МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч Б.Ууганзаяа би даргалж, шүүх хуралдааны 5 дугаар танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар,

Нэхэмжлэгч: Н.Ц*******,

Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч: Б.Б /ШТҮД:/

Хариуцагч: Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд,

Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч: М.М,

Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч: О.А,

Гуравдагч этгээд: Б.М,

Гуравдагч этгээдийн өмгөөлөгч: Б.Н /ШТҮД:/ нарын хооронд үүссэн албан тушаалаас чөлөөлсөнтэй холбоотой захиргааны хэргийг хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд: нэхэмжлэгч Н.Ц*******, нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч Б.Б, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч М.М, гуравдагч этгээдийн өмгөөлөгч Б.Н, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга З.Ө нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Нэг. Нэхэмжлэлийн шаардлага:

1.1. Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2026 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн , тоот тушаалуудыг тус тус хүчингүй болгож, намайг Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр эгүүлэн тогтоож, ажилд эгүүлэн тогтоох хүртэл хугацааны дундаж цалин хөлстэй тэнцэх олговрыг гаргуулж, ажилгүй байсан хугацааны нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх тухай.

Хоёр. Хэргийн үйл баримт, процессын түүхийн талаар:

2.1. Анх Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2024 оны 10 дугаар сарын 31-ний өдрийн дугаар тушаалаар Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр Н.Ц******* томилон ажиллуулжээ.

2.2. Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамнаас 2025 оны 09 дүгээр сарын 24-ний өдөр Мэдэгдэл хүргүүлэх тухай албан бичгээр ...Монгол Улсын Засгийн газрын тухай хуулийн 24 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэг, Төрийн албаны тухай хуулийн 42 дугаар зүйлийн 42.1 дэх хэсгийг тус тус үндэслэн даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэх албан тушаалаас чөлөөлж байгааг үүгээр мэдэгдэж байна гэх мэдэгдлийг нэхэмжлэгч Н.Ц******* хүргүүлсэн байна.

2.3. Улмаар Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2026 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн дугаартай тушаалаар Н.Ц******* албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээс чөлөөлж, мөн өдрийн дугаар тушаалаар Б.М******* Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр 2026 оны 01 дүгээр сарын 09-ний өдрөөс эхлэн томилж шийдвэрлэжээ.

2.4. Нэхэмжлэгч Н.Ц*******оос Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр эгүүлэн томилуулах талаар Төрийн албан зөвлөлд гомдол гаргасны дагуу Төрийн албаны зөвлөлөөс 2026 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдрийн ******* дугаар албан бичгээр ...Таныг дээрх албан тушаалд томилсон шийдвэр нь Төрийн албаны тухай хуулийн 27 дугаар зүйлд заасан төрийн жинхэнэ албан тушаалд сонгон шалгаргуулж, томилох журам, 33 дугаар зүйлд заасан төрийн албаны тусгай шалгалт өгөх зохицуулалтыг зөрчин хууль бус шийдвэр гаргасан байх бөгөөд таныг төрийн жинхэнэ албан хаагч гэж үзэх үндэслэлгүй тул гомдолд дурдсан асуудлыг Төрийн албаны зөвлөл хүлээн авч шийдвэрлэх боломжгүй... гэх хариуг нэхэмжлэгчид өгсөн байна.

2.5. Үүний дараа нэхэмжлэгч Н.Ц*******оос Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2026 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн , дугаар тушаалыг тус тус хүчингүй болгож, намайг Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр эгүүлэн тогтоож, ажилд эгүүлэн тогтоох хүртэл хугацааны дундаж цалин хөлстэй тэнцэх олговрыг гаргуулах шаардлага бүхий нэхэмжлэлийг тус шүүхэд гаргасан байх бөгөөд 2026 оны 02 дугаар сарын 02-ны өдрийн дугаартай шүүгчийн захирамжаар захиргааны хэрэг үүсгэж, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа явуулсан.

2.6. Нэхэмжлэгчээс нэхэмжлэлийн шаардлагаа 2026 оны 04 дүгээр сарын 28-ны өдөр Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2026 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн , дугаар тушаалыг тус тус хүчингүй болгож, иргэн Н.Ц******* Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр эгүүлэн тогтоож, ажилгүй байсан хугацааны цалин хөлсийг гаргуулах, эрүүл мэндийн болон нийгмийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх гэж, мөн 2026 оны 05 дугаар сарын 04-ний өдөр Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2026 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн , дугаар тушаалыг тус тус хүчингүй болгож, намайг Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр эгүүлэн тогтоож, ажилд эгүүлэн тогтоох хүртэл дундаж цалин хөлстэй тэнцэх олговрыг гаргуулах, ажилгүй байсан хугацааны нийгмийн даатгалын шимтгэл болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэхийг даалгах гэж тодруулсан.

Гурав. Нэхэмжлэлийн үндэслэл:

3.1. Нэхэмжлэгчээс шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн үндэслэлдээ: ...Миний бие Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2024 оны 10 дугаар сарын 31-ний өдрийн дугаар тушаалаар Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр 2024 оны 11 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс томилогдон ажилласан.

3.2. Тус хамгаалалтын захиргааны газрын даргаар өмнө нь ажиллаж байсан Б.О нь 2024 оны орон нутгийн сонгуульд нэр дэвших үндэслэлээр өөрийн хүсэлтээр ажлаас чөлөөлөгдсөнөөр сул орон тоо гарсан байсан ба яамнаас уг сул орон тоонд Төрийн албаны тухай хуульд заасан шатлан дэвших зарчмын дагуу төрийн албан хаагчийг шилжүүлэн томилуулах зар нээлттэй тавигдсан байсан боловч уг албан тушаалд шилжин ажиллахаар хүсэлт гаргасан төрийн хаагч байхгүй байсан тул тус албан тушаалын орон тоог нөхөхөөр тусгай шалгалт зарлагдсан байсан. Миний бие хамгаалалтын захиргааны даргын албан тушаалд тавигдах хуульд заасан тусгай шаардлагыг хангасан тул уг сонгон шалгаруулалтад оролцохоор бүртгүүлсэн ба бүртгэлийн мэдээлэл нь нийтэд мэдээлэгдсэн байсан. Улмаар тусгай шалгалтыг 2025 оны 06 дугаар сарын 25-ны өдөр зохион байгуулахаар товлон зарлагдсан байсан боловч тодорхойгүй хугацаагаар хойшлогдсон.

3.3. Гэтэл 2025 оны 9 дүгээр сарын 24-ний өдөр яамнаас намайг хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээс чөлөөлж байгааг мэдэгдэж байна гэсэн агуулгатай сонсох ажиллагааны мэдэгдэл ирүүлсэн ба тайлбараа 2025 оны 9 дүгээр сарын 25-ны өдрийн 18:00 цагт багтааж ирүүлэх боломжтой гэж дурдсаны дагуу миний бие 2025 оны 9 дүгээр сарын 25-ны өдөр хариу тайлбарыг хүргүүлсэн. Яамны хүний нөөцийн мэргэжилтэн миний тайлбарыг хүлээн авсан талаараа цахимаар хариу өгсөн.

3.4. Тухайн хариу тайлбартаа, миний бие ажлаас чөлөөлөх мэдэгдлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаагаа илэрхийлж, тус хамгаалалтын захиргааны даргын албан тушаалын сул орон тоог нөхөх сонгон шалгаруулалт явагдаж, орон тоог нөхөгдөх хүртэл хугацаанд ажиллах хүсэлтэй байгаагаа илэрхийлсэн. Яамнаас надад дахин ямар нэг хариу өгөөгүй, би ажлаа хэвийн үргэлжлүүлэн гүйцэтгэж байсан. Миний бие тус хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр ажиллах хугацаандаа төрийн албан хаагчийн ёс зүйг баримталж, алдаа зөрчилгүй ажилласан.

3.5. Ажиллах хугацаандаа 2025 онд хийж хэрэгжүүлэхээр байгууллагын төлөвлөгөөнд тусгасан ажлуудыг чанартай хийж гүйцэтгэх болон ажилтнуудынхаа ажиллах орчин нөхцөлийг сайжруулах, ажлын бүтээмжийг дээшлүүлэх талаар хамт олонтойгоо олон олон ажлуудыг санаачлан хэрэгжүүлж ажилласны үр дүнд манай байгууллага 2025 оны ажлын гүйцэтгэл, үр дүнгээрээ бүрэн хангалттай үнэлэгдэж, улсын хэмжээнд 2-р байр эзэлсэн амжилтыг үзүүлсэн.

3.6. Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2025 оны 12 сарын 19-ний өдрийн ******* дугаар Урамшуулал олгох тухай тушаалаар надад бүрэн хангалттай /93/ үнэлгээ өгч, үндсэн цалингийн 100 хувиар тооцож урамшуулал олгосон. Гэтэл намайг гэнэт ажлаас чөлөөлсөн шийдвэр гарсныг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2026 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн дүгээр тушаалыг дараах үндэслэлүүдээр эс зөвшөөрч байна.

3.7. Миний бие анх Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын сул орон тоонд түр орлон гүйцэтгэгчээр томилогдсон бөгөөд Төрийн албаны тухай хууль болон холбогдох журамд заасны дагуу сул орон тоог нөхөх сонгон шалгаруулалт явагдаж, хуульд заасан болзол шалгуурыг хангасан иргэн томилогдох хүртэл миний бие ажиллах үндэслэлтэй гэж үзэж байна.

3.8. Намайг ажлаас чөлөөлсөн сайдын дүгээр тушаалын хууль зүйн үндэслэл тодорхой бус, өөрөөр хэлбэл, намайг түр орлон гүйцэтгэгчээс яагаад чөлөөлж буй үндэслэл, шалтгаанаа тушаалдаа тусгаагүй байна. Тушаалд Төрийн албаны тухай хуулийн 42, 43 дугаар зүйлийг баримтлахдаа, тухайн зүйлийн аль хэсэгт заасан үндэслэлээр чөлөөлсөн нь тодорхойгүй.

3.9. Захиргааны байгууллага нь аливаа сөрөг үр дагавар бүхий шийдвэр гаргахдаа Захиргааны ерөнхий хуулийг баримтлах ёстой бөгөөд Захиргааны ерөнхий хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.2.3-т зааснаар захиргааны актыг гаргах болсон бодит нөхцөл байдал, хууль зүйн үндэслэлийг бичгээр гаргасан захиргааны актад тодорхой тусгах ёстой. Мөн Захиргааны ерөнхий хуулийн 4 дүгээр зүйлд заасан буюу 4.2.4-д заасан "захиргааны шийдвэр нь үр нөлөөтэй байх", 4.2.5-д заасан "зорилгодоо нийцсэн, бодит нөхцөлд тохирсон, шийдвэр нь үндэслэл бүхий байх" зарчмыг шийдвэр гаргахдаа зөрчсөн гэж үзэж байна.

3.10. Түүнчлэн, хуулийн дагуу сонсох ажиллагаа явуулаагүй гэж үзэх үндэслэлтэй. Учир нь 2025 оны 9 дүгээр сарын 24-ний өдөр ирүүлсэн сонсох ажиллагааны мэдэгдлийн үйлчлэл дууссан гэж үзэж байна. Тухайн мэдэгдэл ирүүлснээс хойш бүтэн 3 сар 16 хоногийн дараа ажлаас чөлөөлөх шийдвэр гаргаж байгаа нь хуульд нийцээгүй. Намайг тус хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээс чөлөөлж, мөн 2026 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн дугаар тушаалаар өдрийн тушаалаар Б.М******* түр орлон гүйцэтгэгчээр томилсон нь Төрийн албаны тухай хуульд нийцээгүй гэж үзэж байна. Төрийн албаны тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.4-т заасан "Монгол улсын иргэн төрийн алба хаах адил тэгш боломжоор хангагдах" зарчмыг зөрчсөн. Учир нь, тухайн шинээр томилогдсон иргэн нь тухайн албан тушаалд буюу төрийн жинхэнэ албанд тавигдах Төрийн албаны тухай хуульд заасан болзол шаардлагыг хангаагүй, мөн тус томилгоо нь Төрийн албаны тухай хуульд заасан төрийн жинхэнэ албан хаагчийн албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэх журамд нийцээгүй гэж үзэж байна.

3.11. Дээр дурдсанчлан, яамнаас тус хамгаалалтын захиргааны даргын сул орон тоонд Төрийн албаны тухай хуульд заасан шатлан дэвших зарчмын дагуу төрийн албан хаагчийг шилжүүлэн томилох зарыг нээлттэй тавьсан ба шинээр томилогдсон иргэн Б.М нь тухайн албан тушаалд тавигдах хуульд заасан болзол шаардлагыг хангасан бол шилжин ажиллахаар хүсэлтээ гаргах боломжтой байсан. Гэтэл Б.М болон өөр бусад төрийн хаагч шилжин ажиллах хүсэлт гаргаагүй учраас тус албан тушаалын орон тоог нөхөхөөр тусгай шалгалт зарлагдсан байсан. Улмаар тухайн албан тушаалын сул орон тоог нөхөх сонгон шалгаруулалт явагдаагүй байхад намайг ажлаас чөлөөлж, Б.М******* тус хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр томилсон сайдын тушаал нь миний хөдөлмөрлөх эрхийг зөрчсөн гэж үзэж байна.

3.12. Тодруулбал, миний бие тус хамгаалалтын захиргааны даргын албан тушаалд тавигдах хуульд заасан шаардлагыг хангасан тул 2025 оны 06 дугаар сарын 25-ны өдөр зохион байгуулахаар товлон зарлагдсан байсан уг сонгон шалгаруулалтад оролцохоор бүртгүүлсэн байсан боловч тусгай шалгалтыг яамнаас тодорхойгүй хугацаагаар хойшлуулсан, мөн ажиллах хугацаандаа 2025 оны ажлын гүйцэтгэл, үр дүнгээрээ "бүрэн хангалттай" үнэлэгдсэн байхад хариуцагч намайг ажлаас чөлөөлж, 2026 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн дугаар тушаалаар төрийн албаны сонгон шалгаруулалтад оролцоогүй Б.М******* түр орлон гүйцэтгэгчээр томилж байгаа нь Төрийн албаны тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.2, 7.1.4-т заасан зарчимтай нийцэхгүй байна.

3.13. Б.М******* тус хамгаалалтын захиргааны даргын түр орлон гүйцэтгэгчээр томилсон тушаалыг хүчингүй болгуулснаар миний хөдөлмөрлөх эрх сэргэж, сонгон шалгаруулалт явагдах хүртэлх хугацаанд миний бие эрхэлж байсан ажлаа хэвийн үргэлжлүүлэн гүйцэтгэх нөхцөл хангагдана гэж үзэж, уг тушаалыг хүчингүй болгуулах нэхэмжлэлийн шаардлага гаргаж байгаа болно.

3.14. Иймд Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2026 оны 01 сарын 08-ны өдрийн дүгээр тушаал, мөн сайдын 2026 оны 01 сарын 08-ны өдрийн дугаар тушаалыг тус тус хүчингүй болгож, намайг Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр эгүүлэн тогтоож, ажилд эгүүлэн тогтоох хүртэл хугацааны Дундаж цалин хөлстэй тэнцэх олговрыг гаргуулж өгнө үү гэжээ.

3.15. Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2026 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн дүгээр тушаал, 2026 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн дугаар тушаалыг тус тус хүчингүй болгож, Н.Ц******* Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчийн ажилд эгүүлэн тогтоож, ажилгүй байсан хугацааны цалинг гаргуулж, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх гэсэн нэхэмжлэлийн шаардлага гаргасан. дүгээр тушаалын үндэслэл тодорхойгүй байна. Тушаалын үндэслэл дээрээ Төрийн албаны тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.4, Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 83 дугаар зүйлийн 83.3, 83.5, 103 дугаар зүйлүүдийг дурдсан байдаг. Төрийн албаны тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.4-д Төрийн албан хаагчийн хөдөлмөрийн харилцаатай холбоотой, энэ хуулиар зохицуулаагүй бусад асуудлыг Хөдөлмөрийн тухай хуулиар нарийвчлан зохицуулна гэж заасан байдаг. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 83 дугаар зүйл нь ажил хүлээлцэх, хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцаа дуусгавар болгосон тухай шийдвэр гаргах тухай зохицуулалт. Н.Ц******* ажлаас чөлөөлсөн дугаар тушаал нь Захиргааны ерөнхий хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.2.5, 40 дүгээр зүйлийн 40.2.3, 40.3, 40.4 дэх заалтуудыг ноцтой зөрчсөн гэж үзэж байна. Өмнөх шүүх хуралдаан дээр хэргийг хэлэлцэхэд тухайн захиргааны актыг гаргахдаа хууль зүйн бодит нөхцөлийг тогтоогоогүй. Хууль зүйн үндэслэлийг нь заах ёстой байхад заагаагүй. Захиргааны ерөнхий хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.3-д Захиргааны актын хууль зүйн үндэслэлд захиргааны байгууллага захиргааны акт гаргах эрх олгогдсон хуулийн зүйл, заалтыг тодорхой заана, 40.4-д Захиргааны актад тухайн захиргааны акт гаргах шаардлага бүхий бодит нөхцөл байдлыг тодорхой заана гэж хуульчилсан байдаг. Захиргааны акт гаргахдаа энэ нөхцөл байдлыг ноцтой зөрчиж байна гэж үзэж байна. Өмнөх хуралдаан дээр хариуцагч болон гуравдагч этгээдийн өмгөөлөгч нар Төрийн албаны зөвлөлөөс яаманд чиглэл өгсөн гэсэн байдлаар ярьсан. Тэр үндэслэлээр тушаалыг гаргасан гэсэн боловч өнөөдрийн хариуцагчийн тайлбартай холбоотойгоор ямар нэгэн чиглэл болон албан тоот ирүүлээгүй байна. Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын дүгээр тушаал нь хувь хүн рүү чиглэсэн тушаал байна гэж харж байна. Иймд тухайн захиргааны акт нь хууль зөрчиж байна гэж үзэж байх тул нэхэмжлэлийг хангаж шийдвэрлэж өгнө үү гэв.

Дөрөв. Хариуцагчийн хариу тайлбар, татгалзал:

4.1. ...Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2024 оны 10 дугаар сарын 31-ний өдрийн дүгээр тушаалаар Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны хуулийн хэрэгжилт, хяналт шалгалт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн, даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Д.Б чөлөөлж, 2024 оны 10 дугаар сарын 31-ний өдрийн дугаар тушаалаар Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр Н.Ц******* 2024 оны 11 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс томилсон.

4.2. Захиргааны ерөнхий хуулийн 26, 27 дугаар зүйлд заасны дагуу сонсох ажиллагааны мэдэгдлийг 2025 оны 09 дүгээр сарын 24-ний өдөр өгч, нэхэмжлэгч үүний дагуу Н.Ц******* 2025 оны 09 дүгээр сарын 25-ны өдөр ажлаас чөлөөлөгдөх мэдэгдлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй хариуг ирүүлсэн. Төрийн албаны тухай хуулийн 42 дугаар зүйл "Хуульд өөрөөр заагаагүй бол эрх бүхий этгээд дараах тохиолдолд төрийн жинхэнэ албан хаагчийн албан үүргийг төрийн жинхэнэ албан хаагчтай тохиролцсоны дагуу албан үүргийнх нь зэрэгцээ түр орлон гүйцэтгүүлж болно" гэж заасныг үндэслэн Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээс Н.Ц******* чөлөөлсөн.

4.3. Нэхэмжлэгч Н.Ц******* нь "Төрийн албаны тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.1.2, 6.2-т зааснаар "төрийн жинхэнэ албан хаагч" биш юм. Тодруулбал: нэхэмжлэгч нь Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр ажиллаж байсан.

4.4. Нөгөө талаар, Төрийн албаны тухай хуулийн 1 дүгээр зүйлийн 1.1-д Энэ хуулийн зорилт нь төрийн албаны мэргэшсэн, тогтвортой, ил тод, хариуцлагатай байх эрх зүйн үндсийг бүрдүүлэх, төрийн албаны төв байгууллага, төрийн албан хаагчийн эрх зүйн байдал, нийгмийн баталгааг тогтоохтой холбогдсон харилцааг зохицуулахад оршино.", 7 дугаар зүйлийн 7.1.2-т мэргэшсэн, тогтвортой байх;", 23 дугаар зүйлийн 23.2.2-т "эрхэлсэн түшмэлийн ангилалд хамаарах албан тушаалд томилогдох бол төрийн албанд 12-оос доошгүй жил, үүнээс ахлах түшмэлийн албан тушаалд 4-өөс доошгүй жил ажилласан байх бөгөөд мэргэшүүлэх багц сургалтад хамрагдаж, төгссөн байх;", 23 дугаар зүйлийн 23.3-т "Хуульд өөрөөр заагаагүй бол төрийн жинхэнэ албаны удирдах, гүйцэтгэх боловсруулах нийтлэг журмыг төрийн албаны төв байгууллага батална", 26 дугаар албан тушаалд тавигдах тусгай шаардлага болон албан тушаалын тодорхойлолт зүйлийн 26.2-т "Энэ хуулийн 22.1-д заасан нийтлэг болон 23 дугаар зүйлд заасан тусгай шаардлагыг хангасан тохиолдолд мөн хуулийн 26.1-д заасан шалгуурыг хангасанд тооцно" гэж зохицуулсан.

4.5. Нэхэмжлэгч Н.Ц******* нь хуульд заасан шаардлага хангалгүй төрийн захиргааны удирдах албан тушаалд түр томилогдсон тул түүнд Төрийн албаны хуулиар төрийн жинхэнэ албан хаагчид олгосон эрх эдлэхгүй, баталгаа хамаарахгүй, өөрөөр хэлбэл нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол хөндөгдөөгүй байна.

4.6. Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны 2021 оны 04 дүгээр сарын 14-ний өдрийн магадлал, Улсын Дээд шүүхийн Захиргааны хэргийн танхимын 2024 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн дугаар тогтоолоор албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчийн эрх, хууль ёсны эрх зөрчигдөөгүй талаар дүгнэж шийдвэрлэсэн шүүхийн жишиг байна.

4.7. Тушаалын үндэслэлд "Төрийн албаны тухай хуулийн 41.4 дэх хэсэг "Төрийн албан хаагчийн хөдөлмөрийн харилцаатай холбоотой, энэ хуулиар зохицуулаагүй бусад асуудлыг Хөдөлмөрийн тухай хуулиар нарийвчлан зохицуулна.", Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 83.3 дахь хэсгийг үндэслэсэн 83.3 дахь хэсэг "Ажил олгогч ажилтны хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг дуусгавар болгосон тухай шийдвэртээ ажил хүлээлгэн өгөх хугацааг заана." гэснийг үндэслэн тушаалын 3 дахь заалтад Н.Ц*******ын ажил үүрэгтэй холбоотой байгууллагын тэмдэг, техник хэрэгсэл, эд хөрөнгө, ажил үүргийн дагуу бүрдүүлсэн баримт бичиг, биет болон цахим мэдээлэл, холбогдох бусад зүйлийг хүлээлцүүлэх ажлыг зохион байгуулахыг Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн бодлогын газар, Төрийн захиргааны удирдлагын газарт тус тус үүрэг болгосон. Н.Ц******* нь ажлаа хүлээлгэж өгөөгүй.

4.8. Тушаалын үндэслэлд Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 110 дугаар зүйлийн 110.3 дахь хэсэгт заасан "Хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцаа нь дуусгавар болж байгаа ажилтанд ажилласан хугацаанд ногдох ээлжийн амралтын тооцоо хийж, цалинг олгоно" гэснийг үндэслэсэн. Н.Ц******* цалингийн болон ээлжийн амралтын тооцоог бүрэн хийж дуусгасан. Нэхэмжлэгчийн Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2026 орны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн дүгээр тушаал хүчингүй болгуулах, ажилд эгүүлэн тогтоож, ажилд эгүүлэн тогтоох хүртэл хугацааны дундаж цалин хөлстэй тэнцэх олговрыг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна.

4.9. Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2026 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн дугаар тушаал хүчингүй болгуулах тухайд нэхэмжлэгчийн хууль ёсны эрх ашгийг зөрчөөгүй. Иймд Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.1 дэх хэсэг, 106.3.14 дэх заалтыг тус тус үндэслэн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгон шийдвэрлэж өгнө үү гэжээ.

4.10. Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч М.М шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Томилгооны үед хамгаалалтын захиргааны ахлах мэргэжилтэн, түр орлон гүйцэтгэгч байсан бөгөөд Н.Ц******* анхнаасаа хууль зөрчиж томилогдсон. Иймд нэхэмжлэл гаргах үндэслэлгүй гэж үзэж байна. Н.Ц******* Төрийн албаны зөвлөлөөс зарласан сонгон шалгаруулалтад бүртгүүлсэн байсан. Бүртгүүлсэн гэдэг нь тэнцсэн буюу шалгарсан гэсэн үг биш. Мөн хамгаалалтын захиргааны газарт ахлах мэргэжилтэн бүртгүүлсэн байсан. Тухайн ажлын байранд бусад хүмүүс ч тэнцэх боломжтой байсан бөгөөд хэд хэдэн хүн сонгон шалгаруулалтад орох эрхтэй байсан. Нэхэмжлэгч тухайн албан тушаалд томилогдоод ахлах мэргэжилтнийг байгаль хамгаалагчаар томилсон. Тэгээд хууль бус 20 гаруй томилгоо хийсэн байсан. Н.Ц******* удирдах албан тушаалтнаар ажиллаж байлаа ч гэсэн төрийн жинхэнэ албан хаагчийн хуульд үндэслэх, мөн удирдах албан тушаалтны чадвар, чадамж хангалтгүй байна гэж харж байна. Н.Ц******* ахлах мэргэжилтнийг байгаль хамгаалагчаар томилоход Төрийн албаны зөвлөлөөс гомдол ирсэн. Гомдол ирсэн даруйд буцаагаад ахлах мэргэжилтнээр томилсон. Нэхэмжлэгч нь хамгийн ойр хамааралтай, тухайн албан тушаалд томилогдох болохуйц хүнийг хууль бусаар ажлаас нь чөлөөлж байсан. Мөн төрийн албаны шалгуур шаардлага хангахгүй байгаа хүмүүсийг ажилд томилсон. Энэ нь гуравдагч этгээдийн тайлбар болон нотлох баримтуудаар харагдаж байгаа. Тушаалын үндэслэл болсон түр орлон гүйцэтгэгчийг чөлөөлөх, мөн түүнтэй холбоотой Хөдөлмөрийн тухай хуулийг үндэслэсэн нь хууль зүйн үндэслэлтэй юм. Төрийн албаны тухай хуульд түр орлон гүйцэтгэгчийг чөлөөлөх өөр зохицуулалт байхгүй. Төрийн жинхэнэ албан хаагчийн хуулиар олгогдсон эрх, баталгааг Н.Ц******* нэхэмжлэх хууль зүйн үндэслэл байхгүй. Тушаалын үндэслэл болсон Хөдөлмөрийн тухай хуулийн зохицуулалт буюу ээлжийн амралтын тооцоо хийх, ажил хүлээлцэх зохицуулалт байдаг. Энэ нь хууль зүйн хувьд үндэслэлтэй гэж үзэж байна. Улсын Дээд шүүх болон Захиргааны хэргийн давж заалдах шүүхийн магадлал хуулийн жишиг болсон байгаа тул түр орлон гүйцэтгэгчийн хувьд хууль ёсны эрх ашиг зөрчигдөөгүй. Яам болон Төрийн албаны салбар зөвлөлд сонгон шалгаруулалтыг зарлах нь нээлттэй байдаг. Өөрсдөө үүнийг зарлана гэдгээ илэрхийлсэн байдаг. 2025 оны 06 дугаар сард Улсын Их хурлын сонгуультай холбогдуулаад Засгийн газрын бүтэц өөрчлөлт орсон. Засгийн газраас бичиг ирсэн тул сонгон шалгаруулалтыг цуцалсан. Засгийн газрын бүтцийн өөрчлөлтэй холбогдуулаад Хамгаалалтын захиргааны дарга, байгаль хамгаалагчдын тодорхойлолтыг Төрийн албаны зөвлөлөөр батлуулсан байдаг. Шат дараалалтай холбогдуулаад сонгон шалгаруулалтыг зарлах эрх нь нээлттэй байгаа. Шүүхээр Н.Ц асуудлыг шийдвэрлээгүй байлаа ч гэсэн Н.Ц******* тухайн сонгон шалгаруулалтад оролцох эрх нь нээлттэй байгаа. Иймд нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангах хууль зүйн үндэслэл байхгүй гэж үзэж байна гэв.

Тав. Гуравдагч этгээдийн хариу тайлбар, татгалзал:

5.1. Гуравдагч этгээдээс шүүхэд бичгээр ирүүлсэн хариу тайлбартаа: ...Тус хамгаалалтын захиргааны газрын даргаар өмнө нь ажиллаж байсан Б.О нь 2024 оны орон нутгийн сонгуульд нэр дэвших үндэслэлээр өөрийн хүсэлтээр ажлаас чөлөөлөгдсөнөөр сул орон тоо гарсан байсан гэжээ. Б.О чөлөөлөгдсөнөөс хойш даргын үүргийг түр орлон гүйцэтгэх чиг үүргийг газрын ахлах мэргэжилтэн Д.Б******* эрхлэн гүйцэтгэж байсан.

5.2. Н.Ц******* нь Төрийн албаны тухай хуулиар болон албан тушаалын тодорхойлолтоор тавигдсан шаардлагыг хангахгүй байгаа тул ажлаас чөлөөлөгдөх тухай мэдэгдлийг харьяа газраас ирүүлж байсныг тухайн үеийн албан бичгүүд нотлох бөгөөд энэ тухай баримт бичгүүд тогтоолыг Төрийн албаны зөвлөлөөс гаргуулан авахад тодорхой болно. Албан тушаалд тавигдах шалгуур шаардлагыг зөрчиж томилогдсон боловч ажиллаж байсан хугацааныхаа цалин хөлсийг авсан тул түүний хөдөлмөрлөх эрх нь зөрчигдсөн гэхээс илүүтэй нэг жил хоёр сарын хугацаанд бусдын боломжийг үгүй хийсэн гэж үздэг.

5.3. Н.Ц******* нь ажиллаж байх хугацаандаа Төрийн албаны тухай хуулийг зөрчиж, өөрийн удирдлагад ажиллаж байсан төрийн жинхэнэ албан хаагчдыг солих, чөлөөлөх шийдвэрүүдийг гаргаж, тухайн шийдвэр нь Төрийн албаны зөвлөлөөр хууль бус гэдэг нь тогтоогдож, зарим ажилчдаа ажлын байрны дарамт үзүүлж байсан байдаг. Мөн мэргэжлийн индекс таарахгүй хууль бус томилгоо удаа дараа хийсэн нь баримтаар нотлогдож байгаа.

5.4. Б.М******* түр орлон гүйцэтгэгчээр томилсон нь Төрийн албаны тухай хуулийн зарчим, түр орлон гүйцэтгэх журамд нийцэхгүй байна гэж тогтоох эрх нэхэмжлэгч Н.Ц******* байхгүй бөгөөд өөрийнх нь хувьд даргын үүргийг түр орлон гүйцэтгэж байсан нь хууль ёсны эсэх, чөлөөлсөн нь хууль ёсны болохыгоо тогтоолгох нь түүний асуудал.

5.5. Миний хувьд захиргааны даргаар томилогдохоос өмнө энэ салбарын хөгжилд нөлөөлөхүйц олон улсын төсөл, хөтөлбөр (НҮБ-ийн хөгжлийн хөтөлбөр, Монгол-Германы Засгийн газар хоорондын хэлэлцээр бүхий төсөл)-ийг амжилттай орон нутагт 10 жил хэрэгжүүлсэн, салбартаа ахиц дэвшил гаргах, хамгаалалтын захиргаанд шинэ жишиг нэвтрүүлэх, олон улсын төсөл хөтөлбөр татах чадвар туршлагатай гэж үзэж, Төрийн албаны тухай хууль, газрын даргын албан тушаалын тодорхойлолтоор тогтоосон мэргэжлийн индекс шаардлагыг хангасан гэж Авлигатай тэмцэх газарт миний хувийн ашиг сонирхлын урьдчилсан мэдүүлгийг хянуулан энэ албан тушаалд томилсон гэж үзэж байна. Иймд нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгон шийдвэрлэж өгнө үү гэжээ.

5.6. Гуравдагч этгээдийн өмгөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Нэхэмжлэгч талаас маргаан бүхий захиргааны актыг хүчингүй болгуулах нэхэмжлэлийн шаардлага гаргасан байна. Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.3.1-д захиргааны акт, захиргааны гэрээ хууль бус бөгөөд түүний улмаас нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол нь зөрчигдсөн болох нь тогтоогдвол түүнийг хүчингүй болгоно гэж заасан байдаг. Шүүхээс энэ актыг хүчингүй болгох 2 шаардлага тавигдаж байгаа. Энэ актын улмаас нэхэмжлэгчийн хууль ёсны эрх ашиг сонирхол нь зөрчигдсөн байх эсэхээ нэхэмжлэгч өөрөө тогтоох ёстой. Нотлох баримт судлах явцад Н.Ц******* авто тээврийн чиглэлийн байгууллагад удирдах албан тушаалыг удаан хашсан байсан. Мөн нутгийн захиргааны удирдлагын байгууллагад буюу аймгийн Засаг даргын Тамгын газарт ажиллаж байсан нь харагдсан. Ийм хүнийг дээрх албан тушаалд түр орлон гүйцэтгэгчээр томилсон байсан. Хавтаст хэргийн 43 дугаар хуудсанд 2024 оны 08 дугаар сарын 19-ний өдөр энэ байгууллагын хуулийн хэрэгжилт, хяналт шалгалт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Д.Б******* гэх хүнийг тусгай хамгаалалттай газрын захиргааны газрын даргын албан үүрэг гүйцэтгэгчээр томилсон байсан. Энэ хүн даргын доод талын ахлах мэргэжилтэн тул энэ хүнийг томилох нь зөв юм. Хамгийн ойрын албан тушаалтан юм. Энэ хүн томилогдоод ажиллаж байхад 2024 оны 10 дугаар сарын 31-ний өдөр Д.Б чөлөөлсөн. Тэгээд чөлөөлсөн өдөр нь Н.Ц******* даргаар томилсон. Д.Б******* нь Төрийн албаны тухай хуулийн дагуу хамгийн ойр албан тушаалтан байсан. Ийм учраас 08 дугаар сарын 19-ний өдөр томилогдсон. Сайд 10 дугаар сарын 31-ний өдөр тушаал гаргаад Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны газрын даргын үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээс нь чөлөөлөөд Н.Ц******* томилсон. Төрийн албаны тухай хуульд нэгдсэн байх гэсэн зарчим мөрдөгддөг. Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалтын газарт байгаль орчны чиглэлээр мэргэшсэн этгээд байх ёстой. Д.Б******* энэ шаардлагыг хангаад ажиллаж байхад авто тээврийн чиглэлийн эдийн засгийн ухааны менежментээр ажиллаж байсан хүнийг байгаль орчны тусгай хамгаалалттай газрыг хариуцах захиргааны газрын даргаар томилсон нь өөрөө хууль бус болох нь тогтоогдож байгаа юм. 10 дугаар сарын 31-ний өдөр Д.Б түр орлон гүйцэтгэгчээс нь чөлөөлөөд Н.Ц******* томилоход Д.Б******* буцаад ахлах мэргэжилтэн болж байгаа юм. Н.Ц******* анх томилогдохдоо Төрийн албаны тухай хуульд заасан болзол шалгуурыг зөрчиж томилогдсон байна. Иймд нэхэмжлэгчид төрийн албатай холбоотой эгүүлэн томилогдох хууль ёсны эрх ашиг сонирхол байхгүй байна. Ийм учраас Төрийн албаны зөвлөлөөс 2025 оны 03 дугаар сарын 26-ны өдөр Н.Ц******* хариу өгч, тухайн томилгоо хуулийн болзол шаардлагыг хангаагүй гэж тогтоосон. Иймд тантай холбоотой өргөдлийг Төрийн албаны зөвлөл шийдвэрлэхгүй гэсэн хариу өгсөн. Энэ хариу юу гэж хэлж байна вэ гэхээр анхнаасаа хууль бусаар томилогдсон тул Н.Ц******* холбоотой тухайн албан тушаал эгүүлэн томилох, түүний хөндөгдсөн хууль ёсны ашиг сонирхол байхгүй гэж үзэж байна. Хууль бусаар томилогдсон ч намайг хуулийн дагуу чөлөөлөх ёстой, эсвэл би ажлаа хангалттай сайн хийж байсан тул хууль бусаар томилогдсон маань хамаагүй, би 90 гаруй хувиар хангалттай ажлаа гүйцэтгэсэн гэж ярьж байгаа нь нэхэмжлэгчийн эрхийг хангах хуульд заасан үндэслэл болохгүй. Өөрөөр хэлбэл, хууль зөрчиж бий болсон ашиг сонирхлыг шүүх хууль ёсны болгох хууль зүйн үндэслэл байхгүй тул шүүхээс гарах шийдвэрийн төрлийг Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.3.1-д тодорхой заасан байдаг. Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106.3.1-д захиргааны акт, захиргааны гэрээ хууль бус бөгөөд түүний улмаас нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол нь зөрчигдсөн болох нь тогтоогдвол түүнийг хүчингүй болгоно гэж заасан байдаг. Бид нар Б.Мийн анкетыг нь судалсан. Хавтаст хэргийн 61 дүгээр хуудсыг харахад Б.М гэх хүн байгаль орчны менежментийн чиглэлээр бакалавр зэрэгтэй, магистрын зэргээ Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсад газар зүйн мэдээллийн систем гэсэн чиглэлээр хамгаалсан байсан. Иймд мэргэжлийн хүнийг төрийн жинхэнэ албан хаагчаар сонгон шалгаруулж, төрийн албан хаагч мэргэшсэн байх гэсэн шаардлагын хүрээнд томилсон нь үндэслэл бүхий байна гэж үзэж байна. Иймд нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэв.

ҮНДЭСЛЭХ нь:

1. Шүүх, нэхэмжлэл, түүний үндэслэл, нэхэмжлэгч, түүний өмгөөлөгч нарын шүүх хуралдаан дээр гаргасан тайлбар, нэхэмжлэлийг хариуцагч, гуравдагч этгээдээс эс зөвшөөрч гаргасан хариу тайлбар, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, гуравдагч этгээдийн өмгөөлөгч нарын шүүх хуралдаан дээр гаргасан тайлбар, хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудыг судлан үзэж, дараах үндэслэлээр нэхэмжлэгчийн гаргасан нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.

2. Нэхэмжлэгч Н.Ц******* нь Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдад холбогдуулан Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2026 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн , дугаар тушаалуудыг хүчингүй болгуулж, Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр эгүүлэн тогтоож, ажилд эгүүлэн тогтоох хүртэл хугацааны дундаж цалин хөлстэй тэнцэх олговрыг гаргуулах шаардлага бүхий нэхэмжлэлийг гаргаж, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад ... ажилгүй байсан хугацааны нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх гэж нэмэгдүүлэн сүүлийн байдлаар нэхэмжлэлийн шаардлагаа тодорхойлсон.

2.1. Хэрэгт авагдсан баримтуудаас үзэхэд анх Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2024 оны 10 дугаар сарын 31-ний өдрийн дугаар тушаалаар ... Н.Ц******* Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр 2024 оны 11 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс эхлэн томилсон байна.

2.2. Улмаар хариуцагчаас 2025 оны 09 дүгээр сарын 24-ний өдөр сонсох ажиллагааны мэдэгдлийг хүргүүлж, нэхэмжлэгч 2025 оны 09 дүгээр сарын 25-ны өдөр сонсох ажиллагааны мэдэгдэлтэй танилцаж, тайлбарыг Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны Төрийн нарийн бичгийн даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчид хүргүүлжээ.

2.3. Үүний дараа Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2026 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн Н.Ц******* албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээс чөлөөлөх тухай дүгээр тушаалаар ... Найдангийн Ц******* Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээс 2026 оны 01 дүгээр сарын 09-ний өдрөөс эхлэн чөлөөлж, мөн сайдын 2026 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн Б.М******* албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр томилох тухай дугаар тушаалаар ... Баяндэлгэрийн М******* Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр 2026 оны 01 дүгээр сарын 09-ний өдрөөс эхлэн томилжээ.

2.4. Уг шийдвэрийг эс зөвшөөрч нэхэмжлэгчээс Төрийн албаны зөвлөлд гомдол гаргахад Төрийн албаны зөвлөлийн 2026 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдрийн Гомдлын хариу хүргүүлэх тухай ******* дугаар албан бичгээр ... Таныг дээрх албан тушаалд томилсон шийдвэр нь Төрийн албаны тухай хуулийн 27 дугаар зүйлд заасан төрийн жинхэнэ албан тушаалд сонгон шалгаруулж, томилох журам, 33 дугаар зүйлд заасан төрийн албаны тусгай шалгалт өгөх зохицуулалтыг зөрчин хууль бус шийдвэр гаргасан байх бөгөөд таныг төрийн жинхэнэ албан хаагч гэж үзэх үндэслэлгүй тул гомдолд дурдсан асуудлыг Төрийн албаны зөвлөл хүлээн авч шийдвэрлэх боломжгүй байна гэх хариуг өгсөн тул тус шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан байна.

2.5. Түүнчлэн, Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2025 оны 12 дугаар сарын 19-ний өдрийн ******* дугаар тушаалаар Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга болон харьяа байгууллагын дарга нарын 2025 оны сүүлийн хагас жилийн ажлын гүйцэтгэл, үр дүн, мэргэшлийн түвшнийг үнэлсэн үнэлгээний багийн дүгнэлтийн дагуу урамшуулал олгох төсвийн шууд захирагчдын нэрсийг хавсралтаар баталсны хавсралтын 9-д Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалтын захиргаа, Н.Ц*******, 93 бүрэн хангалттай, урамшуулал олгох хувь 100 хувь гэж үнэлэгдсэн үйл баримт тогтоогдсон.

2.6. Нэхэмжлэгчээс шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлээ ... Миний бие тус хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэж байхдаа төрийн албан хаагчийн ёс зүйг баримталж, алдаа зөрчилгүй ажилласан ... 2025 оны ажлын гүйцэтгэл, үр дүнгээрээ бүрэн хангалттай үнэлэгдэж, улсын хэмжээнд 2 дугаар байр эзэлсэн. Намайг түр орлон гүйцэтгэгчээс чөлөөлж буй үндэслэл, шалтгаанаа тушаалдаа тусгаагүй. Тушаалд Төрийн албаны тухай хуулийн 42, 43 дугаар зүйлийг баримтлахдаа, тухайн зүйлийн аль хэсэгт заасан үндэслэлээр чөлөөлсөн нь тодорхойгүй. Сонсох ажиллагаа явуулаагүй. Өмнөх сонсох ажиллагааны үйлчлэл дууссан. Шинээр томилогдсон Б.М нь тухайн албан тушаалд тавигдах хуульд заасан болзол шаардлагыг хангаагүй гэж,

хариуцагчаас ... Төрийн албаны тухай хуулийн 42 дугаар зүйлд заасныг үндэслэн нэхэмжлэгчийг албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээс чөлөөлсөн. Төрийн албаны тухай хуульд зааснаар нэхэмжлэгч нь төрийн жинхэнэ албан хаагч биш тул төрийн жинхэнэ албан хаагчид олгосон эрх эдлэхгүй, баталгаа хамаарахгүй. Нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол зөрчигдөөгүй гэж,

гуравдагч этгээдээс ... Төрийн албаны тухай хуулийг зөрчиж, өөрийн удирдлагад ажиллаж байсан төрийн жинхэнэ албан хаагчдыг солих, чөлөөлөх шийдвэрүүдийг гаргасан. Б.М******* түр орлон гүйцэтгэгчээр томилсон нь Төрийн албаны тухай хуулийн зарчим, түр орлон гүйцэтгэх журамд нийцэхгүй байна гэж тогтоох эрх нэхэмжлэгчид байхгүй. Нэхэмжлэгчийн хууль ёсны, эрх ашиг сонирхол хөндөгдөөгүй тул сэргэх эрх ашиг байхгүй. Төрийн жинхэнэ албан хаагчийг ажлын байрны чиг үүргийг ойролцоо албан тушаалтан гүйцэтгэх ёстой гэж тус тус тайлбарлан маргасан.

2.7. Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1 дүгээр зүйлийн 1.1-д Энэ хуулийн зорилт нь хүн, хуулийн этгээдээс захиргааны байгууллагын хууль бус үйл ажиллагааны улмаас зөрчигдсөн, эсхүл зөрчигдөж болзошгүй эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлоо хамгаалуулахаар, түүнчлэн нийтийн ашиг сонирхлыг төлөөлөх эрх бүхий этгээд, хуульд заасан бол захиргааны байгууллагаас гаргасан нэхэмжлэлийн дагуу захиргааны хэргийг шүүхэд хянан шийдвэрлэхтэй холбогдсон харилцааг зохицуулахад оршино, 3.1.3-д нэхэмжлэл гэж хүн, хуулийн этгээдээс захиргааны хууль бус үйл ажиллагааны улмаас зөрчигдсөн, эсхүл зөрчигдөж болзошгүй эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлоо хамгаалуулахаар, түүнчлэн нийтийн ашиг сонирхолыг төлөөлөх эрх бүхий этгээд, хуульд тусгайлан заасан бол захиргааны байгууллагаас нийтийн эрх зүйн чиг үүргийг хэрэгжүүлэхтэй холбогдон үүссэн маргааныг шийдвэрлүүлэхээр захиргааны хэргийн шүүхэд гаргасан өргөдлийг ойлгохоор, 52 дугаар зүйлийн 52.5.1-т захиргааны акт, захиргааны гэрээг хүчингүй болгуулах, илт хууль бус болохыг тогтоолгох, эсхүл эс үйлдэхүй хууль бус болохыг тогтоолгох, захиргааны акт гаргуулахыг даалгах нэхэмжлэлийн хувьд нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол нь хэрхэн зөрчигдсөн, 106 дугаар зүйлийн 106.3.1-т захиргааны акт, захиргааны гэрээ хууль бус бөгөөд түүний улмаас нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол нь зөрчигдсөн болох нь тогтоогдвол түүнийг хүчингүй болгох гэж тус тус заасан.

2.8. Дээрх хуулийн зохицуулалтаас үзвэл нэхэмжлэгчийн зөрчигдсөн гэж тодорхойлж буй эрх, ашиг сонирхол нь хууль ёсны байх, уг хууль ёсны эрхийг зөрчсөн гэх захиргааны байгууллагын үйл ажиллагаа хууль бус байх тохиолдолд шүүх эрхийн хамгаалалтыг хэрэгжүүлж зөрчигдсөн эрхийг сэргээн тогтоох үүрэгтэй.

2.9. Төрийн албаны тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1-т Төрийн албанд Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Нэгдүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан ардчилсан ёс, шударга ёс, эрх чөлөө, тэгш байдал, үндэсний эв нэгдлийг хангах, хууль дээдлэх зарчмаас гадна дараахь зарчмыг баримтална, Төрийн албаны тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.7-т Монгол Улсын иргэн төрийн алба хаах адил тэгш боломжоор хангагдах, 23 дугаар зүйлийн 23.2.3-д ахлах түшмэлийн ангилалд хамаарах албан тушаалд томилогдох бол төрийн албанд 6-аас доошгүй жил, үүнээс дэс түшмэлийн албан тушаалд 3-аас доошгүй жил ажилласан байх бөгөөд мэргэшүүлэх багц сургалтад хамрагдаж, төгссөн байх хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэний хувьд төрийн албанд 3-аас доошгүй жил ажилласан байх, 27 дугаар зүйлийн 27.1-д Хуульд өөрөөр заагаагүй бол төрийн жинхэнэ албан тушаалын сул орон тоо гарсан тохиолдолд томилох эрх бүхий этгээд доор дурдсан журмын дагуу уг орон тоог нөхнө, 27.1.1-д төрийн жинхэнэ албаны удирдах албан тушаалын сул орон тоо гарсан тохиолдолд шатлан дэвших зарчмын дагуу төрийн байгууллагад ажиллаж байгаа төрийн албан хаагчдаас болон энэ хуулийн 16.1-д заасан удирдах албан тушаалтны нөөцөд байгаа иргэдээс, 33 дугаар зүйлийн 33.3-т Ерөнхий шалгалтыг төрийн жинхэнэ алба хаах хүсэлтэй, энэ хуулийн 22.1-д заасан шаардлагыг хангасан иргэн, төрийн үйлчилгээний болон улс төрийн албан хаагчаас, тусгай шалгалтыг энэ хуулийн 18.1-д заасан төрийн захиргааны албан тушаалын ангилал хооронд шилжих тохиолдолд болон энэ хуулийн 27.1.3, 33.8-д заасан нөөцөд байгаа иргэдээс тус тус авна, 42 дугаар зүйлийн 42.1-д Хуульд өөрөөр заагаагүй бол эрх бүхий этгээд дараахь тохиолдолд төрийн жинхэнэ албан хаагчийн албан үүргийг төрийн жинхэнэ албан хаагчтай тохиролцсоны дагуу албан үүргийнх нь зэрэгцээ түр орлон гүйцэтгүүлж болно, 43 дугаар зүйлийн 43.3-т Төрийн жинхэнэ албан хаагчийн албан үүргийг дараахь журмаар түр орлон гүйцэтгүүлнэ, 43.4-т Албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэх албан хаагч нь үндсэн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөхгүйгээр албан үүргийнхээ зэрэгцээ түр орлох албан тушаалын чиг үүрэг, эрх хэмжээг хэрэгжүүлж, үр дүнг хариуцна, 43.6-д Энэ хуульд заасан журмыг зөрчиж, төрийн албан хаагчийн албан үүргийг түр орлон гүйцэтгүүлэхийг хориглоно гэж тус тус заажээ.

2.10. Дээрх хуулийн зохицуулалтаас үзэхэд, төрийн жинхэнэ албаны удирдах албан тушаалын сул орон тоо гарсан тохиолдолд шатлан дэвших мерит зарчмын дагуу төрийн байгууллагад ажиллаж байгаа төрийн албан хаагчтай харилцан тохиролцсоны дагуу албан үүргийнхээ зэрэгцээ түр орлон гүйцэтгүүлэх болон хуульд заасан удирдах албан тушаалтны нөөцөд байгаа иргэдээс уг орон тоог нөхөх, эсхүл төрийн жинхэнэ албан хаагчтай тохиролцсоны дагуу албан үүргийнх нь зэрэгцээ түр орлон гүйцэтгүүлэхээр хуульчилжээ.

2.11. Нэхэмжлэгч Н.Ц******* нь Төрийн албаны тухай хуулийн 27 дугаар зүйлд заасан сонгон шалгаруулалт явуулах, 33 дугаар зүйлд заасан тусгай шалгалтыг өгөх зохицуулалтыг зөрчиж, дээрх албан тушаалд томилогдсон байх тул түүнийг Увс нуурийн ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээс чөлөөлсөн нь Монгол Улсын Засгийн газрын тухай хуулийн 24 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 4 дэх заалтад хууль тогтоомжид өөрөөр заагаагүй бол өөрийн эрхлэх асуудлын хүрээнд хамаарах төрийн байгууллага, албан газрын бүтэц, дүрмийг баталж, дарга /эрхлэгч, захирал/-ыг томилж, чөлөөлнө гэж заасны дагуу өөрийн бүрэн эрх хэмжээний хүрээнд гаргасан байх бөгөөд энэ нь Төрийн албаны тухай хууль тогтоомжийг зөрчөөгүй байна.

2.12.    Түүнчлэн, хуульд заасан шаардлага хангалгүй төрийн захиргааны албан тушаалд түр томилогдсон Н.Ц******* Төрийн албаны тухай хуулиар төрийн жинхэнэ албан хаагчид олгосон баталгаа хамаарахгүй, өөрөөр хэлбэл, маргаан бүхий актын улмаас түүний эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол хөндөгдөөгүй байх тул энэ талаарх хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, гуравдагч этгээдийн өмгөөлөгчийн тайлбарыг шүүх хүлээн авах үндэслэлтэй гэж үзлээ.

2.13.  Тодруулбал, нэхэмжлэгчийг Увс нуурийн ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр томилохдоо Төрийн албаны тухай хууль, Төрийн жинхэнэ албан хаагчийг өөр албан тушаалд шилжүүлэх, сэлгэн ажиллуулах журам, Төрийн албаны шалгалт өгөх болзол болон шатлан дэвшүүлэх, сонгон шалгаруулах журмын холбогдох заалтыг тус тус зөрчиж, уг албан тушаалд томилсон болох нь хэрэгт авагдсан баримтууд болон хэргийн оролцогчийн тайлбараар тус тус нотлогдож байгаа энэ тохиолдолд нэхэмжлэгчийг албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээс чөлөөлсөн маргаан бүхий тушаалын улмаас түүний эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол зөрчигдсөн гэж үзэх үндэслэл тогтоогдохгүй байна.

2.14. Өөрөөр хэлбэл, маргаан бүхий актыг хүчингүй болгуулах нэхэмжлэлийн шаардлагын хувьд уг акт нь хуульд нийцээгүй байх, нэхэмжлэгчид хуулиар олгосон буюу түүнд хуулийн дагуу үүссэн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн байх урьдчилсан нөхцөлийг зэрэг хангасан тохиолдолд шүүхээс нэхэмжлэлийг хангах боломжтой бөгөөд нэхэмжлэгчийн хуулийн дагуу үүссэн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн гэх нөхцөл байдал тогтоогдохгүй байх тул нэхэмжлэлийг хангах хууль зүйн үндэслэл бүрдээгүй гэж үзнэ.

2.15. Мөн хариуцагчаас нэхэмжлэгчид 2025 оны 09 дүгээр сарын 24-ний өдөр сонсох ажиллагааны мэдэгдлийг хүргүүлж, нэхэмжлэгч 2025 оны 09 дүгээр сарын 25-ны өдөр сонсох ажиллагааны мэдэгдэлтэй танилцаж, тайлбарыг Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны Төрийн нарийн бичгийн даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчид хүргүүлсэн байх төдийгүй дээрх нөхцөлд сонсох ажиллагааг дахин хийсэн ч анх түүнийг хууль зөрчиж томилсон үндэслэл зөвтгөгдөхгүй тул нэхэмжлэгчийн Сонсох ажиллагаа явуулаагүй. Өмнөх сонсох ажиллагааны үйлчлэл дууссан гэх тайлбарыг хүлээн авахааргүй байна.

2.16. Түүнчлэн, Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2026 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн Б.М******* албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр томилох тухай дугаар тушаалаар ... Баяндэлгэрийн М******* Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр 2026 оны 01 дүгээр сарын 09-ний өдрөөс эхлэн томилжээ.

2.17. Шүүх хуралдаан дээр гаргасан хариуцагч, гуравдагч этгээдийн тайлбар, хэрэгт авагдсан баримтуудаас үзэхэд дээрх сайдын тушаалаар гуравдагч этгээдийг Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр томилохдоо Төрийн албаны тухай хуулийн 27 дугаар зүйлд заасан сонгон шалгаруулалт явуулах, 33 дугаар зүйлд заасан ерөнхий болон тусгай шалгалтыг өгөх зохицуулалтыг зөрчиж, дээрх албан тушаалд томилогдсон гэж үзэх үндэслэлтэй боловч уг тушаалыг хүчингүй болгуулснаар нэхэмжлэгчид сэргэх эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол тодорхойлогдохгүй байна.

2.18. Нэгэнт маргаанд хамаарах тушаалуудыг хүчингүй болгуулах шаардлагыг хангах үндэслэл тогтоогдохгүй байх тул нэхэмжлэгчийн Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр эгүүлэн тогтоож, ажилд эгүүлэн тогтоох хүртэл хугацааны дундаж цалин хөлстэй тэнцэх олговрыг гаргуулах, ажилгүй байсан хугацааны нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй. 

2.19. Иймд дээрх үндэслэлээр нэхэмжлэгчийн Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдад холбогдуулан гаргасан Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2026 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн , дугаар тушаалуудыг хүчингүй болгуулж, Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр эгүүлэн тогтоож, ажилд эгүүлэн тогтоох хүртэл хугацааны дундаж цалин хөлстэй тэнцэх олговрыг гаргуулах, ажилгүй байсан хугацааны нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх шаардлага бүхий нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.

 

Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1-д нөхөн төлүүлэх шүүхийн зардлыг нэхэмжлэл бүрэн хангагдсан тохиолдолд хариуцагчаар, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон тохиолдолд нэхэмжлэгчээр нөхөн төлүүлнэ гэж заасан тул нэхэмжлэгчээс мөн хуулийн 48 дугаар зүйлийн 48.1-д зааснаар урьдчилан төлсөн тэмдэгтийн хураамжийн төлбөрийг төсвийн орлогод хэвээр үлдээж шийдвэрлэв.

 

Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.1, 106.3, 106.3.14-д заасныг тус тус удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

1.   Монгол Улсын Засгийн газрын тухай хуулийн 24 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 4 дэх заалт, Төрийн албаны тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.4, Төрийн албаны тухай хуулийн 27 дугаар зүйлийн 27.1, 27.1.1, 33 дугаар зүйлийн 33.3, 42 дугаар зүйлийн 42.1, 43 дугаар зүйлийн 43.4, 43.6-т заасныг тус тус баримтлан Н.Ц*******оос Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдад холбогдуулан гаргасан ... Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын 2026 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн , дугаар тушаалуудыг хүчингүй болгуулж, Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр эгүүлэн тогтоож, ажилд эгүүлэн тогтоох хүртэл хугацааны дундаж цалин хөлстэй тэнцэх олговрыг гаргуулах, ажилгүй байсан хугацааны нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх шаардлага бүхий нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосугай.

2.   Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 48 дугаар зүйлийн 48.1-д зааснаар нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 70.200 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээсүгэй.

Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 114 дүгээр зүйлийн 114.1-д зааснаар хэргийн оролцогчид, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч нь шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардан авснаас хойш 14 хоногийн дотор Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй.

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ Б.УУГАНЗАЯА