МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн х шатны тойргийн шүүхийн шүүгч Л.Э даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдаы тхимд хийсэн хуралдааар,

Нэхэмжлэгч: Монгол Улсын иргэн ******* регистрийн дугаартай, тоот хаягт оршин суух Б******* овогт Н******* Ө******* нэхэмжлэлтэй,

Хариуцагч: Монгол Улсын хуулийн этгээд ******* регистрийн дугаартай,  оршин байрлах Монголын төмөр зам ТӨХК-нд холбогдох,

Урьд эрхэлж байс ажилд эгүүлэн тогтоолгох, ажилгүй байс хугацаы цалин хөлстэй тэнцэх нөхөн олговор гаргуулах, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх тухай нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийг хян хэлэлцэв.

Шүүх хуралдад: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Э*******, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Г.Н*******, шүүх хуралдаы нарийн бичгийн дарга Г.Тамжид оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Нэхэмжлэгч шүүхэд гаргас нэхэмжлэл болон шүүх хуралдад өмгөөлөгчийн хамт гаргас нэхэмжлэлдээ:

Миний бие Н******* овогтой Ө******* нь 2014 онд дээд сургуульд суралцаж инженер мэргэжил эзэмшиж төгссөн.   ХНН-т 2015-2023 онд ТЗ-ын Улабаатар татах хэсэгтг Зүтгүүрийн Завсарчин, Зүтгүүрийн хулээн авагч, Хос дугуйн цехийн мастераар тус тус ажиллаж байс. МТЗ ТӨХК-нд 2023 оны 5-р сараас Зүтгүүрийн засварын хулээн авагч, Зүтгүүрийн депогийн дарга, Засварын хулээн авагчаар тус тус ажиллаж байс. Миний бие УБТЗ-аас ажил хөдөлмөрийн гараагаа эхлүүлсэн, өөрийн бүтээлч хөдөлмөрөө үнэнчээр зориулс, төмөр замын байгууллагадаа ямагт талархаж явдаг. МТЗ ТӨХК-ийн гүйцэтгэх захирлын 2024 оны 11 дугээр сарын 01-ний өдрийн Н.Ө******* хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг дуусгавар болгох тухай Б/6З6 дугаар тушаалаар 2024 оны 11 дүгээр сарын 05-ны өдрөөр хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг дуусгавар болгож, үүрэгт ажлаас чөлөөлсөн. Би ажиллаж байх хугацадаа урд нь я нэгэн сахилгын шийтгэл хүлээж байгаагүй. Хөдөлмөрлөх чиг үүргээ үнэнчээр хэрэгжүүлж ирсэн. 2024 оны 11 сарын 07-ны өдөр Монголын төмөр зам ТӨХК-ын Гүйцэтгэх захирлын Н.Ө******* хөдөлмөр эрхлэтийн харилцааг дуусгавар болгох тухай 2024 оны 11 сарын 01-ний Б/6З6 дугаар тушаалыг хулээн авч, миний хөдөлмөрлөх эрхийг ноцтой хохироосон байх тул Монголын төмөр зам ТӨХК-д Хөдөлмөрийн эрхийн га таслах комисс байгуулагдаагүй тул Сүхбаатар дүүргийн хөдөлмөрийн эрхийн га зохицуулах гурв талт хороонд гомдлоо 2024 оны 11 сарын 13-ны өдөр гаргаж, тус хороо 2024 оны 12 сарын О6-ны өдөр хуралдс боловч хариуцагч ирээгүйгээс нэг удаа хойшлон 2024 оны 12 сарын 13-ны өдөр дахин хуралдаж хариуцагчид товийг мэдэгдсэн боловч дахин ирээгуй тул урьдчилс шийдвэрлэх ажиллагааг дуусгавар болгож, тус хорооны 132 дугаар хуралдаы шийдвэр/тэмдэглэлийг гарг ирүүлсэн тул уг шийдвэр тэмдэглэлийг 2024 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр хүлээн авч энхүү гомдлыг гаргаж байна.

Нэг. Монголын төмөр зам ТӨХК-ны гүйцэтгэх захиралын 2024 оны 11 сарын 01-ний Б/636 дугаар тушаал бодит үндэслэлгүй болсон талаар: 2024 оны 09 сарын 16-ны өдөр Цогтцэций өртөөнөөс их засварт хүргүүлэхээр DF7g-2401 зүтгүүрийг гал тэргэнд холбож найруулах уед тус зүтгүүрт агаарын сийгэлт гарч, тухайн зүтгүүр гаалийн бүрдэл хийгдэж лацтай байсны улмаас зүтгүүрийн бүхээгт нэвтрэх боломжгүй байс тул гадна талаас нь засч зүтгүүрийг хэвийн болгож хөдөлгөөнд оролцуулж, зүтгүүрийг депогийн даргын хувьд Замын-Үүд өртөө хүртэл дагаж хүлээлгэн өгөхөөр машинаар дагаж байс. Тус зүтгүүрийг Зүүнбаян өртөөнд ирэхэд нь үзлэг хийж, зүтгүүрийн хос дугуйнуудад гэмтэл гарс байсныг илрүүлж, болзошгүй эрсдлээс урьдчил сэргийлсэн. Энэхүү гэмтэл нь түүчээ зүтгүүрийн машинч нарт мэдэгдээгүй, мөн 340 км зайтай байрлах Хулгийн шд зөрлөгт вагон үзэгч үзлэг хийхэд тус тус илрээгүй байдаг. Монголын төмөр зам ТӨХК-ын хувьд их засварт явуулах илчит тэргэнд гаалийн хяналтын үзлэгийн Цогт цэций өртөөнд хийлгээд явуулдаг. Энэ нь тухайн илчит тэргэнд гаалийн хяналт үзлэг хийгдэж, гаалийн лац тавьсны дараа нэвтрэх боломжгүй болох нөхцлийг бүрдүүлдэг. Өөрөөр хэлбэл хүргэгч машинчтай явах боломжгүй болгодог. Гаалийн талаарх энэхүү шийдвэрийн улмаас МТЗ ТӨХК-ны илчит тэрэгнүүд их засварт хүргэгчгүй явах болсон. Тухайн DF7g-2401 серийн илчит тэрэгний хувьд хүйтэнд шилжүүлж, их засварт явуулах технологи байдаггүй. Өөрөөр хэлбэл тус байгууллагын жирийн ажилчдын хувьд өөрсдөөс хамаарах ажил үйлчилгээг хийж явсаар ирсэн. Харин ажилтны хувьд гарч болох эрсдлийг тасл зогсоосоор атал буруутгаж байгаад гомдолтой байна. Төмөр замын байгууллагад тээврийн хяналтын алба ажилладаг. Төмөр замын тээврийн аюулгуй байдалд хяналт тавих чиг үүрэгтэй Монголын төмөр зам ТӨХК-ны тээврийн аюулгүй байдлыг хгаж чадахгүй байгаагаас жирийн ажилчид хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хагахын тулд өөрсдөөс шалтгаалах ажлуудыг хийж гүйцэтгэсний төлөө хариуцлага хүлээх болсонд гомдолтой байна. Дээрх дутагдалтай холбогдуул МТЗ ТӨХК-ийн Гүйцэтгэх захирлын 2024 оны 11 дүгээр сарын 01-ний өдрийн Н.Ө******* хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг дуусгавар болгох тухай Б/6З6 дугаар тушаалаар 2024 оны 11 дугээр сарын 05-ны өдрөөр хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг дуусгавар болгож, үүрэгт ажлаас чөлөөлсөн. Төмөр замын тээврийн ажилт нь Зам, тээврийн хөгжлийн сайдын 2020 оны 8 дугаар сарын 17-ны өдрийн 154 дүгээр тушаалын 14-р хавсралаар батладс Галт тэрэгний хөдөлгөөнтэй шууд холбоотой ажилтны сахилгын тусгай журам, ажлын цагийн хуваарь, хөдөлмөрийн нөхцөлцөөр тогтоосон хөдөлмөрийн тусгай сахилгыг хүлээдэг. Энэхүү тушаалын 7 дугаар булэгт Сахилга, хариуцлагыг тогтоосон бөгөөд төмөр замын тээврийн гологдол гаргас, гологдол гаргах нөхцлийг бүрдүүлсэн болон ёс зүйн зөрчил гаргас бол үндсэн цалинг З сар 20 хувиар бууруулах, сахилгын шийтгэл ногдуулах, зэргээр зөрчлийг судл бүртгэдэг. Миний хувьд я зөрчилд холбогдож байгаа тухайгаа ч мэдэхгүйгээр хариуцлага хүлээх болсондоо гомдолтой байна.

Хоёр. Монголын төмөр зам ТӨХК-ны гүйцэтгэх захирлын 2024 оны 11 дүгээр сарын 01-ний Б/6З6 дугаар тушаал хөдөлмөрийн тухай хууль тогтоомжийг зөрчсөн талаар:

Хөдөлмөрийн тухай хуульд ажил олгогч саачл хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг цуцлахдаа ажилтнаас гаргас зөрчилтэй нь холбогдуул тайлбар авах, Хөдөлмөрийн тухaй хуулийн 80.1-д заасны аль тохирох үндэслэлээр хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг цуцлах, хөдөлмөрийн тухай хуулийн 83.4-д Ажил олгогч ажитны хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг дуусгавар болгосон тухай шийдвэрийг ажил хүлээлцэхээс өмнө бичгээр, эсхүл цахим хэлбэрээр гаргаж, ажилтд тилцуулж, уг шийдвэрийн хувийг хүлээлгэн өгнө; Заасны дагуу ажилтд тушаалыг ажил хүлээлцэхээс өмнө хүлээлгэн өгөх мөн хуулийн 123.4-д Сахилгын зөрчил гаргс өдрөөс, эсхүл зөрчил үргэлжилсэн тохиолдолд зөрчил гаргас сүүлийн өдрөөс хойш зурга сар, ажил oлrогч түүнийг илрүүлсэнээс хойш нэг сарын дотор хөдөлмөрийн сахилгын шийтгэл ногдуулна. заас хугацааг сахилгын шийтгэл ногдуулахдаа баримтлах үүрэгтэй.

1. Н.Ө******* би Монголын төмөр зам ТӨХК-ны Зүтгүүрийи депогийн даргын ажил үүргийг 2024 оны 09 сарын 16-ны өдрөөр засварын хүлээн авагчаар томилсон болохыг 2024 оны 09 сарын 18-ны өдөр надаа утсаар мэдэгддэг, миний ажлын байрыг өөрчилсөн тушаалыг өнөөдрийг хүртэл хүлээн аваагүй, зүтгүүрийн депогийн даргын ажил хүлээлцүүлэх комисс гараагүй байх тул ажлыг хүлээлцээгүй өнөөдрийг хүрсэн. Харин миний хөдөлмөрийн гэрээг цуцалс тушаал нь зүтгүүрийн депогийн Засварын хүлээн авагч Н.Ө******* үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөхөөр гаргас нь үндэслэлгүй болсон. Өөрөөр хэлбэл миний зүтгүүрийн депогийн засварын хүлээн авагчийн ажлыг 2024 оны 10 сарын 26-ны өдрөөс эхлэн хийж гүйцэтгэж эхэлсэн бөгөөд засварын хүлээн авагчийн хийж гүйцэтэх ажил үүрэгтэй холбоотой я нэгэн зөрчил дутагдал гаргаагүй ажиллас. Өөрөөр хэлбэл надад өмнө эрхлэж байс зүтгүүрийн депогийн даргын ажил үүрэгтэй холбогдуул сахилгын шийтгэл хүлээлгэсэн нь үндэслэлгүй болсон.

2. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 80 дугаар зүйлийн 80.1-д Хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг дараах үндэслэлээр ажил олгогчийн саачилгаар цуцалж болно гэж заас бөгөөд хуульд 6 үндэслэл байдаг. Энэхүү үндэслэлийг алийг нь баримтлалгүйгээр хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг цуцалс нь хуулийн үндэслэлгүй болсон.

3. Мөн тушаал гарахаас өмнө надад тилцуулаагүй, 2024 оны 11 сарын 07-ны өдөр Н.Ө******* хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг дуусгавар болгох тухай Монголын төмөр зам ТӨХК-ийн гүйцэтгэх захирлын 2024 оны 11 сарын 01-ний Б/6З6 дугаар тушаалыг хүлээн авс байдаг.

4. Маргад холбогдох дутагдал 2024 оны 09 сарын 16-ны өдөр гарч, шуурхай хурлыг 2024 оны 10 сарын 05-ны өдөр хийсэн байдаг. Мөн тушаалыг 2024 оны 11 сарын 01-ний өдөр гаргас гэдэг боловч тушаал гаргахаас өмнө тилцуулаагүй, тухайн өдөр гүйцэтгэх захирал Б.О нь Хонг Конг-д томилолтоор ажиллаж байс, тушаалыг 2024 оны 11 дүгээр сарын 07-ны өдөр тилцуул шийдвэрийн хувийг хүлээлгэн өгсөн. Үүнээс өмнө надад цахим болон аливаа бусад хэлбэрээр тус тушаал тилцуулагдаж байгаагүй зэргээс үзвэл ажил олгогч хөдөлмөрийн тухай хуулийн 123.4-д Сахилгын зөрчил гаргас өдрөөс, эсхүл зөрчил үргэлжилсэн тохиолдолд зөрчил гаргас сүүлийн өдрөөс хойш зурга сар, ажил олгогч түүнийг илрүүлснээс хойш нэг сарын дотор хөдөлмөрийн сахилгын шийтгэл ногдуулна. гэснийг илэрхий зөрчсөн гэж үзэхээр байна. Иймд ажилд эгүүлэн тогтоолгох, ажилгүй байс хугацаы цалин хөлсөө гаргуулах, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлж өгнө үү гэв.

 

Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүхэд болон шүүх хуралдад гаргас хариу тайлбартаа: Иргэн Н.Ө******* нь Монголын төмөр зам ТӨХК-ийн гүйцэтгэх захирлын 2024 оны 11 дүгээр сарын 01-ний өдрийн Б/6З6 дугаартай тушаалыг хүчингүй болгуулж, ажилд эгүүлэн тогтоолгох, ажилгүй байс хугацаы цалинг гаргуулж, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалыг нөхөн төлүүлэх тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь эс зөвшөөрч дараах тайлбарыг гаргаж байна.

Монголын төмөр зам ТӨХК-ийн Цогтцэций згилаа, Зүтгүүрийн депогийн Засварын хүлээн авагч Н.Ө******* нь Зам тээвэр хөгжлийн сайдын 2020 оны 8 дугаар сарын 17-ны өдрийн А154 дүгээр тушаалын 14 дүгээр хавсралтаар батлагдс галт тэрэгний хөдөлгөөнтэй шууд холбоотой ажилтны сахилгын тусгай журам, ажлын цагийн хуваарь, хөдөлмөрийн нөхцөл-ийн 2.1.2-т зааснаар ажилт нь төмөр замын нийтлэг багц дүрэм журмын шаардлага, төмөр замын тээврийн тасралтгүй, найдвартай, аюулгүй үйл ажиллагааг хгахад чиглэсэн чиг үүргийг бүрэн гүйцэтгэх заалтыг зөрчсөн, Мөн Төмөр замын техник ашиглалтын журам-ын 8.1.1-д зааснаар Төмөр замын барилга, байгууламж тоног төхөөрөмжийн үзлэгийг тэдгээрийг шууд хариуцдаг ажилт мөн эдгээр барилга, байгууламж, тоног төхөөрөмжийг хариуцдаг салбар нэгжийн дарга удирдах ажилт тогтоосон дүрэм, журам, зааврын дагуу хийж тээврийн тасралтгүй хэвийн ажиллагаа, галт тэрэгний хөдөлгөөний аюулгүй ажиллагааг хгуулна, 11.2.3-т зааснаар Зүтгүүрийн засвар үйлчилгээ хариуцс нэгжийн мастер, хүлээн авагч, инженер, дарга болон зүтгүүрийн асуудал эрхэлсэн салбарын дарга байцаагч техникийн үйлчилгээ болон засварын чарт байнга хяналт тавина гэх заалтыг зөрчсөн.  Галт тэрэгний хөдөлгөөний журам-ын 16.24-т зааснаар ажиллагаагүй байдалд байгаа зүтгүүрийг тэдгээрийн техникийн байдлыг шалгас тухай акт тавьсны дараа зүтгүүрийн депогийн даргын захиалгаар явуулна. Актд зүтгүүрийн явах зөвшөөрөгдсөн хурд заагдс байна. актын 2 дугаар хувийг зүтгүүрийн хүргэгчид гардуулна гэснийг тус тус зөрчиж ажлаа харилц хүлээлцэлгүй, техник үйлчилгээний чарт байнгын хяналт тавиагүй гэх тус тус заалтуудыг зерчиж ажлын хариуцлага алдс нь Монголын төмөр зам ТӨХК-ийн Хөдөлмөрийн дотоод журмыг зөрчсөн атлаа Гүйцэтгэх захирлын тушаалыг хуульд нийцээгүй гэж хүчингүй болгуупахаар гаж буй нь хууль зүйн үндэслэлгүй юм. 

Иймд Монголын төмөр зам ТӨХК-ийн Гүйцэтгэх захирлын 2024 оны 11 дүгээр сарын 01-ний өдрийн Б/6З6 дугаартай тушаал нь Хөдөлмөрийн тухай хууль тогтоомж болон холбогдох дүрэм, журамд нийцсэн байх тул нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэв.

 

Хэрэгт авагдс нотлох баримтууд:

Нэхэмжлэгчээс Сүхбаатар дүүргийн хөдөлмөрийн эрхийн га зохицуулах гурв талт хорооны хуралдаы 2024 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдрийн 132 дугаар шийдвэр, 2024 оны 11 дүгээр сарын 01-ний өдрийн Монголын төмөр зам ТӨХК-ийн Гүйцэтгэх захиралын Б/636 тоот Н.Ө******* хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг дуусгавар болгох тухай тушаал, 2024 оны 5 дугаар сарын 20-ны өдрийн 2024/05-40 дугаартай Хөдөлмөрийн гэрээ, 2024 оны 9 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 2024/02-257 дугаартай Хөдөлмөрийн гэрээ. Н.Ө******* нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлтийн талаарх тодорхойлолт, 

Хариуцагчаас 2024 оны 10 дугаар сарын 04-ний өдрийн Монголын төмөр зам ТӨХК-ийн Гүйцэтгэх захиралын зөвлөлийн хурлын 3/01 дугаартай тэмдэглэл, 2024 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдрийн Төмөр замын тээвэр дэх гологдлыг судл бүртгэсэн тухай дүгнэлт-ийг тус тус гаргаж өгсөн нь хэрэгт авагдс.

 

Шүүх хуралдааар зохигчдын гаргас тайлбар, хэрэгт авагдс болон шүүх хуралдааар хэлэлцүүлсэн нотлох баримтуудыг шинжлэн судлаад,

 

ҮНДЭСЛЭХ нь:

1. Нэхэмжлэгч Н.Ө******* нь хариуцагч Монголын төмөр зам ТӨХК-нд холбогдуул ажилд эгүүлэн тогтоолгох, ажилгүй байс хугацаы цалин хөлстэй тэнцэх нөхөн олговор гаргуулах, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг гаргасныг хариуцагч бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж гас.

1.1. Шүүх зохигчдын тайлбар болон хэрэгт авагдс болон шүүх хуралдааар хэлэлцүүлсэн нотлох баримтуудыг харьцуул судалсны үндсэн дээр нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хгаж шийдвэрлэв.

2. Ажил олгогч Монголын төмөр зам ТӨХК Н.Ө*******ыг тус байгууллагад Депогийн дарга-аар томилж, 2024 оны 5 дугаар сарын 20-ны өдөр 2024/05-40 дугаартай хөдөлмөрийн гэрээ байгуул ажиллаж байгаад улмаар 2024 оны 9 дүгээр сарын 16-ны өдөр 2024/02-257 дугаартай хөдөлмөрийн гэрээ байгуул Зүтгүүрийн депогийн Засварын хүлээн авагч-аар ажиллуулж байс болох нь хэрэгт авагдс баримтуудаар тогтоогдож байх ба талууд энэ үйл баримттай гаагүй. /х.х-ийн 9-22 дахь талд/

2.1. Монголын төмөр зам ТӨХК-ийн гүйцэтгэх захирлын 2024 оны 11 дүгээр сарын 01-ний өдрийн Б/636 дугаартай Ө******* хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг дуусгавар болгох тухай тушаалаар Компийн тухай хуулийн 83 дугаар зүйлийн 83.2, Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 123 дугаар зүйлийн 123.1, 123.2.5, 83 дугаар зүйлийн 83.2, 83.3, Монголын төмөр зам ТӨХК-ийн дүрмийн 8 дугаар зүйлийн 8.11.9, 8.11.11, Хөдөлмөрийн дотоод журам-ын 1 дүгээр зүйлийн 1.9, 9 дүгээр зүйлийн 9.2.5, 10 дугаар зүйлийн 10.3, 10.4, 10.7 дахь заалтыг тус тус үндэслэн Цогтцэций згилаа, Зүтгүүрийн депогийн Засварын хүлээн авагч Н.Ө******* нь Галт тэрэгний хөдөлгөөнтэй шууд холбоотой ажилтны сахилгын тусгай журам, ажлын цагийн хуваарь, хөдөлмөрийн нөхцөл-ийн 2 дугаар зүйлийн 2.1.2, 2.1.3, Төмөр замын техник ашиглалтын журам-ын 8 дугаар зүйлийн 8.1.1, 11 дүгээр зүйлийн 11.2.3, Галт тэрэгний хөдөлгөөний журам-ын 16 дугаар зүйлийн 16.24 дэх заалтыг тус тус зөрчиж, ажлын хариуцлага алдс тул хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг 2024 оны 11 дүгээр сарын 05-ны өдрөөс дуусгавар болгож, үүрэгт ажлаас нь чөлөөлсөн байна. /х.х-ийн 8 дахь талд/

Ажил олгогчийн ажлаас чөлөөлсөн тушаалын хууль зүйн үндэслэл нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 123 дугаар зүйлийн 123.1-д Хөдөлмөрийн хууль тогтоомж, хөдөлмөрийн гэрээ, хөдөлмөрийн дотоод хэм хэмжээ, ажлын байрны тодорхойлолтыг зөрчсөн ажилтны буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйг сахилгын зөрчилд тооцно гэж, 123.2.5-д ажил олгогчийн саачилгаар хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг цуцлах сахилгын шийтгэл ногдуулна гэж, 83 дугаар зүйлийн 83.1-д Ажил олгогч ажилтны ажлын байрыг хэвээр хадгалах тохиолдолд ажлыг нь түр, хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцаа дуусгавар болсон тохиолдолд бүрмөсөн хүлээн авна гэж, 83.2-т Ажилт ажил үүргийг нь гүйцэтгүүлэх зорилгоор олгосон аливаа ажлын багаж, төхөөрөмж, техник хэрэгсэл, эд хөрөнгө, ажил үүргийн дагуу бүрдүүлсэн баримт бичиг, биет болон цахим мэдээлэл, холбогдох бусад зүйлийг нэг бүрчлэн ажил олгогчид хүлээлгэн өгөх үүрэгтэй гэж, 83.3-т Ажил олгогч ажилтны хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг дуусгавар болгосон тухай шийдвэртээ ажил хүлээлгэн өгөх хугацааг заа гэжээ.

2.2. Хариуцагч шүүх хуралдад гаргас тайлбартаа ажилты хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг дуусгавар болгосон тушаалд Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 80 дугаар зүйлд заас хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг ажил олгогчийн саачилгаар цуцлах зохицуулалтыг баримтлаагүй ч тушаалын хууль зүйн үндэслэл нь ажилт хөдөлмөрийн сахилгын зөрчлийг давт /хоёр ба түүнээс дээш/ гаргас, эсхүл хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг шууд цуцлахаар хөдөлмөрийн гэрээнд тусгайл заас ноцтой зөрчил гаргас үндэслэлээр хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг дуусгавар болгосон гэж тайлбарлас.

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 80 дугаар зүйлийн 80.1.4-т ажилт хөдөлмөрийн сахилгын зөрчлийг давт /хоёр ба түүнээс дээш/ гаргас, эсхүл хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг шууд цуцлахаар хөдөлмөрийн гэрээнд тусгайл заас ноцтой зөрчил гаргас бол ажил олгогчийн саачилгаар хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг цуцалж болно гэж заас.

Хөдөлмөрийн сахилгын зөрчлийг хоёр буюу түүнээс дээш удаа гаргас байх гэдэг нь ажил олгогчоос зөрчил тус бүрд сахилгын шийтгэл заавал ногдуулс байхыг шаардахгүй боловч ажилт хөдөлмөрийн сахилгын зөрчлийг 2 буюу түүнээс дээш удаа гаргас байхыг ойлгохоос гадна уг зөрчил бүр тус тусдаа тогтоогдсон байх шаардлагатай боловч ажилт хөдөлмөрийн сахилгын зөрчлийг 2 буюу түүнээс дээш удаа гаргас болох нь хэрэгт авагдс баримтаар тогтоогдсонгүй.

Хөдөлмөрийн харилцааг шууд зогсоохоор хөдөлмөрийн гэрээнд тухайл заас ноцтой зөрчил гаргас гэдгийг хөдөлмөрийн гэрээнд оролцогч талууд ажлын байр, алб тушаал, гүйцэтгэх ажил үүргийн онцлогтой холбогдуул я зөрчлийг ноцтой гэж тооцохыг харилц тохиролцон тогтоож, уг зөрчлийг хөдөлмөрийн гэрээнд нэрлэн заас байхыг хуулиар зохицуулс байхыг ойлгоно.

3. Хэрэгт авагдс 2024 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдрийн Төмөр замын тээвэр дэх гологдолыг судл бүртгэсэн тухай дүгнэлтийн 2-т Зүтгүүрийн депогийн дарга Н.Ө*******, ахлах инженер Г. А нар Зам, тээврийн хөгжлийн сайдын 2020 оны 8 дугаар сарын 17-ны өдрийн А/154 дүгээр тушаалын арвдөрөв дүгээр хавсралтаар батлагдс Галт тэрэгний хөдөлгөөнтэй шууд холбоотой ажилтны сахилгын тусгай журам, ажлын цагийн хуваарь, хөдөлмөрийн нөхцөл-ийн 2.1.2. ажилт нь төмөр замын тээврийн нийтлэг дүрэм, журмын шаардлага, төмөр замын тээврийн тасралтгүй, найдвартай, аюулгүй үйл ажиллагааг хгахад чиглэсэн өөрийн чиг үүргийг биечлэн гүйцэтгэх; 2.1.3. төмөр замын байгууллагын ажилтнаас төмөр замын тээврийн нийтлэг дүрэм, журмыг сахин биелүүлэх шаардлага тавих үүргийг ажил олгогч, ажил удирдагч хариуцах, нийтлэг үүргээ хэрэгжүүлээгүй, мөн тушаалын нэгдүгээр хавсралтаар батлагдс Төмөр замын техник ашиглалтын журам-ын 8.1.1. Төмөр замын барилга, байгууламж, тоног төхөөрөмжийн үзлэгийг тэдгээрийг шууд хариуцдаг ажилт, мөн эдгээр барилга, байгууламж, тоног төхөөрөмжийг хариуцдаг салбар нэгжийн дарга, удирдах ажилт тогтоосон дүрэм, журам, зааврын дагуу хийж тээврийн тасралтгүй хэвийн ажиллагаа, галт тэрэгний хөдөлгөөний аюулгүй ажиллагааг хгуулна, 11.2.3 Зүтгүүрийн засвар үйлчилгээ хариуцс нэгжийн мастер, хүлээн авагч, инженер, дарга болон зүтгүүрийн асуудал эрхлэсэн салбарын дарга байцаагч техникийн үйлчилгээ болон засварын чарт байнга хяналт тавина гэснийг, Мөн тушаалын гуравдугаар хавсралтаар батлагдс Галт тэрэгний хөдөлгөөний удирдлагын журам-ын 16.24. Ажиллагаагүй байдалд байгаа зүтгүүрийг тэдгээрийн техникийн байдлыг шалгас тухай акт тавьсны дараа зүтгүүрийн депогийн даргын захиалгаар явуулна. Явуулах өртөөний даргад захиалгыг актын хамт өгнө. Актд зүтгүүрийн явах зөвшөөрөгдсөн хурд заагдс байна. Актын хоёрдугаар хувийг зүтгүүрийн хүргэгчид гардуулна гэснийг тус тус зөрчиж, ажлаа харилц хүлээлцэлгүй, техник үйлчилгээний чарт байнгын хяналт тавиагүй, техник үйлчилгээ хийсэн хүлээн авагч Б.Э, зааварлагч машинч Ө.Г-, автотоормосны засварчин Э.М нар зүтгүүрийн техникийн байдлыг шалгас тухай акт тавиагүй байхад DFg-MR-2401 зүтгүүрийг завод засварт явахад нь бэлтгэл ажлыг хгас гэх, Хөдөлгөөний аюулгүй байдал бүрэн хгагдс гэх актад гарын үсэг зурж, Цогтцэций өртөөн дарга Б.Х захиалга өгсөн зөрчил гаргас гэжээ.  дэх талд/

3.1. Ажил олгогч нь ажилты хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг дуусгавар болгохдоо Зүтгүүрийн депогийн Засварын хүлээн авагч-ийн ажил алб тушаалаас чөлөөлсөн атлаа ажилты гаргас сахилгын зөрчлийг Зүтгүүрийн депогийн дарга-ын ажил үүргээ гүйцэтгэх явцад гаргас зөрчлөөр дуусгавар болгосон байна.

Өөрөөр хэлбэл, өмнөх алб тушаалтай холбоотой зөрчилд холбогдуул сахилгын шийтгэл ногдуулс нь үндэслэлгүй байна.

3.2. Талуудын хооронд байгуулс 2024 оны 9 дүгээр сарын 16-ны өдөр 2024/02-257 дугаартай хөдөлмөрийн гэрээний 6 дугаар зүйлд Хөдөлмөрийн харилцааг ажил олгогчийн саачилгаар цуцлах ноцтой зөрчлүүдийг нэрлэн заас байх бөгөөд уг 25 зөрчилд дээрх зөрчил нь хамаарахгүй байна.

Иймд ажилтны гаргас зөрчлийг хөдөлмөрийн гэрээнд тухайл заас ноцтой зөрчлийг гаргас гэж дүгнэх үндэслэлгүй юм.

3.3. Түүнчлэн, хариуцагч нь нэхэмжлэгчийг Галт тэрэгний хөдөлгөөнтэй шууд холбоотой ажилтны сахилгын тусгай журам, ажлын цагийн хуваарь, хөдөлмөрийн нөхцөл-ийн 2 дугаар зүйлийн 2.1.2, 2.1.3, Төмөр замын техник ашиглалтын журам-ын 8 дугаар зүйлийн 8.1.1, 11 дүгээр зүйлийн 11.2.3, Галт тэрэгний хөдөлгөөний журам-ыг тус тус зөрчсөн гэх боловч энэ талаарх баримтаа гаргаж өгөөгүйгээс гадна ажил олгогчоос гаргас дүрэм, журам, зааварт тусгагдс ажлын байрны тогтоосон горим журмыг ажилт ноцтой байдлаар зөрчсөн нь тухайн актыг ажилттай тохиролцож байгуулс хөдөлмөрийн гэрээтэй шууд адилтг үзэх боломжгүй болохыг дурдах нь зүйтэй.

Дээр дурдс үндэслэлээр ажил олгогчийн ажлаас чөлөөлсөн тушаалын хууль зүйн үндэслэл нь ажилтны гаргас сахилгын зөрчил буюу халагдс үндэслэлтэй тохирохгүй байх тул ажлаас чөлөөлсөн тушаалыг хууль зүйн үндэслэлтэй гарс гэж дүгнэх боломжгүй байна.

Иймд Н.Ө*******ыг урьд эрхэлж байс Зүтгүүрийн депогийн завсарын хүлээн авагчийн ажилд эгүүлэн тогтоох нь зүйтэй гэж үзэв.

4. Нэхэмжлэгч нь ажилгүй байс хугацаы цалин хөлстэй тэнцэх олговрыг хариуцагчаас гаргуулахаар нэхэмжилсэн.

Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайдын 2021 оны 12 дугаар сарын 06-ны өдрийн А/192 тоот тушаалын хавсралт Дундаж цалин хөлс тодорхойлох журам-ын 7-ийн а-д Хөдөлмөрийн тухай хуульд заасны дагуу ... олговор олгох ... хохирлыг нөхөн төлүүлэхтэй холбогдуул дундаж цалин хөлсийг тодорхойлохдоо тухайн ажилтны сүүлийн 3 сарын цалин хөлсөөр тодорхойлно гэж зааснаар 2024 оны 9, 10, 11 дүгээр сарын дундаж цалин хөлс нь 315,840 төгрөг байх бөгөөд 2024 оны 11 дүгээр сарын 05-ны өдрөөс 2025 оны 5 дугаар сарын 23-ны өдрийг хүртэлх ажилгүй байс хугацаы цалин хөлсийг тооцож 39,164,276 төгрөгийг Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 127 дугаар зүйлийн 127.1-д зааснаар хариуцагчаас гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгох үндэслэлтэй. /х.х-ийн 42-44 дэх талд/

5. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 43 дугаар зүйлийн 43.2.7-д зааснаар ажил олгогч болон ажилт нь нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалд заавал даатгуулж, хуульд заас хувь хэмжээгээр сар бүр нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөх үүрэгтэй тул ажил олгогч нь Н.Ө*******од ажилгүй байс хугацаы дундаж цалин хөлстэй тэнцэх олговорт 39,164,276 төгрөгийг олгохдоо нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг хасаж тооцох, мөн нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын дэвтэрт баталгаажуулалт хийхийг хариуцагчид даалгах нь зүйтэй гэж үзэв.

6. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 158 дугаар зүйлийн 158.2-д хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг цуцалс буюу дуусгавар болгосон, эсхүл өөр ажилд шилжүүлсэн, сэлгэн ажиллуулс тухай ажил олгогчийн шийдвэрийг үндэслэлгүй талаар ажилт гомдол гаргас тохиолдолд хөдөлмөрийн эрхийн га шийдвэрлэх байгууллагад хөдөлмөрийн га шийдвэрлүүлэх боломжгүй гэж үзвэл шүүхэд хдаж хөдөлмөрийн эрхийн гаыг шийдвэрлүүлнэ гэж заас.

Нэхэмжлэгч нь хөдөлмөрийн эрхийн гааа гурв талт хороонд хдаж урьдчил шийдвэрлэх журмыг хэрэгжүүлсэн болох нь хэрэгт авагдс Сүхбаатар дүүргийн Хөдөлмөрийн эрхийн га зохицуулах гурв талт хорооны 2024 оны 2 дугаар сарын 13-ны өдрийн 132 дугаартай хуралдаы тэмдэглэлээр тогтоогдож байна. /х.х-ийн 5-7 дахь талд/

7. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1.5 дахь хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгчийн гаргас нэхэмжлэл нь улсын тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлөгддөг тул Иргэний хэрэг шүүхэд хян шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1 хэсэгт зааснаар хариуцагчаас 353,771 төгрөгийг улсын тэмдэгтийн хураамжид гаргуулж, улсын төсвийн орлогод оруулахаар шийдвэрлэсэн болно.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хян шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.1, 115.2.1 дэх хэсэг, 116, 118 дугаар зүйлүүдэд заасныг тус тус удирдлага болгон

 

ТОГТООХ нь:

1. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 127 дугаар зүйлийн 127.1, 158 дугаар зүйлийн 158.2.2 дахь хэсэгт заасныг баримтл Н.Ө*******ыг Зүтгүүрийн депогийн завсарын хүлээн авагчийн ажилд эгүүлэн тогтоож, хариуцагч Монголын төмөр зам ТӨХК-ийг нэхэмжлэгчийн ажилгүй байс хугацаы цалин хөлстэй тэнцэх олговорт 39,164,276 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгч Н.Ө*******од олгосугай.

2. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 43 дугаар зүйлийн 43.2, 43.2.7 дахь хэсэгт заасныг баримтл нэхэмжлэгч Н.Ө******* болон хариуцагч Монголын төмөр зам ТӨХК-ийн төлбөл зохих нийгмийн даатгалын шимтгэлийг Нийгмийн даатгалын тухай хуульд заас хувь хэмжээгээр тооцон суутгаж нийгмийн даатгалын байгууллагын төвлөрсөн харилцах дсд шилжүүлэн, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын дэвтэрт зохих баталгаажуулалт хийхийг хариуцагч Монголын төмөр зам ТӨХК-нд даалгасугай.

3. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1.5, Иргэний хэрэг шүүхэд хян шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, 58 дугаар зүйлийн 58.1 дэх хэсэгт заасныг тус тус баримтл нэхэмжлэгч нь улсын тэмдэгтийн хураамж төлөх үүргээс хуулийн дагуу чөлөөлөгддөг болохыг дурдаж, хариуцагч Монголын төмөр зам ТӨХК-иас улсын тэмдэгтийн хураамжид 353,771 төгрөгийг гаргуулж улсын төсвийн орлогод оруулсугай.

4. Иргэний хэрэг шүүхэд хян шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 дугаар зүйлийн 120.2-т зааснаар зохигч, гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гард авснаас хойш 14 хоногийн дотор Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.

5. Иргэний хэрэг шүүхэд хян шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 119.3, 119.4, 119.7-д зааснаар шийдвэр тилцуул сонсгомогц хүчинтэй болох бөгөөд шүүх хуралдад оролцсон талууд 14 хоногийн хугацаа өнгөрснөөс хойш 14 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж, шийдвэрийг гард авах үүрэгтэй ба уг хугацад шийдвэрийг гард аваагүй нь давж заалдах гомдол гаргах 14 хоногийн хугацааг хуульд заас журмын дагуу тоолоход саад болохгүйг тайлбарласугай.

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ Л.ЭНХЖАРГАЛ