МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

 

 

******* аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн шүүгч Б.Дэлгэрцэцэг *******лж тус шүүхийн хуралдааны танхимд хийсэн шүүх хуралдаанаар,

 

Нэхэмжлэгч: ******* аймаг Баян-Өндөр сум Уртбулаг баг 5-р бичил хороолол 1-р байр ..... тоотод оршин суух ..../-ын нэхэмжлэлтэй,

 

Хариуцагч: ******* аймаг Баян-Өндөр сум Бүрэнбүст баг Нутгийн удирдлагын ордонд байрлах...

Хариуцагч: ******* ******* З..

Хариуцагч: ******* аймаг Баян-Өндөр сум Уурхайчин багт байрлах ******* ******* ******* *******, т холбогдох,

 

Нэхэмжлэлийн шаардлага: Газар олгохыг тогтоолгох тухай нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

 

Шүүх хуралдаанд оролцогчид:

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч ,

Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч

Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч ,

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн ******* Н.Бямбахишиг нар оролцов.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

1. Нэхэмжлэгч ******* шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл, итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: ...би ******* ******* ******* даргын 2016 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдрийн А/502 дугаартай захирамжийн дагуу иргэн Х.Бат-Очирын газрыг өөрийн нэр дээр 2016 оны А/261 дугаартай захирамжаар ******* аймаг Баян- Өндөр сум Цагаанчулуут баг 7-р хорооллын нутаг дэвсгэрт 100 м.кв талбайтай худалдаа үйлчилгээний зориулалтай газрыг 15 жилийн хугацаатай эзэмших эрхтэйгээр авсан. Энэхүү захирамжийн дагуу Х.Бат-Очирын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Х.Нансалмаатай 2016 оны 07 дугаар сарын 18-нд Газар эзэмших эрх шилжүүлэх тухай гэрээг нотариатаар батлуулж дээрх газрыг би эзэмших эрхтэй болсон. 2016 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдрийн А/502 дугаартай захирамжийн хавсралтын 7-д заасны дагуу ******* ******* Баян-Өндөр сумын газрын алба надтай 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдөр Монгол улсын иргэнд эзэмшүүлэх гэрээ байгуулж, ******* ******* Баян-Өндөр сумын Цагаанчулуут багийн 7-р хороололд худалдааны зориулалттай 100 м.кв талбайтай газрыг 15 жилийн хугацаатай эзэмших эрхийн 000633755 дугаартай гэрчилгээг олгосон. Газраа зориулалтын дагуу эзэмшиж ашиглах гэхээр дараах нөхцөл байдлууд нөлөөлөөд ямар ч боломжгүй байсан. Үүнд: ******* ******* ******* даргын 2007 оны 3 сарын 07-ны өдрийн 65 дугаартай захирамжаар 7-р хороололд Хуанлу Хуантун ХХК-д 21 га газрыг орон сууцны цогцолбор барих зориулалтайгаар эзэмшүүлэхээр өгсөн. ******* ******* ******* даргын 2015 оны 11 дүгээр сарын 13-ны өдрийн А/574 дугаартай захирамжаар 2007 оны 21 га талбай бүхий өгсөн газраа 7 га болгож багасгаад үлдэх 14 га газраасаа 100 м.кв талбай бүхий газрыг надад олгосон. ******* ******* ******* даргын 2018 оны 02 дугаар сарын 21-ний өдрийн А/78 дугаартай захирамжаар Хуанлу Хуантун ХХК-д 2015 оны 11 дүгээр сарын 13-ны өдрийн А/574 дугаартай захирамжаар олгосон 7 га газраа зориулалтын дагуу ашиглаагүй, уг 7 га газраа албан ёсоор хүлээж аваагүй, эзэмшиж, ашиглаагүй гэсэн үндэслэлээр хүчингүй болгосон байна. Хуанлу Хуантун ХХК нь 7-р хороололын 21 га талбай бүхий газрыг 2007 онд битүүлэн хашаа барьсан байсан ба надад олгосон 100 м.кв талбай бүхий дээр ажилчдын байраа 2007 онд барьсан байснаа буулгахгүй байсаар 2019 онд буулгаад, буулгасан сендвичээ авч уг газрыг маань цэвэрлэхгүй байсаар 2021 онд цэвэрлэж сендвичээ авсан. ******* ******* Мэргэжлийн хяналтын Хуанлу Хуантун ХХК тухайн газрыг огт цэвэрлээгүй, надад олгосон 100 м.кв талбай бүхий газрыг чөлөөлөөгүй болох талаар 2017 оны 12 дугаар сарын 26-ны өдөр шалгалт хийж дүгнэлт гаргаж байснаар давхар нотлогдох юм. ******* ******* ******* *******, , ******* ******* ******* даргын захирамжийн дагуу ******* надад олгосон 100 м.кв талбай бүхий үйлчилгээний зориулалттай газрыг яг энд шүү гэж нарийн зааж зурж хүлээлгэж өгөөгүй бөгөөд кадастрын зургаас харахад надад олгосон Хуанлу Хуантун ХХК-д анх олгосон 21 га тай давхцаж байсан болох нь газрыг хашаалсан болон надад олгосон дээр ажилчдын байраа барьсан байсан зэргүүдээр нотлогдох юм. Хуанлу Хуантан ХХК нь ******* ******* ******* даргын 2018 оны 02 дугаар сарын 21-ний өдрийн А/78 дугаартай захирамжид гомдол гаргах болон шат шатны шүүхүүдээр явснаар ******* надад олгосон газраа зориулалтын дагуу эзэмшиж ашиглаж чадаагүй нэг шалтгаан болсон. ******* ******* ******* ******* 2021 оны 04 дүгээр сарын 22-ны өдрийн А/221 дугаартай захирамжаар газраа зориулалтын дагуу ашиглаагүй гэсэн үндэслэлээр эзэмших эрхийг минь хүчингүй болгохдоо дээрх нөхцөл шалтгаануудыг судалж үзэлгүй шийдвэр гаргасанд гомдолтой байна. ******* ******* ******* даргын 2016 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдрийн А/502 дугаартай захирамжаар иргэн ******* надад олгосон газрыг өнөөдрийг хүртэл хэн нэгэнд эзэмшүүлэхээр өгөөгүй бөгөөд 2020 онд Хуанлу Хуантун ХХК газрын маань чөлөөлснөөр би 4 тал хашаа барьж хашаалсан хэвээрээ байгаа юм. Дээрх газраа зориулалтын дагуу эзэмшиж, ашиглаж чадаагүй байсан маань ******* ******* ******* даргын удаа дараагийн дээрх захирамжууд болон 7-р хороололд эзэмшиж, ашигладаг Хуанлу Хуантун ХХК-ийн хууль бус үйлдлүүд нөлөөлж ******* миний зориулалтын дагуу эзэмшиж, ашиглах эрх зөрчигдсөн учир энэхүү шаардлагыг гаргаж байгаа юм. Иймд ******* ******* ******* *******д ******* аймаг Баян-Өндөр сумын Цагаанчулуут баг 7-р хорооллын нутаг дэвсгэрт байрлах үйлчилгээний зориулалттай 100 м.кв талбай бүхий газрыг иргэн ******* надад олгохыг тогтоож өгнө үү.

******* нь ******* ******* Баян-Өндөр сум, Цагаан чулуут баг 7-р хороололд байрлах 100 м.кв талбай бүхий газрыг ******* ******* ******* даргын 2016 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдрийн А/502 дугаартай захирамжаар иргэн Х.Бат-Очироос эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээний дагуу 20,000,000 төгрөгөөр шилжүүлэн авч эзэмшсэн. Улмаар уг захирамжийн дагуу газрыг эзэмшиж эзэмшүүлэх гэрээ байгуулж, гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зохих ёсоор шу*******ар биелүүлж ирсэн ба 2019 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдөр эзэмшүүлэх гэрээг шинэчилнэ гэсний дагуу 2019 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдрийн эзэмшүүлэх гэрээ-г байгуулсан байна. Уг гэрээгээр ******* нь 100 м.кв талбай бүхий газрыг эзэмших, улмаар улирал бүр 32,550 төгрөгийн төлбөр төлөх, газрыг худалдааны зориулалтаар эзэмших, ашиглах, газрын төлөв байдал, чанарын хянан баталгааг өмчлөгчөөс гаргуулан авах, т учирсан хохирлыг гэм буруутай этгээдээр тогтоосон журмын дагуу нөхөн төлүүлэх, гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зохих ёсоор биелүүлж ирсний дагуу эзэмших гэрчилгээний хугацаа дуусахад уг газрыг үргэлжлүүлэн эзэмшихээр гэрчилгээний хугацааг сунгуулах, газрын төлбөрийг төлөх, тогтоосон хугацаанд газрын төлбөрийг төлөөгүй тохиолдолд хоногт 0.5 хувиар тооцож алданги төлөх, зохих зөвшөөрлийг авсны үндсэн дээр уг газрыг бусдад ашиглуулах, барьцаалах, газрын зориулалтыг өөрчлөхгүй байх зэрэг болон хуульд заасан бусад эрхийг эдэлж, үүргийг хүлээхээр тохиролцсон. Харин эзэмшүүлэгчийн хувьд газрыг гэрээний дагуу эзэмшиж байгаа эсэхийг хянах, нийтийн эзэмшил зам талбайн орц гарцыг чөлөөтэй байлгахыг шаардах, бусдын эзэмшил, ашиглалттай холбогдсон эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчихгүй байхыг шаардах, хугацаа дуусах буюу ын ерөнхий төлөвлөгөөний байгууламж баригдах, инженерийн шугам сүлжээ засварлах үед газрыг саадгүй чөлөөлөхийг шаардах, эзэмших гэрээг дүгнэх зэрэг эрхийг эдэлж, үүргийг хүлээхээр тохиролцсон. ******* нь гэрээгээр үүргээ хангалттай биелүүлж ирсэн ба харин ******* ******* ******* ******* болон ******* ******* газраас түүнд газрыг хүлээлгэж өгөөгүй. Тодруубал уг т очиход 2016 онд Хуанлу Хуантун ХХК хашаалсан, дээр ажилтнуудынхаа байрыг *******д эзэмшүүлсэн гэх т барьсан байна. Ингэж түүний эзэмшил т хашаа, ажилтнуудын байр барих болсон шалтгаан нь ******* ******* ******* ******* 2007 оны 03 дугаар сарын 07-ны өдрийн 65 дугаартай захирамжаар Хуанлу хуантун ХХК-д ашиглуулахаар шийдвэрлэсэнтэй холбоотой байсан юм байна. Нэгэнт бусдын хөрөнгө болох хашаа, нь байсан газрыг түүнд эзэмшүүлсэн бөгөөд уг хашаа болон барилгыг 2018 онд буулгасан атлаа *******ы эзэмшиж буй дээр бүх хашаа, барилгын материалыг овоолсон байсан байна. Үүнийгээ 2019 оны сүүлээр авсан бөгөөд 2020 оны эхээр Монгол улсад ковид-19 цар тахал гарч тэрээр уг т барих, газраа зориулалтын дагуу ашиглах боломжгүй болсон. Харин *******ы хувьд эзэмшил газрын чанар байдлыг дордуулахгүйн тулд уг таа хашаа барьсан бөгөөд одоо хүртэл түүний барьсан хашаа уг т бүрэн бүтнээрээ л байна /энэ тайлбар хавтаст хэргийн 16-19 дэх талд авагдсан 8 ширхэг гэрэл зургаар нотлогддог/. Нэхэмжлэгчийн хувьд гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зохих ёсоор, шу*******ар биелүүлж эзэмшүүлэх гэрээгээр тогтоосон газрын төлбөрийг бүгдийг нь төлж ирсэн бөгөөд ямар ч өр төлбөр үүсгэж байгаагүй болно /энэ нь 2021 оны 07 дугаар сарын 05-ны өдрийн газрын төлбөрийн тоодоо нийлсэн №06101-2019/30489 дугаартай актаар нотлогддог/. Гэтэл ******* ******* ******* даргын 2021 оны 04 дүгээр 22-ны өдрийн А/221 дугаартай захирамжаар надад эзэмшүүлсэн захирамжийг хүчингүй болгохоор шийдвэрлэж, улмаар уг хэргийг ******* аймаг дахь Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн 2021 оны 07 дугаар сарын 06-ны өдрийн 16 дугаартай шийдвэрээр нэхэмжлэлийг хангаж, Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхээс 2021 оны 08 дугаар 24-ний өдрийн 448 дугаартай магадлалаар нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэн, Улсын дээд шүүхийн Захиргааны хэргийн танхимын нийт шүүгчийн хуралдааны 2021 оны 11 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 302 дугаартай тогтоолоор хяналтын шатны шүүх хуралдаанаар хэлэлцэхээс татгалзсан байна. Ингэж шийдвэрлэхдээ нэхэмжлэгчийг эзэмшихдээ 2 жилийн хугацаанд газрыг гэрээнд заасан зориулалтын дагуу ашиглаагүй гэж дүгнэсэн байна. Гэтэл *******ы хувьд 2016 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдрийн А/502 дугаартай захирамжаар эзэмшсэнээс хойш 2020 оныг хүртэл уг т нь Хуанлу хуанту ХХК-ийн хашаа, ажилтнуудын байр байрлаж байсан /хавтаст хэргийн 15 дахь талд авагдсан 2 ширхэг гэрэл зургаар нотлогддог/ ба уг хашаа, ажилтнуудын байрыг буулгасан хэдий ч *******ы эзэмшил т овоолж хураасан байдалтай байсан нь түүнийг гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй гэж үзэх үндэслэлд хамаарахгүй юм. Энэ гэрээний үүргийн биелэлтийг тогтоох, гэрээгээр хүлээсэн үүргээ гэрээний талууд хэрэгжүүлсэн эсэхийг тогтоох нь Захиргааны хэргийн шүүхийн хяналтын объектод хамаарахгүй ба Иргэний хуулийн 8 дугаар зүйлд заасан Иргэний эрх зүйн ******* үүсэх үндэслэл, 8.1.1 -д заасан хуульд заасан буюу заагаагүй боловч агуулгын хувьд хуульд үл харшлах хэлцэл, 8.1.3-т заасан хуульд заасан бол иргэний эрх зүйн ******* үүсгэхэд чиглэсэн захиргааны шийдвэр гэж зааснаар эзэмшүүлэх гэрээний агуулга нь хуульд үл харшлах хэлцэл байх ба уг хэлцлийг хийх үндэслэл болсон ******* ******* ******* даргын 2016 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдрийн А/502 дугаартай шийдвэр нь гэрээ байгуулах үндэслэл болсон гэж үзнэ. Иймд иргэний эрх зүйн ******* нь эзэмших гэрээний хүрээнд үүссэн ба уг гэрээнд газрын төлбөрийг төлөөгүй тохиолдолд Иргэний хуулийн 231 дүгээр зүйлийн 231.1.1, 232 дугаар зүйлийн 232.1, 232.4-т тус тус зааснаар алданги тооцох тухай 3.6-д зааснаас дүгнэвэл Иргэний хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.1, 6.2-т заасан иргэний эрх зүйн *******ны объектод хамаарч байгаа тул уг гэрээний үүргийг биелэлтийг шаардах эрх нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1 дүгээр зүйлийн 1.1-д заасан иргэний хэргийн шүүхийн хяналтанд шууд хамаарч байна. Харин Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1 дүгээр зүйлийн 1.1 -д энэ хуулийн зорилт нь хүн, хуулийн этгээдээс захиргааны байгууллагын хууль бус үйл ажиллагааны улмаас зөрчигдсөн, эсхүл зөрчигдөж болзошгүй эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлоо хамгаалуулахаар, түүнчлэн нийтийн ашиг сонирхлыг төлөөлөх эрх бүхий этгээд, хуульд заасан бол захиргааны байгууллагаас гаргасан нэхэмжлэлийн дагуу захиргааны хэргийг шүүхэд хянан шийдвэрлэхтэй холбогдсон *******г зохицуулахад оршино заасан ба хэдийгээр уг хэргийн хариуцагч нь захиргааны байгууллага, албан тушаалтан мөн боловч эзэмшүүлэх гэрээ-ний үүргийн биелэлттэй холбоотой иргэний эрх зүйн *******нд үүссэн шаардах эрхийг захиргааны хэргийн шүүхийн хяналтын объектод хамааруулдаггүй тул ийнхүү уг нэхэмжлэлийн шаардлагыг иргэний хэргийн журмаар нэхэмжлэл гаргахаар заасан байна. Мөн уг нэхэмжлэлээр ******* аймаг дахь Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүх болон Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн хянасан ******* ******* ******* даргын 2021 оны 04 дүгээр сарын 22-ны өдрийн А/221 дугаартай захирамжийг хүчингүй болгуулах болон түүнийг илт хууль бус гэж тогтоолгох асуудлаар огт хандаагүй бөгөөд уг захирамжийг захиргааны хэргийн шүүхүүд хянасан төдийгүй иргэний хэргийн шүүхийн хяналтанд хамаарахгүй юм. Иймээс *******ы итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч миний бие өмнөх нэхэмжлэлийн шаардлагыг иргэн ******* нь эзэмшүүлэх гэрээний үүргээ зохих ёсоор, шу*******ар биелүүлсэн болохыг тогтоолгох, эзэмшил газраа зориулалтын дагуу ашиглахад Хуанлу хуанту ХХК-ийн эд хөрөнгө түүний эзэмшил т 2016 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдрөөс 2020 оныг хүртэлх хугацаанд байрлаж байсныг тогтоолгож, улмаар Иргэний хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.4.3-т зааснаар эзэмшүүлэгч нь эзэмшүүлэх гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй болохыг тогтоолгож ******* ******* Баян-Өндөр сумын Цагаанчулуут баг 7-р хороололд байрлах 100 м.кв талбай бүхий газрыг иргэн *******д хүлээлгэн өгөхийг даалгах гэж өөрчилж, нэмэгдүүлж байна.

 

******* ******* ******* даргын хэрэгжүүлэгч агентлаг болох ******* ******* ******* ******* газраас ******* ******* ******* даргын 2016 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдрийн захирамжийг хэрэгжүүлэх зорилгоор 2019 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдөр *******тай Монгол улсын иргэнд эзэмшүүлэх тухай гэрээг бичгээр байгуулж, улмаар уг гэрээний нийтлэг үндэслэл хэсэгт ...Энэхүү гэрээнд гэрээний салшгүй хэсэг болох дараахь зүйлсийг заавал хавсаргах бөгөөд эдгээр бүрдэл дутуу бол гэрээг хүчингүйд тооцох үндэслэл болно... 2. Газар эзэмшүүлэгчээс эзэмшигчид тус газрыг хүлээлгэн өгсөн акт;... гэж заасан байдаг ба ******* тухай Монгол улсын хуулийн 34 дүгээр зүйлд эзэмшүүлэх гэрээ, түүнийг байгуулах журам гэж хуульчилсан байх ба уг хуулийн 34.1 -д Энэ хуулийн 33.1-д заасан эзэмшүүлэх тухай шийдвэрийг үндэслэн сумын газрын даамал, аймаг, нийслэл, дүүргийн газрын алба тухайн иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагатай эзэмших гэрээ байгуулж, эрхийн гэрчилгээ олгон, улсын бүртгэлд бүртгэнэ гэж, 34.2-т Үйлдвэрлэл, үйлчилгээ явуулах зориулалтаар эзэмших эрх авсан иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага нь 90 хоногт багтаан байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээг хийлгэсний дараа тэдгээртэй эзэмших гэрээ байгуулж, эрхийн гэрчилгээ олгон, улсын бүртгэлд бүртгэнэ гэж, 34.3-т Хэрэв тухайн иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын эрхийн гэрчилгээгээр эзэмших т хийсэн байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээгээр сөрөг дүгнэлт гарсан бол эрхийн гэрчилгээг олгохоос татгалзаж, дуудлага худалдааны үнийг буцаан олгоно гэж, 34.4-т Дуудлага худалдаанд оролцсон бүх иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын үйл ажиллагаа нь байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээгээр сөрөг нөлөө үзүүлэхээр байгаа бол энэ хуулийн дагуу дуудлага худалдааг дахин явуулна гэж, 34.5-д Улсын бүртгэлд эрхийн гэрчилгээг олгосон он, сар, өдөр, эзэмшигчийн нэр, олгогдсон газрын нэгж талбарын дугаар, хэмжээ, байршлыг тэмдэглэх бөгөөд эрхийн гэрчилгээтэй холбогдсон аливаа өөрчлөлтийг тусгах зориулалт бүхий хавсралттай байна, 34.6-т Газар эзэмших гэрээнд дараахь зүйлийг тусгана, 34.6.1-д эзэмшүүлэх үндэслэл /зохих шийдвэр/, 34.6.2-т эзэмших зориулалт, 34.6.3-т газрын хэмжээ, байршил, заагийг харуулсан зураг, нэгж талбарын дугаар, 34.6.4-т газрын төлөв байдал, чанарын үзүүлэлт, 34.6.5-д эзэмшүүлэх хугацаа, 34.6.6-д газрын төлбөр төлөхтэй холбоотой үүрэг, 34.6.7-д гэрээний талуудын эрх, үүрэг, хариуцлага, 34.6.8-д эзэмших эрх дуусгавар болоход тухайн дээрх байгууламж, бусад эд хөрөнгийг хэрхэх тухай тохиролцоо, 34.6.9-д эзэмшил газрыг нөхөх олговортойгоор солих буюу эргүүлэн авах нөхцөл, журам, 34.6.10-т газрыг хамгаалах, нөхөн сэргээх талаар хийх ажил, 34.6.11-д шаардлагатай гэж үзсэн бусад зүйл гэж тус тус заасан. Мөн хуулийн 34.7-д Үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхлэх зориулалтаар эзэмшилд олгож байгаа газрын төлөв байдал, чанарын улсын хянан баталгаа болон байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээг тухайн эзэмших гэрээний хавсралт болгоно, 34.8-д Газар эзэмших гэрээ нь эрхийн гэрчилгээний хамт хүчин төгөлдөр байх бөгөөд гэрээний биелэлтийг талууд жил бүр дүгнэнэ, 34.9-д Газрыг дундаа эзэмшиж байгаа тохиолдолд эзэмших нэг гэрээтэй байж болно, 34.10-т Иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын эзэмших эрхийн гэрчилгээ нь тухайн дээрх тэдгээрийн үл хөдлөх хөрөнгийг улсын бүртгэлд бүртгэх үндэслэл болно, 34.11-т Хот суурин, байгууламж барих, шинээр зам тавих, усан цахилгаан станц байгуулах, ашигт малтмалын хайгуул хийх, ашиглах зэрэг аж ахуйн үйл ажиллагаа явуулахад зориулан эзэмших хүсэлт гаргасан иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага нь эзэмших гэрээ байгуулахаас өмнө уг т палеонтологи, археологи, угсаатны урьдчилсан хайгуул, судалгаа хийлгэж, зөвшөөрөл авсан байна гэж заасан. Гэтэл хариуцагч ******* ******* ******* даргын агентлаг болох ******* ******* ******* ******* газраас *******тай эзэмшүүлэх гэрээ байгуулахдаа хуулиар болон гэрээгээр тогтоосон хүлээлгэж өгөх үүргээ хэрэгжүүлээгүй байдаг ба энэ талаараа хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчөөс шүүх хуралдаанд тайлбарлахдаа ...*******д хүлээлгэн өгөх шаардлагагүй, хүлээлгэж өгөх албагүй, хүлээлгэн өгөөгүй нь манай буруу биш Х.Бат-Очирын буруу... гэх мэтээр тайлбарладаг. Ийнхүү талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээнд тусгагдсан гэрээ өөрөө хүчингүй байх эрх зүйн үр дагавар бүхий заалтаа хариуцагч өөрөө биелүүлээгүй бөгөөд уг гэрээний заалт нь ******* тухай хуулийн 34 дүгээр зүйлийн 34.6-д заасныг үндэслэсэн байна. Ийнхүү гэрээгээр хүлээсэн үүргээ хэрэгжүүлээгүйгээс гадна хариуцагч нь ******* тухай хуулийн 34 дүгээр зүйлд заасан гэрээ байгуулах журам зөрчсөн байгаа нь Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.1-т заасан анхнаасаа хүчин төгөлдөр бус байх хэлцлийн шинжийг бүрэн агуулж байгаа тул Газар эзэмшүүлэгч ******* ******* ******* даргыг төлөөлж ******* ******* ******* ******* , , нөгөө талаас эзэмшигчийг төлөөлж иргэн ******* нарын хооронд байгуулагдсан Монгол улсын иргэнд эзэмшүүлэх тухай гэрээг Иргэний хуулийн 56.1.1 -д зааснаар хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгох нэхэмжлэл гаргаж байна. Ийнхүү хариуцагч ******* ******* ******* ******* нь ******* ******* ******* даргын захирамжийг биелүүлэхийн оронд хүчин төгөлдөр бус хууль зөрчсөн хэлцэл хийж, улмаар иргэн *******аас 2016 оноос эхлэн төлбөр авч байсан байх ба эзэмшигч *******ы хувьд уг т 140 м.кв талбай бүхий худалдаа, үйлчилгээний 2 давхар үл хөдлөх хөрөнгө барихаар төлөвлөж, үнэ хөлсийг нь төлж зураг хийлгэсэн, өөрийн эзэмшил газраа хашаалсан гэж ойлгож бусдын эзэмшил т оруулж өөрийн мөнгөн хөрөнгөөр төмөр хашаа худалдан авч бусдад ажлын хөлс төлж бариулсан зэрэг төрийн байгууллагын шийдвэрт итгэж багагүй зардал гаргасан. Гэтэл эзэмшүүлэгчийг төлөөлж буй төрийн эрх бүхий байгууллага, түүний албан хаагчдын ажилдаа хариуцлагагүй хандсаны улмаас иргэн ******* нь бусдын газрыг оролцуулж хашаа барьсан төдийгүй, өөрийн хөрөнгө, хүч хөдөлмөрөөрөө хохирсон байна. Ийнхүү хүчин төгөлдөр бус хэлцэл хийсэн этгээд болох ******* ******* ******* *******, түүний хэрэгжүүлэгч агентлаг болох ******* ******* ******* ******* нь иргэн *******д газрыг хууль болон гэрээнд зааснаар хүлээлгэж өгөөгүй атлаа 2016-2021 онд газрын төлбөр авч, улс орон төдийгүй дэлхий нийтээр цар тахал нүүрлэсэн он жилүүдэд ...газрыг гэрээнд заасан зориулалтын дагуу ашиглаагүй... гэх үндэслэлээр ******* ******* ******* даргын 2021.04.22-ны өдрийн А/221 дугаартай захирамжаар эзэмших эрхийн гэрчилгээ, шийдвэр хүчингүй болгох тухай гэх захирамжаар хүлээлгэн өгөөгүй газраа эргүүлэн авч, эрхийг нь хүчингүй болгосон. Үүнийг захиргааны хэргийн 2 шатны шүүх хянаад хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа дуусч, Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2021.08.24-ний өдрийн 448 дугаартай магадлалаар ******* даргын захирамжийг хуульд нийцсэн...гэж дүгнэж хүчин төгөлдөр болсон байна. Ингэж нэгэнт хүлээлгэн өгөөгүй түүнийг эзэмших эрх гэдгийг хүчингүй болгосон тул одоо иргэн *******д учирсан хохирлыг уг шийдвэрийг гаргасан ******* ******* ******* *******, түүний ажлын алба болох ******* ******* ******* даргын тамгын , хүчин төгөлдөр бус гэрээ байгуулж, хуулиар хүлээсэн үүргээ зөрчсөн ******* ******* ******* даргын агентлаг болох ******* ******* ******* ******* хариуцах арилгах үүргийг Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.6-д хүчин төгөлдөр бус хэлцэл хийсэн буруутай этгээд нь бусдад учруулсан хохирлыг нөхөн төлнө гэж заасан.

Ийнхүү гэрээгээр хүлээсэн үүргээ хэрэгжүүлээгүйгээс гадна хариуцагч нь ******* тухай хуулийн 34 дүгээр зүйлд заасан гэрээ байгуулах журам зөрчсөн байгаа нь Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.1-д заасан анхнаасаа хүчин төгөлдөр бус байх хэлцлийн шинжийг бүрэн агуулж байгаа тул Газар эзэмшүүлэгч ******* ******* ******* даргыг төлөөлж ******* ******* ******* ******* , нөгөө талаас эзэмшигчийг төлөөлж иргэн ******* нарын хооронд байгуулагдсан Монгол улсын иргэнд эзэмшүүлэх тухай гэрээ-г Иргэний хуулийн 56.1.1 -д зааснаар хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгож, хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн үр дагаварт 200,000,000 төгрөг гаргуулж өгнө үү.

 

Мөн уг хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн үр дагаварт буюу Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.5-д зааснаар 255.300 төгрөгийг хариуцагч нараас гаргуулахаар нэхэмжилж байна.

 

5. Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нэхэмжлэлийн шаардлагаа багасгахдаа:

Татгалзаж буй нэхэмжлэлийн шаардлага: Газар эзэмшүүлэх гэрээгээр хүлээсэн үүргээ ******* нь зохих ёсоор, шу*******ар гүйцэтгэснийг тогтоолгох, эзэмшил газрыг зориулалтын дагуу ашиглахад саад болж байсныг тогтоолгох, эзэмшүүлэгчийн зүгээс гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй болохыг тогтоолгож, газрыг хүлээлгэн өгөхийг даалгуулж, хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн үр дагаварт ******* *******, түүний ажлын алба болох ******* ******* ******* даргын тамгын , ******* ******* ******* ******* газраас 200 000 000 төгрөг гаргуулах, ******* ******* төсөвт газрын төлбөрт зориулан төлсөн 255 300 төгрөгийг ******* ******* ******* *******, Аймгийн ******* ******* газраас гаргуулах

Дэмжиж буй нэхэмжлэлийн шаардлага: ******* ******* ******* ******* ******* нарын хооронд 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдөр, 2019 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдөр байгуулагдсан Монгол улсын Иргэнд эзэмшүүлэх тухай гэрээг Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.1, 56.1.8 -д тус тус зааснаар хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох, 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны, 2019 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдрийн гэрээнүүдээр ******* ******* Баян-Өндөр сумын Цагаанчулуут баг 7 дугаар хороололд байрлах 100 м.кв газрыг *******ы эзэмшилд хүлээлгэн өгөөгүй буюу тус т *******ы эзэмшил үүсээгүй болохыг тогтоолгох,

Дэмжиж буй нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэл: ******* ******* газраас 2024 оны 09 дүгээр сарын 03-ны өдөр нотлох баримтаар Монгол Улсын иргэнд эзэмшүүлэх тухай 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдрийн гэрээг ирүүлсэн. Хариуцагч ******* ******* , ******* ******* ******* ******* нь тус тус шүүхэд ирүүлсэн тайлбартаа *******тай 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдөр эзэмшүүлэх гэрээ байгуулсан талаар тус тус дурьдаж тус гэрээг үндэслэн нэхэмжлэлийн шаардлагаас татгалзаж байна. Нэхэмжлэгч нь шүүхэд өмнө гаргасан нэхэмжлэлдээ 2019 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдрийн эзэмшүүлэх тухай гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгохыг хүссэн. Харин 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдрийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох талаар нэхэмжлэл гаргаагүй. Монгол улсын иргэнд эзэмшүүлзх тухай 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдрийн гэрээ, 2019 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдрийн гэрээнүүд нь агуулга, зүйл заалтын хувьд адил боловч цаг хугацааны хувьд өөр өөр цаг хугацаанд байгуулагдсан 2 гэрээ гэж үзэхээр байна. 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдрийн Монгол улсын иргэнд эзэмшүүлэх тухай гэрээний зорилго нь 100 м.кв газрыг *******ы эзэмшилд шилжүүлэх, иргэн ******* нь газрыг өөрийн эзэмшилд авч эзэмшиж байгаа тул төлбөрийг төлөхтэй холбоотой *******г зохицуулах юм. Энэхүү гэрээ нь ******* тухай хуульд заасан журмын дагуу байгуулагддаг боловч иргэнд эзэмшил үүсгэх зохицуулалт бүхий төр, иргэн хоёрын хооронд байгуулагддаг Иргэний эрх зүйн бусдын эзэмшилд тодорхой хугацаатайгаар хөрөнгө шилжүүлэхтэй холбоотой гэрээний төрөлд хамаарах гэрээ юм. ******* тухай хуульд эзэмшүүлэх гэрээг байгуулах, тухайн гэрээнд тавигдах хуулийн шаардлагыг тодорхойлжээ. Тодруулбал ******* тухай хуулийн 34 дүгээр зүйлийн 34.6-д Газар эзэмших гэрээнд дараах зүйлийг тусгана гээд 34.6.1-34.6.10-т гэрээнд заавал тусгах нөхцөл бүрийг тодорхойлж өгчээ. Гэтэл 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдрийн Монгол улсын иргэнд эзэмшүүлэх тухай гэрээнд ******* тухай хуулийн 34 дүгээр зүйлийн 34.6.3-т ******* хэмжээ, байршил, заагийг харуулсан зураг, нэгж талбарын дугаар, 34.6.4-т газрын төлөв байдал, чанарын үзүүлэлт зэрэг гэрээнд заавал тусгавал зохих зүйлсийг тусгаагүй байна. ******* хэмжээ, байршил, заагийг харуулсан зураг, нэгж талбарын дугаар зэргийг тухайн гэрээнд заагаагүй шалтгаан нь бодитоор эзэмшигчид газрыг хүлээлгэн өгөх боломжгүй буюу бусдын хашаа тухайн дээр байсантай холбоотой болон тухайн газрыг иргэн *******д хүлээлгэн өгөөгүйтэй холбоотой юм. Газар эзэмшүүлэх тухай гэрээ нь гэрээний зүйл болох нь төрийн өмчлөлд байдагтай холбоотой онцгой гэрээ тул ******* тухай хуулиар тодорхойлсон гэрээнд тавигдах шаардлагыг хангасан байж хүчин төгөлдөр болж улмаар хэрэгжих учиртай. Гэтэл дээрх байдлаар ******* тухай хуульд заасан тухайлсан тохиролцоо буюу гэрээг бичгээр байгуулахдаа тухайн гэрээнд заавал тусгаж өгөх шаардлагыг хангаагүй нь Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, 56.1.1-д заасан хууль зөрчсөн, 56.1.8-д заасан хуулиар тогтоосон. Үйлдэж иргэн, хуулийн этгээдэд хүлээлгэн өгнө гэж ******* ******* газрын эзэмшүүлж буй газрыг иргэнд хүлээлгэн өгөх үүргийг зааж өгсөн байна. Нэхэмжлэгч ******* нь тухайн т өөрийн эзэмшлийг тогтоож чадаагүй болохыг шүүхийн журмаар тогтоолгох нь ач холбогдлынхоо хувьд газрыг ашиглах боломжгүй хүндэтгэн үзэх шалтгаан, эзэмшлээ тогтоож чадаагүй газрын төлбөрийг буцаан гаргуулах зэргийг шүүхийн журмаар тогтоолгож, гэрээний үүргийн зөрчилд өөрөө буруугүй болохыг эцэслэн шийдвэрлүүлэх хүсэлтэй байгаа болно. Хариуцагч талаас өмнө тус маргааныг Захиргааны хэргийн шүүх шийдвэрлэсэн мэтээр тайлбарладаг нь үндэслэлгүй гэж үзэж байна. Учир нь Захиргааны хэргийн шүүхээр Монгол улсын иргэнд эзэмшүүлэх тухай 2016, 2019 оны гэрээний үүрэг гүйцэтгэгч болох ******* ******* газрын үүргийн зөрчлийг огт дүгнээгүй. Нөгөө талаас Иргэний хуулийн 89 дүгээр зүйлд зааснаар т *******ы эзэмшил үүсгэж чадсан эсэхийг хянаагүй. Зөвхөн ******* даргын 2021 оны 04 дүгээр сарын 22-ны өдрийн А/221 дугаартай Газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ, шийдвэр хүчингүй болгох тухай захиргааны актын хууль зүйн үндэслэлд дүгнэлт хийсэн байдаг. Иймд ******* ******* ******* ******* ******* нарын хооронд 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдөр, 2019 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдөр байгуулагдсан Монгол улсын Иргэнд эзэмшүүлэх тухай гэрээг Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.1, 56.1.8 -д тус тус зааснаар хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох, 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны, 2019 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдрийн гэрээнүүдээр ******* ******* Баян-Өндөр сумын Цагаанчулуут баг 7 дугаар хороололд байрлах 100 м.кв газрыг *******ы эзэмшилд хүлээлгэн өгөөгүй буюу тус т *******ы эзэмшил үүсээгүй болохыг тогтоож өгөхийг хүсье гэжээ.

 

 

6. Хариуцагч ******* ******* ******* даргын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Ч.Оюунгэрэл шүүхэд гаргасан хариу тайлбартаа: ...Нэхэмжлэгч *******д олгосон ******* ******* Баян-Өндөр сумын Цагаанчулуут баг, 7 дугаар хороолол худалдаа, үйлчилгээний зориулалтаар эзэмшүүлсэн 100 м.кв талбайтай газрыг 2 жил дараалан зориулалтын дагуу ашиглаагүй болох нь тогтоогдож ******* ******* даргын 2021 оны 04 дүгээр сарын 22-ны өдрийн А/221 дүгээр захирамжаар ******* тухай хуулийн холбогдох заалтуудыг баримтлан эзэмшил газраа хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр зориулалтын дагуу ашиглаагүй гэх үндэслэлээр ******* ******* даргын 2016 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдрийн А/502 дугаар захирамжийн хавсралтын 7 дугаар мөрийн ...*******д Цагаанчулуут баг, 7 дугаар хороололд 100 м.кв газрыг худалдааны зориулалтаар 15 жилийн хугацаатай эзэмшүүлсүгэй гэсэн хэсгийг хүчингүй болгож шийдвэрлэсэн. ******* тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1-д "Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн ******* ******* дараах тохиолдолд эзэмших эрхийн гэрчилгээг хүчингүй болгоно., 40.1.6-д хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр гэрээнд заасан зориулалтын дагуу тухайн газраа 2 жил дараалан ашиглаагүй гэж заасан бөгөөд нэхэмжлэгч нь тухайн газраа ******* ******* ******* даргын 2016 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдрийн А/502 дугаар захирамж болон гэрээнд заасан худалдааны зориулалтаар ашиглаагүй, , байгууламж бариагүй болох нь Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад нотлогдож *******ы нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. Иймд эзэмшүүлэх гэрээгээр хүлээсэн үүргээ ******* нь зохих ёсоор, шу*******ар гүйцэтгэснийг тогтоолгох нэхэмжлэлийн шаардлага нь хууль зүйн үндэслэлгүй юм. Нэхэмжлэгч нь Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдрөөс хойш газраа зориулалтын дагуу ашиглаагүй нь хүндэтгэн үзэх шалтгаантай байсан болохоо нотолж чадахгүй болохыг шүүх дүгнээд Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2021 оны 08 дугаар сарын 14-ний өдрийн 448 дугаар магадлалаар *******ы нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. Иймээс эзэмшил газрыг зориулалтын дагуу ашиглахад саад болж байсныг тогтоолгох нэхэмжлэлийн шаардлага нь хууль зүйн үндэслэлгүй байна. Нэхэмжлэгч нь нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлдээ ******* ******* Баян-Өндөр сум, Цагаан чулуут баг 7-р хороололд байрлах 100 м.кв талбай бүхий ******* ******* ******* даргын 2016 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдрийн А/502 дугаартай захирамжаар иргэн Х.Бат-Очироос эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээний дагуу 20,000,000 төгрөгөөр шилжүүлсэн авч эзэмшсэн. Мөн ******* ******* ******* ******* болон ******* ******* газраас түүнд газрыг хүлээлгэж өгөөгүй. гэсэн нь хууль эрх зүйн үндэслэлгүй юм. Учир нь нэхэмжлэгч ******* нь иргэн Х.Бат-Очироос эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээгээр шилжүүлэн авсан учир ******* ******* ******* ******* болон ******* ******* газраас газрыг хүлээлгэж өгөх үүрэг хүлээхгүй юм. Иймд эзэмшүүлэгчийн зүгээс гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй болохыг тогтоолгох нэхэмжлэлийн шаардлага нь мөн адил хууль зүйн үндэслэлгүй байна. Нэхэмжлэгч ******* дээрх тай холбоотой маргааныг дахин шүүхэд хандан нэхэмжлэлийн шаардлагаа өөрчилж гаргасан гэх боловч үйл баримт нь дээрх шүүхийн шийдвэрээр шийдвэрлэсэн хэрэг маргаантай уялдаж байна. Өөрөөр хэлбэл, иргэний хэргийн анхан шатны шүүхэд гаргасан үйл баримт нь хуулийн хүчин төгөлдөр шүүхийн шийдвэртэй байхад нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзаж шийдвэрлэхээр Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 65 дугаар зүйлийн 65.1.6-д нэхэмжлэлд дурдсан үйл баримт...хуулийн хүчин төгөлдөр шүүхийн болон арбитрын шийдвэр... тохиолдолд шүүгч захирамж гарган нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзана гэж заасныг зөрчсөн байна. Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн авч иргэний хэрэг үүсгэсэн учраас дээрх үндэслэлээр нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг хангах хууль зүйн үндэслэл тогтоогдохгүй тул *******ы нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэнэ үү... гэжээ.

 

9.Хариуцагч ******* ******* ******* *******, ******* ******* ******* даргын тамгын газрын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүхэд гаргасан хариу тайлбар, шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: ...нэхэмжлэгч *******ы нэхэмжлэлийн шаардлагын хэмжээг ихэсгэж нэхэмжлэлийн зарим шаардлагыг өөрчлөх тухай нэхэмжлэлийн шаардлагатай танилцаад дараах хариу тайлбарыг хүргүүлж байна. Үүнд: Анх ******* ******* ******* даргын 2016 оны 05 дугаар сарын 06-ны өдрийн А/261 дугаар захирамжаар иргэн Х.Бат-Очирт эзэмшүүлж, 2016 оны 07 дугаар сарын 04-ний өдөр эзэмшүүлэх гэрээ байгуулж, нэгж талбарын хил, заагийн т бэхэлсэн эргэлтийн цэгийг хүлээлгэн өгсөн тухай акт үйлдэж хүлээлгэж өгсөн. Х.Бат-Очир нь нэхэмжлэгч *******тай 2016 оны 07 дугаар сарын 18-ны өдөр Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ байгуулж, нотариатаар батлуулсан. Тус эрх шилжүүлэх гэрээний 3.4-т эзэмших эрхийг шилжүүлэн авагч нь уг эрхийн гэрчилгээг шилжүүлэн авснаар үүсэх эрх, үүргийг бүрэн хүлээн зөвшөөрч байгаа бөгөөд хууль болон эзэмшүүлэх гэрээнд заасан эрх, үүргийг үргэлжлүүлэн хэрэгжүүлнэ гэж заасан. Энэхүү зохицуулалтаар нэхэмжлэгч ******* нь газрын байршил болон хил заагийг нарийн тодорхой мэдэж байсан болох нь тогтоогдож байна. Ийнхүү талууд эрх шилжүүлэх хүсэлтээ гаргаснаар 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдөр ******* ******* даргын 2016 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдрийн А/502 дугаар захирамжийг үндэслэн ******* ******* *******, , болон нэхэмжлэгч ******* нарын хооронд Монгол улсын иргэнд эзэмшүүлэх гэрээг байгуулсан. Нэгэнт ******* ******* даргын шийдвэр гарч, талуудын хооронд эзэмшүүлэх гэрээ байгуулагдан, гэрчилгээ олгогдсон байтал *******ы эзэмшил үүсээгүй болохыг тогтоолгох гэж нэхэмжлэлийн шаардлагаа өөрчилж буй нь үндэслэлгүй байна. Мөн дээрх тай холбоотой маргааныг Захиргааны хэргийн гурван шатны шүүх эцэслэн шийдвэрлэсэн болохыг дурдах нь зүйтэй байна. Иймд нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү... гэжээ.

 

10. ******* ******* ******* *******, газрын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүхэд гаргасан хариу тайлбар, шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: ...иргэн Х.Бат-Очирт 2016 оны 07 дугаар сарын 01-ний өдөр нэгж талбарын хил, заагийн т бэхэлсэн эргэлтийн цэгийг актаар хүлээлгэн өгсөн байдаг. Иргэн Х.Бат-Очир нь эзэмших эрхээ иргэн *******д шилжүүлэх хүсэлт 2016 оны 07 дугаар сарын 18-ны өдөр гаргасны дагуу ******* ******* ******* 2016 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдрийн А/502 дугаар захирамжаар иргэн *******д Цагаанчулуут багийн 7-р хороололд худалдааны зориулалтаар 100 м.кв газрыг шилжүүлсэн байна. 2016 оны 07 дугаар сарын 18-ны өдрийн Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ-ний 3.4-т Газар эзэмших эрхийг шилжүүлэн авагч нь уг эрхийн гэрчилгээг шилжүүлэн авснаар үүсэх эрх, үүргийг бүрэн хүлээн зөвшөөрч байгаа бөгөөд хууль болон эзэмшүүлэх гэрээнд заасан эрх, үүргийг үргэлжлүүлэн хэрэгжүүлнэ., ******* тухай хуулийн 35 дугаар зүйлийн 35.1-д эзэмших гэрээнд заасан нөхцөл, болзлыг биелүүлэх гэж заасны дагуу эрх, үүргийг хүлээсэн. Мөн эзэмших эрх шилжүүлэн авагч иргэн нь өмнөх эзэмшигчээр газраа заалгах болон тухайн иргэнээс шилжүүлсэн авсан газрын гэрээ, гэрчилгээ, кадастрын зургийн дагуу газраа зориулалтын дагуу ашиглах үүрэгтэй байдаг. Гэвч иргэн ******* нь 2016 оноос хойш 2019 оны 09 дүгээр сарын 23-ны өдөр хүртэл гэрээ, гэрчилгээгээ, шинэчилсэн байдаг ч 2021 он хүртэл газрыг зориулалтын дагуу ашиглаагүй тул газрыг хүчингүй болгосон тухай 2021 оны 02 дугаар сарын 25-ны өдрийн 189 дугаар албан мэдэгдэл хүргүүлэхэд хариу тайлбар ирүүлээгүй тул ******* ******* даргын 2021 оны 04 дүгээр сарын 22-ны өдрийн А/221 дүгээр захирамжаар газрыг хүчингүй болгосон. Иргэн ******* нь ******* ******* даргын 2021 оны 04 дүгээр сарын 22-ны өдрийн А/221 дүгээр захирамжийг хүчингүй болгуулахаар ******* аймаг дахь Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан бөгөөд ******* аймаг дахь захиргааны хэргийн анхан шатны 2021 оны 07 дугаар сарын 06-ны өдрийн 16 дугаар шийдвэр, Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2021 оны 08 дугаар сарын 24-ний өдрийн 448 дугаар магадлалаар нэхэмжлэлийг хянан шийдвэрлэж иргэн *******ы нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. Иймээс тус нэхэмжлэл нь үндэслэлгүй тул хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү. Маргаан бүхий газрыг ******* ******* ******* даргын 2016 оны 05 дугаар сарын 06-ны өдрийн А/261 дугаар захирамжаар Цагаанчулуут багийн VII хороололд иргэн Х.Бат-Очирт анх эзэмшүүлсэн. Кадастрын зураглалын ажил БНБДүрмийн 11-11-16-ийн 11-д Нэгж талбарын кадастрын зураглал үйлдэх талаар 11.1-д Кадастрын зураглал гэдэгт эрх зүйн ******* үүсэн шинээр бий болж буй нэгж талбарын хил заагийн эргэлтийн цэгийг байгуулан т бэхлэх, тэдгээрийн солбицол, өндөр тодорхойлж кадастрын зураглал хийх, өөрчлөлтийн хэмжилт хийх, нэгж талбарын эргэлтийн цэгүүдийг солбицлоор нь т олж тогтоож тэмдэгжүүлэх, магадлан болон хяналтын хэмжилт хийх зэргийг багтаан ойлгоно. Мөн нэг хил зааг бүхий газрын нэгдмэл сангийн дэлгэрэнгүй ангилал тус бүр нь тоо бүртгэлийн нэг нэгж талбар гэж үзэн кадастрын зураглал үйлдэж мэдээллийн санд оруулна гэж заасны дагуу иргэн Х.Бат-Очирт 2016 оны 07 дугаар сарын 01-ний өдөр нэгж талбарын хил, заагийн т бэхэлсэн эргэлтийн цэгийг актаар хүлээлгэн өгсөн. Үүний дагуу Кадастрын зураглал ба газрын кадастрын тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.4.2-т эзэмшигч нь өөрийн эдлэн газрын хилийн эргэлтийн цэгүүдийг дээр нь тэмдэглэсэн тэмдэгтийг хамгаалалтдаа авч, бүрэн бүтэн байдлыг хариуцах гэж заасны дагуу иргэн өөрийн эзэмшил газрын эргэлтийн цэгүүд, газрын бүрэн бүтэн байдлыг хариуцах үүрэг хүлээсэн байна. Улмаар Х.Бат-Очир нь эзэмших эрхээ *******д шилжүүлэх тухай хүсэлтийг 2016 оны 07 сарын 18-ны өдөр гаргаж иргэн *******тай 2016 оны 07 дугаар сарын 18-ны өдөр нотариатаар Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ байгуулсан. Гэрээний 3.4-д Газар эзэмших эрхийг шилжүүлэн авагч нь уг эрхийн гэрчилгээг шилжүүлэн авснаар үүсэх эрх, үүргийг бүрэн хүлээн зөвшөөрч байгаа бөгөөд хууль болон эзэмшүүлэх гэрээнд заасан эрх, үүргийг үргэлжлүүлэн хэрэгжүүлнэ. гэж заасан байдаг ба ******* нь эзэмших эрхийн гэрчилгээг шилжүүлэн авснаар эзэмших гэрээгээр хүлээсэн эрх үүргийг мөн адил шилжүүлэн авсан гэж ойлгоно. Иргэн ******* нь 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдрийн гэрээ, 2019 оны 10 дугаар 03-ны өдрийн гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах, эргэлтийн цэгээ мэдэхгүй байна гэх хүсэлтийг ******* *******, , , ******* ******* *******д хандаж нэг ч удаа гаргаж байгаагүй бөгөөд ******* тухай хуулийн 60 дугаар зүйлийн 60.1.2-д эзэмших, ашиглах талаар иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын хооронд үүссэн маргаан, ашиглах гэрээний нөхцөл, болзлын талаар эзэмшигч ба ашиглагчийн хооронд үүссэн маргааныг зохих шатны ******* ******* шийдвэрлэх гэж зааснаар дээрх асуудлаар ******* ******* ******* болон зохих дээд шатны байгууллагад хандах ёстой байтал хандаагүй ба шууд шүүхэд нэхэмжлэл гаргаж байгаа нь процессын хувьд буруу буюу шүүх нэхэмжлэлийг хүлээн авах үндэслэлгүй байна. Мөн ******* аймаг дахь Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн магадлалаар иргэн Жаргалсайханы нэхэмжлэлтэй ******* ******* ******* *******д холбогдуулан гаргасан ******* ******* ******* даргын 2021 оны 04 дүгээр сарын 22-ны өдрийн А/221 дугаар Газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ, шийдвэр хүчингүй болгох тухай захирамжийг хүчингүй болгуулахыг хүссэн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгон шийдвэрлэсэн байдаг ба Монгол Улсын дээд шүүхийн захиргааны хэргийн танхимын нийт шүүгчийн 2021 оны 11 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 302 дугаар тогтоолоор тус шийдвэр хүчин төгөлдөр болсон байдаг. Тус шүүхийн процессын үед дээрх маргаан бүхий газрыг хүчин төгөлдөр гэрээ, гэрчилгээний үндсэн дээр эзэмшиж байсан бөгөөд ******* тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1.6-д хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр гэрээнд заасан зориулалтын дагуу тухайн газраа 2 жил дараалан ашиглаагүй гэсэн заалтаар хүчингүй болгосон. Дээрх гэрээ гэрчилгээний талаар Захиргааны хэргийн 3 шатны шүүх шийдвэр гаргасан байхад дахин Иргэний журмаар нэг агуулга бүхий хэргээр дахин шүүхэд нэхэмжлэл гаргаж байгаа нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 65.1.6-д нэхэмжлэлд дурдсан үйл баримт, зохигчийн гэм буруугийн талаар хуулийн хүчин төгөлдөр шүүхийн болон арбитрын шийдвэр, эсхүл нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзсан, түүнчлэн хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон хуулийн хүчин төгөлдөр шүүхийн болон арбитрын шийдвэр буюу шүүхийн тогтоол, шүүгчийн захирамж байгаа бол нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзахаар заасан байдаг тул нэхэмжлэлийн өөрчилж буй шаардлага, ихэсгэж байгаа шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү... гэжээ.

 

 

11. Шүүх хуралдаанд талуудаас дараах нотлох баримтуудыг шинжлэн судаласан Үүнд: улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн баримт /1хх-3/, *******ы иргэний үнэмлэхийн нотариатаар гэрчлүүлсэн хуулбар /1хх-4/, ******* ******* ******* даргын 2016 оны 05 дугаар сарын 06-ны өдрийн А/261 дугаартай захирамж, хавсралт /1хх-5-6/, 2016 оны 07 дугаар сарын 18-ны өдрийн эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ /1хх-8/, ******* аймаг Баян- Өндөр сум Цагаанчулуут баг 7-р хорооллын нутаг дэвсгэрт 100 м квадрат талбай бүхий худалдаа үйлчилгээний зориулалтай газрын гэрчилгээ /1хх-9/, 2019 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдрийн эзэмшүүлэх гэрээ /1хх-10-11/, ******* ******* ******* даргын 2021 оны 04 дүгээр сарын 22-ны өдрийн А/221 дугаартай захирамж /1хх-12/, ******* ******* ******* даргын 2022 оны 07 дугаар сарын 04-ны 01/1579, 2022 оны 07 дугаар сарын 27-ны өдрийн 02а/1701 дугаартай өдрийн албан бичгүүд /1хх-13-14/, *******ы газрын фото зураг /1хх-15-19/, ******* аймаг дахь Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн 2021 оны 07 дугаар сарын 06-ны өдрийн 16 дугаартай шийдвэр /1хх-22-27/, захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2021 оны 08 дугаар сарын 24-ний өдрийн 448 дугаартай магадлал /1хх-28-32/, Улсын дээд шүүхийн захиргааны хэргийн танхимын нийт шүүгчдийн хуралдааны 2021 оны 11 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 302 дугаартай тогтоол /1хх-33-34/, газрын төлбөрийн тооцоо нийлсэн акт /1хх-75/, ******* ******* ******* даргын 2007 оны 03 дугаар сарын 07-ны өдрийн 65 дугаартай захирамж, хавсралт /1хх-144-145/, Хуанлу хуанту ХХК-ийн ******* аймаг дахь Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхэд 2018 оны 07 дугаар сарын 18-ны өдөр гаргасан нэхэмжлэл /1хх-171-172/, ******* аймаг дахь Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааны 2018 оны 11 дүгээр сарын 12-ны өдрийн 36 дугаартай тэмдэглэл /1хх-173-180/, ******* аймаг дахь Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн 2020 оны 01 дүгээр сарын 31-ний өдрийн 45 дугаартай захирамж, гүйцэтгэх хуудас /1хх-182-185/, ******* аймаг дахь Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн 2020 оны 01 дүгээр сарын 31-ний өдрийн 48 дугаартай албан бичиг /1хх-186/, ******* ******* ******* даргын 2018 оны 04 дүгээр сарын 30-ны өдрийн шуурхай зөвлөгөөнөөс өгсөн үүрэг даалгавар /1хх-188-199/, 2016 оны 07 дугаар сарын 04-ний өдрийн эзэмшүүлэх гэрээ /1хх-223-225/, ******* ******* засаг даргын 2016 оны 10 дугаарс арын 05-ны өдрийн А/502 дугаартай захирамж, хавсралт /1хх-233-235/ *******ы бэлэг дурсгалын дэлгүүр-ийн загвар зураг /2хх-84-90/, 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдөр Монгол улсын иргэнд эзэмшүүлэх гэрээ /2хх-93-95/, 2023 оны 10 дугаар сарын 16-ны өдрийн 2023/40 дугаартай шинжээчийн дүгнэлт /2хх-116-118/, зохион , геодези зураг зүйн газрын 2023 оны 07 дугаар сарын 18-ны өдрийн А/125 дугаартай даргын тушаа /2хх-119/, 2024 оны 05 дугаар сарын 13-ны өдрийн 2024/12 дугаартай шинжээчийн дүгнэлт /2хх-172-177/, 2021 оны 06 дугаар сарын 11-д З:Жаргалсайхан дээр хэмжилт хийсэн зураг /2хх-190-191/, 2016 оны 07 дугаар сарын 06-ны өдөр Х.Бат-Очироос Х.Нансалмаад олгосон итгэмжлэл /2хх-200/, Хил хамгаалах Ерөнхий газрын 2024 оны 11 дүгээр сарын 14-нйи өдрийн 2-4в/7472 дугаартай албан бичиг /2хх-233-235/, эзэмшихийг хүссэн иргэний өргөдөл /3хх-1-2/, 2016 оны 07 дугаар сарын 18-ны өдрийн Х.Бат-Очирын ******* ******* ******* ******* т гаргасан өргөдөл /3хх-3/, 2016 оны 07 дугаар сарын 04-ний өдрийн иргэнд эзэмшүүлэх гэрээ /3хх-5-7/, нэгж талбарын хил, заагийн т бэхэлсэн эргэлтийн цэгийг хүлээлгэн өгсөн тухай акт /3хх-8/, 2016 оны 07 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 04-ний өдрийн нотариатын бүртгэлийн дэвтрийн хуулбар /3хх-21-34/, ******* ******* шүүх шинжилгээний хэлтсийн 2025 оны 04 дүгээр сарын 17-ны өдрийн орхо125/014 дугаартай шинжээчийн дүгнэлт /3хх-39-54/-ийг шинжлэн судлав.

 

Шүүх хуралдаанаар зохигчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, өмгөөлөгчийн тайлбар, хэрэгт цугларсан бичгийн нотлох баримтуудыг шинжлэн судлаад  

                                                                                                                 

ҮНДЭСЛЭХ нь:

 

1. Нэхэмжлэгч ******* хариуцагч ******* ******* ******* *******д холбогдуулан олгохыг тогтоолгох тухай нэхэмжлэл гаргаж, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад хамтран хариуцагчаар ******* ******* ******* даргын тамгын , ******* ******* ******* *******, , газрыг татаж,

нэхэмжлэлийн шаардлагыг Газар эзэмшүүлэх гэрээгээр хүлээсэн үүргээ ******* нь зохих ёсоор, шу*******ар гүйцэтгэснийг тогтоолгох, эзэмшил газрыг зориулалтын дагуу ашиглахад саад болж байсныг тогтоолгох, эзэмшүүлэгчийн зүгээс гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй болохыг тогтоолгож. газрыг хүлээлгэн өгөхийг даалгуулж, ******* ******* ******* ******* ******* нарын хооронд 2019 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдөр байгуулагдсан Монгол улсын Иргэнд эзэмшүүлэх тухай гэрээг Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.1-т заасан хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгож, хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн үр дагаварт ******* *******, түүний ажлын алба болох ******* ******* ******* даргын тамгын , ******* ******* ******* ******* газраас 200,000,000 төгрөг гаргуулах, ******* ******* төсөвт газрын төлбөрт зориулан төлсөн 255,300 төгрөгийг ******* ******* ******* *******, Аймгийн ******* ******* газраас гаргуулах, ******* ******* , ******* нарын хооронд 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдөр байгуулсан Монгол Улсын иргэнд эзэмшүүлэх тухай гэрээг Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.1, 56.1.8 -д тус тус зааснаар хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох, 2016 оны 10 дугаар сарын 07, 2019 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдрийн гэрээнүүдээр ******* ******* Баян-Өндөр сумын Цагаанчулуут баг 7 дугаар хороололд байрлах 100 м.кв газрыг *******ы эзэмшилд хүлээлгэн өгөөгүй буюу тус т *******ы эзэмшил үүсээгүй болохыг тогтоолгох гэж нэмэгдүүлэн өөрчилж,

шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Газар эзэмшүүлэх гэрээгээр хүлээсэн үүргээ ******* нь зохих ёсоор, шу*******ар гүйцэтгэснийг тогтоолгох, эзэмшил газрыг зориулалтын дагуу ашиглахад саад болж байсныг тогтоолгох, эзэмшүүлэгчийн зүгээс гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй болохыг тогтоолгож. газрыг хүлээлгэн өгөхийг даалгуулж, хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн үр дагаварт ******* *******, түүний ажлын алба болох ******* ******* ******* даргын тамгын , ******* ******* ******* ******* газраас 200,000,000 төгрөг гаргуулах, ******* ******* төсөвт газрын төлбөрт зориулан төлсөн 255,300 төгрөгийг ******* ******* ******* *******, Аймгийн ******* ******* газраас гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагаас татгалзаж,

******* ******* ******* *******, , ******* нарын хооронд 2016 оны 10 сарын 07, 2019 оны 10 сарын 03-ны өдөр байгуулагдсан Монгол улсын иргэнд эзэмшүүлэх тухай гэрээг Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.1, 56.1.8 -д тус тус зааснаар хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох, 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны, 2019 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдрийн гэрээнүүдээр ******* ******* Баян-Өндөр сумын Цагаанчулуут баг 7 дугаар хороололд байрлах 100 м.кв газрыг *******ы эзэмшилд хүлээлгэн өгөөгүй буюу тус т *******ы эзэмшил үүсээгүй болохыг тогтоолгох тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг дэмжиж оролцсон.

 

2. Хариуцагч ******* ******* ******* *******, ******* ******* ******* даргын тамгын , ******* ******* ******* ******* газрын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нар тал нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь эс зөвшөөрч тайлбар гаргасан.

 

3. Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэх үндэслэлтэй гэж үзлээ.

 

4. Нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлийг дараах байдлаар тодорхойлсон. Үүнд: ...******* ******* Баян-Өндөр сум, Цагаан чулуут баг 7-р хороололд байрлах 100 м.кв талбай бүхий газрыг ******* ******* ******* даргын 2016 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдрийн А/502 дугаартай захирамжаар иргэн Х.Бат-Очироос эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээний дагуу 20,000,000 төгрөгөөр шилжүүлэн авч эзэмшсэн. Улмаар уг захирамжийн дагуу газрыг эзэмшиж эзэмшүүлэх гэрээ байгуулж, гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зохих ёсоор шу*******ар биелүүлж ирсэн ба 2019 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдөр эзэмшүүлэх гэрээг шинэчилж байгуулсан, ... гэрээгээр хүлээсэн үүргээ хангалттай биелүүлж ирсэн ба харин ******* ******* ******* ******* болон ******* ******* газраас түүнд газрыг хүлээлгэж өгөөгүй, ... уг т очиход 2016 онд Хуанлу Хуантун ХХК хашаалсан, дээр ажилтнуудынхаа байрыг барьсан байсан, байрыг 2019 оны сүүлээр газраа авсан бөгөөд 2020 оны эхээр Монгол улсад ковид-19 цар тахал гарч уг т барих, газраа зориулалтын дагуу ашиглах боломжгүй болсон, ...*******д газрыг хууль болон гэрээнд зааснаар хүлээлгэж өгөөгүй атлаа 2016-2021 онд газрын төлбөр авч, улс орон төдийгүй дэлхий нийтээр цар тахал нүүрлэсэн он жилүүдэд ...газрыг гэрээнд заасан зориулалтын дагуу ашиглаагүй... гэх үндэслэлээр ******* ******* ******* даргын 2021.04.22-ны өдрийн А/221 дугаартай захирамжаар эзэмших эрхийн гэрчилгээ, шийдвэр хүчингүй болгох тухай гэх захирамжаар хүлээлгэн өгөөгүй газраа эргүүлэн авч, эрхийг нь хүчингүй болгосон. ...хариуцагч талаас тус маргааныг Захиргааны хэргийн шүүх шийдвэрлэсэн гэсэн нь үндэслэлгүй, учир нь Захиргааны хэргийн шүүхээр Монгол улсын иргэнд эзэмшүүлэх тухай 2016, 2019 оны гэрээний үүрэг гүйцэтгэгч болох ******* ******* газрын үүргийн зөрчлийг огт дүгнээгүй. Нөгөө талаас Иргэний хуулийн 89 дүгээр зүйлд зааснаар т *******ы эзэмшил үүсгэж чадсан эсэхийг хянаагүй, ******* даргын 2021 оны 04 дүгээр сарын 22-ны өдрийн А/221 дугаартай Газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ, шийдвэр хүчингүй болгох тухай захиргааны актын хууль зүйн үндэслэлд дүгнэлт хийсэн. Иймд ******* ******* ******* ******* ******* нарын хооронд 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдөр, 2019 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдөр байгуулагдсан Монгол улсын Иргэнд эзэмшүүлэх тухай гэрээг Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.1, 56.1.8 -д тус тус зааснаар хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох, 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны, 2019 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдрийн гэрээнүүдээр ******* ******* Баян-Өндөр сумын Цагаанчулуут баг 7 дугаар хороололд байрлах 100 м.кв газрыг *******ы эзэмшилд хүлээлгэн өгөөгүй буюу тус т *******ы эзэмшил үүсээгүй болохыг тогтоож өгөхийг хүсье... гэсэн.

 

5. Хариуцагч нэхэмжлэлийн шаардлагыг дараах үндэслэлээр эс зөвшөөрч мэтгэлцсэн. Үүнд: ...газрыг нэхэмжлэгч Х.Бат-Очироос эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээний дагуу шилжүүлж авсан, ...хуульд заасны дагуу газрыг хүлээлгэж өгсөн, ...нэхэмжлэгчид олгосон эзэмших гэрээ, гэрчилгээг ******* ******* даргын захирамжаар хүчингүй болгосон бөгөөд ******* даргын захирамжийг хүчингүй болгуулахаар захиргааны хэргийн шүүхэд ******* нэхэмжлэл гаргаж түүний нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон шийдвэр хүчин төгөлдөр болсон...иймд хэргийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү... гэсэн.

 

6. Хэрэгт цугларч шүүх хуралдаанаар шинжлэн судлагдсан нотлох баримтууд болон зохигчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн тайлбараар дараах үйл баримт тогтоогдож байна.

******* аймаг дахь Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2021 оны 08 дугаар сарын 24-ний өдрийн 448 дугаартай магадлалаар нэхэмжлэгч ******* нь ******* ******* ******* даргын 2016 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдрийн А/502 дугаартай захирамжаар ******* ******* Баян-Өндөр сумын Цагаанчулуут баг 7-р хороололд 100 м.кв талбайтай газрыг иргэн Х.Бат-Очироос шилжүүлэн авч худалдааны зориулалтаар 15 жилийн хугацаатай эзэмшиж эхэлсэн, 2016 оны 10 сарын 07-нд Газар эзэмшүүлэх гэрээ байгуулагдаж 000633755 дугаартай эзэмших эрхийн гэрчилгээ олгогдсон, улмаар ******* тухай хуульд орсон нэмэлт өөрчлөлтийн хүрээнд 2019 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдөр дахин Газар эзэмших эрхийн гэрчилгээг шинэчлэн олгож, эзэмшүүлэх гэрээ байгуулагдсан үйл баримтыг дүгнэж,

нэхэмжлэгч газрыг гэрээнд заасан худалдааны зориулалтаар ашиглаагүй, байгууламж бариагүй гэсэн үндэслэлээр буюу газраа зориулалтын дагуу ашиглаагүй нь хүндэтгэн үзэх шалтгаантай байсан болохоо нотолж чадаагүй гэх үндэслэлээр уг газрыг эзэмших эрхийг хүчингүй болгосон ******* ******* ******* даргын 2021 оны 04 сарын 22-ны өдрийн Газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ, шийдвэр хүчингүй болгох тухай А/221 дугаартай захирамжийг хүчингүй болгуулах тухай нэхэмжлэгч *******ы нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн байх бөгөөд уг шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр болсон байна.

 

7. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.4-т Шүүхийн хүчин төгөлдөр шийдвэрээр нэгэнт тогтоогдсон буюу нийтэд илэрхий үйл баримт хэрэг хянан шийдвэрлэхэд холбогдолтой байвал түүнийг дахин нотлохгүй. гэж заасан.

 

8. Өөрөөр хэлбэл эрх бүхий этгээд болох ******* ******* ******* даргын 2021 оны 04 дүгээр сарын 22-ны өдрийн Газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ, шийдвэр хүчингүй болгох тухай А/221 дугаартай захирамжаар ******* тухай хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1.4, 40 дүгээр зүйлийн 40.1.6, 40.2, 40.3 дахь заалтуудыг баримтлан эзэмшил газраа хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээрр зориулалтын дагуу ашиглаагүй гэх үндэслэлээр *******д анх эзэмших эрх олгосон ******* ******* даргын 2016 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдрийн А/502 дугаар захирамжийн хавсралтын 7 дугаар мөрийн ...*******д Цагаанчулуут баг, 7 дугаар хороололд 100 м.кв газрыг худалдааны зориулалтаар 15 жилийн хугацаатай эзэмшүүлсүгэй гэсэн хэсгийг хүчингүй болгож шийдвэрлэснээр нэхэмжлэгчид эзэмшүүлэх гэрээ хүчингүй болж дуусгавар болсон байх тул уг гэрээг Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.1, 56.1.8-д заасан үндэслэлээр хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах тухай нэхэмжлэл үндэслэлгүй байна.

 

9. Мөн тухайн гэрээнд заасан газрыг нэхэмжлэгч *******д хүлээлгэж өгөөгүй, эзэмшил үүсээгүй болохыг тогтоолгох шаардлага нь ******* аймаг дахь Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2021 оны 08 дугаар сарын 24-ний өдрийн 448 дугаартай магадлалаар үгүйсгэгдэж байна. Өөрөөр хэлбэл эзэмшүүлэх гэрээний дагуу газрыг хүлээж авсан учраас эзэмшүүлэх гэрээг хүчингүй болгосон ******* даргын захирамжийг хүчингүй болгуулахаар маргаан үүсгэж байсан гэж үзэх үндэслэлтэй бөгөөд хүчингүй болсон эзэмшүүлэх гэрээний эрх үүргийг дүгнэж шийдвэр гаргах үндэслэлгүй байна.

 

10. Иймд дээрх үндэслэлээр нэхэмжлэгч *******ы хариуцагч ******* ******* ******* *******, ******* ******* ******* даргын тамгын , ******* ******* ******* *******, , т холбогдуулан гаргасан ******* ******* ******* ******* ******* нарын хооронд 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдөр, 2019 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдөр байгуулагдсан Монгол улсын иргэнд эзэмшүүлэх тухай гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох, уг гэрээнүүдээр ******* ******* Баян-Өндөр сумын Цагаанчулуут баг 7 дугаар хороололд байрлах 100 м.кв газрыг *******ы эзэмшилд хүлээлгэн өгөөгүй, тус т *******ы эзэмшил үүсээгүй болохыг тогтоолгох тухай нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж үзлээ.

 

11. Мөн нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч хариуцагч нарт холбогдуулан гаргасан эзэмшүүлэх гэрээгээр хүлээсэн үүргээ ******* нь зохих ёсоор, шу*******ар гүйцэтгэснийг тогтоолгох, эзэмшил газрыг зориулалтын дагуу ашиглахад саад болж байсныг тогтоолгох, эзэмшүүлэгчийн зүгээс гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй болохыг тогтоолгож. газрыг хүлээлгэн өгөхийг даалгуулж, хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн үр дагаварт ******* *******, түүний ажлын алба болох ******* ******* ******* даргын тамгын , ******* ******* ******* ******* газраас 200,000,000 төгрөг гаргуулах, ******* ******* төсөвт газрын төлбөрт зориулан төлсөн 255,300 төгрөгийг ******* ******* ******* *******, Аймгийн ******* ******* газраас гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагаас татгалзсаныг баталж, хэргийг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй.

 

18. Нэхэмжлэгч *******ы улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 1,376,859 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж шийдвэрлэв.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.2.3, 116, 118 дугаар зүйлд заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

 

1. Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, 89 дүгээр зүйлийн 89.1-д баримтлан нэхэмжлэгч *******ы хариуцагч ******* ******* ******* *******, ******* ******* ******* даргын тамгын , ******* ******* ******* *******, , т холбогдуулан гаргасан ******* ******* ******* ******* ******* нарын хооронд 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдөр, 2019 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдөр байгуулагдсан Монгол улсын иргэнд эзэмшүүлэх тухай гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох, уг гэрээнүүдээр ******* ******* Баян-Өндөр сумын Цагаанчулуут баг 7 дугаар хороололд байрлах 100 м.кв газрыг *******ы эзэмшилд хүлээлгэн өгөөгүй, тус т *******ы эзэмшил үүсээгүй болохыг тогтоолгох тухай нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосугай.

 

2. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.5-д зааснаар нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч хариуцагч нарт холбогдуулан гаргасан эзэмшүүлэх гэрээгээр хүлээсэн үүргээ ******* нь зохих ёсоор, шу*******ар гүйцэтгэснийг тогтоолгох, эзэмшил газрыг зориулалтын дагуу ашиглахад саад болж байсныг тогтоолгох, эзэмшүүлэгчийн зүгээс гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй болохыг тогтоолгож. газрыг хүлээлгэн өгөхийг даалгуулж, хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн үр дагаварт ******* *******, түүний ажлын алба болох ******* ******* ******* даргын тамгын , ******* ******* ******* ******* газраас 200,000,000 төгрөг гаргуулах, ******* ******* төсөвт газрын төлбөрт зориулан төлсөн 255,300 төгрөгийг ******* ******* ******* *******, Аймгийн ******* ******* газраас гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагаас татгалзсаныг баталж, хэргийг хэрэгсэхгүй болгосугай.

 

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57.1, 60 дугаар зүйлийн 60.1, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1, 7.1.2-т зааснаар нэхэмжлэгч *******ы улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 1,376,859 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээсүгэй.

 

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 119.7, 120 дугаар зүйлийн 120.2 дахь хэсэгт зааснаар шийдвэр нь танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох бөгөөд зохигч, гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч энэхүү шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардаж авснаас хойш 14 хоногийн дотор ******* ******* Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй, зохигчид хуульд заасан хугацааны дотор шийдвэрийг гардан аваагүй нь гомдол гаргах хугацааг хуульд заасан журмын дагуу тоолоход саад болохгүйг дурдсугай.

 

 

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ Б.ДЭЛГЭРЦЭЦЭГ