2025 11 17 128/ШШ2025/0804

 

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Ц.Должинсүрэн даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны 5 дугаар танхимд хийсэн нээлттэй шүүх хуралдаанаар,

Гомдол гаргагч: Х******* ХХК /рд:*******/

Хариуцагч: Нийслэлийн татварын газрын Хяналт-шалгалтын хэлтсийн Татварын улсын байцаагч Г.И*******

Гомдлын шаардлага: Нийслэлийн татварын газрын Хяналт-шалгалтын хэлтсийн Татварын улсын байцаагч Г.И*******ийн 2024 оны 03 дугаар сарын 08-ны өдрийн 006******* дүгээр шийтгэлийн хуудсыг илт хууль бус болохыг тогтоолгох шаардлага бүхий захиргааны хэргийг хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд: Гомдол гаргагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Б*******, Ц.Б*******, Т.Т*******, хариуцагч Г.И*******, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Ж.Т*******, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Т.Т нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Х******* ХХК-иас Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхэд 2025 оны 06 дугаар сарын 04-ний өдөр Нийслэлийн татварын газрын Хяналт-шалгалтын хэлтсийн Татварын улсын байцаагч Г.И*******өд холбогдуулан Татварын улсын байцаагч Г.И*******ийн 2024 оны 03 дугаар сарын 08-ны өдрийн 006******* дүгээр шийтгэлийн хуудсыг илт хууль бус болохыг тогтоолгох шаардлага бүхий гомдлын бүрдүүлбэрийг хангаж ирүүлснийг тус шүүхийн шүүгчийн 2025 оны 06 дугаар сарын 12-ны өдрийн 128/ШЗ2025/3916 дугаар захирамжаар захиргааны хэрэг үүсгэж, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг явуулав.

1. Монгол Улсын Их Хурлаас 2019 оны 03 дугаар сарын 22-ны өдөр Татварын ерөнхий хууль (Шинэчилсэн найруулга)-ийг баталж, тус хуулийн 37-40 дүгээр зүйлд харилцан хамаарал бүхий этгээд хооронд хийгдсэн ажил, гүйлгээтэй холбоотой үнэ шилжилт болон түүний тохируулгыг хийх, тайлан гаргах-тай холбоотой харилцааг анх удаа зохицуулсан ба энэхүү хууль нь 2020 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс эхлэн хүчин төгөлдөр болсон.

 

2. Хариуцагч буюу Нийслэлийн татварын газрын Татварын улсын байцаагч Г.И******* нь Х******* ХХК-ийг Харилцан хамааралтай этгээд хооронд хийгдсэн ажил гүйлгээтэй холбоотой үнэ шилжилтийн тайланг татварын албанд хугацаанд нь гаргаагүй. гэсэн үндэслэлээр Зөрчлийн тухай хуулийн 11.19 дүгээр зүйлийн 11.3-т үнэ шилжилтийн ажил гүйлгээний жилийн тайлангийн хувьд харилцан хамааралтай этгээд хооронд хийгдсэн ажил гүйлгээний нийт дүнгийн 2 хувьтай тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгоно. гэж заасан зөрчилд холбогдуулан шалгаж, хялбаршуулсан журмаар 2024 оны 02 дугаар сарын 08-ны өдөр шийдвэрлэсэн байна.

 

Улмаар холбогдогч нь эрх бүхий албан тушаалтны тус шийдвэрийг эс зөвшөөрч Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхэд мөн оны 05 дугаар сарын 15-ны өдөр Нийслэлийн татварын газрын Хяналт-шалгалтын хэлтсийн Татварын улсын байцаагч Г.И*******ийн 2024 оны 03 дугаар сарын 08-ны өдрийн 006******* дүгээр шийтгэлийн хуудсыг илт хууль бус болохыг тогтоолгох шаардлага бүхий гомдлыг гаргасан.

3. Гомдол гаргагч нь хариуцагчийн 2024 оны 03 дугаар сарын 08-ны өдрийн 006******* дүгээр шийтгэлийн хуудсыг дараах үндэслэлээр илт хууль бус гэж үздэг байна. Үүнд:

 

3.1. Гомдол гаргагчаас 2025 оны 06 дугаар сарын 04-ний өдөр шүүхэд гаргасан гомдлын үндэслэлдээ: Татварын улсын байцаагчийн хялбаршуулсан журмаар зөрчилд шийтгэл оногдуулсныг (хууль хэрэглээний хувьд) дараах үндэслэлээр хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. Үүнд: Нийслэлийн татварын газрын хяналт шалгалтын хэлтсийн татварын улсын байцаагч Г.И*******ийн 2024 оны 02 дугаар сарын 08-ны өдрийн 006******* дүгээр шийтгэлийн хуудас нь 11.19 дүгээр зүйлийн 11.3 дахь заалт, Татварын ерөнхий хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1, Зөрчлийн тухай хуулийн 1.3, 3.4-д заасныг тус тус зөрчиж байна.

 

Нийслэлийн татварын газрын хяналт шалгалтын хэлтсийн татварын улсын байцаагч Г.И*******ийн 2024 оны 02 дугаар сарын 08-ны өдрийн 006******* дүгээр шийтгэлийн хуудсаар Зөрчлийн тухай хуулийн 11.19 дүгээр зүйлийн 11.3-д үнэ шилжилтийн ажил гүйлгээний жилийн тайлангийн хувьд харилцан хамааралтай этгээд хооронд хийгдсэн ажил гүйлгээний нийт дүнгийн 2 хувьтай тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгоно гэсний дагуу Х******* ХХК-ийг 463,173,124.07 төгрөгөөр торгох шийтгэл оногдуулсан нь Зөрчлийн тухай хуулийн 1.3 дугаар зүйлийн 1-т Зөрчил үйлдсэн хүн, хуулийн этгээдэд оногдуулах шийтгэл, албадлагын арга хэмжээний төрөл, хэмжээ нь зөрчил үйлдэгдсэн нөхцөл байдал, зөрчлийн шинж, хохирлын хэр хэмжээнд тохирсон байна гэсэн шударга ёсны зарчмыг зөрчиж байна. Учир нь харилцан хамааралтай ажил гүйлгээг тайлагнаагүйгээс улсад хохирол учрахгүй ба зөвхөн талууд ажил гүйлгээг зах зээлийн үнээс ялгаатай байдлаар хийж, гүйцэтгэсний улмаас татвар төлөх суурийг бууруулж, төлөх татварыг бууруулсан нөхцөлд л үүснэ. Иймд улсад ямар нэгэн хохирол учруулсан эсэхийг тогтоогоогүй, учруулсан хохирол байхгүй байхад 463,173,124.07 төгрөгөөр торгох шийтгэл оногдуулсан нь дээр дурдсан ...шийтгэл нь хохирлын хэр хэмжээнд тохирсон байна. гэсэн шударга ёсны зарчмыг илтэд зөрчсөн төдийгүй, энэхүү хариуцлага хүлээлгэсэн шийдвэр нь татвар төлөгчийн хууль ёсны эрх ашиг сонирхлыг хөндөөд зогсохгүй түүний эрх зүйн байдлыг дордуулж байна.

Зөрчлийн тухай хуулийн 3.4 дүгээр зүйлийн 5-д Энэ хуулийн тусгай ангид заасан тохиолдолд хөрөнгө, орлого, нөхөн төлбөр, хохирлын тодорхой хувиар тооцсон хэмжээгээр шийтгэлийг оногдуулна гэж заасан бөгөөд энэ хуулийн ерөнхий ангид заасан торгох зохицуулалт тусгай ангийн 11.19 дүгээр зүйлийн 11.3-т заасан ...харилцан хамааралтай этгээд хооронд хийгдсэн ажил гүйлгээний нийт дүнгийн 2 хувьтай тэнцэх хэмжээгээр торгоно гэсэн торгох заалттай зөрчилдөж байна. Манай компанийн харилцан хамааралтай хийсэн ажил гүйлгээ нь дээрх ерөнхий заалтын хөрөнгө, орлого, нөхөн татвар, хохирлын алинд хамаарахгүй гэж үзэж байна.

 

Мөн Зөрчлийн тухай хуулийн 11.19 дүгээр зүйлийн 11-д Харилцан хамааралтай этгээд хооронд хийгдсэн ажил гүйлгээтэй холбоотой үнэ шилжилтийн тайланг татварын албанд хугацаанд нь гаргаагүй бол татварыг нөхөн төлүүлж: мөн хуулийн 11.3-т үнэ шилжилтийн ажил гүйлгээний жилийн тайлангийн хувьд харилцан хамааралтай этгээд хооронд хийгдсэн ажил гүйлгээний нийт үнийн дүнгийн 2 хувьтай тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгоно гэсэн заалтын зөвхөн торгох заалтыг хэрэглэж, татварын нөхөн төлүүлэх буюу үнэ шилжилтийн тохируулга хийх ажиллагааг хийхгүйгээр хариуцлага хүлээлгэжээ.

 

Түүнчлэн Татварын ерөнхий хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1-д Татвар төлөгч нь үнэ шилжилтийн тайлан гаргаагүй, эсхүл татварын ногдлоо дутуу тодорхойлж тайлагнасан бол татварын алба нь үнэ шилжилтийн үндсэн тохируулга хийж, татварын нөхөн оногдуулж, хууль тогтоомжид заасан хариуцлагыг хүлээлгэнэ, Зөрчлийн тухай хуулийн 11.19 дүгээр зүйлийн 11.3-т үнэ шилжилтийн ажил гүйлгээний жилийн тайлангийн хувьд харилцан хамааралтай этгээд хооронд хийгдсэн ажил гүйлгээний нийт дүнгийн 2 хувьтай тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгоно гэсэн заалт нь зөрчлийн хэрэг нээж зөрчил шалган шийдвэрлэх ёстойг харуулж байна.

 

Х******* ХХК-ийн гаргасан гэх зөрчилд зөрчлийн хэрэг нээж, шалган шийдвэрлэх ажиллагаа явуулах ёстой байтал хялбаршуулсан журмаар шийтгэл оногдуулж (хяналт шалгалт хийх, татварыг нөхөн төлүүлэх ажиллагаа хийхгүйгээр) зөрчлийг илэрхий гэж үзэж торгох шийтгэл оногдуулсан нь хууль зүйн үндэслэлгүй байна.

Иймд дээрх хууль зүйн үндэслэлээр шийтгэлийн хуудсаар татвар төлөгчийн эрх зүйн байдлыг дордуулсан Нийслэлийн татварын газрын хяналт шалгалтын хэлтсийн татварын улсын байцаагч Г.И*******ийн 2024 оны 03 дугаар сарын 08-ны өдрийн 006******* дүгээр шийтгэлийн хуудас нь Захиргааны ерөнхий хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.6 дэх хэсэгт зааснаар (захиргааны акт гаргах эрх зүйн үндэслэл байгаагүй) мөн тухайн харилцааг зохицуулсан хуулийн тодорхой заалтыг хэрэглээгүй, хуулийн заалтыг хэрэглэхгүйгээр захиргааны акт гаргасан гэж үзэж байна.

Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.7.2 дугаар зүйлд заасны дагуу заасан эрх бүхий албан тушаалтны шийтгэл оногдуулсан шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасны дагуу Захиргааны хэргийн шүүхэд хандахаар заасан байх тул тус захиргааны актыг илт хууль бус болохыг тогтоож, хүчингүй болгож өгнө үү. гэжээ.

3.2. Гомдол гаргагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Б******* шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: 2 үндэслэлээр илт хууль бус гэж гомдлын шаардлага гаргаж байгаа. Нэгдүгээрт, хөөн хэлэлцэх хугацаа дуусгавар болсон байхад шийтгэлийн хуудсаар хариуцлага тооцож байгаа нь буруу байна. Хоёрдугаарт, үнэ шилжилтэй холбоотой үйл баримтыг буруу үндэслэж дүгнэсэн гэж үзэж байгаа. Тус 2 үндэслэлээр илт хууль бус болгуулах гомдлын шаардлага гаргаж байгаа. Зөрчлийн тухай хуулийн 11 дүгээр зүйлийн 11.19-д заасны дагуу тус компанийг 463 сая төгрөгөөр торгосон. Үндэслэл нь 2021 оны ажил, гүйлгээний тайланг татварын албанд илгээгээгүй, тайлагнаагүй гэдэг үндэслэлээр Зөрчлийн тухай хуулийн 11 дүгээр зүйлийн 11.19.11.3-д заасныг үндэслэж торгосон. Энэ нь тайлагнаагүй гэх үнийн дүнгийн борлуулалтын орлогын 2 хувийн үндэслэж торгосон. Татвар төлөгчийн зүгээс хариуцлагыг эс зөвшөөрч дараах үндэслэлээр гомдлын шаардлага гаргаж байна. Илт бус үндэслэлээ тогтоолгохдоо Захиргааны ерөнхий хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.6-д заасныг барьж байгаа. Захиргааны ерөнхий хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.6-д захиргааны акт гаргах эрх зүйн үндэслэл байгаагүй буюу зөрчлийн хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссаны дараа байцаагч торгож байгаа нь энэ хуулийн үндэслэлд хамаарч байна.

 

Зөрчлийн тухай хуулийн ерөнхий ангид зөрчлийн хөөн хэлэлцэх хугацааг торгуулийн хэмжээгээр нь зааж өгсөн бөгөөд хөөн хэлэлцэх хугацааг 2 жил гэж заасан. Татварын хууль тогтоомж дээр үүнийг тусгайлан заасан гэж үзэх боловч Зөрчлийн тухай хуулийн ерөнхий анги гэдэг нь тусгай ангийн баримтлах зарчим болдог. Ямар ч эрүүгийн эрх зүй, захиргааны эрх зүйн суурь зарчим байгаа. Татварын эрх зүйн зөрчлийг тусгайлан борлуулалтын орлогын хэмжээнээс нь 2 хувиар хариуцлага тооцож байна гэдэг нь Зөрчлийн тухай хуулийн шударга ёсны болон хууль ёсны байх зарчим зөрчигдөж байна гэж үзэж байна. 2 жил хүртэл хугацаагаар хөөн хэлэлцэх хугацаа тогтоосон байтал байцаагч нарын зүгээс 2020, 2021 оны зөрчилтэй холбоотой тайлан илгээгүй үйл баримт дээр 2024 оны 02 дугаар сарын 08-ны өдөр буюу татварын улсын байцаагч татварын хяналт шалгалт хийх явцдаа Зөрчлийн тухай хуульд заасан зөрчил гарсан гэх үндэслэлээр торгож байгаа. 2024 оны 02 дугаар сарын 08-ны өдрөөс урагшаа хөөн хэлэлцэх хугацааг тоолох юм бол 2020, 2021 оны хөөн хэлэлцэх хугацаа дуусгавар болсон байгаа. Энэ нь Зөрчлийн тухай хуульд заагдсан. Бид тайлбар дээрээ 2020 оны тайланг 2021 оны 02 дугаар сарын 10-ны өдрөөс тасалбар болгож 2021 оны 02 дугаар сарын 10-ны өдрөөр өгсөн. Үүнээс хойш 2 жилийн хугацааг тоолоход 2020 он үнэ шилжилт нь 2023 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрөөр хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан. 2021 оны үнэ шилжилт нь 2024 оны 02 дугаар сарын 10-ны дотор хариуцлага хүлээлгэхээр байгаа. Байцаагчийн зүгээс 2020 болон 2021 оны үнэ шилжилтийн тайланг илгээгээгүй гэдэг дээр хариуцлага тооцох хөөн хэлэлцэх хугацаа дуусгавар болсон. Зөрчлийн тухай хуульд заасан хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан гэдэг нь өөрөө Захиргааны ерөнхий хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.6-д заасан захиргааны акт гаргах эрх зүйн үндэслэл байгаагүй гэх үндэслэлд хамаарч байна. Үнэ шилжилтийн тайлантай холбоотойгоор тайлагнаагүй байна гэж байцаагчийн зүгээс тодорхой үйл баримтыг үнэлж дүгнэж байгаа. Түүнтэй холбоотой ямар үйл баримт цаана нь болж өнгөрсөн юм. Тэр нь татварын улсын төсөлт ямар нэгэн хор хохирол учруулсан уу гэдэг дээр тодорхой үйл баримтыг тогтоогоогүй. ...Байцаагчийн зүгээс зөрчлийн хөөн хэлэлцэх хугацаатай холбоотой тайлбарыг тодорхой бүрэн илэрхийлж чадахгүй байна. Захиргааны ерөнхий хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.6-д заасан захиргааны акт гаргах үндэслэл байгаагүй гэдэг дээр тодорхой тайлбар болон нотлох баримтаар няцааж тайлбар өгөхгүй байгаа нь үйл баримтыг хүлээн зөвшөөрч байна. Илт хууль бус гэдэг нь хязгаарлагдмал хүрээнд гарч байгаа зөөн тохиолддог маргаан. Шийтгэлийн хуудас гарснаар Захиргааны ерөнхий хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.5-д заасан хууль бус үйлдэл, эс үйлдэхүйг гүйцэтгэхийг шаардаж байна гэж үзэж болохоор байна. Яагаад гэвэл татварын улсын байцаагчийн зүгээс Зөрчлийн тухай хуульд заасан хөөн хэлэлцэх хугацааны хязгаарлалтын давж шийтгэлийн хуудас оногдуулж төлбөр ногдуулж байгаа нь хууль бус үйлдэл, эс үйлдэхүйг үйлдэхийг шаардаж байна гэж үзэхээр байна. Өмнө гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлага болон шүүх хуралдаан тайлбарласан тайлбар, бичгээр судалсан нотлох баримтын хүрээнд Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуулийн 6, 11 дүгээр зүйлд зааснаар Зөрчлийн тухай хуулийн 1.9-д заасан хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн тул зөрчлийн хэрэг нээхгүй шийдвэрлэх ёстой байтал зөрчлийг хялбаршуулсан журмаар шийдвэрлэж байгаа нь захиргааны акт гаргах нөхцөл байдал байгаагүй гэдгийг харуулж байна. Татварын ерөнхий хуулийн 15 дугаар зүйлд татвар ногдуулах төлөхтэй холбоотой харилцааг 4 жилийн хөөн хэлэлцэх хугацаагаар тооцож өгсөн. Гарсан гэж байгаа зөрчлийн тухайд байцаагч 2024 оны 02 дугаар сарын 08-ны өдөр шийтгэлийн хуудсаар ногдуулж байгаа. Зөрчлийн тухай хуульд хуулийн этгээдэд ногдуулах шийтгэлийг энэ хуулийн 1 дүгээр зүйлд заасан торгох шийтгэлийн хэмжээг 10 дахин нэмж дүйцүүлж хөөн хэлэлцэх хугацааг тоолох. Энэ хуулийн тусгай ангид зөвхөн хуулийн этгээдэд шийтгэл ногдуулахаар заасан бол торгох шийтгэлийн хэмжээг 10 дахин багасгаж энэ зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан торгох шийтгэлийн хэмжээтэй дүйцүүлэн хөөн хэлэлцэх хугацааг тогтоох гэж байгаа. Тооцооны хувьд 200 сая төгрөгөөр байгаа. Үүнээс хөөн хэлэлцэх хугацааг тоолоход 2 жилийн хугацаа байгаа. Бидний сүүд нэмж гаргаж өгсөн тайлбар дээр шийтгэлийн хуудастай холбоотой 2020, 2021 оны тасалбар болгож байгаа хугацаа түүнээс хойших 2 жилийн хөөн хэлэлцэх хугацаагаар 2024 оны 02 дугаар сарын 08-ны өдөр дуусаж байна гэж үзэж байгаа. Илт хууль бус болохтой холбоотой ямар асуудал үүсэж байгаа вэ гэхээр Зөрчлийн тухай хуулийн тусгай ангид тусгайлан зааж байгаа торгуулийн хэмжээ нь зөрчлийн хөөн хэлэлцэх хугацааны ерөнхий ангийн зохицуулалттай хэрхэн яаж нийцэж байгаа вэ? үүнийг зөвтгөж хэрэглэх нөхцөл байдал үүсэж байна. Хөөн хэлэлцэх хугацааны тухайд нэгэнт хууль тогтоогч эрүүгийн хууль тогтоомжийн хувьд хөөн хэлэлцэх хугацааг татвар төлөхөөс зайлсхийх гэм хэргийн хугацааг 5 жил байна гэж ерөнхий ангид заасан байдаг. Бусад гэмт хэргийн хувьд ерөнхий хуульд заасан тухайлсан хөөн хэлэлцэх хугацаагаар тоолж явахаар зохицуулдаг. Зөрчлийн тухай хуульд тусгайлан татварын хууль тогтоомжийг зөрчихөд борлуулалтын орлогын зарлагатай холбоотой гарж байгаа ажил гүйлгээний тодорхой дүнгээр торгох шийтгэл байгаа бол хөөн хэлэлцэх хугацааны заалт тавьж өгөөгүй. Зөрчлийн тухай хуулийн 1 дүгээр зүйлийн 1.5-д зөрчлийн хөөн хэлэлцэх хугацааг өөр хуулиар тогтоосон бол тухайн хуулийг дагаж мөрдөх гэж байгаа. Татварын ерөнхий хуулийн 15 дугаар зүйлийг дагаж мөрдөх боломжгүй. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангид заасан татвар төлөхөөс зайлсхийсэн гэмт хэргийн хөөн хэлэлцэх хугацааг төсөөтэй хэрэглэж болохгүй. Бидний гол барих заалт нь Зөрчлийн тухай хуулийн 1.5-д заасны дагуу шийтгэлийн хэмжээг дүйцүүлж 2 жилийн хөөн хэлэлцэх хугацаа гэдэг зарчим байр сууриар хандах юм бол байцаагч нарын зүгээс шийтгэлийн хуудсыг гаргахдаа хөөн хэлэлцэх хугацааг хэтрүүлж татвар төлөгчид хариуцлага хүлээлгэсэн ийм нөхцөл байдал тогтоогдож байна. Иймд Захиргааны ерөнхий хуулийн 2 заалтаар байцаагчийн шийтгэлийн хуудсыг илт хууль бус болохыг тогтоож өгнө үү. гэв.

3.3. Гомдол гаргагчийн төлөөлөгч Ц.Б******* шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Үнэ шилжилт гэдэг дээр ерөнхий ойлгож байгаад цаашаа явъя гэж бодож байна. Миний бие нягтлан бодогч. Үнэ шилжилт гэдэг нь юу вэ гэхээр харилцан хамааралтай талд нэг удирдлага гаргадаг. Жишээ нь 2 компанийн удирдлага нь би байж байгаад 2 компани дээрээ татвараас болж бага татвар төлөхийн тулд хоорондоо ажил үйлчилгээ зохиомлоор хийдэг юм уу эсвэл ажил гүйлгээ хийхдээ зах зээлийн үнэ ханшаас ялгаатайгаар хийж татвараас зайлсхийхээс сэргийлэх зорилгоор харилцаа хамааралтай тал хийж байгаа тайлангийн мэдээ тайлан гаргуулдаг. Өндөр дүнтэй байгаа бол зах зээлийн ханшаар гэдгийг батлах, нотлох баримт бүрдүүлдэг шинэ хуулийн хэрэгжилт 2020 оноос эхэлж үнэ шилжилтийн тайлан хэрэгжээд явж байгаа. Манай дээр акт тавигдсан. Энэ нь бид нарын мэддэгээр мэдээ тайлан байдаг. Манай компанийг өгөөгүй гэж байгаа. Манайх харилцаа хамааралтай талдаа ийм ажил хийсэн шүү гэж бөглөж өгдөг мэдээ тайлангийн хуудас байгаа. Харилцаа хамааралтай талтай 2020, 2021 онд ямар ажил гүйлгээ хийсэн бэ гэхээр 2020 онд 10 тэрбум, 2021 онд 4.8 тэрбум төгрөгийн захирлаас авсан зээл байдаг. Г ХХК-тай хөрс суулгалтын ажлын хөлс гэж 1 тэрбум төгрөгийн гүйлгээ хийсэн. Үүний мэдээг өгөөгүй гэдэг үндэслэлээр 463 сая төгрөгөөр торгосон. Тус 2 гүйлгээ нь өөрөө цаанаа ямар учиртай вэ? татварын суурь тооцоололд хамаарахгүйгээр нягтлан бодох бүртгэл дээр тусгагдаж байгаа. Зээл өглөг эзэнд өгөх өглөг гэдэг дансаар бүртгэгддэг. Татварын тооцоонд ямар ч нөлөө байхгүй. Дахиад хөрс суулгалтын ажил гэж байгаа 1 тэрбум төгрөг нь 2020, 2021 ондоо орлого, зарлагаар огт бүртгэгдээгүй. Урьдчилж төлсөн буюу дуусаагүй үйлдвэрлэл гэх хөрөнгийн данс гэж санхүүгийн хүмүүс ярьдаг. Татварын ямар ч тооцоололд ороогүй данс руу бүртгэгдсэн харилцаа хамааралтай талтай хийсэн гүйлгээ байсан. Ийм харилцаа хамааралтай талтай хиймлээр ажил гүйлгээг зах зээлийн ханшаас нь өөр ханшаар ажил гүйлгээ хийж татвараас зайлсхийсэн бол ямар хариуцлага Татварын ерөнхий хууль дээр байгаа вэ гэхээр Татварын ерөнхий хуулийн 37 дугаар зүйлийн 37.1-д хяналтад байгаа ажил гүйлгээний нөхцөлийг бие даасан ажил гүйлгээний нөхцөлтэй харьцуулахад орлого, ашиг болон татварын суурь нөлөөлөх үзүүлэлт нь ялгаатай бөгөөд үүнээс хамаарч татварын суурь буурсан бол уг буурсан дүнгийн зөрүүгээр татварын суурийг нэмэгдүүлж холбогдох татварыг нөхөн ногдуулах гэж байгаа. Энэ нь юу гэсэн үг вэ гэхээр 2 харилцан хамааралтай тал хоорондоо ажил үйлчилгээ хийхдээ харилцаа хамааралгүй талтай хийж байгаа ажил үйлчилгээтэй үнээс ялгаатай буюу зах зээлийн үнээс ялгаатай хийж татвар бага төлсөн бол суурь буурсан гэдэг нь татвар бага төлсөн гэсэн үг. Ийм байвал зөрүүгээр татварын суурийг нэмэгдүүлж зах зээлийн ханшаар нь ажил үйлчилгээг тооцож татварын нөхөн ногдуулна гэж Татварын ерөнхий хуулийн 37 дугаар зүйлийн 37.1-д зааж өгсөн. Гэтэл манай 2 гүйлгээ нь татварын суурь буурах, татварын ногдолд огт хамааралгүй. Мөн татвар нөхөн ногдуулалтын ямар ч харилцаа үүсэхгүй. Орлого зарлагаар огт бүртгэгдээгүй дансаар хийсэн гүйлгээ байгаа. Гэтэл торгосон харилцаа хамааралтай талтай ажил гүйлгээгээ тайлагнаагүй гэж Зөрчлийн тухай хуулийн 11 дүгээр зүйлийн 11.19.11.3-д юу гэж зааж өгсөн бэ? Татварын улсын байцаагчийн акт тавьсан үндэслэл нь юу байсан бэ гэхээр харилцаа хамааралтай этгээд хооронд хийгдсэн ажил гүйлгээтэй холбоотой үнэ шилжилтийн тайланг татварын албанд хугацаанд нь гаргаагүй бол татварыг нөхөн төлүүлж гэж байгаа. Татварын нөхөн төлүүлж гэдэг нь өөрөө татвараа бууруулсан, багасгасан бол татварыг нөхөн төлүүлж үнэ шилжилтийн ажил гүйлгээний жилийн тайланг харилцаа хамааралтай этгээд хооронд хийгдсэн ажил гүйлгээний нийт дүнгийн 2 хувьтай тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох гэж байгаа. Гэтэл манайд татварын суурьт огт хамааралгүй. Дахиж нэмж татвар нөхөн ногдуулах зүйл үүсээгүй. Шууд хөрөнгөөр бүртгэгдээд явж байгаа харилцаа дээр тайлагнаагүй гэж харилцаа хамааралтай талтай хийсэн ажил гүйлгээний мэдээ өгөөгүй байна гэж үүний 2 хувиар торгууль ногдуулсан. Гэтэл бид манайд зах зээлийн ханшаас бага дүнгээр тайлагнасан, татварын суурьд нөлөөлсөн ийм харилцаа огт үүсээгүй. Энэ нь өөрөө илт хууль бус гэж үзэж байна. Зөрчлийн тухай хуулийн 11.19 дүгээр зүйлийн 2.3-д зааснаар хуулиар тогтоосон хугацаанд татварын албанд тушаагаагүй байх юм бол 100 нэгжтэй тэмцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох гэж байгаа. Хэрэв нягтлангууд тайлан илгээгээгүй байвал 1,500,000 төгрөгөөр торгодог. Татварын бүхий л тайланг. Тэр нь зөвхөн илгээгээгүй байгаагийн төлөө оногдуулж байгаа зөрчил. Гэтэл манайх энэ үндэслэлээр торгуулах нь зүйд нийцэх болно. Яагаад гэвэл манайх татвараас зайлсхийгээгүй. Зүгээр л мэдээ явуулаагүй гэдэг үндэслэл хамаарна. Энэ үндэслэлийг татвараас зайлсхийсэн гэдэг нөхцөлтэй адилаар бодож нийт гүйлгээний 2 хувиар торгосон байгаа. ...татварын суурьд нэг ч төгрөгийн нөлөө байхгүй. Татвараа нэг ч төгрөгөөр бууруулах харилцаа байхгүй. Санхүүгийн бүртгэл тооцоогоор тийм зүйл байхгүй. Татварын тооцоолол нь татвар ногдох орлогоосоо зарлагаа хасаж ашиг, татвар ногдуулах орлого гэж татвараа тооцдог. Манай авсан зээл, дуусаагүй үйлдвэрлэл гэдэг 2 данс руу хийсэн дүн нь ямар ч татварын тооцоололд ямар ч хамааралгүй 2 гүйлгээ байгаа. Харилцан хамааралтай хийсэн ажил гүйлгээний тайлагнаагүй дүнгийн 2 хувиар Зөрчлийн тухай хуульд зааснаар торгууль ногдуулсан. Дүнгээ гаргахдаа яаж гаргасан бэ гэхэд жишээ нь манай 10 тэрбум төгрөгийн зээл байгаа. Тэрийг төлсөн кредит гэж нягтлан нар ярьдаг. Авсан гүйлгээ 10 тэрбум төгрөг, тус мөнгийг төлөхөд 10 тэрбум төгрөг болоход энэ хоёрыг аль алийг нь нэмж байгаад нийт дүнгээс нь 2 хувь тооцож байгаа. 2 дахин өсгөж тооцоод байгаа. Угтаа харилцаа хамааралтай талтай хийж байгаа авсан зээл нь 10 тэрбум төгрөг авсан бол энэ дүнгээрээ байх ёстой. Гэтэл энэ авсан байна, энэ төлсөн байна гэж орсон гарсан бүх харилцааг нэмэн гэдэг нь нэг гүйлгээг хэд дахин өсгөж гаргах болно. Магадгүй 10 тэрбум төгрөгийн гүйлгээг аваад, өгөөд явсан бол хэд ч болж өсөх боломжтой. Тооцооллын хувьд татвар төлөгчид хохиролтойгоор тооцсон. Манайх татварын суурийг огт бууруулаагүй. Ямар ч харилцаа хамааралгүй гүйлгээ дээр торгууль ногдуулсан. Зөрчлийн тухай хуульд хамгийн дээд торгууль нь 200 сая төгрөгөөр ногдуулахаар байгаа. Хохирлын хэмжээнээс хамаарч хуулийн дээд хязгаар нь 200 сая төгрөг байхад зүгээр нягтлан мэдээ өгөөгүй байхад 463 сая төгрөгөөр торгож байгаа. Захирлууд тайлан мэдээ байдаг талаар мэдэхгүй. 2020, 2021 он нь үнэ шилжилтийн тайлан, шаардлага дөнгөж хэрэгжиж хэлж байсан үе. Ихэнх Монгол компаниуд үүнийг өгөөгүй байгаа. Яг энэ байдлаар акт тавиулах юм бол жижиг дунд үйлдвэр, компани маш их хэмжээний өр төлбөрт унахаар байгаа. Энэ нь хууль хэрэгжиж эхэлж байсан үе. Нягтлан явуулах ёстой байсан мэдээнээс болж улсад ямар ч хохирол учруулаагүй байхад өндөр дүнгээр торгож байгаа нь илт хууль бус байна. Татварын тайлан өгөөгүй бол 1,500,000 төгрөгөөр торгодог. Илүү шударга гэж үзвэл 1,500,000 төгрөгөөр торгох нь шударга байгаа.... гэв.

4. Хариуцагч, эрх бүхий албан тушаалтан Г.Итгэлтөгс нь гомдлын шаардлагыг эс зөвшөөрч дараах үндэслэлээр маргадаг. Үүнд:

4.1. Хариуцагч нь 2025 оны 06 дугаар сарын 20-ны өдөр шүүхэд гаргасан хариу тайлбартаа: Баянзүрх дүүргийн татварын хэлтэстэй харьцдаг, 2011 оны 6 дугаар сарын 02-ний өдрийн хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн 90 тоот гэрчилгээ, ******* тоот регистрийн дугаартай Х******* ХХК-ийн 2018 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс 2021 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдрийн дуусталх хугацааны албан татварын ногдуулалт, төлөлтийн байдалд Татварын хяналт шалгалт хийх ерөнхий удирдамж, 222 тоот томилолтоор /Татварын маргаан таслах зөвлөлийн түдгэлзүүлсэн тогтоолоор/ шалгалтыг 2023 оны 12 сарын 04-ний өдрөөс 2025 оны 04 сарын 22-ны өдрийг дуусталх хугацаанд Татварын улсын байцаагч А.Б*******, Г.Итгэлтөгс нар хийж гүйцэтгэсэн. Шалгалтаар нийт 20,687,392,155.41 төгрөгийн зөрчил илрүүлж, 3,151,287,873.23 төгрөгийн нөхөн татвар, 1,257,703,883.06 төгрөгийн торгууль, 878,855,069.99 төгрөгийн алданги, нийт 5,287,846,826.28 төгрөгийн төлбөр төлүүлэхээр 2024 оны 02 дугаар сарын 08-ны өдөр НА-22240 тоот нөхөн ногдуулалтын актаар тогтоосон.

Хууль тогтоомжийн хэрэгжилтэд хяналт тавих, хуулиар хүлээсэн чиг үүргээ хэрэгжүүлэх явцад харилцан хамаарал бүхий этгээдээс авсан зээл, худалдан авалтын мэдээллийг үнэ шилжилтийн ажил гүйлгээний жилийн тайланд тайлагнаагүй нь тогтоогдсон тул Зөрчлийн тухай хуулийн 11.19 дүгээр зүйлийн 11.3 дахь заалтыг үндэслэн 2024 оны 2 дугаар сарын 08-ны өдөр 006******* тоот шийтгэлийн хуудсаар 463,173,124.07 төгрөгөөр торгох шийтгэл оногдуулсныг Итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчид цахимаар танилцуулж, НТГ-07 тоот гомдол, мэдээллийн бүртгэлийн дугаартай материал бүрдүүлж Нийслэлийн прокурорт хянуулсан. гэжээ.

4.2. Хариуцагч Г.И******* шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Х******* ХХК-д 2018-2021 оны татварын ногдуулалт төлөвлөлтөд хяналт шалгалт хийгдэхээр Нийслэлийн Татварын газрын Хяналт шалгалтын хэлтсийн даргын томилолттой 2023 оны 12 сарын 01-ний өдөр татварын хяналт шалгалт хийх иж бүрэн томилолтын дагуу татварын хяналт шалгалт хийсэн. Татварын хяналт шалгалт хийх явцдаа татвар төлөгчийн харилцаа хамаарал бүхий этгээдүүдтэй хийсэн ажил гүйлгээний мэдээллийг хамаарах санхүүгийн баримт дээр үндэслэж дээрх маргаан бүхий шийтгэлийн хуудсыг үйлдсэн. Ингэхдээ татварын хяналт шалгалт нь тухайн жилээс урагшаа өмнөх 4 жилийн шалгадаг. Энэ хугацаанд зөрчил үйлдсэнийг мэдэж шийтгэлийн хуудас үйлдсэн. Гомдол гаргагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан гэж хэлээд байна. Зөрчлийн тухай хуульд эрх бүхий этгээд эрх үүргээ хэрэгжүүлж байх явцдаа зөрчил үйлдсэнийг мэдсэн даруйдаа шийтгэлийн хуудсыг үйлдэх бөгөөд түүнээс хойш хөөн хэлэлцэх хугацаа тооцох гэж байгаа. 2024 оны 02 дугаар сарын 08-ны өдөр шийтгэлийн хуудас үйлдсэн. Хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн гэж үзэхгүй. Нягтлан бодогч Ц.Б*******гийн тайлбартай холбогдуулан тайлбар хэлье. Улсын төсөлт ямар ч хор хохирол учруулаагүй гэж хэлээд байна. Татварын ерөнхий хууль, Зөрчлийн тухай хууль нь хоёр өөр төрлийн харилцааг зохицуулдаг. Татварын ерөнхий хуульд 2020 оноос хойш үнэ шилжилт гэдэг том ойлголт орж ирсэн. Энэ нь харилцаа хамааралтай талтай хийж байгаа ажил гүйлгээг мэдүүлэх ёстой. Татварын ерөнхий хуульд үнэ шилжилтийн тухай журам дээр тодорхой байдаг. Тэгэхдээ хяналт байгаа ажил гүйлгээ нь 50 сая ба түүнээс дээш төгрөгийн ажил гүйлгээг заавал үнэ шилжилтийн тайланг мэдүүлэх ёстой. Үүн дээр татварын суурийг багасгасан бол гэдэг нь борлуулалт юм уу, борлуулалтаа тайлагнаагүй. Эсвэл харилцаа хамааралтай талтай хийсэн ажил гүйлгээг татварын заалтаар хасаж төлөх татварт нөлөөлсөн бол гэж ойлгож болно. Гэтэл татвар төлөгч нь нөлөөлөөгүй боловч Зөрчлийн тухай хуульд та заавал тухайн харилцаа хамааралтай талтай хийсэн ажил гүйлгээг нөхөн төлүүлж татварын суурь нөлөөлсөн тохиолдолд үнэ шилжилтийн тохируулга гэж байдаг. Адилхан харилцаа хамааралгүй талтай ажил гүйлгээ хийсэн бол татварын байгууллага өөрт байгаа бааз суурь дээр үндэслэж тодорхой үнэ тогтоодог. Тус бодит үнээс дээшээ байна уу? доошоо байна уу? илүү их өндөр дүнгээр гэрээ хийж үүнээс зардлаа нэмж хассан байна уу? тэгсэн тохиолдолд төлөх ёстой татвараа заавал зардлын аргаар бууруулж төлөх ёстой татвараа бууруулсан гэж ойлгож үнэ шилжилтийн тохируулга хийгддэг. Энэ тохиолдолд үнэ шилжилтийн тохируулга хийгдэхээр ажил гүйлгээ биш. Үнэ шилжилтийн тохируулга хийсэн тохиолдолд татварын нөхөн төлүүлж гэж Зөрчлийн хуульд зааж өгсөн байгаа. Харилцаа хамааралтай талтай ажил гүйлгээгээ тайлагнаагүй бол гэж зааж өгсөн байгаа. Тайлагнаагүй байсан тул үнэ шилжилтийн тохируулга хийгээгүй. Харилцаа хамааралтай талтай хийсэн бүх ажил гүйлгээгээ татварын тайланд тайлагнаж тусгах ёстой. Татвар төлөгч нь огт үнэ шилжилтийн тайлан өгөөгүй байсан. Мөн харилцаа хамааралтай буюу захирлаасаа авсан зээл гэж нягтлан бодогч нь сая тайлбартаа хэлсэн. 10 тэрбум төгрөгийн зээлийг авч манайд мөнгө орж ирж байгаа. Захирлаасаа авчхаад буцаагаад төлсөн гэж хэлээд байгаа. 2 тусдаа 2 өөр гүйлгээ. Ажил гүйлгээ болгоныг мэдээлэл ёстой. Мөнгө нь орлоо гарлаа. Энэ болгон дээр тайлангаа тайлагнах ёстой. Яагаад үнэ шилжилтийн тайланг бүх ажил гүйлгээг татварын алба хянадаг авдаг болсон бэ гэхээр харилцаа хамааралтай талтай ажил гүйлгээ хийж татварын суурийг багасгаж байсан тул Татварын ерөнхий хуульд үнэ шилжилтийн бүх ажил гүйлгээг тусгадаг больё гэж үнэдсэн хуулийн амин сүнс нь тэнд байгаа. Түүнээс та жижиг дунд үйлдвэрлэгч үү эсвэл том татвар төлөгч байлаа гээд жижиг дунд үйлдвэрлэл дэмжигч байлаа гээд та харилцаа хамааралтай талынхаа үнэ шилжилтийг битгий тайлагнаарай, том татвар төлөгч бол тайлагнаарай гэсэн гүйлгээний босго байхгүй. Харилцаа хамааралтай талтай гүйлгээ хийсэн л бол тусгах ёстой. Мөн Хамтын эх булга ХХК нь 2021 оны татварын тайлан дээрээ үнэ шилжилтийн тайланг огт өгөөгүй. Харилцаа хамааралтай талтай ажил гүйлгээгээ тайлагнаагүй байсан. Шалгалтын дараагаар дараа онуудад нь Г ХХК-тай хийсэн ажил гүйлгээнүүдийг дараа дараагийн тайлан дээрээ тусгаад явсан байсан. Үүнээс харахад шалгалтаас хойш хуулийн заалтыг ойлгосон болохоор тайлангаа нөхөөд хийсэн байх гэж бодож байна. Улсад ямар ч хохирол учруулаагүй гэж тайлбарлаж байна. Татварын ерөнхий хуульд зохицуулагдаж төлөх татвараа бууруулсан тохиолдолд Татварын ерөнхий хуулийн хэрэглэж үнэ шилжилтийн тохируулга хийх болно. Улсад хохирол учруулаагүй гэдэг нь үнэ шилжилтийн тайландаа тайлагнах ёстой. Нөгөө талдаа үнэ шилжилтийн тохируулга хийгээд харилцаа хамааралтай гүйлгээг ийм арга хэрэглэж үнэ шилжилт бодит гэдгийг Татвар төлөгч өөрөө тодорхойлж өөрөө татварын албанд тайлагнадаг. Хэрвээ татварын суурь нөлөөлсөн гэж үзэж байгаа тохиолдолд. Тухайн компани нь 2021 онд татварын тайлан борлуулалт болон зардал байхгүй байсан тул татварын суурь нөлөөлөхгүй. Тэгсэн ч гэсэн та татварын суурьд нөлөөлсөн ч, нөлөөлөөгүй байсан нь хамаагүй. Харилцаа хамааралтай талтай хийсэн ажил гүйлгээгээ заавал тайлагнах ёстой. ... 2 өөр дансаар хөтөлсөн байна. Данс болгон тусдаа байгаа. 3 Г ХХК-ийн 500 сая төгрөг авагдаж байна. Энэ нь дараа онд нь 3 дансаар төлөгдсөн байна. Энэ нь нэг тал нь авагдаагүй. Он оноор нь ялгаж бичсэн. Үүгээр харвал ойлгомжтой байх болно. 2020 онд 500 сая төгрөгийн зээл авч 2020 ондоо буцааж төлөөлгүй. Дахиад 500 сая төгрөгийн зээл авсан байгаа. Үүнээсээ 500 сая төгрөгийг нь төлсөн байна. 2020 онд авсан 500 сая төгрөгийн төлөгдсөн дүн нь шийтгэлийн хуудас дээр ороогүй. 1 тэрбум төгрөг орсон байна. 120103 авлаг данс захирал гэж захирлаас 700 сая төгрөгийн авлага шийтгэлийн хуудасны дүнд авагдсан байна. Дараагийн данс 3 В.Г 10 тэрбум 620 сая төгрөг авсан зээлийн дүнгээр шийтгэлийн хуудас дээр авагдсан. 2020 онд 11 тэрбум 120 сая 750 мянган төгрөг болж байна. 2021 онд 310101 дансаар байгууллага хооронд Г ХХК дээр 1 тэрбум төгрөгийн кредит гүйлгээ хийсэн. Энэ нь 2 тэрбум төгрөгөөр орсон байгаа. Дараагийнх нь 2020 оны 3 данс дээр 500 сая төгрөг кредит нэмж орж байгаа. Дараа нь 3 данс В.Г хэрэглэгчийн 4.8 тэрбум, 5.7 тэрбум төгрөг болж байгаа. 2021 онд 13,019 ,156,203.3 төгрөг болж байгаа. Нийлбэр дүнгийн 2 хувиар нь тооцож байгаа. гэв.

4.3. Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Хөөн хэлэлцэх хугацаатай холбоотой тайлбар хэлсэн тул нэмэлт хэлэх зүйл байхгүй. Харин үнэ шилжилттэй холбоотой 2, 3 зүйлийг хууль хэрэглээ талаас нь тайлбарлая. Татварын ерөнхий хуулийн 38 дугаар зүйлд заасныг хэрэгжүүлж эхэлж байгаа нь 2020 он боловч 2016 оноос хойш ажил гүйлгээний нэг төрлийн тайланг татвар төлөгч мэдээлэх үүрэгтэй байсан. 2020 оноос хуульд оруулж үнэ шилжилтийн 4 төрлийн тайланг гаргах ёстой болсон. Ажил гүйлгээний жилийн тайлан гэдэг нь өнөөдрийн Зөрчлийн тухай хуульд хамаарч татварын улсын байцаагч хяналт шалгалт хийж зөрчлийн хэрэг үүсгээд явсан зүйл. Өөрөөр хэлбэл ажил гүйлгээний жилийн тайлан. Аж ахуй нэгжийн орлогын албан татварын тайлан илгээж байгаа татвар төлөгч бүр жилийн эцсийн тайлантай хамт буюу дараа оны 02 дугаар сарын 10-ны өдөр заавал гаргах үүрэгтэй тайлан. Нөгөө 3 үнэ шилжилтийн тайлан нь суурьд нөлөөлсөн, босго зааж байгаа тусгай тайлан байгаа. 4 тайлангийн 1 нь ямар санкци байхгүй төлөх үүргийг хуульчилж өгсөн тайлан. Татвар төлөгч хяналтад байгаа ажил гүйлгээний мэдээллийг хадгалах, тайлагнах үүрэгтэй. 4 тайлан бүгд мэдээлэх үүрэгтэй тайлан. Ногдол өөрчлөлт нь хаана орж ирэх вэ гэхээр аж ахуй нэгжийн орлогын албан татвар дээрээ өөрчилж орж ирэх ёстой. Тэр үүргийг нь хуульчилж өгсөн. Энэ үүргээ биелүүлээгүй. Зөрчлийн тухай хуульд нөхөн ногдуулалтыг нөхөн ногдуулж торгууль алданги тавихааргүй байх юм бол Зөрчлийн тухай хуульд зааснаар шийдвэрлэх гэж хуульчилж өгсөн тул татварын улсын байцаагч болох эрх бүхий албан тушаалтан хяналт шалгалтын үйл ажиллагааны явцад нэг талдаа нөхөн ногдуулалтын акт, нөгөө талдаа шийтгэлийн хуудас бичсэн. Шийтгэлийн хуудсыг гаргахдаа Зөрчлийн тухай хуулийн 11 дүгээр зүйлийн 11.19.11.3-д тодорхой зааж өгсөн. Харилцаа хамааралтай этгээдүүд хоорондоо ажил гүйлгээ хийж түүнийгээ мэдээлэхгүй бол тэдэн хувь шүү гэж зааж өгсөн. Өөрөөр хэлбэл үнэ шилжилтийн ажил гүйлгээний жилийн тайланг гэхээр татвар төлөгч бүр гаргах үүрэгтэй тайланг харилцаа хамааралтай этгээд хооронд хийгдсэн бол нийт дүнгийн 2 хувь. Гомдол гаргагчаас яриад байгаа захиралдаа шилжүүлсэн харилцааг энд хэлж байгаа. гэв.

ҮНДЭСЛЭХ нь:

Шүүхээс гомдол, түүний үндэслэл, хариуцагчийн тайлбар болон хавтаст хэрэгт цугларсан бусад нотлох баримтуудыг судалж, Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.3.14 дэх заалтын дагуу дараах үндэслэлээр Х******* ХХК-ийн гаргасан гомдлыг бүхэлд хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэлээ.

1. Татварын ерөнхий хууль (2019.03.22)-ийн 38 дугаар зүйлийн 38.1 дэх хэсэгт зааснаар үнэ шилжилтийн тайлан буюу 1/үнэ шилжилтийн ажил гүйлгээний жилийн тайлан, 2/дотод үнэ шилжилтийн тайлан, 3/ерөнхий үнэ шилжилтийн тайлан, 4/улс бүрээр тайлан гэсэн нийт 4 тайланг татвар төлөгч хуульд заасан хугацаанд гаргана.

Татвар төлөгч нь Татварын ерөнхий хуулийн 38 дугаар зүйлийн 38.1.1-т заасан үнэ шилжилтийн ажил гүйлгээний жилийн тайлан-г тус хуулийн 38 дугаар зүйлийн 38.4-т Татвар төлөгч үнэ шилжилтийн ажил гүйлгээний жилийн тайланг жилийн эцсийн татварын тайлангийн хамт харьяалах татварын албанд хүргүүлнэ. гэж заасны дагуу хуулийн хугацаанд эрх бүхий байгууллагад гаргана.

Татварын ерөнхий хуулийн 29 дүгээр зүйлийн 29.1-т Татвар төлөгч татварын тайланг хуулиар тогтоосон хугацаанд, батлагдсан загвар, зааврын дагуу цахим, эсхүл цаасан хэлбэрээр үйлдэж, харьяа татварын албанд тушаана., 29.2-т Татварын тайлан тушаах, татвар төлөх хугацааг тухайн төрлийн татварын хуулиар тогтоох бөгөөд хуульд өөрөөр заагаагүй бол татвар төлөх, тайлагнах хугацаа адил байна. гэж, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн 26 дугаар зүйлийн 26.1, 26.2-т жилийн эцсийн татварын тайланг дараа оны 02 дугаар сарын 10-ны дотор харьяалах татварын албанд хүргүүлнэ. гэж тус тус зааснаар татвар төлөгч тайлант жилийн үнэ шилжилтийн ажил гүйлгээний тайланг дараа оны 02 дугаар сарын 10-ны өдрийн дотор харьяалах татварын албанд тайлагнах үүрэгтэй байна.

2. Гомдол гаргагч буюу Х******* ХХК нь 2020, 2021 онуудын үнэ шилжилтийн тайлан буюу Татварын ерөнхий хуулийн 38 дугаар зүйлийн 38.1.1-т заасан үнэ шилжилтийн ажил гүйлгээний жилийн тайлан-г хуульд заасан хугацаанд эрх бүхий байгууллагад гаргаагүй болох тогтоогддог бөгөөд энэ талаар талууд маргаагүй. Харин тайланг гаргаагүй үндэслэл, шалтгааныг Х******* ХХК-ийн орлогын хэмжээ нь 2020, 2021 оны хувьд үнэ шилжилтийн тайлан гаргах аж ахуйн нэгжийн шаардлагад хүрээгүй, эсхүл энэхүү хуулийн зохицуулалт хэрэгжиж эхлээд удаагүй тул ажил хариуцсан этгээдүүдийн эрх зүйн мэдлэг дутуу байдалтай холбож тайлбарладаг.

3. Хариуцагч нь Х******* ХХК-ийг 2020 онд иргэн В Гоос 10,620,000,000.00 төгрөг, 750,000.00 төгрөгийн кредит гүйлгээ болон 20,000,000.00 төгрөгийн дебит гүйлгээ нийт 11,390,000,000.00 төгрөгийн гүйлгээ, Г ХХК-д 500,000,000.00 төгрөгийг кредит гүйлгээ хийгдсэн бол 2021 онд Г ХХК-д 1,000,000,000.00 төгрөгийн кредит, 1,000,000,000.00 төгрөгийн дебит, нэмээд 500,000,000.00 төгрөгийн кредит, 500,000,000.00 төгрөгийн дебит гүйлгээ, иргэн В Гоос 4,807,327,529.10 кредит, 5,711,828,674.20 төгрөгийг дебит гүйлгээ нийт 13,519,156,203.30 төгрөгийн гүйлгээ хийгдсэн гэж үзсэн байдаг. Энэхүү гүйлгээ хийгдсэн эсэх дээр талууд мараагүй бөгөөд зөвхөн зөрчлийн хувь бодогдсон дүн дээр зөрүүтэй байр суурийг илэрхийлдэг.

Дээрх дурдсан гүйлгээ хийгдсэн В Г нь Х******* ХХК-ийн үүсгэн байгуулагч бөгөөд компанийн хувь нийлүүлсэн хөрөнгийн 51 хувийг, харин Г ХХК нь мөн компанийн үүсгэн байгуулагч, хувь нийлүүлсэн хөрөнгийн 49 хувийг тус тус эзэмшдэг тул Татварын ерөнхий хуулийн 27 дугаар зүйлийн 27.1-т Нэг этгээд нөгөө этгээдийн, эсхүл уг этгээдүүд нь хоёр болон түүнээс дээш хуулийн этгээдийн хөрөнгө, хяналт, удирдлагын үйл ажиллагаанд шууд болон шууд бусаар оролцох замаар хоорондоо хийх ажил гүйлгээний нөхцөл, эдийн засгийн үр дүнд нөлөөлөх боломжтой доор дурдсан этгээдийг хоорондоо харилцан хамааралтай этгээд гэж үзнэ: гэж, мөн зүйлийн 27.1.3-т хувьцаа, хувь оролцоо, эсхүл саналын эрхийн 20 ба түүнээс доошгүй хувийг шууд болон шууд бусаар эзэмшдэг этгээд гэж заасны дагуу харилцан хамааралтай этгээдүүд мөн болно.

Татварын ерөнхий хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.1.42-т "хяналтад байгаа ажил гүйлгээ" гэж харилцан хамааралтай этгээд хооронд хийгдсэн ажил гүйлгээг 37 дугаар зүйлийн 37.1-т Хяналтад байгаа ажил гүйлгээний нөхцөлийг бие даасан ажил гүйлгээний нөхцөлтэй харьцуулахад орлого, ашиг болон татварын суурьд нөлөөлөх үзүүлэлтүүд нь ялгаатай бөгөөд үүнээс хамаарч татварын суурь буурсан бол уг буурсан дүнгийн зөрүүгээр татварын суурийг нэмэгдүүлж, холбогдох татварыг нөхөн ногдуулна. гэж тус тус заасны дагуу гомдол гаргагч нь харилцан хамааралтай этгээд болох В Г, Г ХХК нартай хэмжээ, нөхцөл, орлого, ашиг, татварын суурьд нөлөөлөх эсэхээс үл шалтгаалан 2020, 2021 онуудад ажил гүйлгээ хийгдсэн тул хуулийн хугацаанд үнэ шилжилтийн ажил гүйлгээний жилийн тайланг гаргах үүрэгтэй байсан.

Нөгөөтэйгүүр Зөрчлийн тухай хуулийн 1.2 дугаар зүйлийн 3-т Тодорхой үйлдэл, эс үйлдэхүйг зөрчилд тооцсоныг мэдээгүй нь тухайн зөрчлийг үйлдсэн хүн, хуулийн этгээдийг шийтгэл, албадлагын арга хэмжээ хэрэглэхээс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй. гэж заасан тул гомдол гаргагч болон түүний ажилтны хууль, эрх зүйн мэдлэг дутуу гэсэн шалтгаанаар гомдол гаргагчийг Татварын ерөнхий хуулийн 29 дүгээр зүйлийн 29.1, 29.2, 38 дугаар зүйлийн 38.1.1 дэх заалт, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн 26 дугаар зүйлийн 26.1-т заасан үүргээ биелүүлээгүйгээс хүлээх хариуцлагаас чөлөөлөхгүй.

4. Гомдол гаргагч нь Татварын ерөнхий хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1-т Tатвар төлөгч нь үнэ шилжилтийн тайлан гаргаагүй бол татварын алба нь үнэ шилжилтийн үндсэн тохируулга хийж, татварыг нөхөн ногдуулж, хууль тогтоомжид заасан хариуцлагыг хүлээлгэнэ. гэж заасныг зөрчсөн гэж маргадаг.

Татварын ерөнхий хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.1.7-д үнэ шилжилтийн тохируулга хийх арга гэж бодит үнэ тодорхойлох зарчмын дагуу харилцан хамаарал бүхий этгээд хооронд хийгдсэн бараа, ажил, үйлчилгээний нөхцөл, үнийг тодорхойлохыг, мөн хуулийн 37 дугаар зүйлийн 37.4-т Харилцан хамааралтай этгээд хооронд хийгдсэн гэрээний нөхцөл болон бодит гүйцэтгэлийн хооронд зөрүү үүссэн тохиолдолд гэрээний талуудын оролцоо, чиг үүрэг, гүйцэтгэл, зарцуулсан хөрөнгө, хүлээсэн эрсдэл зэрэг бодит гүйцэтгэлийг харгалзан татварын суурьт тохируулга хийнэ. гэж, 28 дугаар зүйлийн 28.3-т Татвар төлөгч анхан шатны баримт бүрдүүлээгүй болон нягтлан бодох бүртгэл хөтлөөгүй, татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн системд холбогдоогүйгээс орлого, зарлагыг нь тодорхойлох боломжгүй, эсхүл татвар ногдуулах орлого, татвар ногдох орлогоос хасагдах зардлыг тодорхойлохдоо бодит бус үнэ хэрэглэсэн тохиолдолд татварын алба татварын ногдлыг жишиг үнийн, эсхүл үнэ шилжилтийн тохируулга хийх аргаар тодорхойлж, холбогдох татварыг ногдуулна. гэж тус тус заасан байдаг.

Үүнээс үзэхэд үнэ шилжилтийн тохируулга хийх арга-ыг үүссэн зөрчил буюу татвар төлөгч хуулиар хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүйгээс шалтгаалан орлого, зарлагын гүйлгээний зөрүү үүсэх, бодитоор тухайн үнийг буруу тодорхойлсон, зах зээлийн ханшаас доогуур, эсхүл дээгүүр тогтоосон зэргийг харгалзан ижил төсөөтэй ажил үйлчилгээтэй харьцуулах тохиолдолд ашиглах бөгөөд талууд татварын суурьт нөлөөлөөгүй, татвар ногдуулах орлого бууруулаагүй гэж санал нэгддэг тул хариуцагчийн зүгээс Х******* ХХК-ийн харилцан хамааралтай этгээдүүд хооронд хийгдсэн зээл олгосон, буцаан шилжүүлсэн зэрэг ажил гүйлгээнд үнэ шилжүүлэлтийн тохируулга хийх шаардлагагүй байсан гэх тайлбар үндэслэлтэй байна.

Мөн татвар төлөгч үнэ шилжилтийн жилийн тайлан гаргах үүргээ биелүүлээгүй нь тодорхой, маргаангүй байх тул энэ тохиолдолд үнэ шилжилтийн тохируулга хийх, дутуу татварыг нөхөн ногдуулах эсэхээс шалтгаалахгүйгээр Зөрчлийн тухай хуулийн 1.3 дугаар зүйлийн 2-т Энэ хуульд заасан зөрчил тус бүрд шийтгэл оногдуулна гэж заасны дагуу хариуцлага гарцаагүй байх ёстой.

5. Зөрчлийн тухай хуулийн 1.3 дугаар зүйлийн 1-т Зөрчил үйлдсэн хүн, хуулийн этгээдэд оногдуулах шийтгэл, албадлагын арга хэмжээний төрөл, хэмжээ нь зөрчил үйлдэгдсэн нөхцөл байдал, зөрчлийн шинж, хохирлын хэр хэмжээнд тохирсон байна. гэж заасан хохирлын хэмжээ гэдэгт нийцээгүй буюу улсад ямар нэгэн хохирол учраагүй байхад шийтгэл оногдуулсан тул маргаан бүхий захиргааны актыг хууль зөрчсөн гэж маргадаг.

Татварын ерөнхий хуулийн 1 дүгээр зүйлийн 1.1-т Энэ хуулийн зорилт нь Монгол Улсад татвар бий болгох, тогтоох, татвар төлөгчийг бүртгэх, татвар ногдуулах, тайлагнах, төлөх, хянан шалгах, хураах, хөнгөлөх, чөлөөлөх, суутган тооцох, буцаан олгох эрх зүйн үндсийг тогтоож, оршино, мөн хуулийн 5 дугаар зүйлийн 5.1-т зайлшгүй, тодорхой, шударга байх гэж тус тус зааснаар хуулийн 37-40 дүгээр зүйлд үнэ шилжилт буюу харилцан хамааралтай этгээдтэй ажил гүйлгээ хийхдээ бодит бус үнэ хэрэглэх замаар Монгол Улсад төлөх татварын хэмжээг бууруулах явдлыг зогсоох зорилготой шинээр зохицуулсан байдаг.

Энэхүү хуулийн зорилго, зорилтын хүрээнд татвар төлөгчийн татвар ногдуулах орлогыг бодитоор тодорхойлох, татварыг шударгаар төлүүлэх буюу татварын ногдлыг бууруулах, татварын суурийг багасгах зэргээр татвараас зайлсхийхийг хориглож Татварын ерөнхий хуулийн 28 дугаар зүйлийн 28.1, 29 дүгээр зүйлийн 29.1, 38 дугаар зүйлийн 38.4 дахь хэсэг, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн 26 дугаар зүйлийн 26.1, 26.2-т тус тус зааснаар хуульд заасан хугацаанд татварын тайлан гаргах үүргийг татвар төлөгчид ногдуулсан.

Иймээс татвар төлөгч нь хуульд заасан үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд заавал хохирол учирсан байхыг шаардахгүйгээр гаргасан зөрчилд нь хариуцлага оногдуулах ба Зөрчлийн тухай хуулийн 3.4 дүгээр зүйлийн 1-т Энэ хуулийн тусгай ангид заасан хэмжээгээр шүүх, эрх бүхий албан тушаалтнаас мөнгөн төлбөр оногдуулахыг торгох шийтгэл гэнэ., мөн зүйлийн 5-т Энэ хуулийн тусгай ангид заасан тохиолдолд хөрөнгө, орлого, нөхөн төлбөр, хохирлын тодорхой хувиар тооцсон хэмжээгээр торгох шийтгэлийг оногдуулна. гэж тус тус заасны дагуу тус зөрчилд Зөрчлийн тухай хуулийн тусгай ангийн зохицуулалтын хүрээнд торгох шийтгэлийг оногдуулахаар байна.

Зөрчлийн тухай хуулийн 11.19 дүгээр зүйлийн 11-т Харилцан хамааралтай этгээд хооронд хийгдсэн ажил гүйлгээтэй холбоотой үнэ шилжилтийн тайланг татварын албанд хугацаанд нь гаргаагүй бол татварыг нөхөн төлүүлж: гэж, мөн зүйлийн 11.3-т үнэ шилжилтийн ажил гүйлгээний жилийн тайлангийн хувьд харилцан хамааралтай этгээд хооронд хийгдсэн ажил гүйлгээний нийт дүнгийн 2 хувьтай тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгоно. гэж тус тус зааснаар харилцан хамааралтай хийгдсэн ажил гүйлгээний нийт дүнгийн 2 хувьтай тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох-оор байх тул гомдол гаргагчийн хохирлын хэмжээнд тохирсон байх шударга ёсны зарчимд нийцээгүй гэсэн нь үндэслэлгүй болно.

6. Гомдол гаргагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь Зөрчлийн тухай хуулийн 11.19 дүгээр зүйлийн 2.3-т татварын тайланг хуулиар тогтоосон хугацаанд татварын албанд тушаахүүргээ биелүүлээгүй хүнийг нэг зуун тавин нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр, хуулийн этгээдийг нэг мянга таван зуун нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгоно. гэж зааснаар энэхүү үнэ шилжилтийн жилийн тайлан гаргаагүй зөрчилд шийтгэл оногдуулах байсан буюу мөн хуулийн 11.19 дүгээр зүйлийн 11.3-т зааснаар торгууль оногдуулсан нь буруу гэж маргасан.

Зөрчлийн тухай хуулийн 11.19 дүгээр зүйлээр Татварын хууль зөрчих буюу татварын хууль тогтоомжид заасан үүргээ татвар төлөгч зөрчсөнтэй холбоотой харилцааг бүлэглэж, зөрчлийн шинж, зөрчил үйлдсэн нөхцөл байдал, эрх зүйн үр дагавар, хохирол зэргээс шалтгаалан зөрчил тутамд хүлээлгэх хариуцлагыг ялгаатай зохицуулсан байдаг.

Ингэхдээ хуулийн 11.19 дүгээр зүйлийн 2-4 дүгээр хэсэгт татвар төлөгчийн нийтлэг үүрэг, түүнийг зөрчсөн тохиолдолд оногдуулах шийтгэл, харин 11 дүгээр хэсэгт Харилцан хамааралтай этгээд хооронд хийгдсэн ажил гүйлгээтэй холбоотой үнэ шилжилтийн тайланг татварын албанд хугацаанд нь гаргаагүй бол хүлээлгэх шийтгэлийг Татварын ерөнхий хуулийн 38 дугаар зүйлд заасан тайлангийн төрөл тус бүрээр ялгаатай оногдуулахаар нарийвчлан зохицуулсан.

Энэ хуулийн 11.19 дүгээр зүйлийн 2.3 дахь хэсэгт зөрчилд оногдуулах торгууль нь Татварын ерөнхий хууль, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хууль, Хувь хүний орлогын албан татварын тухай хууль, Нэмэгдсэн өртгийн албан татварын тухай хуульд заасан Зөрчлийн тухай хуулийн энэхүү зүйлд тусгайлан зохицуулаагүй татварын тайлан гаргахтай холбоотой зөрчлүүдэд үйлчлэх бол мөн зүйлийн 11.3 дахь заалтаар үнэ шилжилтийн тайланг гаргаагүй тохиолдолд оногдуулах торгуулийн хэмжээг тусгайлан зохицуулсан тул хариуцагчийг буруу зохицуулалт баримтлан шийтгэл оногдуулсан, тухайн харилцааг зохицуулсан хуулийн тодорхой заалтыг хэрэглээгүй, хэрэглэх ёстой хуулийг хэрэглэхгүйгээр захиргааны актыг гаргасан гэж үзэх боломжгүй байна.

7. Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуулийн 6.1 дүгээр зүйлийн 2-т Эрх бүхий албан тушаалтан энэ зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан зөрчлийн шинжтэй үйлдэл, эс үйлдэхүйг илрүүлсэн, эсхүл гомдол, мэдээллийг хүлээн авснаас хойш ажлын 5 өдрийн дотор шалгаж, дараахь шийдвэрийн аль нэгийг гаргана: гэж, мөн зүйлийн 2.3-т хялбаршуулсан журмаар зөрчил шалган шийдвэрлэх, 2.4-т зөрчлийн хэрэг нээх гэж тус тус заасан.

Мөн Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуулийн 6.6 дугаар зүйлийн 1-т Дараахь үндэслэлийн аль нэг нь тогтоогдвол эрх бүхий албан тушаалтан зөрчлийг газар дээр нь, эсхүл хялбаршуулсан журмаар шалган шийдвэрлэнэ: 1.1.зөрчил үйлдэгдсэн нь ил тодорхой, зөрчил, учирсан хохирлыг нотлох талаар зөрчлийн хэрэг бүртгэлт явуулах шаардлагагүй бол, 1.2.зөрчил үйлдэгдсэн, учруулсан хохирол нь нотлох баримтаар тогтоогдож холбогдогч зөрчил үйлдсэнээ сайн дураараа хүлээн зөвшөөрсөн бол гэж тус тус заасан бөгөөд гомдол гаргагч нь хуульд заасны дагуу үнэ шилжилтийн жилийн тайланг гаргах үүргээ биелүүлээгүй болох нь тодорхой байх тул эрх бүхий албан тушаалтан эрх хэмжээнийхээ хүрээнд хялбаршуулсан журмаар хянан шийдвэрлэх зөрчлийн хэргийн хянан шийдвэрлэсэн нь хууль зүйн үндэслэлтэй байна.

8. Татварын ерөнхий хуулийн 44 дүгээр зүйлийн 44.1-т Татварын хяналт шалгалтыг хийх явцад Зөрчлийн тухай хуульд заасан зөрчил илэрсэн тохиолдолд Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуулийн дагуу шийдвэрлэнэ. гэж зааснаар хариуцагч нь Татварын албаны 222 дугаар томилолтын дагуу хийгдсэн хяналт шалгалтын явцад илэрсэн зөрчилд буюу гомдол гаргагчийн 2020, 2021 оны үнэ шилжилтийн тайланг хуулийн хугацаанд гаргаагүй гэсэн үндэслэлээр 006******* дүгээр шийтгэлийн хуудас бичиж, 463,173,124.07 төгрөгөөр торгосон байдаг.

Гомдол гаргагчийн төлөөлөгчийн зүгээс Зөрчлийн тухай хуулийн 1.5 дугаар зүйлийн 1.3-т энэ хуульд хүнд арван мянгаас дээш хорин мянган нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох шийтгэл оногдуулахаар заасан зөрчил үйлдсэнээс хойш хоёр жил өнгөрсөн. гэж зааснаар хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн гэж тайлбарладаг.

Харин Зөрчлийн тухай хуулийн 1.5 дугаар зүйлийн 1-т Хуульд өөрөөр заагаагүй бол зөрчил үйлдсэнээс хойш дараахь хугацаа өнгөрсөн бол зөрчил шалган шийдвэрлэх ажиллагаа явуулахгүй: гэж, Татварын ерөнхий хуулийн 15 дугаар зүйлийн 15.1-т Татварын нөхөн ногдуулалт хийх, алданги, торгууль ногдуулах, хөнгөлөлт, чөлөөлөлт эдлэх, алдагдал шилжүүлэх, нэмэгдсэн өртгийн албан татварын ногдуулалт, төлөлтийг баталгаажуулах хөөн хэлэлцэх хугацаа 4 жил байх... гэж тус тус зааснаар Татварын ерөнхий хуульд заасан үнэн шилжүүлэлтийн жилийн тайлан гаргах үүргээ биелүүлээгүй гэсэн үндэслэлээр шийтгэл торгууль оногдуулсантай холбоотой харилцаанд Татварын ерөнхий хуулийн хөөн хэлэлцэх хугацаа үйлчлэхээр байна.

Мөн Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 11 дүгээр зүйлийн 11.5-т Монгол Улсын Үндсэн хуулиас бусад хууль хоорондоо зөрчилдвөл тухайн харилцааг илүү нарийвчлан зохицуулсан хуулийн, тийм хууль байхгүй бол сүүлд хүчин төгөлдөр болсон хуулийн заалтыг хэрэглэнэ. гэж заасан байдаг тул Зөрчлийн тухай хуулийн ерөнхий ангид заасан хөөн хэлэлцэх хугацаа нь тухайлсан харилцааг зохицуулсан салбарын хуульд хөөн хэлэлцэх хугацааг заагаагүй тохиолдолд үйлчлэх талаар Хуульд өөрөөр заагаагүй бол гэж заасныг үндэслэн татварын хууль тогтоомж зөрчсөнтэй холбоотой торгууль оногдуулсан асуудалд Татварын ерөнхий хуулийн 15 дугаар зүйлийн 15.1 дахь хэсгийг баримтлан шийдвэрлэх нь зүйтэй.

Иймд гомдол гаргагч нь 2020 оны үнэ шилжилтийн жилийн тайланг 2021 оны 02 дугаар сарын 10-ны, 2021 оны мөн тайланг 2022 оны 02 дугаар сарын 10-ны өдрийн дотор гаргах байсан тул Татварын ерөнхий хуулийн 15 дугаар зүйлийн 15.3.2-т зааснаар 4 жилийн хугацаа нь хамгийн багадаа 2025 оны 02 дугаар сарын 10-ны өдөр дуусахаар байна. Харин маргаан бүхий захиргааны актыг 2024 оны 03 дугаар сарын 08-ны өдөр гаргасан байх тул гомдол гаргагчийн төлөөлөгчийн хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан гэх тайлбар үндэслэлгүй болно.

9. Гомдол гаргагч нь Татварын улсын байцаагч Г.И*******ийн 2024 оны 03 дугаар сарын 08-ны өдрийн 006******* дүгээр шийтгэлийн хуудсыг Захиргааны ерөнхий хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.6-т захиргааны акт гаргах эрх зүйн үндэслэл байгаагүй гэсэн үндэслэлээр илт хууль бус болохыг тогтоолгохоор гомдол гаргасан байдаг.

Талуудын гаргасан тайлбар, хавтаст хэрэгт цугларсан баримтуудаас дүгнэхэд хариуцагч нь Зөрчлийн тухай хуулийн 11.19 дүгээр зүйлийн 11.3-т заасан харилцан хамааралтай этгээд хооронд хийгдсэн ажил гүйлгээний нийт дүнгийн 2 хувьтай тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгоно. гэж заасныг баримтлан 463,173,124.07 төгрөгийн торгуулийг оногдуулахдаа гомдол гаргагчийн хамаарал бүхий этгээдүүдтэй хийсэн гүйлгээ тутмын нийлбэр дүнгээс тооцоход 2020 онд 3 удаагийн гүйлгээгээр 11,390,000,000.00 төгрөг, 2021 онд 6 удаагийн гүйлгээгээр 13,519,156,203.3 төгрөг буюу нийт 24,909,156,203.3 төгрөгийн гүйлгээ хийгдэж, үүнээс 2 хувийг тооцоход 498,183,124.066 төгрөг торгууль оногдуулах буюу хариуцагчийн торгууль оногдуулсан дүнгээс өндөр гарч байна.

Нөгөө талаараа хариуцагч энэ зүйлийн 11.3 дахь хэсгийн торгуулийн дүнг тооцохдоо ажил гүйлгээний нийт дүн гэснийг буруу тайлбарлан хэрэглэж тооцооллыг гаргасан буюу тухайн харилцан хамааралтай этгээдүүдийн хооронд гүйлгээ хийгдсэн тоогоор бус харин зээл олгосон болон тухайн зээлийн буцаан шилжүүлсэн зэргийг харгалзан үзэж нийт үнийг тогтоох, үүнээс торгууль оногдуулах ёстой байсан.

Жишээлбэл, 2021 онд Г ХХК-иас 1,000,000,000.00 төгрөгийг кредит, 1,000,000,000.00 дебит гүйлгээ хийгдсэн байсныг нийт 2,000,000,000.00 төгрөгөөр тооцох бус зөвхөн 1 тэрбум төгрөгийг зээлийн үйлчилгээ гэдгээр ажил гүйлгээний нийт дүнг тодорхойлж, торгуулийг бодох байсан боловч гүйлгээ тус бүрийн дүнгээр нийт ажил гүйлгээний үнийг тооцож, торгуулийн дүнг буруу тодорхойлжээ.

Гэхдээ дээрх хууль хэрэглээний болон тооцооллын зөрүүтэй байдал нь Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.6-т заасан илт хууль бусад тооцуулах үндэслэлд хамаарахгүй байна.

10. Гомдол гаргагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь шүүх хуралдааны явцад маргаан бүхий захиргааны актыг хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн байхад шийтгэлийн хуудсаар торгууль оногдуулсан нь Захиргааны ерөнхий хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.5-т хууль бус үйлдэл, эс үйлдэхүйг гүйцэтгэхийг шаардсан гэсэн үндэслэлээр илт хууль бус болгох үндэслэлтэй гэж үзсэн.

Хэргийн оролцогчдын тайлбар, хэрэгт авагдсан нотлох баримтууд болон холбогдох хууль тогтоомжийг судалж үзсэний үндсэн дээр хариуцагчийн 2024 оны 03 дугаар сарын 08-ны өдрийн 006******* дүгээр захиргааны акт нь тухайн зөрчлийн хөөн хэлэлцэх хугацаанд гарсан талаар дээр дүгнэсэн тул Захиргааны ерөнхий хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.5-т зааснаар илт хууль бусад тооцох үндэслэл тогтоогдохгүй байна.

11. Татварын албаны 222 дугаар томилолтын дагуу Х******* ХХК-д хийгдсэн хяналт шалгалтаар нийт 20,687,392,155.41 төгрөгийн зөрчил илрүүлж, 3,151,287,873.23 төгрөгийн нөхөн татвар, 1,257,703,883.06 төгрөгийн торгууль, 878,855,069.99 төгрөгийн алданги, нийт 5,287,846,826.28 төгрөгийн төлбөр төлүүлэхээр 2024 оны 02 дугаар сарын 08-ны өдөр НА-22240000010 тоот нөхөн ногдуулалтын актыг тогтоосон байх ба энэхүү акт нь эрх бүхий албан тушаалтны Зөрчлийн тухай хуулийн 11.19 дүгээр зүйлийн 11.3-т заасан үндэслэлээр оногдуулсан шийтгэлийн хуудастай хамааралгүй тул тухайлан дүгнэлт өгөх боломжгүй болно.

Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.1, 106.3, 106.3.14 дахь заалтыг тус тус удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Татварын ерөнхий хуулийн 38 дугаар зүйлийн 38.1.1 дэх заалт, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн 26 дугаар зүйлийн 26.2 дахь хэсэг, Зөрчлийн тухай хуулийн 11.19 дүгээр зүйлийн 11.3 дахь хэсгийг тус тус баримтлан гомдол гаргагчийн гомдлыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосугай.

2. Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1 дэх хэсгийг үндэслэн гомдол гаргагчийн улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 70,200 /далан мянга хоёр зуу/ төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээсүгэй.

3. Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 113 дугаар зүйлийн 113.2 дахь хэсэгт зааснаар хэргийн оролцогчид энэхүү шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардаж авсан өдрөөс хойш 5 хоногийн дотор Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй.

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ Ц.ДОЛЖИНСҮРЭН