжлэгч талын баримтаар гаргасан ******* ******* ******* ******* ХХК-ийн дугаар Хуулийн этгээдийн улсын бүртгийн гэрчилгээний хуулбар, Санхүүгийн зохицуулах хорооны ажлын албаны 2024 оны 04 дүгээр сарын 26-ны өдрийн 3/1517 дугаартай албан бичиг, Даатгалын 2021 оны 09 дүгээр сарын 14-ний өдрийн дугаартай ерөнхий гэрээ болон үл хөдлөх хөрөнгийн *******ын дэд гэрээ, эд хөрөнгийн *******ын дэд гэрээний хуулбар, 2022 оны 09 дүгээр сарын 29-ний өдрийн № дугаартай эд хөрөнгө, бизнес тасалдлын *******ын дэд гэрээ болон № дугаартай байгууллагын ерөнхий хариуцлагын *******ын дэд гэрээний хуулбар, ******* ******* ******* ******* ХХК-ийн 2022 оны 06 дугаар сарын 27-ны өдрийн № дугаартай албан бичгийн хуулбар, ******* ******* ХХК-ийн 2022 оны 12 дугаар сарын 09-ний өдрийн № дугаартай албан бичгийн хуулбар, Цагдаагийн Ерөнхий газрын мэдэ, шуурхай удирдлагын төвийн 2022 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдрийн дугаартай шинжээчийн дүгнтийн хуулбар, ******* ******* ******* ******* ХХК-ийн тоног ийн аюулгүй ажиллагааны зааварчилгааны хуулбар, гал тогооны тогооч, угаагч нарын их цэвэрлэгээний хуваарийн хуулбар, ******* ******* ******* ******* ХХК-ийн эзэмшлийн Худалдаа хөгжлийн банкны дугаартай дансны хуулга/1 хх 50-57/, Худалдаа хөгжлийн банкны шилжүүлгийн мэдэлийн хуулбар/1 хх 58-66/, ******* ******* ******* ******* ХХК-ийн санхүүгийн баримтуудын хуулбар/1 хх 237-250, 2 хх 1-42, 44, 46-84, 86-95, 98-99, 102, 104-107, 109/, ХХК-ийн шинэчилсэн дүрмийн хуулбар, ******* ******* ******* ******* ХХК-ийн дүрмийн хуулбар, ХХК-ийн дугаартай хуулийн этгээдийн улсын бүртгийн гэрчилгээний хуулбар, дэд гэрээний эд хөрөнгийн жагсаалтын хуулбар/2 хх 133-186/,

Хариуцагч талын баримтаар гаргасан ******* ******* ХХК-ийн дугаартай хуулийн этгээдийн улсын бүртгийн гэрчилгээний хуулбар, үнгээ ХХК-ийн 2022 оны 09 дүгээр сарын 06-ны өдрийн хохирол үнгээний тайлангийн хуулбар, ХХК-ийн тоног ийн үзлэгийн дүгнтийн хуулбар, ******* ******* ******* ******* ХХК-ийн ажилтнуудаас авсан *******ын тохиолдлын талаарх тайлбаруудын хуулбар, ******* ******* ХХК-ийн 2022 оны 03 дугаар сарын 31-ний өдрийн 22/193 дугаартай албан бичгийн хуулбар, Гамшиг, гал түймрээс хамгаалах монголын нийгэмлэгийн 2022 оны 11 дүгээр сарын 03-ны өдрийн 22/110 дугаартай хөндлөнгийн дүгнтийн хуулбар,

Нэхэмжлэгч талын хүстээр шүүхийн журмаар гаргуулан Санхүүгийн зохицуулах хорооны ажлын албаны 2024 оны 12 дугаар сарын 25-ны өдрийн 3/4228 дугаартай албан бичиг, хариуцагч талын хүстээр шүүхийн журмаар гаргуулсан Н.ын 2020 оны 01 дүгээр сарын 21 ний өдрийн № ХГ-086/20 дугаартай Хөдөлмөрийн гэрээний хуулбар, Н.ын Хөдөлмөр эрхлтийн харилцааг цуцлах тухай 2024 оны 06 дугаар сарын 14-ний өдрийн №Б-292/24 дугаартай тушаалын хуулбар, Д.ын 2024 оны 09 дүгээр сарын 16-ны өдрийн №ХГ-136/24 дугаартай хөдөлмөрийн гэрээний хуулбар, Д.ын Нийгмийн *******ын шимтг төлөлтийн талаарх тодорхойлолтын хуулбар, ******* ******* ******* *******" ХХК-ний  гал унтраах 2024 оны шуурхай төлөвлөгөөний хуулбар, Галын аюулгүй байдлын 2023 оны 09 дүгээр сарын 11-ний өдрөөс 2025 оны 09 дүгээр сарын 11-ний өдрийн  дугаартай хүрт дүгнтийн хуулбар, Сургалтын бүртг 20212022 он, Онцгой байдлын газрын 2022 оны 07 дугаар сарын 08-ны өдрийн дугаартай албан бичгийн хуулбар, Шийтгийн №, дугаартай хуудасны хуулбар, Цагдаагийн Ерөнхий газрын мэдэ, шуурхай удирдлагын төвийн 2022 оны 04 дүгээр сарын 14-ний өдрийн № дугаартай шинжээчийн дүгнтийн хуулбарыг шинжлэн судлаад,

 

ҮНДЭСЛЭХ НЬ:

 

Нэхэмжлэгч ******* ******* ******* хотел ХХК хариуцагч ******* ******* ХХК-д холбогдуулан 273,983,802/хоёр зуун далан гурван сая есөн зуун наян гурван мянга найман зуун хоёр/ төгрөг гаргуулах, дугаартай Даатгалын ерөнхий гэрээ-ий 7.1-ийн 7.1.7 дах заалтыг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах тухай нэхэмжл гаргажээ.

 

Хариуцагч ******* ******* ХХК нь *******ын тохиолдол бий болох нөхцөл, орчныг бүрдүүлсэн, *******ын гэрээнд зааснаас бусад шалтгаанаар хохирол гарсан гэж маргасан.

 

Шүүх дор дурдсан үндэслээр нэхэмжлийг бүхд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэх үндэслт гэж дүгнэв.

 

Зохигчид 2021 оны 9 дүгээр сарын 14-ний өдөр № Даатгалын ерөнхий гэрээ байгуулсан болох нь 2021 оны 9 дүгээр сарын 14-ний өдрийн № Даатгалын ерөнхий гэрээ-ий хуулбараар тогтоогдож байна.

 

2021 оны 9 дүгээр сарын 14-ний өдрийн № Даатгалын ерөнхий гэрээ/цаашид Гэрээ-1 гэх/-ий 1-ийн 1.6, 1.6.4-т зааснаар Даатгалын зүйл гэж Дэд гэрээнд тусгасан Даатгуулагчийн хариуцлага, эд хөрөнгө, амь нас, эрүүл мэнд, түүнчлэн хууль тогтоомжид харшлаагүй эдийн бус ашиг сонирхлыг ойлгохоор заажээ.

 

Түүнчлэн, зохигчид 2021 оны 9 дүгээр сарын 14-ний өдөр Үл хөдлөх хөрөнгийн *******ын дэд гэрээ байгуулсан болох нь 2021 оны 9 дүгээр сарын 14-ний өдрийн Үл хөдлөх хөрөнгийн *******ын дэд гэрээ-ий хуулбараар тогтоогдож байна.

 

2021 оны 9 дүгээр сарын 14-ний өдрийн Үл хөдлөх хөрөнгийн *******ын дэд гэрээ/цаашид Гэрээ-2 гэх/-ий 4 болон Хавсралт №2-т зааснаар *******ын зүйл нь даатгуулагчийн хөрөнгө, бизнес тасалдал, бэн мөнгө, терроризм болох нь 2021 оны 9 дүгээр сарын 14-ний өдрийн Үл хөдлөх хөрөнгийн *******ын дэд гэрээ-ий хуулбараар тогтоогдож байна.

 

Түүнчлэн, зохигчид 2021 оны 9 дүгээр сарын 14-ний өдөр № Эд хөрөнгийн *******ын дэд гэрээ байгуулсан болох нь 2021 оны 9 дүгээр сарын 14-ний өдрийн № Эд хөрөнгийн *******ын дэд гэрээ-ий хуулбараар тогтоогдож байна.

 

2021 оны 9 дүгээр сарын 14-ний өдрийн № Эд хөрөнгийн *******ын дэд гэрээ/цаашид Гэрээ-3 гэх/-ий 4-т зааснаар *******ын зүйл нь даатгуулагчийн өмчлөл, эзэмшлийн болон түүний хариуцлагад буй эд хөрөнгө болох нь тогтоогдож байна.

 

Иргэний хуулийн 431 дүгээр зүйлийн 431.1-т Даатгалын гэрээгээр даатгагч нь *******ын тохиолдол бий болоход ... *******ын нөхөн төлбөрийг төлөх, даатгуулагч нь *******ын хураамж төлөх үүргийг тус тус хүлээнэ., мөн хуулийн 431.2-т Даатгалын зүйл нь эд хөрөнгө ... эдийн бус ашиг сонирхол байна., Даатгалын тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.2-т Даатгал нь сайн дурын ... гэсэн төрөлт байна. гэж заасан.

 

Нэхэмжлэгч нь *******ын хураамж төлөх, хариуцагч нь *******ын тохиолдол бий болоход *******ын нөхөн төлбөрийг төлөх үүргийг тус тус хүлээсэн тус гэрээнүүд нь Иргэний хуулийн 431 дүгээр зүйлийн 431.1 дэх хэсэгт заасан Даатгалын гэрээний шинжт байна.

 

Нэхэмжлэгч нь эд хөрөнгө, бизнес тасалдлыг даатгуулсан тус гэрээнүүд нь Иргэний хуулийн 432 дугаар зүйлийн 432.1 дэх хэсэг, Даатгалын тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.2 дахь хэсэгт заасан сайн дурын *******д хамаарч байна.

 

Хариуцагч нь нэхэмжлэгч *******ын хураамжийг төлсөн талаар маргахгүй байна.

 

Гэрээ-1-ийн 1-ийн 1.6, 1.6.5-д зааснаар *******ын эрсд гэж *******ын зүйлд хохирол учруулж болох гэрээнд заасан эрсдийн жагсаалтыг ойлгохоор заажээ.

 

Гэрээ-2-ын 9-ийн 1, 1.1-т зааснаар гал түймэр, дбэртийн эрсдийг даатгажээ.

 

Гэрээ-3-ын 9-ийн 1, 1.1-т зааснаар гал түймэр, дбэртийн эрсдийг даатгажээ.

 

Нэхэмжлэгчийн ресторанд 2022 оны 3 дугаар сарын 24-ний өдрийн 12 цаг 08 минутад, уг зочид буудлын 1-р давхарт байрлах ресторанд 2022 оны 9 дүгээр сарын 10-ны өдрийн 13 цаг 17 минутад гал түймэр гарсан болох нь зохигчийн энэ талаарх тайлбар, 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн № Шийтгийн хуудасны хуулбар, Цагдаагийн ерөнхий газрын Мэдэ, шуурхай удирдлагын төвийн 2022 оны 4 дүгээр сарын 14-ний өдрийн № Шинжээчийн дүгнтийн хуулбар, 2022 оны 10 дугаар сарын 26-ны өдрийн № Шийтгийн хуудасны хуулбар, Цагдаагийн ерөнхий газрын Мэдэ, шуурхай удирдлагын төвийн 2022 оны 10 дугаар сарын 09-ний өдрийн № Шинжээчийн дүгнтийн хуулбараар тогтоогдож байна.

 

2022 оны 3 дугаар сарын 24-ний өдрийн 12 цаг 08 минутад гарсан гал түймэр нь ил галын улмаас гарсан байх ба хоолны газрын зуухны хэсгээс үүсвэрлэн гарч сорох хоолойгоор дамжин уян холбоос зэргээр бусад өрөө тасалгаанд дамжсан болох нь Мэдэ, шуурхай удирдлагын төвийн 2022 оны 4 дүгээр сарын 14-ний өдрийн № Шинжээчийн дүгнтийн хуулбараар тогтоогдож байна.

 

2022 оны 9 дүгээр сарын 10-ны өдрийн 13 цаг 17 минутад гал түймэр нь ил галын улмаас гарсан байх ба зуухны хэсгээс үүсвэрлэн гарч сорох хоолойгоор дамжин тархсан болох нь Цагдаагийн ерөнхий газрын Мэдэ, шуурхай удирдлагын төвийн 2022 оны 10 дугаар сарын 09-ний өдрийн № Шинжээчийн дүгнтийн хуулбараар тогтоогдож байна.

 

Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас 2022 оны 3 дугаар сарын 24-ний өдрийн гал түймрийн улмаас учирсан хохирлын *******ын нөхөн төлбөрт буюу бизнес тасалдлын *******ын нөхөн төлбөрт 78,392,305/далан найман сая гурван зуун ерэн хоёр мянга гурван зуун тав/ төгрөг, хөрөнгийн *******ын нөхөн төлбөрт 110,367,763/нэг зуун арван сая гурван зуун жаран долоон мянга долоон зуун жаран гурав/ төгрөг, 2022 оны 9 дүгээр сарын 10-ны өдрийн гал түймрийн улмаас бизнес тасалдлын нөхөн төлбөрт 47,398,062/дөчин долоон сая гурван зуун ерэн найман мянга жаран хоёр/ төгрөг, хөрөнгийн *******ын нөхөн төлбөрт 37,825,673/гучин долоон сая найман зуун хорин таван мянга зургаан зуун далан гурав/ төгрөг, нийт 273,983,802/78,392,305+110,367,763+47,398,062+,37,825,673=273,983,802/ /хоёр зуун далан гурван сая есөн зуун наян гурван мянга найман зуун хоёр/ төгрөг гаргуулахаар шаардаж байна.

 

Хариуцагч нь 2022 оны 3 дугаар сарын 24-ний өдрийн болон 2022 оны 9 дүгээр сарын 10-ны өдрийн гал түймрийн улмаас нэхэмжлэгчид 273,983,802/хоёр зуун далан гурван сая есөн зуун наян гурван мянга найман зуун хоёр/ төгрөгийн хохирол учирсан талаар маргахгүй байх боловч нэхэмжлэгч нь Даатгалын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.5.1 дэх заалтад заасан *******ын тохиолдол бий болох орчин нөхцөлийг бүрдүүлсэн гэж маргаж *******ын нөхөн төлбөрийг олгохоос татгалзаж байна.

 

Даатгалын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.5-д Даатгагч дараахь үндэслээр нөхөн төлбөрийг бүрэн олгохоос татгалзаж болно:, 8.5.1-д даатгуулагч *******ын тохиолдол бий болох нөхцөл, орчныг бүрдүүлсэн; гэж заасан.

 

2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн № Шийтгийн хуудсаар 2022 оны 3 дугаар сарын 24-ний өдрийн гал түймэр нэхэмжлэгч нь Галын аюулгүй байдлын тухай хууль зөрчиж галын аюулгүй байдал хангаагүйн улмаас гарсан болох нь 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн № Шийтгийн хуудасны хуулбараар тогтоогдож байна.

 

Нэхэмжлэгч нь 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн № Шийтгийн хуудсыг эс зөвшөөрч шүүхэд гомдол гаргасан талаарх баримтыг шүүхэд нотлох баримтаар гаргаагүй.

 

2022 оны 10 дугаар сарын 26-ны өдрийн № Шийтгийн хуудсаар 2022 оны 9 дүгээр сарын 10-ны өдрийн гал түймэр нэхэмжлэгч нь Галын аюулгүй байдлын тухай хууль зөрчиж галын аюулгүй байдлаа хангаагүйн улмаас гарсан болох нь 2022 оны 10 дугаар сарын 26-ны өдрийн № Шийтгийн хуудасны хуулбараар тогтоогдож байна.

 

Нэхэмжлэгч нь 2022 оны 10 дугаар сарын 26-ны өдрийн № Шийтгийн хуудсыг эс зөвшөөрч шүүхэд гомдол гаргасан талаарх баримтыг шүүхэд нотлох баримтаар гаргаагүй.

 

Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.8 дугаар зүйлийн 6-д Дараахь эрх бүхий албан тушаалтан доор дурдсан харьяаллын дагуу зөрчлийг шалган шийдвэрлэнэ:, 6.17-д гал түймрийн улсын хяналтын байцаагч Зөрчлийн тухай хуулийн 5.14 дүгээр зүйл 15.9 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан зөрчил;, Зөрчлийн тухай хуулийн 2.1 дүгээр зүйлийн 1-т Хууль, захиргааны хэм хэмжээний актыг зөрчсөн, энэ хуульд шийтг оногдуулахаар заасан үйлд, эс үйлдэхүйг зөрчил гэнэ., мөн хуулийн 5.14 дүгээр зүйлд Галын аюулгүй байдлын тухай хууль зөрчих, мөн зүйлийн 1-т Иргэн, хуулийн этгээд галын аюулгүй байдлыг хангах үүргээ биелүүлээгүй зөрчсөн бол учруулсан хохирол хуулийн этгээдийг нэг мянган нэгжт тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгоно., Галын аюулгүй байдлын тухай хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.1.4-т "галын аюулгүй байдал" гэж учирч болзошгүй гал түймрийн аюулаас эд хөрөнгө, байгаль орчин болон нийтийн ашиг сонирхлыг хамгаалсан байдлыг; гэж заасан.

 

Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.8 дугаар зүйлийн 6, 6.17, Зөрчлийн тухай хуулийн 5.14 дүгээр зүйлийн 1, Галын аюулгүй байдлын тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.1, 6.1.3 дах заалтад зааснаар гал түймрийн улсын хяналтын байцаагч зөрчлийг шалган шийдвэрлэх ажиллагаа явуулж нэхэмжлэгч нь галын аюулгүй байдал хангаагүйн улмаас Галын аюулгүй байдлын тухай хуулийг зөрчсөн болохыг тогтоосон болох нь 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн № Шийтгийн хуудасны болон 2022 оны 10 дугаар сарын 26-ны өдрийн № Шийтгийн хуудсны хуулбараар тогтоогдож байна.

 

Зөрчлийн тухай хуулийн 2.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар хууль, захиргааны хэм хэмжээний актыг зөрчсөн, энэ хуульд шийтг оногдуулахаар заасан үйлд, эс үйлдэхүйг зөрчил гэх ба нэхэмжлэгч нь галын аюулгүй байдал хангаагүйн улмаас Галын аюулгүй байдлын тухай хуулийг зөрчсөн зөрчил үйлдсэн болох нь 2022 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрийн № Шийтгийн хуудасны болон 2022 оны 10 дугаар сарын 26-ны өдрийн № Шийтгийн хуудсны хуулбараар тогтоогдож байх тул нэхэмжлэгч нь Даатгалын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.5.1 дэх хэсэгт зааснаар *******ын тохиолдол бий болох нөхцлийг бүрдүүлсэн гэж үзэх үндэслт байна.

 

Зохигчийн байгуулсан Гэрээ-1, Гэрээ-2, Гэрээ-3-ий нөхцөл нь сайн дурын *******т хамаарч байх ба нэхэмжлэгч нь Галын аюулгүй байдлын тухай хуулийг зөрчсөн зөрчил гаргасан байх тул *******ын тохиолдол бий болох буюу гал түймэр гарах Даатгалын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.5.1 дэх заалтад заасан *******ын тохиолдол бий болох нөхцлийг бүрдүүлсэн гэж дүгнэх үндэслт.

 

Даатгалын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.5, 8.5.1 дэх заалтад зааснаар хариуцагчаас *******ын нөхөн төлбөрт нийт 273,983,802/хоёр зуун далан гурван сая есөн зуун наян гурван мянга найман зуун хоёр/ төгрөг гаргуулах үндэслгүй байна.

 

Хариуцагч нь *******ын гэрээнд зааснаас бусад шалтгаанаар хохирол гарсан гэж маргаж байна.

 

Зохигчийн байгуулсан Гэрээ-1-ийн 1-ийн 1.6, 1.6.5, Гэрээ-2-ын 9-ийн 1, 1.1, Гэрээ-3-ын 9-ийн 1, 1.1-т зааснаар гал түймрийн эрсдийг даатгасан байх ба нэхэмжлэгчид гал түймрийн улмаас хохирол учирсан байх тул хариуцагчийн тус татгалзал үндэслгүй байх боловч Даатгалын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.5, 8.5.1 дэх заалтад зааснаар нэхэмжлэгч нь *******ын тохиолдол бий болох нөхцлийг бүрдүүлсэн гэж дүгнэх үндэслт байх тул хариуцагчаас *******ын нөхөн төлбөрт нийт 273,983,802/хоёр зуун далан гурван сая есөн зуун наян гурван мянга найман зуун хоёр/ төгрөг гаргуулах үндэслгүй байна.

 

Нэхэмжлэгч нь дугаартай Даатгалын ерөнхий гэрээ-ий 7.1-ийн 7.1.7 дах заалтыг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах тухай нэхэмжл гаргаж байна.

 

2021 оны 9 дүгээр сарын 14-ний өдрийн № Даатгалын ерөнхий гэрээ-ий 7-ийн 7.1.7-д Хууль болон гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол Даатгуулагчийн дагаж ... холбогдох хууль тогтоомж, дүрэм журмыг зөрчсөн үйлд, түүний үр дагавраас ... хохирол гэжээ.

 

Даатгалын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.5-д Даатгагч дараахь үндэслээр нөхөн төлбөрийг бүрэн буюу түүний зарим хэсгийг олгохоос татгалзаж болно: гэж заасан.

 

Хариуцагч нь Даатгалын үйл ажиллгаа явуулах эрхт болох нь хариуцагчийн Улсын бүртгийн гэрчилгээний хуулбараар тогтоогдож байх ба хариуцагч нь улсын бүртгийн гэрчилгээнд заасан үйл ажиллагаа эрхж, Даатгалын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.5 дах хэсэгт зааснаар 2021 оны 9 дүгээр сарын 14-ний өдрийн № Даатгалын ерөнхий гэрээ-ий 7-ийн 7.1, 7.1.7-д нөхөн төлбөр олгохгүй байх нөхцөлийг заажээ.

 

2021 оны 9 дүгээр сарын 14-ний өдрийн № Даатгалын ерөнхий гэрээ нь Иргэний хуулийн 431 дүгээр зүйлийн 431.1 дэх хэсэгт нийцжээ.

 

Даатгалын ерөнхий гэрээ-ий 7-ийн 7.1.1 дэх заалт Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.1-т заасан хууль зөрчсөн, мөн хуулийн 56.1.9-д заасан хуулийн этгээд үйл ажиллагааныхаа үндсэн зорилгыг зөрчсөн гэх үндэсл тогтоогдохгүй байх тул 2021 оны 9 дүгээр сарын 14-ний өдрийн № Даатгалын ерөнхий гэрээ-ий 7.1-ийн 7.1.7 дах заалтыг хүчин төгөлдөр бусд тооцох үндэслгүй байна.

 

Шүүх Иргэний хуулийн 431 дүгээр зүйлийн 431.1, Даатгалын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.5, 8.5.1 дэх заалтад зааснаар нэхэмжлэгч ******* ******* ******* ******* ХХК-ийн хариуцагч ******* ******* ХХК-иас нийт 273,983,802/хоёр зуун далан гурван сая есөн зуун наян гурван мянга найман зуун хоёр/ төгрөг гаргуулах, дугаартай Даатгалын ерөнхий гэрээ-ий 7.1-ийн 7.1.7 дах заалтыг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах тухай нэхэмжлийг бүхд нь хэрэгсэхгүй болгох нь зүйт гэж дүгнэв.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, 60 дугаар зүйлийн 60.1, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7-р зүйлийн 7.1.1, 7.1.2 дах заалтад зааснаар нэхэмжлэгч ******* ******* ******* ******* ХХК-ийн улсын тэмдэгтийн хураамжид урьчдилан төлсөн нийт 1,598,069 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээх үндэслт.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.1, 115.2.3, 116, 118 дугаар зүйлд заасныг тус тус удирдлага болгон

 

ТОГТООХ НЬ:

 

1.               Иргэний хуулийн 431 дүгээр зүйлийн 431.1, Даатгалын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.5, 8.5.1 дэх заалтад зааснаар нэхэмжлэгч ******* ******* ******* ******* ХХК-ийн хариуцагч ******* ******* ХХК-иас нийт 273,983,802/хоёр зуун далан гурван сая есөн зуун наян гурван мянга найман зуун хоёр/ төгрөг гаргуулах, дугаартай Даатгалын ерөнхий гэрээ-ий 7.1-ийн 7.1.7 дах заалтыг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах тухай нэхэмжлийг бүхд нь хэрэгсэхгүй болгосугай.

 

2.               Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, 60 дугаар зүйлийн 60.1, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7-р зүйлийн 7.1.1, 7.1.2 дах заалтад зааснаар нэхэмжлэгч ******* ******* ******* ******* ХХК-ийн улсын тэмдэгтийн хураамжид урьчдилан төлсөн нийт 1,598,069 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээсүг.

 

3.               Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 120 дугаар зүйлийн 120.2 дах хэсэгт зааснаар шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинт болох ба зохигч, гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч шийдвэрийг гардан авснаас хойш 14 хоногийн дотор Нийслийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргаж болохыг дурдсугай.

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ С.ХИШИГБАТ