| Шүүх | 2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүх |
|---|---|
| Шүүгч | Ц.Амармэнд |
| Хэргийн индекс | 181/2024/01144/И |
| Дугаар | 191/ШШ2025/00574 |
| Огноо | 2025-01-23 |
| Маргааны төрөл | Түрээсийн гэрээ, |
2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр
2025 оны 01 сарын 23 өдөр
Дугаар 191/ШШ2025/00574
МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС
Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн шүүгч Ц.Амармэнд даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар,
Нэхэмжлэгч: Хан-Уул дүүрэг, ******** тоот хаягт байрлах, ******* *******' ХХК /РД:*******/-ийн нэхэмжлэлтэй,
Хариуцагч: Сүхбаатар дүүрэг, ***** өөрийн байр, ******* ХХК/РД: *******/,
Хариуцагч: Баянзүрх дүүрэг,********* тоот хаягт бүртгэлтэй боловч Сүхбаатар дүүргийн ******* 1 давхарт байрлах, ******* ХХК /РД:*******/-д холбогдох,
худалдааны төвийн 1 давхарт байрлах 700м.кв талбайгаас ******* Дэлгүүр ХХК-ийг албадан чөлөөлүүлэх, гэрээнээс учирсан хохирол, олох ёстой байсан орлогод 274,778.577 төгрөгийг гаргуулах тухай сөрөг нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.
Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Ч.*******, өмгөөлөгч О.Мөнхболд, хариуцагч нарын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.*******, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Н.Булган нар оролцов.
ТОДОРХОЙЛОХ нь:
1. Нэхэмжлэгч шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлдээ: ******* ******* ХХК нь ******* ХХК-тай 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 1/1-г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ-ээр Баянзүрх дүүргийн 2 дугаар хороонд байрлах худалдааны төвийн 1 давхрын 1,100 м.кв хэмжээтэй талбайг 3 жилийн хугацаагаар түрээсэлсэн. Гэрээнд нэмэлт өөрчлөлт оруулж 2021 оны 10 сарын 01-ны өдрөөс 10 жилийн хугацаагаар буюу 2031 он хүртэл 1 давхрын 700 м.кв талбайг түрээсэлсэн. Бид 2021 оны 10 сарын 01 ны өдрийн нэмэлт гэрээ байгуулж, 10 жил тогтвортой үйл ажиллагаа явуулна гэж итгэж, дээрх гэрээний 5-д заасны дагуу түрээсийн байрны 1 давхрын гадна талын фасадыг ЮУ И ЭЙЧ-иар 45,794,500 төгрөгөөр түрээслүүлэгчийн өмнөөс засварлуулсан. Түрээслүүлэгч ******* ХХК нь ******* ХХК-д түрээсийн объектын өмчлөх эрхийг шилжүүлж байгаатай холбоотойгоор түрээсийн гэрээг дуусгавар болгож байгаа" гэх агуулга бүхий 2023 оны 11 сарын 01-ны огноо бүхий мэдэгдлийг 2023 оны 12 сарын 15-ны өдөр бидэнд ирүүлсэн боловч тухайн объектийг ******* ХХК-д шилжүүлж улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн эсэх талаарх баримтыг бидэнд огт өгч байгаагүй. Манай компани уг мэдэгдэлтэй танилцаад Иргэний хуулийн 297.1-т зааснаар Эд хөрөнгө хөлслүүлэгч нь хөлслөгчийн эзэмшилд байгаа эд хөрөнгөө гуравдагч этгээдийн өмчлөлд шилжүүлсэн бол хөлслүүлэгчийн бүх эрх, үүрэг нь гуравдагч этгээд буюу шинэ өмчлөгчид шилжинэ гэсний дагуу түрээслүүлэгчийн эзэмшилд байгаа түрээсийн талбайг ******* ХХК-ийн өмчлөлд шилжүүлж байгаа нь түрээсийн гэрээг дуусгавар болгох, цуцлах үндэслэл болохгүйг дурдаж удаа дараа албан бичиг хүргүүлэн Түрээсийн гэрээг дагаж мөрдөхийг хүсэхэд хүлээж авахгүй байгаа бөгөөд тухайн объектыг шилжүүлж авсан гэх хариуцагч ******* ХХК нь удаа дараа манай компанийг түрээсийн талбайг суллаж өгөхийг шаардаж, чөлөөлөхгүй тохиолдолд түрээсийн талбайн ус, тог, цахилгаан зэрэг эрчим хүчийг зогсоож манай компани хэвийн үйл ажиллагаа явуулах боломжгүй болгохыг анхааруулж хууль бус шаардлага тавьж гэрээний үүргийг зөрчиж байна. Манай компани нь бизнесийн үйл ажиллагаагаа тогтвортой явуулахыг зорин ажилладаг. Энэ зорилгынхоо хүрээнд хариуцагч ******* ХХК-тай 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 1/1-Г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ болон 2021 оны 10 сарын 01-ний өдрийн №1/1-Г-3-1 тоот түрээсийн гэрээний нэмэлт өөрчлөлт-ийн гэрээг 2031 он хүртэл буюу 10 жилийн хугацаагаар байгуулсан. Гэтэл түрээсийн талбайг бусдад шилжүүлсэн гэх үндэслэлээр дуусгавар болгохоор шийдэж, манай компанийг түрээсийн талбайд үйл ажиллагаа явуулах боломжгүй болгож байгаа нь манай компанийн ашиг орлого, үйл ажиллагаа, бизнесийн тогтвортой байдал, компанийн нэр хүнд, мөн нэхэмжлэлд дурдсан түрээсийн талбайд оруулсан хөрөнгө оруулалтууд зэрэг компанийн хууль ёсны эрх, ашиг сонирхол зөрчигдөж байна. ******* ХХК нь тухайн объектийг ******* ХХК-д шилжүүлсэн гэх боловч түүнийгээ нотолсон баримтыг бидэнд өгөөгүй бөгөөд хэрвээ тухайн объектын өмчлөгч нь ******* ХХК болсон тохиолдолд Иргэний хуулийн 297 дугаар зүйлийн 297.1 дэх хэсэгт заасны дагуу гэрээний эрх үүрэг нь шилжиж ирэх тул хариуцагчаар оролцвол зохих этгээд болох юм. ...Иймд ******* ******* ХХК болон ******* ХХК-уудын хооронд байгуулагдсан 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 1/1-г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ болон 2021 оны 10 сарын 01-ний өдрийн №1/1-Г-3-1 тоот түрээсийн гэрээний нэмэлт өөрчлөлт-ийн гэрээг ******* ХХК болон ******* ХХК-иудын зүгээс цуцалсан нь хууль бус болохыг тогтоож, 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 1/1-г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ болон 2021.10.01-ний өдрийн №1/1-Г-3-1 түрээсийн гэрээний нэмэлт, өөрчлөлтийг дагаж мөрдөхийг хариуцагч нарт даалгаж өгнө үү гэжээ.
1.2. Нэхэмжлэгч 2024.05.31-ний өдөр шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн тодруулсан шаардлагадаа: Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад хариуцагч нарын зүгээс тухайн обьектын өмчлөгчөөр улсын бүртгэлд "******* ХХК нь бүртгэгдсэн байна. Нэгэнт ******* ХХК нь тухайн объектын өмчлөгч биш болсон нь хэрэгт цугларсан нотлох баримтаар тодорхой болсон тул ******* ХХК-ийг цаашид хариуцагчаар оролцуулах хууль зүйн үндэслэлгүй, шаардлагагүй болсон. Иймд ******* ******* ХХК болон ******* ХХК-уудын хооронд байгуулагдсан 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 1/1-г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ болон 2021 оны 10 сарын 01-ний өдрийн №1/1-Г-3-1 тоот түрээсийн гэрээний нэмэлт өөрчлөлт-ийн гэрээг ******* ХХК-ийн зүгээс цуцалсан нь хууль бус болохыг тогтоолгож, 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн №1/1-г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ болон 2021 оны 10 сарын 01-ний өдрийн №1/1-Г-3-1 тоот түрээсийн гэрээний нэмэлт өөрчлөлт-ийг дагаж мөрдөхийг хариуцагчид даалгаж өгнө үү гэжээ.
2.1. Хариуцагч ХХК шүүхэд гаргасан хариу тайлбартаа: 2018.10.18-ны өдөр ******* ХХК нь худалдааны төвийн 1 давхрын 1100м.кв талбайг 3 жилийн хугацаатай ******* Дэлгүүр ХХК-тай Түрээсийн гэрээ байгуулан түрээслүүлсэн. Гэрээний хугацаа дуусмагц 2021.10.01-ний өдөр түрээсийн гэрээнд нэмэлт өөрчлөлт оруулан худалдааны төвийн 1 давхрын 700м2 талбайг 10 жилийн хугацаатай түрээслүүлэхээр өөрчилсөн. ХХК-ний хувьд хүндэтгэн үзэх тодорхой шалтгааны улмаас худалдааны төвийг Булган ХХК-д шилжүүлэхээр болж Түрээсийн гэрээний 3.1.2-т заасны дагуу өмчлөх эрхээ бусдад шилжүүлж, энэ тухай нийт түрээслэгч нар болон ******* ******* ХХК-д 2023.11.01-ний өдрийн 23/41, 2023.11.30-ний өдрийн 23/47 тоот албан бичгүүдээр тус тус мэдэгдэж гэрээний үүргээ биелүүлсэн. Иргэний хуулийн 297-р зүйлийн 297.1-т Эд хөрөнгө хөлслүүлэгч нь хөлслөгчийн эзэмшилд байгаа эд хөрөнгөө гуравдагч этгээдийн өмчлөлд шилжүүлсэн бол хөлслүүлэгчийн бүх эрх, үүрэг нь гуравдагч этгээд буюу шинэ өмчлөгчид шилжинэ гэж заасны дагуу түрээсийн гэрээний эрх, үүрэг Булган ХХК-д шилжиж " ХХК-ний хувьд гэрээний үүрэг дуусгавар болсон. Иймд ХХК-д холбогдуулж гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа тул хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэжээ.
3. Хариуцагч ХХК шүүхэд гаргасан сөрөг нэхэмжлэлдээ: Булган ХХК нь худалдааны төв нэртэй үл хөдлөх эд хөрөнгийг ХХК-иас бэлэглэлийн гэрээгээр худалдан авч 2024.02.15-ны өдөр өмчлөх эрхийн гэрчилгээ авсан. Тухайн үед ******* Дэлгүүр ХХК барилгын 1 давхрын 700мкв талбайг түрээсийн гэрээний дагуу ашиглаж байсан бөгөөд өнөөдрийг хүртэл үйл ажиллагаагаа явуулсаар байгаа. ... Түрээслэгч тал гэрээний 3.4.7-дахь хэсгийг зөрчиж түрээслүүлэгч талын зөвшөөрөлгүйгээр дур мэдэн үйлчилгээний талбайг бусдад давхардуулан түрээслүүлсэн ноцтой зөрчил гаргасан. Шинэ өмчлөгчийн хувьд түрээслэгч нартай гэрээ хэлцлийг шинэчлэн байгуулах, нэмэлт өөрчлөлт оруулах, давхар түрээслүүлсэн асуудлыг шийдвэрлэх, санал солилцох үүднээс ******* ******* ХХК-тай хамтран ажиллах саналыг амаар болон бичгээр удаа дараа мэдэгдсэн боловч өнөөдрийг хүртэл гэрээг шинэчлэн байгуулах идэвхтэй үйлдэл гаргалгүй үүргийн гүйцэтгэлд саад учруулж, гэрээний хэд хэдэн заалтыг ноцтой зөрчсөн, энэ нь Иргэний хуулийн 221-р зүйлд заасан хүндэтгэн үзэх үндэслэлээр гэрээнээс татгалзах шалтгаан болсон юм. Мөн түрээсийн гэрээний 4.3-т "Талууд инфляцийн өөрчлөлтийг харгалзан харилцан тохиролцож түрээсийн үнэд өөрчлөлт оруулж болно гэж заасны дагуу гэрээний хугацаа болоод 1 мкв-ийн үнэд өөрчлөлт оруулах саналыг ******* ******* ХХК-д тавьсан боловч 2024.02.02-ний өдрийн 02/А-15 албан бичгээр татгалзсан хариуг ирүүлсэн. Энэ нь Иргэний хуулийн 294-р зүйлийн 294.2.3-т заасан Хөлслүүлэгчийн санал болгосон зах зээлийн үнэд тохирсон нэмэгдэл хөлс төлөхөөс хөлслөгч татгалзсан бол хүндэтгэн үзэх шалтгаан гэж үзэн гэрээг цуцалж болно гэж заасан хуулийн зохицуулалтад хамаарч байна. Булган ХХК нь хууль буюу гэрээнд заасан эрх, үүргээ хэрэгжүүлэн удаа дараа мэдэгдэл хүргүүлэн, урьдчилан сануулсаар ирсэн бөгөөд "******* ******* ХХК-тай байгуулсан түрээсийн гэрээг хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуцалсан юм. Талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээ цуцлагдсан холбоотой Булган ХХК-д өөрийн өмчийн зүйлээ эзэмших, ашиглах, захиран зарцуулах шаардлага нэгэнт бий болж түрээсийн талбайг өөрийн санаачлагаар чөлөөлж өгөхийг ******* Дэлгүүр ХХК-с удаа дараа хүссэн боловч өнөөдрийг хүртэл бусдын өмчлөх эрхэд хууль бусаар халдсаар байна. Иргэний хуулийн 106-р зүйлийн 106.1-д Өмчлөгч хөрөнгөө бусдын хууль бус эзэмшлээс шаардах эрхтэй тул Түрээсийн гэрээ цуцлагдсантай холбоотой, Баянзүрх дүүргийн 22-р хороонд байрлах худалдааны төвийн 1 давхарт байрлах 700мкв талбайгаас ******* Дэлгүүр ХХК-г албадан чөлөөлүүлж өгнө үү гэжээ.
З.1. Хариуцагч ХХК сөрөг нэхэмжлэлийн нэмэгдүүлсэн шаардлагадаа: Булган ХХК үл хөдлөх эд хөрөнгийг ХХК-иас бэлэглэлийн гэрээгээр худалдан авч 2024.02.15-ны өдөр өмчлөх эрхийн гэрчилгээ авсан. Тухайн үед ******* Дэлгүүр ХХК барилгын 1 давхрын 700мкв талбайг түрээсийн гэрээний дагуу ашиглаж байсан бөгөөд өнөөдрийг хүртэл үйл ажиллагаагаа явуулсаар байгаа. Манай байгууллагын зүгээс шинэ өмчлөгчийн хувьд ******* ******* ХХК-тай байгуулсан гэрээнд нэмэлт өөрчлөлт оруулах, шинэчлэн байгуулах, түрээсийн талбайн үнийг нэмэх, түрээсийн гэрээний хугацааг богиносгох, түрээсийн талбайг бусдад давхардуулан түрээслүүлэхгүй байх асуудлуудаар удаа дараа амаар болон бичгээр хандсан боловч тодорхой үр дүнд хүрэлгүй 2024.01.01-ний өдөр түрээсийн гэрээ цуцлагдсан.Түрээсийн талбайг чөлөөлж өгөхийг шаардсан боловч шүүхэд нэхэмжлэл гарган, өнөөдрийг хүртэл түрээсийн талбайг ашиглаж үйл ажиллагаагаа явуулсаар байна. ******* *******" ХХК нь түрээсийн талбайн м2 үнийг 49.500 төгрөг болгохыг хүлээн зөвшөөрсөн атлаа гэрээ цуцлагдсанаас хойш өнөөдрийг хүртэл 685м2 талбайг сарын 13.000 төгрөгөөр тооцож сарын 8.800.000 төгрөгийг төлсөөр байна. Хэрэв ******* ******* ХХК гэрээ цуцлагдсан даруйд түрээсийн талбайг суллаж өгөх үүргээ биелүүлсэн бол манай байгууллага түрээсийн талбайг зах зээлийн ханшийн дагуу бусдад 1м2 хэмжээг нь 49.500 төгрөгөөр түрээслүүлж сард 33.915.420 төгрөгийн ашиг олох бүрэн боломжтой байсан юм. 2024.10.28-ны өдрийн байдлаар ******* ******* ХХК-ний түрээсийн төлбөрөө төлсөн болон төлөөгүй сарууд хугацаа хэтрүүлсэн хоног тутмын 0.5 хувийн алданги зэргийг тооцоход манай байгууллагад 274,778.577 төгрөгийн хохирол учраад байна. Иймд ******* ******* ХХК-иас гэрээнээс учирсан хохирол, олох ёстой байсан орлого болох 274,778.577 төгрөгийг гаргуулахаар нэхэмжлэлийн шаардлагаа нэмэгдүүлж байна гэжээ.
3.2. Нэхэмжлэгч ******* ******* ХХК сөрөг нэхэмжлэлд гаргасан хариу тайлбартаа: Түрээсийн талбайн түрээсийн төлбөрийн хэмжээг 1 м.кв-ыг нь 49,500 төгрөгөөр харилцан тохиролцсон ямар ч тохиролцоо байхгүй бөгөөд анх ******* ХХК-тай байгуулсан 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 1/1-г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ, уг гэрээнд нэмэлт өөрчлөлт оруулсан 2021 оны 10 сарын 01-ны өдрийн гэрээний нэмэлт, өөрчлөлтөд түрээсийн төлбөрийг 700м.кв-ыг 8800000 төгрөгөөр тохиролцсоны дагуу манай компани нь түрээсийн төлбөрийг цаг хугацаанд нь шударгаар төлсөөр байна. Манай компанийн шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн үндсэн шаардлага нь хариуцагч тал гэрээ цуцлах үндэслэлгүй, дээрх гэрээнүүдийг шударгаар дагаж мөрдөхийг хариуцагчид даалгахыг хүсэж байгаа ба хариуцагч тал нь түрээсийн талбайн төлбөрийг үндэслэлгүй их хэмжээгээр нэмэх, гэрээгээр тохиролцсон 10 жилийн хугацааг үндэслэлгүйгээр багасгахаар шаардсанаас үүдэн талууд үл ойлголцолд хүрч, энэхүү маргааны үндэс болсон байдаг. Сөрөг нэхэмжлэлийн нэмэгдүүлсэн шаардлагад нотлох баримтаар хавсаргаж өгсөн Үндэсний статистикийн хорооны албан бичиг нь түрээсийн талбай, орон сууцны үнэ жил ирэх бүр нэмэгдэж байгааг харуулсан үзүүлэлт болохоос маргаан бүхий түрээсийн талбайн түрээсийн зах зээлийн үнэ 49,500 төгрөг байгаа гэдгийг нотолсон баримт биш юм. Иймд сөрөг нэхэмжлэл болон сөрөг нэхэмжлэлийн нэмэгдүүлсэн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэжээ.
4. Зохигчид дараах баримтуудыг гарган хавтаст хэрэгт өгсөн байна:
Нэхэмжлэгчээс: Улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн баримт, итгэмжлэл, Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, компанийн дүрэм, түрээсийн гэрээ, түрээсийн гэрээний нэмэлт өөрчлөлт, түрээсийн гэрээний нэмэлт гэрээ, засварын ажил гүйцэтгэх гэрээ, материалын зардал, МД-122 салбарын дотор заслын ажил хэрэглэгдэх материал, төвийн зураг, 2023 оны 11 дүгээр сарын 01-ний өдрийн 23/41 дугаар мэдэгдэл, 2023 оны 12 дугаар сарын 22-ны өдрийн 1/2/А-335 дугаар мэдэгдлийн хариу, 2023 оны 12 дугаар сарын 28-ны өдрийн А-1207 дугаар мэдэгдэл, 2024 оны 02 дугаар сарын 01-ний өдрийн А-7/06 дугаар мэдэгдэл, 2024 оны 01 дүгээр сарын 16-ны өдрийн хариу хүргүүлэх тухай, 2024 оны 01 дүгээр сарын 05-ны өдрийн хариу хүргүүлэх тухай, нэхэмжлэх, ******* ******* 122 салбарын гадна пасадны ажлын № тоот гэрээний гүйцэтгэлийг хүлээн авах комиссын акт, фото зураг, үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, Сүхбаатар дүүргийн иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгчийн 2024 оны 02 дугаар сарын 09-ний өдрийн 181/ШЗ2024/03288 дугаар нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзах тухай захирамж, 2024 оны 04 дүгээр сарын 10-ны өдрийн 02/А-161 дугаар мэдэгдэл, 2024 оны 04 дүгээр сарын 10-ны өдрийн 02/А-162 дугаар мэдэгдэл, 2024 оны 04 дүгээр сарын 10-ны өдрийн 02/А-160 дугаар мэдэгдэл, 2024 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдрийн 02/А-902 дугаар хариу хүргүүлэх тухай, 2024 оны 04 дүгээр сарын 08-ны өдрийн А7/23 дугаар мэдэгдэл /канон/ , 2024 оны 12 дугаар сарын 09-ний өдрийн А07/33 дугаар мэдэгдэл /канон/ зэрэг баримтуудыг ирүүлжээ.
Хариуцагчаас: Итгэмжлэл, Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, иргэний үнэмлэхийн хуулбар, хариу тайлбар, сөрөг нэхэмжлэл, улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн баримт, үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, үл хөдлөх хөрөнгө бэлэглэлийн гэрээ , газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ, аж ахуйн нэгжийн газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ, кадастрын зураг, үл хөдлөх хөрөнгийн түрээсийн гэрээ, түрээсийн талбай хүлээлцэх акт, хийх ажлын жагсаалт, өргөдөл, 2023 оны 11 дүгээр сарын 01-ний өдрийн 23/41 дугаар мэдэгдэл, 2023 оны 11 дүгээр сарын 30-ны өдрийн 23/47 дугаар мэдэгдэл, 2023 оны 12 дугаар сарын 28-ны өдрийн мэдэгдэлд хариу өгөх нь, 2024 оны 02 дугаар сарын 01-ний өдрийн А-7/06 дугаар мэдэгдэл, Монгол Улсын Үндэсний статистикийн хорооны 2024 оны 09 дүгээр сарын 25-ны өдрийн 02/684 дугаартай өргөдлийн хариу, шүүхээр нэхэмжилж буй дүнгийн задаргаа зэрэг баримтууд хэрэгт авагджээ.
ҮНДЭСЛЭХ нь:
1. Шүүх үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд хангаж, сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгох үндэстэй гэж дүгнэв.
2. Нэхэмжлэгч ******* ******* ХХК нь хариуцагч ХХК, ХХК нарт холбогдуулан ******* ******* ХХК болон ******* ХХК-иудын хооронд байгуулагдсан 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 1/1-Г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ болон 2021 оны 10 сарын 01-ний өдрийн №1/1-Г-3-1 тоот түрээсийн гэрээний нэмэлт, өөрчлөлтийн гэрээг цуцалсан нь хууль бус болохыг тогтоолгох, дээр дурдсан гэрээнүүдийг дагаж мөрдөхийг даалгах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг шүүхэд гаргасантай холбогдуулан дараах үндэслэлээр шаардах эрхээ тодорхойлсон. Үүнд:
а/ ******* ******* ХХК нь ******* ХХК-тай 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 1/1-г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ-гээр Баянзүрх дүүргийн 2 дугаар хороонд байрлах худалдааны төвийн 1 давхрын 1,100 м.кв хэмжээтэй талбайг 3 жилийн хугацаагаар түрээслэсэн. Улмаар, гэрээнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулж 2021 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 10 жилийн хугацаагаар буюу 2031 он хүртэл 1 давхрын 700 м.кв талбайг түрээслэхээр хугацааг сунгасан. Гэвч ******* ХХК нь ******* ХХК-д түрээсийн объектын өмчлөх эрхийг шилжүүлж байгаатай холбоотойгоор түрээсийн гэрээг дуусгавар болгож байгаа талаар мэдэгдсэн, өмчлөх эрх шилжсэн эсэх нь тодорхойгүй байхад тухайн байрнаас гарахыг шаардсан нь үндэслэлгүй тул түрээсийн гэрээг хариуцагч нарын зүгээс цуцалсан нь хууль бус болохыг тогтоолгож, түрээсийн гэрээг 10 жилээр сунгасан нэмэлт, өөрчлөлтийг дагаж мөрдөхийг хариуцагч нарт даалгуулна гэж нэхэмжлэлийн шаардлагаа тодорхойлсон.
3. Хариуцагч ХХК нэхэмжлэлийн шаардлагыг дараах байдлаар үгүйсгэж татгалзсан. Булган ХХК нь худалдааны төвийн өмчлөх эрхийг ХХК-иас бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлсэн авсан. ******* ******* нь гэрээний үүргийг зөрчиж түрээслүүлэгчийн зөвшөөрөлгүйгээр дур бусдад давхардуулан түрээслүүлсэн ноцтой зөрчил гаргасан. Мөн шинэ өмчлөгчийн хувьд түрээслэгч нартай гэрээ, хэлцлийг шинэчлэн байгуулах, нэмэлт өөрчлөлт оруулах, давхар түрээслүүлсэн асуудлыг шийдвэрлэх, санал солилцох зорилгоор хамтран ажиллах саналыг амаар болон бичгээр удаа дараа мэдэгдсэн боловч үүргийн гүйцэтгэлд саад учруулж, гэрээний хэд хэдэн заалтыг ноцтой зөрчсөн учир хүндэтгэн үзэх үндэслэлээр гэрээнээс татгалзах шалтгаан болсон. Булган ХХК нь хууль, гэрээнд заасан үндэслэлээр ******* Дэлгүүр ХХК-тай байгуулсан №1/1-г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ болон 2021.10.01-ний өдрийн түрээсийн гэрээний нэмэлт, өөрчлөлтийг цуцалсан учир нэхэмжлэлийг зөвшөөрөхгүй, харин гэрээг цуцалсаар байхад үл хөдлөх эд хөрөнгийг чөлөөлөхгүй эс үйлдэл гаргаж байгаа тул хууль бус эзэмшлээс албадан чөлөөлүүлнэ, мөн ******* *******" ХХК нь түрээсийн талбайн м.кв-ын үнийг 49.500 төгрөг болгохыг хүлээн зөвшөөрсөн атлаа гэрээ цуцлагдсанаас хойш өнөөдрийг хүртэл 685 м.кв талбайг 13,000 төгрөгөөр тооцож сарын 8.800.000 төгрөгийг төлсөөр байгаа, гэрээ цуцлагдсан даруйд түрээсийн талбайг суллаж өгөх үүргээ биелүүлсэн бол манай байгууллага түрээсийн талбайг зах зээлийн ханшийн дагуу бусдад 49.500 төгрөгөөр түрээслүүлж сард 33,915,420 төгрөгийн ашиг олох бүрэн боломжтой байсан, 2024.10.28-ны өдрийн байдлаар ******* ******* ХХК-ний түрээсийн төлбөрөө төлсөн болон төлөөгүй сарууд хугацаа хэтрүүлсэн хоног тутмын 0.5 хувийн алданги зэргийг тооцоход нийт 274,778,577 төгрөгийн хохирол учруулсан тул гэрээнээс учирсан хохирол, олох ёстой байсан орлого болох 274,778,577 төгрөгийг гаргуулна гэж сөрөг нэхэмжлэл гаргаж маргажээ.
3.1. Хариуцагч ХХК нэхэмжлэлийн шаардлагыг дараах байдлаар үгүйсгэж татгалзсан. ХХК нь худалдааны төвийг Булган ХХК-ийн өмчлөлд шилжүүлэхээр болсныг нийт түрээслэгч, ******* ******* ХХК-д мэдэгдэж гэрээний үүргээ биелүүлсэн. Иргэний хуулийн 297-р зүйлийн 297.1-т Эд хөрөнгө хөлслүүлэгч нь хөлслөгчийн эзэмшилд байгаа эд хөрөнгөө гуравдагч этгээдийн өмчлөлд шилжүүлсэн бол хөлслүүлэгчийн бүх эрх, үүрэг нь гуравдагч этгээд буюу шинэ өмчлөгчид шилжинэ гэж заасны дагуу түрээсийн гэрээний эрх, үүрэг Булган ХХК-д шилжиж " ХХК-ний хувьд гэрээний үүрэг дуусгавар болсон тул нэхэмжлэлийг зөвшөөрөхгүй гэж маргажээ.
4. Зохигчдын тайлбар, хэрэгт цугларсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн нотлох баримтаар дараах үйл баримт тогтоогдож байна. Үүнд:
I. Үндсэн нэхэмжлэлийн тухайд:
5. Нэхэмжлэгч ******* ******* ХХК нь ХХК-тай 2018 оны 10 дугаар сарын 18-ны өдөр №1/1-Г-З-Г дугаартай Түрээсийн гэрээ-г байгуулжээ./хх-11/
а/ Гэрээний ерөнхий нөхцөлөөр Баянзүрх дүүрэг, 2 дугаар хороонд / худалдааны төв/ байрлалтай, ХХК-ийн өмчлөлийн, худалдаа үйлчилгээний зориулалттай байрны нэг давхрын 1,100 м.кв талбайтай үл хөдлөх эд хөрөнгийг 1 м.кв талбайг 9,091 төгрөгөөр, 1 сарын түрээсийн төлбөрийг 10,000,000 төгрөг байхаар харилцан тохирч, нийт 3 жилийн хугацаагаар буюу 2021 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдрийг хүртэлх хугацаатай эзэмших, ашиглахаар гэрээний үндсэн нөхцөлийг харилцан тохиролцжээ.
б/ Түүнчлэн зохигчид 2021 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдөр №1/1-З-Г тоот түрээсийн гэрээний нэмэлт, өөрчлөлт гэрээг тус тус байгуулсан, энэхүү гэрээний ерөнхий нөхцөлөөр түрээсийн зүйлийн талбай, хэмжээнд өөрчлөлт оруулж 1,100 м.кв байсан талбайг 700 м.кв болго багасгасан, улмаар гэрээний 2.1-т заасан түрээсийн байрны нийт 700 м.кв талбайн 1 сарын түрээсийн төлбөрийг 8,800,000 төгрөг болгон өөрчилсөн, ... мөн ******* ******* ХХК нь ХХК-тай 2018 оны 10 дугаар сарын 18-ны өдөр №1/1-Г-З-Г дугаартай Түрээсийн гэрээ-ний 4.1 дэх хэсэгт заасан 3 жилийн хугацаа-г өөрчлөн, 2021.10.01-ний өдрөөс 2031.10.01-ний өдөр хүртэл 10 жилийн хугацаатай болгож сунгасан, мөн тус худалдааны төвийн 1 давхрын гадна нүүр хэсгийг металл фасадаар шинээр хийх засварын ажлыг түрээслэгч өөрийн зардлаар хийж гүйцэтгэх үүргийг тус тус хүлээсэн байх тул зохигчийн хооронд Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.1-т заасан Түрээсийн гэрээний харилцаа үүсжээ. /хх-17/
в/ Дээр дурдсан түрээсийн гэрээнүүдийн дагуу түрээслэгч нь гэрээний үүргийн ноцтой зөрчил гаргаагүй буюу цаг хугацаанд зохих төлбөрийг төлсөн, мөн гэрээний нэмэлтээр тохирсон фасадын ажлыг өөрийн хөрөнгөөр хийж гүйцэтгэсэн байхад нэг талын санаачилгаар гэрээг цуцалсан нь үндэслэлгүй гэж нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлагаа тодорхойлсонтой холбогдуулан хариуцагч ХХК нь түрээслэгч тал нь гэрээний үүргийг зөрчиж түрээслүүлэгчийн зөвшөөрөлгүйгээр дур мэдэн үйлчилгээний талбайг бусдад давхар түрээсэлсэн гэж маргасан боловч эдгээр үндэслэл, татгалзлаар нэхэмжлэлийн шаардлагыг үгүйсгэх үндэслэл тогтоогдоогүй гэж үзэв.
г/ Учир нь шүүх хуралдаанд гаргасан зохигчийн тайлбар, хэрэгт цугларсан нотлох баримтаар түрээслэгч ******* ******* ХХК нь талуудын хооронд байгуулсан түрээсийн гэрээний хэм хэмжээг ноцтой зөрчсөн гэх үйл баримт тогтоогдоогүй, мөн тухайн ноцтой зөрчил нь гэрээг нэг талын санаачилгаар цуцлах хууль зүйн үндэслэл болсон гэх үйл баримт нотлогдоогүй буюу Иргэний хуулийн 294 дүгээр зүйлийн 294.2.1-т нэг тал нь үүргээ гүйцэтгээгүй буюу зохих ёсоор гүйцэтгээгүй гэм буруутай бол нөгөө талын санаачилгаар цуцлах хууль зүйн үндэслэл нотлогдоогүй гэж үзэв.
6. Тодруулбал, ХХК нь ******* ******* ХХК-д хандаж 2023.11.01-ний өдөр хүргүүлсэн №23/41 албан бичигт ХХК тодорхой нөхцөл байдлын шалтгаанаар өөрийн өмчлөлийн худалдааны төвийг Булган ХХК-д 2024.01.01-ний өдрөөс эхлэн шилжүүлэн өгч байгаа бөгөөд зохих эрх бүхий бүртгэлийн байгууллагад бүртгүүлэх ажлыг дээрх өдрөөс өмнө хийхээр төлөвлөж байна. Иймээс 2018.10.18-ны өдөр бидний хооронд байгуулсан №1/1-Г-З-Г түрээсийн гэрээний хэрэгжилт 2024.01.01-ний өдрөөс эхлэн зогсож, гэрээтэй холбоотой эрх, үүргүүд энэ өдрөөс эхлэн хамааралгүй болж бидний ажиллагаа дуусаж байгааг үүгээр мэдэгдэж байна гэжээ. /хх-31/
а/ Уг мэдэгдлээр, ХХК нь өөрийн өмчлөлийн үл хөдлөх эд хөрөнгийг Булган ХХК-д шилжүүлэхтэй холбоотойгоор түрээсийн гэрээний эрх, үүрэг мөн адил шинэ өмчлөгчид шилжиж байгаа талаар түрээслэгчид мэдэгдсэн, харин гэрээтэй холбоотой бусад асуудлын /цуцлах, сунгах гэх мэт/ талаар аливаа хүсэл, зориг, саналыг илэрхийлээгүй байх тул ******* ******* ХХК болон ХХК нарын хооронд байгуулсан түрээсийн гэрээний харилцаанд зөрчил үүсэж байсан гэж үзэх үндэслэл болохгүй.
7. Түүнчлэн Иргэний хуулийн 297 дугаар зүйлийн 297.1-т Эд хөрөнгө хөлслүүлэгч нь хөлслөгчийн эзэмшилд байгаа эд хөрөнгөө гуравдагч этгээдийн өмчлөлд шилжүүлсэн бол хөлслүүлэгчийн бүх эрх, үүрэг нь гуравдагч этгээд буюу шинэ өмчлөгчид шилжинэ гэж заасан, мөн хуулийн 110 дугаар зүйлийн 110.1-т Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрх хэлцлийн үндсэн дээр нэг этгээдээс нөгөөд шилжиж байгаа бол уг хэлцлийг үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэлийн газар бүртгүүлснээр өмчлөх эрх шинэ өмчлөгчид үүсэж, өмнөх өмчлөгчийн өмчлөх эрх дуусгавар болно гэж заажээ.
а/ Тодруулбал ХХК нь Булган ХХК-д үл хөдөх эд хөрөнгийг 2024.01.30-ны өдрийн Үл хөдлөх эд хөрөнгийг Бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлсэн, мөн 2024.02.15-ны өдөр өмчлөх эрхийн гэрчилгээгээр ХХК нь шилжүүлэн авсан байх тул энэ хугацаанаас өмнө ХХК болон ******* ******* ХХК нарын хооронд байгуулсан түрээсийн гэрээний эрх, үүрэг бусдад шилжсэн гэж үзэх хууль зүйн үндэслэлгүй юм.
8. Хариуцагчийн төлөөлөгч нь 2024.01.01-ний өдрөөс ХХК-ийн түрээсийн гэрээний эрх, үүрэг нь Булган ХХК-д шилжсэн гэх тайлбарыг шүүх хуралдаанд гаргасан боловч түрээсийн гэрээний эрх, үүргийг ХХК нь ХХК-иас шилжүүлэн авсан гэх үйл баримт нотлогдоогүй тул Иргэний хуулийн 297 дугаар зүйлийн 297.1-т заасны дагуу үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийг улсын бүртгэлээр шилжүүлэн аваагүй байхад бусдын байгуулсан түрээсийн гэрээг хөндлөнгийн гуравдагч этгээд цуцлах тухай асуудал хөндөгдөхгүй юм.
9. Иймд, хуульд зааснаар Түрээсийн гэрээний эрх, үүрэг Булган ХХК-д бүрэн шилжээгүй байхад нэг талын санаачилгаар буюу Булган ХХК нь гэрээг цуцалсан нь үндэслэлгүй бөгөөд ХХК болон ******* ******* ХХК нарын хооронд 2018 оны 10 дугаар сарын 18-ны өдөр байгуулсан №1/1-Г-З-Г дугаартай Түрээсийн гэрээ болон түүний нэмэлт, өөрчлөлтийг цуцлах боломжгүй юм.
10. Түүнчлэн хариуцагчийн төлөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа, нэхэмжлэгч гэрээнд заасан үүргээ биелүүлээгүй буюу гуравдагч этгээдэд үл хөдлөх эд хөрөнгийг давхар түрээсэлсэн нь гэрээний ноцтой зөрчилд хамаарах тул гэрээг цуцлах үндэслэл болсон гэж тайлбарласан, мөн уг үндэслэлээр гэрээг цуцлахдаа ******* ХХК-иас өмчлөх эрхийг шилжүүлэн авсан буюу үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээ нь Булган ХХК-ийн өмчлөлд шилжсэн хугацаа болох 2024.02.15-ны өдрөөр тасалбар болгон гэрээг цуцалсан гэх тайлбарыг гаргасан боловч, ХХК нь үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэлээр өмчлөх эрхийг шилжүүлэн авсан хугацаанаас хойш түрээслэгч ******* ******* ХХК нь түрээсийн гэрээний үүргийг ноцтой зөрчсөн гэх үйл баримт тогтоогдоогүй байна.
11. Мөн ХХК нь түрээслэгч ******* ******* ХХК-д холбогдуулан гэрээний үүрэг зөрчсөн гэх үндэслэлээр гэрээг цуцлах талаарх аливаа саналыг гаргаж байсан гэж үзэх үндэслэл хэрэг цугларсан тогтоогдоогүй байна.
а/ Тодруулбал, ХХК-ийн 2023.12.28-ны өдрийн №А-1207 албан бичигт өмчлөх эрхийг өөртөө шилжүүлэн авч байгаатай холбоотойгоор ******* ******* ХХК-д мэдэгдэл хүргүүлсэн байх бөгөөд уг мэдэгдэлд ...танай байгууллагад тэргүүн ээлжид шилжүүлэх түрээслэх боломжгүй, ... өмчлөх эрхээ шилжүүлэхэд саад учруулсан үйлдэл, түрээсийн гэрээ хүчин төгөлдөр бус байх шинжийг агуулсан тул хамтран ажиллах боломжгүй гэж дурджээ.
Иймд түрээслэгч нь гэрээний үүрэг зөрчсөнтэй холбоотойгоор гэрээг цуцлах саналыг түрээслүүлэгч гаргаж байсан гэх үйл баримт ХХК нь өмчлөх эрхийг ХХК-иас албан ёсоор шилжүүлж авахаас ч өмнө болон хойно бий болж байгаагүй гэж үзэх үндэслэлтэй байна.
12. Түүнчлэн хариуцагч ХХК нь 2024.02.15-ны өдрөөр тасалбар болгон гэрээг цуцалсан гэх эрх зүйн үндэслэлийг тайлбарлахдаа, үл хөдлөх хөрөнгийн шинэ өмчлөгчийн хувьд түрээслэгчтэй гэрээ, хэлцлийг шинэчлэн байгуулах, нэмэлт өөрчлөлт оруулах, давхар түрээслүүлсэн асуудлыг шийдвэрлэх, санал солилцох зорилгоор хамтран ажиллах саналыг амаар болон бичгээр удаа дараа мэдэгдсэн боловч үүргийн гүйцэтгэлд саад учруулж, гэрээний хэд хэдэн заалтыг ноцтой зөрчсөн тул хүндэтгэн үзэх үндэслэлээр гэрээнээс татгалзах шалтгаан болсон гэж тайлбарлажээ.
13. Иргэний хуулийн 294 дүгээр зүйлийн 294.2-т түрээсийн болон эд хөрөнгө хөлслөх гэрээг хүндэтгэн үзэх шалтгаанаар цуцлах үндэслэлийг журамласан боловч түрээслэгч ******* ******* ХХК нь үүргийн гүйцэтгэлд саад учруулж, гэрээний хэд хэдэн заалтыг ноцтой зөрчсөн гэх үндэслэл тогтоогдоогүй тул нэг талын санаачилгаар гэрээг цуцалсан нь хуульд нийцээгүй байна.
14. Хариуцагч ХХК нь хөлслүүлэгчийн санал болгосон 1 м.кв-ийг 49,500 төгрөгөөр тогтоосон үнийн саналыг хариуцагч зөвшөөрөөгүй учир гэрээг цуцлах үндэслэл болсон гэж тайлбарласан боловч зохигчид түрээсийн үнийн талаар удаа дараа санал солилцсон, улмаар 1 м.кв-ийн үнийг 45,000 төгрөг байхаар харилцан тохирсон гэх нэхэмжлэгчийн тайлбартай хариуцагч маргаагүй бөгөөд тухайн үнийн дүнгийн хувьд санал нэгдсэн талаар хуралдаанд зөвшөөрчээ. Харин урт хугацааны буюу түрээсийн гэрээний хугацааг 10 жилээр үргэлжлүүлэх нэхэмжлэгчийн саналыг хариуцагч зөвшөөрөөгүй буюу гэрээний хугацааг багасгах санал гаргаснаас шалтгаалан зохигчид эвлэрэн нэгдээгүй талаар хэн алин нь тайлбар гаргажээ.
15. Талуудын хооронд байгуулсан түрээсийн гэрээг ХХК нь өмчлөх эрх шилжсэн 2024.02.15-ны өдрөөр тасалбар болгон цуцалсан гэх тайлбарыг хариуцагчийн төлөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан, гэрээг цуцалсан гэх асуудлыг эс зөвшөөрч зохигчид маргасан тул түрээсийн гэрээг цуцалсан гэж үзэх үндэслэлтэй байна.
16. Харин цуцалсан үндэслэл, шалтгаан нь дээр дурдсанаар хуульд заасан журмын дагуу явагдаагүй, хуульд нийцээгүй байх тул түрээсийн гэрээг цуцалсан нь хууль бус болохыг тогтоолгох нэхэмжлэлийн шаардлага нь эрх зүйн үндэслэлтэй гэж дүгнэв.
17. Нэхэмжлэгч нь ******* ******* ХХК болон ******* ХХК-иудын хооронд байгуулагдсан 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 1/1-Г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ болон 2021 оны 10 сарын 01-ний өдрийн №1/1-Г-3-1 тоот түрээсийн гэрээний нэмэлт, өөрчлөлтийн гэрээг ХХК ******* ХХК-ийн зүгээс цуцалсан нь хууль бус болохыг тогтоолгох, 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 1/1-Г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ болон 2021 оны 10 сарын 01-ний өдрийн №1/1-Г-3-1 тоот түрээсийн гэрээний нэмэлт өөрчлөлт-ийг дагаж мөрдөхийг хариуцагч нарт даалгах тухай нэхэмжлэлийг шүүхэд гаргасан, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад өмчлөх эрхийг шилсэнтэй холбоотойгоор хариуцагч ХХК-д холбогдуулан гаргасан шаардлагаасаа татгалзсан, нэхэмжлэлийн шаардлагыг зөвхөн ХХК-д холбогдуулан тодруулсан, уг нэхэмжлэлийн шаардлагын хүрээнд зохигч маргажээ.
18. Иймд ******* ******* ХХК болон ******* ХХК-иудын хооронд байгуулагдсан 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 1/1-Г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ болон 2021 оны 10 сарын 01-ний өдрийн №1/1-Г-3-1 тоот түрээсийн гэрээний нэмэлт, өөрчлөлтийн гэрээг ******* ХХК-ийн зүгээс цуцалсан нь хууль бус болохыг тогтоох нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж шийдвэрлэх үндэстэй гэж үзэв.
19. Мөн нэг талын санаачилгаар түрээсийн гэрээг цуцалсан нь хуульд нийцээгүй тул Иргэний хуулийн 297 дугаар зүйлийн 297.1-т зааснаар хөлслүүлэгчийн бүх эрх, үүрэг нь гуравдагч этгээд буюу шинэ өмчлөгч ХХК-д шилжсэнтэй холбоотойгоор 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 1/1-Г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ болон 2021 оны 10 сарын 01-ний өдрийн №1/1-Г-3-1 тоот түрээсийн гэрээний нэмэлт өөрчлөлт-ийг дагаж мөрдөхийг хариуцагч ******* ХХК-д даалгах эрх зүйн үр дагавар үүснэ.
20. Иймд ХХК-д холбогдуулан ******* ******* ХХК болон ******* ХХК-иудын хооронд байгуулагдсан 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 1/1-Г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ болон 2021 оны 10 сарын 01-ний өдрийн №1/1-Г-3-1 тоот түрээсийн гэрээний нэмэлт, өөрчлөлтийн гэрээг ******* ХХК-ийн зүгээс цуцалсан нь хууль бус болохыг тогтоолгох, 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 1/1-Г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ болон 2021 оны 10 сарын 01-ний өдрийн №1/1-Г-3-1 тоот түрээсийн гэрээний нэмэлт өөрчлөлт-ийг дагаж мөрдөхийг хариуцагч ******* ХХК-д даалгах тухай, нэхэмжлэгч ******* ******* ХХК-ийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангаж, хариуцагч ХХК-д холбогдох нэхэмжлэлийн шаардлагаасаа нэхэмжлэгч татгалзсаныг баталж, хариуцагч ХХК-д холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.
II. Сөрөг нэхэмжлэлийн тухайд:
1. Хариуцагч ХХК нь "******* ******* ХХК-тай байгуулсан түрээсийн гэрээг нэг талын санаачилгаар буюу хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуцалсан боловч ******* Дэлгүүр ХХК нь үл хөдлөх эд хөрөнгийг өөрийн санаачилгаар суллаж өгөхгүй байгаа тул Баянзүрх дүүргийн 22-р хороонд байрлах худалдааны төвийн 1 давхарт байрлах 700м.кв талбайгаас ******* Дэлгүүр ХХК-г албадан чөлөөлүүлнэ гэж сөрөг нэхэмжлэлээр шаарджээ.
2. Түүнчлэн 2024.01.01-ний өдрөөр тасалбар болгон гэрээг цуцалсан, ******* *******" ХХК гэрээ цуцлагдсан даруйд түрээсийн талбайг суллаж өгөх үүргээ биелүүлсэн бол түрээсийн талбайг зах зээлийн ханшийн дагуу бусдад 1 м.кв талбайг нь нь 49.500 төгрөгөөр түрээслүүлж сард 33.915.420 төгрөгийн ашиг олох бүрэн боломжтой байсан, 2024.10.28-ны өдрийн байдлаар ******* ******* ХХК-ийн түрээсийн төлбөрөө төлсөн, төлөөгүй саруудад хугацаа хэтрүүлсэн хоног тутмын 0.5 хувийн алданги зэргийг тооцоход 274,778,577 төгрөгийн хохирол учирсан гэх үндэслэлээр, гэрээний үүрэг зөрчсөний улмаас учирсан хохирол, олох ёстой байсан орлого зэрэгт 274,778.577 төгрөгийг Иргэний хуулийн 227 дугаар зүйлийн 227.1-т зааснаар нэхэмжлэгчээс гаргуулахаар нэхэмжлэлийн шаардлагаа нэмэгдүүлсэн байна.
3. Шүүх, үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлага болох түрээсийн гэрээг хууль бусаар цуцалсан болохыг тогтоолгох, түрээсийн гэрээ, түүний нэмэлт, өөрчлөлтийг дагаж мөрдөхийг хариуцагчид даалгаж, үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж шийдвэрлэхдээ нэг талын санаачилгаар түрээсийн гэрээг цуцалсан нь хуульд нийцээгүй тул түрээсийн гэрээг дагаж мөрдөх үндэслэлтэй болохыг шийдвэрлэснээр хууль бус эзэмшлээс албадан чөлөөлүүлэх шаардлага үгүйсгэгдэнэ.
4. Иргэний хуулийн 90 дүгээр зүйлийн 90.1-т зааснаар хөрөнгийг хууль ёсоор эзэмшиж байгаа буюу түүнийг эзэмших эрхтэй болох нь тодорхой байгаа этгээдийг шударга эзэмшигч гэх бөгөөд ХХК болон ******* ******* ХХК-ийн хооронд байгуулсан түрээсийн гэрээний дагуу ******* ******* ХХК нь үл хөдлөх эд хөрөнгийг эзэмшиж, ашиглаж байгаа, үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагаар түрээсийн гэрээний эрх, үүрэг хэвээр үргэлжлэх үр дагавар үүсэх бөгөөд Иргэний хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.1-т зааснаар түрээслэгчийг хууль бус эзэмшлээс албадан чөлөөлүүлэх шаардлагыг хангах эрх зүйн үндэслэлгүй байна.
5. Иргэний хуулийн 227 дугаар зүйлийн 227.1-т Гэрээний нэг тал үүргээ зөрчсөн бол нөгөө тал нь гэрээнээс татгалзсантай холбогдон учирсан хохирлыг арилгуулахаар шаардах эрхтэй бөгөөд нэхэмжлэгч ******* ******* ХХК нь ХХК-тай байгуулсан түрээсийн гэрээний үүргийг зөрчсөний улмаас гэрээг цуцалсан, гэрээнээс татгалзсан гэх үйл баримт нотлогдоогүй тул гэрээний үүрэг зөрчсөний улмаас учирсан хохирол, олох ёстой байсан орлогыг шаардах эрхгүй юм.
6. 2024.10.28-ны өдрийн байдлаар ******* ******* ХХК-ийн түрээсийн төлбөрөө төлсөн болон төлөөгүй саруудад хугацаа хэтрүүлсэн хоног тутмын 0.5 хувийн алдангийг олох ёстой байсан орлогоос тооцон гаргуулах хууль зүйн үндэслэлгүй тул энэ хэсэгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгох үндэстэй гэж дүгнэв.
7. Үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлага бүрэн хангагдсан нь сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг үгүйсгэх хууль зүйн үндэслэл болох тул ******* ******* ХХК-д холбогдуулан, Баянзүрх дүүргийн 22-р хороонд байрлах худалдааны төвийн 1 давхарт байрлах 700 м.кв талбайгаас ******* Дэлгүүр ХХК-ийг албадан чөлөөлүүлэх, гэрээний үүрэг зөрчсөний улмаас учирсан хохирол, олох ёстой байсан орлого болох 274,778,577 төгрөгийг гаргуулах тухай хариуцагч ХХК-ийн сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.
Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.1, 115.2.1, 116, 118 дугаар зүйлүүдэд заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:
1. Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.1, 294 дүгээр зүйлийн 294.1, 294.2, 297 дугаар зүйлийн 297.1-т зааснаар ******* ******* ХХК болон ******* ХХК-иудын хооронд байгуулагдсан 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 1/1-Г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ болон 2021 оны 10 сарын 01-ний өдрийн №1/1-Г-3-1 тоот түрээсийн гэрээний нэмэлт, өөрчлөлтийн гэрээг ******* ХХК-ийн зүгээс цуцалсан нь хууль бус болохыг тогтоож, 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 1/1-Г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ болон 2021 оны 10 сарын 01-ний өдрийн №1/1-Г-3-1 тоот түрээсийн гэрээний нэмэлт өөрчлөлт-ийг дагаж мөрдөхийг хариуцагч ******* ХХК-д даалгасугай.
2. Иргэний хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.1, 227 дугаар зүйлийн 227.1-т зааснаар, худалдааны төвийн 1 давхарт байрлах 700 м.кв талбайгаас ******* Дэлгүүр ХХК-ийг албадан чөлөөлүүлэх, гэрээний үүрэг зөрчсөний улмаас учирсан хохирол, олох ёстой байсан орлого 274,778,577 төгрөгийг гаргуулах тухай хариуцагч ХХК-ийн сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосугай.
3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.5-д зааснаар хариуцагч ХХК-д холбогдох, ******* ******* ХХК болон ******* ХХК-иудын хооронд байгуулагдсан 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 1/1-Г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ болон 2021 оны 10 сарын 01-ний өдрийн №1/1-Г-3-1 тоот түрээсийн гэрээний нэмэлт, өөрчлөлтийн гэрээг цуцалсан нь хууль бус болохыг тогтоолгох, 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 1/1-Г-3-1 тоот Түрээсийн гэрээ болон 2021 оны 10 сарын 01-ний өдрийн №1/1-Г-3-1 тоот түрээсийн гэрээний нэмэлт өөрчлөлт-ийг дагаж мөрдөхийг даалгах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагаас нэхэмжлэгч ******* ******* ХХК татгалзсаныг баталж, хариуцагч ХХК-д холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгосугай.
4. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56,1, 60 дугаар зүйлийн 60.1-т зааснаар нэхэмжлэгч ******* ******* ХХК-ийн улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 140,400 төгрөг, хариуцагч ХХК-ийн улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн /70,200+1,531,842/ 1,602,042 төгрөгийг улсын төсөвт хэвээр үлдээж, хариуцагч ХХК-иас улсын тэмдэгтийн хураамжид 140,400 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч ******* ******* ХХК-д олгосугай.
5. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 119.4, 119.7-д зааснаар шүүхийн шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох бөгөөд шүүх хуралдаанд оролцогч тал шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг гардан авах үүрэгтэй. Гардан аваагүй нь хуульд заасан журмын дагуу давж заалдах гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүйг дурдсугай.
6. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 дугаар зүйлийн 120.2-т зааснаар зохигч, түүний төлөөлөгч, өмгөөлөгч, шийдвэрийг гардан авсан өдрөөс хойш 14 хоногийн дотор Нийслэлийн иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.
ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ Ц.АМАРМЭНД