МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 Дархан-Уул аймаг дахь Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг Ерөнхий шүүгч Д.Нарантуяа даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар,

Нэхэмжлэгч: Дархан-Уул аймгийн Шарын гол сумын Дархан багийн 15 дугаар байрны 53 тоотод оршин суух Ёндонгийн Оюунчимэг,

Хариуцагч: Дархан-Уул аймгийн Шарын гол сумын Хайрхан багийн иргэдийн Нийтийн Хурал, хуралдаан даргалагч ******* нарт холбогдох

Гуравдагч этгээд: Дархан-Уул аймгийн Шарын гол сумын Хайрхан багийн Төмөр замчдын 107а тоотод оршин суух, Засгууд овогт *******гийн Ганзориг нарын хооронд үүссэн 2025 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдрийн Дархан-Уул аймгийн Шарын гол сумын Хайрхан багийн Засаг даргад нэр дэвшүүлэх иргэдийн Нийтийн Хурлыг хууль бус зохион байгуулсан гэх маргааныг хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд:

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч: ******* /цахим/,

нэхэмжлэгч:*******,

хариуцагч, хариуцагчийн төлөөлөгч нар: *******, *******

гуравдагч этгээд: *******

шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга: Б.Оюунцэцэг нар оролцов

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Нэг. Нэхэмжлэлийн шаардлага:

1.1. Нэхэмжлэгч*******ээс тус шүүхэд Дархан-Уул аймгийн Шарын гол сумын Хайрхан багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын 2025 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдрийн 03 дугаар тогтоолыг илт хууль бус болохыг тогтоолгох тухай

нэхэмжлэлийг гаргажээ.

Хоёр. Хэргийн үйл баримт, процессын түүхийн талаар:

2.1.  Дархан-Уул аймгийн Шарын гол сумын Засаг дарга 2025 оны 03 дугаар сарын 27-ны өдөр Хайрхан, Дархан, Санжит багуудын иргэдийн Нийтийн Хурлын зөвлөлд 01/162 дугаар албан бичгээр ...иргэдийн Нийтийн Хурлыг 2025 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдрийн 14 цаг 00 минутад товлон зарлаж, багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын даргыг сонгох, багийн Засаг даргыг сонгох, тус хурлын зөвлөлийн гишүүнд иргэний төлөөлөл сонгох тухай асуудлыг хэлэлцэн шийдвэрийг гаргаж ажиллах талаар хүргүүлсэн байна.

2.2. Дархан-Уул аймгийн Шарын гол сумын Хайрхан багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын 2025 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдрийн 03 дугаар тогтоолоор ******* овогтой Ганзориг 179 санал буюу 90.4 хувийн олонхын санал авсан гэх үндэслэлээр Хайрхан багийн Засаг даргаар томилуулахаар нэр дэвшүүлж, Дархан-Уул аймгийн Шарын гол сумын Засаг даргад уламжлахаар шийдвэрлэжээ.

Гурав. Хэргийн оролцогч, тэдгээрийн төлөөлөгчийн тайлбар, түүний үндэслэл:

3.1. Нэхэмжлэгч*******ээс шүүхэд болон шүүх хуралдаанд гаргасан нэхэмжлэлийнхээ үндэслэлдээ: Багийн иргэдийн нийтийн хурлыг хуралдуулах товыг Сумын Засаг дарга гаргасан. 2025 оны 03 дугаар сарын 27-ны 01/162 албан бичгээр багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын Зөвлөл хурлын товыг тогтоогоод албан бичиг өгсөн. Багийн иргэдийн нийтийн хурлын дарга ******* 2025 оны 04 дүгээр сарын 04-ний 01 дугаартай албан бичгээр тус иргэдийн Нийтийн Хурлын Зөвлөл хуралдааны товыг тогтоогоогүй байгаа тул 2025 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдөр багийн иргэдийн нийтийн хурлыг зохион байгуулах боломжгүй талаарх хариуг Сумын Засаг даргад явуулсан байсан. Тухайн үед Сумын Засаг дарга албан ажлаар гадаадад байсан учир Сумын засаг даргын орлогч Дамдиндорж тус албан бичгийг хүлээж аваад буцаагаад *******д хүсэлтийг хүлээн авах боломжгүй талаарх 2025 оны 04 дүгээр сарын 11-ний өдрийн 02/202 тоот албан бичгийн хариуг өгсөн.

Ингээд *******ас *******т Хайрхан багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын Зөвлөл 2025 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдөр хуралдан Хайрхан багийн иргэдийн нийтийн хурлыг 2025 оны 04 дүгээр сарын 13-ны өдөр Шарын гол сумын Соёлын төвд 13:00 цагт хуралдуулахаар хурлын товыг тогтоосон талаарх албан бичгийг явуулсан. Хэрэв тухайн өдөр хуралдсан хүмүүс хуулиа дээдэлдэг байсан бол багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын Зөвлөлийн товлосон өдөр хурлаа хийгээд 2025 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдөр хурал хийхгүй байх боломжтой байсан. Миний 2025 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдрийн хуралд очсон шалтгаан нь иргэд над руу залгаад Сумын соёлын төвд ямар хурал болж байна гэж асуугаад байсан учир зөвлөлийн гишүүд рүүгээ яриад тавуулаа очсон. 2025 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдрийн багийн иргэдийн Нийтийн Хурал анхнаасаа хууль бус эхэлсэн. Учир нь багийн иргэдийн Нийтийн зөвлөл хуралдаж багийн иргэдийн Нийтийн хурлын товыг зарлах ёстой байтал сумын Засаг дарга өөрийн эрх мэдлийн хүрээнд хурлын товыг зарласан байсан. Тухайн товынхоо дагуу Сумын Засаг дарга болон орлогч дарга Дамдиндорж, Хайрхан багийн засаг дарга *******, ******* нар хуйвалдан нэр бүхий хэсэг хүмүүсийг цуглуулж багийн Иргэдийн нийтийн хурлыг зохион байгуулсан. Тухайн өдөр нь багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын Зөвлөл хуралдаж дараагийн багийн иргэдийн нийтийн хурлын товыг зарлах хурлыг хийж байсан.

Тухайн газар очиход Сумын Засаг дарга болон сумын орлогч дарга хоёр микрофон булааж аваад байсан. Мөн төрийн албан хаагчдыг амралтын өдрөөр хууль бусаар цуглуулж бүртгэлийн хэсэг дээр ажиллуулсан. Тухайн хүмүүст хандан багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын Зөвлөл хуралдаагүй байхад та нар яагаад энэ хурлыг зохион байгуулсан юм бэ? гээд Багийн иргэдийн нийтийн хурлын дарга ******* микрофон аваад Сумын Засаг даргаас хариултыг авах гэсэн боловч хариулт өгөөгүй.

Багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын Зөвлөл таван хүний бүрэлдэхүүнтэй ба багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын Зөвлөлийн гишүүн болох багийн иргэдийн нийтийн хурлын дарга *******, Л.Алтанчимэг, Уранчимэг, миний бие******* мөн О.Цэцэгмаа гэх таван хүний бүрэлдэхүүнтэйгээр тухайн хурлыг зогсоох гэсэн боловч чадаагүй, иргэд ч бас бид нарыг зэмлэсэн. Ингээд бүртгэл хийж байсан төрийн албан хаагч нар дээр очоод Та яагаад төрийн албан хаагчдыг хууль бусаар ажиллуулаад байгаа юм гэж хэлсэн. Тухайн газраас бид яваад багийн иргэдийн нийтийн зөвлөл хуралдаж хурлын товыг тогтоох ажилдаа орсон. Хурлын товыг 2025 оны 04 дүгээр сарын 13-ны өдөр багийн иргэдийн Нийтийн Хурал хийхээр зар, мэдээллийг танилцуулсан.

2025 оны 04 дүгээр сарын 13-ны өдөр албан ёсоор багийн иргэдийн Нийтийн хурлаа хийсэн. Тухайн хурал дээр багийн иргэдийн нийтийн хурлын дарга ******* өөрийн ажлаа ******* гэх хүнд өгсөн. ******* нь иргэдийн дундаас олонхын саналаар сонгогдсон. *******ад багийн иргэдийн Нийтийн хурлын дарга ******* албан ёсоор тамга, тэмдгээ хүлээлгэж өгөөд тухайн хурлыг ******* удирдсан. Тухайн хурал дээр би багийн Засаг даргаар үргэлжлүүлэх ажиллуулах тухай өргөдөл гаргасан байсан бөгөөд ажиллаж байх хугацаанд Ковид-19 вирус гэх өвчин тархсан учир багийн иргэдийн Нийтийн Хурал хойшлоод 2022 онд хийгдсэн, миний бүрэн эрхийн хугацаа 2026 оны 09 дүгээр сард дуусах байсан. Тухайн 2025 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдрийн хууль бус хурлаар намайг огцруулахаар зохион байгуулалттай байсан гэж бодож байна. 2025 оны 04 дүгээр сарын 13-ны өдрийн хурлаар миний өргөдлийг ******* дарга уншиж, танилцуулаад миний ажиллах бүрэн эрхийн хугацаа дуусаагүй учир үргэлжлүүлэн ажиллуулахаар шийдвэрлэсэн. 2025 онд хууль бус томилгоо явуулаад, миний бүрэн эрхийн хугацаа дуусаагүй байхад ажлаас халсан гэж Аймгийн Засаг дарга Д.Азжаргалд өргөдлөө өгсөн. Аймгийн Засаг дарга Д.Азжаргал миний гаргасан өргөдлийн дагуу комисс гарган ирж ажилласан. Ингээд гурван шатны шүүхээр тухайн хэргийг хянан хэлэлцээд миний бүрэн эрхийн хугацаа дууссан гэж шийдвэрлэсэн. Би төрийн ажлыг үнэн, шударга явуулаасай гэж хүсэж байна. Би олон жил төрд ажилласан. Иймд би багийн иргэдийн нийтийн хурлыг хуулийн дагуу явуулахын тулд шүүхэд хандсан гэв.

3.2.Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч *******ээс шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Иргэдийн нийтийн хурлын дарга ******* гэх хүн 2025 оны 04 дүгээр сарын 04-ний өдөр Засаг даргад тухайн өдөр хурлыг зохион байгуулах боломжгүй талаар албан бичгээр мэдэгдсэн боловч тухайн албан бичигт хариу өгөхгүйгээр 2025 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдөр тус хурлыг иргэд дотроосоо түр даргаа сонгон зохион байгуулсан байна. Хуралдаан даргалагчийг оролцуулахгүйгээр хуралдааныг зохион байгуулсан учир тус хурлыг хуулийн дагуу явагдсан гэж үзэх боломжгүй.

Монгол улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуулийн 32 дугаар зүйлийн 32.9 дэх хэсэгт баг, хорооны иргэдийн Нийтийн Хурлын Зөвлөл нь иргэдийн төлөөллөөс гадна баг, хорооны Засаг дарга болон Хуралдааны дарга, хорооны хэсгийн ахлагч нараас бүрдэх бөгөөд гагцхүү иргэдийн Нийтийн Хурлын шийдвэрийг хэрэгжүүлэх ажлыг зохион байгуулах, дараагийн хуралдаанд бэлтгэх, хуралдааныг товлон зарлах үүрэгтэй гэж заасан. Гэтэл багийн иргэдийн Нийтийн Хурал нь зөвлөлийн шийдвэргүйгээр буюу иргэдийн Нийтийн Хурлын Зөвлөлийн шийдвэрийн оролцоогүйгээр тухайн хурлыг зохион байгуулсан. Мөн Монгол улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуулийн 32 дугаар зүйлийн 32.10 дахь хэсэгт хуралдаан даргалагч нь хуралдааныг удирдан явуулах, хуралдааны шийдвэрийг албажуулан гарын үсэг зурах, дараагийн хуралдааны зохион байгуулалтын бэлтгэлийг хангах үүрэгтэй гэж заасан.

Гэтэл эрх бүхий албан тушаалтан нь тухайн өдрийн хурлын шийдвэрийг албажуулан баталгаажуулаагүй гэж үзэж байна. Гол үндэслэл нь хуульд заасан бүрэн эрхгүй этгээд нь хуульд заасан байгууллагын нэрийн өмнөөс шийдвэр гаргасан байна. Уг тогтоол нь хуульд заасан ажиллагааны үндсэн шаардлагыг хангаагүй, хууль бус хурал зохион байгуулаад тогтоол гаргасан учир эрх бүхий байгууллагын хууль ёсны шийдвэр гэж үзэх боломжгүй байна. Иймд 2025 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдрийн 03 дугаар тогтоолыг илт хууль бус болохыг тогтоож өгнө үү гэв.

3.3.Хариуцагчийн төлөөлөгч *******аас шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Манай Шарын гол сум Ардчилсан нам, Ардын нам гээд хоёр хуваагдсан. Миний бодлоор тухайн хоёр хурал хоёулаа хууль бус. Тухайн өдөр зөвхөн Ардчилсан намын гишүүд цугласан байсан. Би бүх иргэдээ цуглуулаад хурлаа хийе гэж хэлсэн. Би багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын даргын ажлыг 3-4 улирал хийсэн. Тухайн үед ******* надтай үзэл, бодол нийлэхгүй, чамтай ажиллахгүй гэж хэлж байсан. Би 2025 оны 04 дүгээр сарын 13-ны өдрийн хурлаас багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын даргаар томилогдож ажлаа хийсэн. Тэгээд ажлаа хийж байх явцад Сумын Засаг дарга ******* нь намайг дуудаад тамгаа өгчих гэж хэлсэн. Тэгээд л би тамгыг нь өгсөн гэв.

3.4.Шарын гол сумын Хайрхан багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын хуралдаан даргалагч *******оос шүүхэд гаргасан тайлбартаа: Сумын засаг даргын 01/152 дугаартай албан бичгийг Шарын гол сумын гурван багийн хэсгийн дарга нарт хүргүүлсэн байдаг. Энэ нь Монгол Улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуулийн 32 дугаар зүйлийн 32.5 дахь хэсэгт заасны дагуу Сумын Засаг дарга шинээр томилогдож Аймгийн засаг даргаас батламжаа авсны дараа багийн засаг даргатай хамтран ажиллаж хурал зохион байгуулна.

Миний хувьд Хайрхан багийн 2025 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдрийн хуралд оролцсон ба тухайн үед би иргэдийн Нийтийн Хурлын дарга болно гэж мэдээгүй. Тухайн өдөр багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын Зөвлөлийн гишүүн тавуулаа байсан. Тухайн хурлыг илтэд хууль бус гэж үзсэн бол албан хүсэлтээ Засаг даргад өгөөд хурлыг хойшлуулах боломжтой байсан. Багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын Зөвлөлийн гишүүд хуралдаад шийдвэр гаргаж чадаагүй. Хурал болох үед ******* тухайн хурлыг явуулах боломжгүй талаар хэлсэн. Албан бичиг өгсөн гэдгийг би өнөөдөр л сонсож байна. Э.Гантулгыг дээрх тайлбарыг хэлэхэд иргэд бухимдсан. Иргэд хурлыг үргэлжлүүлэхийг хүссэн ба иргэдийн ирц бүрдсэний үндсэн дээр тухайн хурал хүчин төгөлдөр байна. Гэтэл тухайн хурлыг даргалагч нь өөрөө гараад явсан тул хурлыг явуулах боломжгүй болсон талаар хэлэхэд иргэд бид нар 2-3 удаа цуглаж чадахгүй, өнөөдөр хурлаа хий гэж хэлсэн, иргэд санал хураагаад олонхын саналаар хурлыг цаашид үргэлжлүүлэхээр болж, дотроосоо хурлын даргыг сонгоё гэх саналыг иргэдээс гаргаад Дамдиндоржийг хуралдаан даргалагчаар сонгоод Хурал цааш хэвийн явсан, иргэд дотор тухайн хурлыг эсэргүүцсэн хүн байгаагүй.

Хэлэлцэх асуудлын хүрээнд тооллогын комисс гаргаад, тус гишүүд иргэдийн саналыг тоолсон. Дараа нь Шарын гол сумынхаа багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын даргыг сонгоё гэхэд миний нэрийг заалнаас дэвшүүлсэн бөгөөд би тухайн үед өөрийн товч танилцуулгыг хэлсэн. Ингээд би иргэдийн олонхын саналаар сонгогдсон.

Тухайн хурал илт хууль бус явагдаагүй. ******* гэх багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын даргыг дараагийн хурлаар буюу 2025 оны 04 дүгээр сарын 13-ны өдөр сонгоод би тухайн өдөр тамгаа өгсөн. Би тамга өгөхгүй гэж огт хэлээгүй. 2022 оны 09 дүгээр сард багийн Нийтийн иргэдийн хурал хуралдахад 160 иргэнтэй, үүнээс 85 өрхийн иргэд ирж хурал хийсэн, хурлын ирц бүрдээгүй байсан. Бид нар тухайн хурлын шийдвэрт гомдол гаргаагүй гэв.

3.3. Гуравдагч этгээд *******оос шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Ё.Оюунчимэг гэх хүнийг гайхаж байна. Тухайн хуралд өөрөө оролцсон, үүдэнд бүртгээд оруулсан баримт байдаг. Иргэд хурлаа хийгээч гэхэд багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын Зөвлөл тавуулаа хөшигний ард зөвлөлдье гэхэд иргэд дургүйцсэн. Тэгээд тухайн хурлыг иргэд хийх ёстой гэж хэлэхэд зөвлөлийн гишүүд хийхгүй гээд байсан. Учир нь Засаг даргын захирамж гараад Шарын гол сумын гурван баг нэг өдөр зэрэг хуралдсан. Тухайн өдөр зөвлөлийн таван гишүүн тавуулаа байхад яагаад хурлыг хийлгээгүй юм бэ?, маш олон иргэд байсан. 210 гаруй иргэдээс 197 нь *******ыг, 184 нь намайг дэмжсэн байдаг. Багийн иргэдийн Нийтийн Хурлыг Зөвлөлийн гишүүд үнэхээр шударга байсан бол тухайн өдөр цугласан 210 гаруй хүнийг хүндлэх хэрэгтэй байсан.

Харин 2025 оны 04 дүгээр сарын 13-ны өдрийн хурал нь хууль бус. Тухайн үед би Засаг даргаас захирамж гарсан байна, хэзээ ажлаа өгөх талаараа Оюунчимэгээс асуусан ба тэгэхэд Засаг дарга ажлаа хийж бай гэж хэлсэн гэсэн. Би 6 сарын хугацаанд нэг ч удаа төрийн ажлыг гацаагаагүй, хийх ёстой ажлаа хийсээр ирсэн. 2026 оны 02 дугаар сарын 16-ны өдөр Засаг дарга намайг эгүүлээд ажилд авсан. Ингээд 2026 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдөр иргэдийн Нийтийн хурлыг хуралдуулаад цаашид хийх ажлын саналыг иргэдээсээ авсан гэв.

ҮНДЭСЛЭХ нь:

Шүүх хэргийн оролцогчийн шүүхэд болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбар, хэрэгт хуульд заасан журмын дагуу авагдаж, шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн нотлох баримтуудыг харьцуулан үзэж нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж шийдвэрлэв.

1. Нэхэмжлэгч*******ээс Дархан-Уул аймгийн Шарын гол сумын Хайрхан багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын 2025 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдрийн 03 дугаар тогтоолыг илт хууль бус болохыг тогтоолгох тухай гэж нэхэмжлэлийн шаардлагаа тодорхойлсон.

2.  Нэхэмжлэгчээс 2025 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдөр болсон гэх тус хурлын хуралдааны дарга *******, хуралдааны дэд дарга Э.Дамдиндорж нар нь хуралдаан даргалж, зохион байгуулж явуулах эрх бүхий этгээд биш, энэ өдөр хууль бус хурлын шийдвэр гаргаж, тамга тэмдгээр баталгаажуулаагүй, Хайрхан багийн хувьд 2 дарга сонгогдож, өмнөх дарга нь тамга, тэмдгээ өгөхгүй маргаантай байгаа гэж, Хариуцагчаас ...нэхэмжлэгч нь Хайрхан багийн иргэдийн Нийтийн 2022 оны ирц хүрээгүй хууль бус хурлаас сонгогдсон, 2025 оны 04 дүгээр сарын 13-ны өдөр болсон гэх багийн иргэдийн Нийтийн хурлын хуралдаанаар*******ийг ажиллуулахаар шийдвэрлэсэн нь хууль бус гэж, Гуравдагч этгээдээс ...нэхэмжлэгч нь илт хууль бус захирамж гаргуулан байж Хайрхан багийн Засаг даргаар өөрийгөө томилуулсан, мөн саяхан бас л өөрийгөө томилуулахаар аймгийн Засаг даргаар илт хууль бус захирамж гаргуулсныг Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүх болон Дээд шүүх хүчингүй болгож шийдвэрлэсэн гэж тус тус тайлбарлан маргасан.

3. Хэрэгт авагдсан баримтуудаас үзвэл, Дархан-Уул аймгийн Шарын гол сумын Хайрхан багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын хуралдаан 2025 оны 4 дүгээр сарын 06-ны өдөр Шарын гол сумын Соёлын төвийн байранд зохион байгуулагдаж, Хайрхан багийн иргэдийн Хуралд оролцох иргэдийг бүртгэж, 198 иргэн оролцжээ.

Дээрх хурлын 01 дүгээр тэмдэглэлд хэлэлцэх асуудал гээд иргэдийн Нийтийн Хурлын хуралдааны даргыг сонгох, Багийн Засаг даргад нэр дэвшүүлэх, мөн багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын зөвлөлийн бүрэлдэхүүнийг байгуулах тухай гэж тэмдэглэгдсэн байна.

Энэхүү хуралдаанд Хайрхан багийн иргэдийн Нийтийн хурлын дарга *******ас манай зөвлөлийн ирц бүрдээгүй учир хурал товлоогүй гэж хэлээд *******, хуучин зөвлөлийн гишүүд О.Цэцэгмаа, н.Алтанчимэг,******* нар хуралдааныг орхин гарснаар сумын орлогч дарга Э.Дамдиндоржоос ...хуралдаанд 198 иргэд ирсэн ирц 100%-тай тул хуралдааныг эхлүүлье гэсэн иргэд гараа өргөнө үү хэмээн тайлбарлан, оролцогч нар саналыг дэмжсэнээр анхдугаар хуралдаан эхэлж, хуралдаан даргалагч томилогдох хүртэл дэд даргаар хэнийг сонгох тухай санал байгаа эсэхийг асууж, иргэн Д.Батсүхийн санал болгосноор Э.Дамдиндоржийг хуралдааны дэд даргаар сонгож, хуралдааныг удирдан явуулж хэлэлцэхээр заагдсан 3 асуудлыг хэлэлцсэн байх бөгөөд багийн иргэдийн Нийтийн хурлын хуралдааны даргад ******* нь 182 санал буюу 91,9 хувь, Хайрхан багийн Засаг даргад Ц.Ганзориг нь 179 санал буюу 90.4 хувийн саналыг авсан ба олонхын санал авсан гэх үндэслэлээр Дархан-Уул аймгийн Шарын гол сумын Хайрхан багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын 2025 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдрийн 03 дугаар тогтоолоор Хайрхан багийн Засаг даргаар *******ийг томилуулахаар нэр дэвшүүлж, Дархан-Уул аймгийн Шарын гол сумын Засаг даргад уламжилсан байна.

4. Монгол Улсын Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.1-д Баг нь нутгийн өөрийн удирдлагад иргэдийн оролцоог хангах, иргэдэд хуульд заасан үйлчилгээ хүргэх анхан шатны нэгж мөн, 32 дугаар зүйлийн 32.1-д Иргэдийн Нийтийн Хурал нь шууд ардчиллын зарчмын үндсэн дээр үйл ажиллагаагаа явуулдаг, хуулиар олгогдсон бүрэн эрхийг хамтын удирдлагын зарчмын үндсэн дээр хэрэгжүүлдэг, иргэдийн өөрийн удирдлагын байгууллага мөн, 32.8-д Баг, хорооны иргэдийн Нийтийн Хурал дараах нийтлэг бүрэн эрхтэй, 32.8.4-д баг, хорооны Засаг даргад нэр дэвшүүлэх, 56 дугаар зүйлийн 56.2-т Засаг даргыг томилуулахаар тухайн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал болон иргэдийн Нийтийн Хурал нэр дэвшүүлнэ, 56.5.2-т энэ хуулийн 56.5.1-д заасан хүний талаар санал хураалт явуулж, Хуралд оролцсон иргэдийн, түүнчлэн нийт төлөөлөгчдийн олонхын санал авсан хүнийг Засаг даргад нэр дэвшүүлэх, 56.5.3-д хэрэв санал хураалтаар хэн ч олонхын санал аваагүй бол хамгийн олон санал авсан хоёр хүний талаар дахин санал хураалт явуулж олонхын санал авсан хүнийг Засаг даргад нэр дэвшүүлэх гэж тус тус заажээ.

Дээрх хуулийн зохицуулалтаас үзэхэд, багийн иргэдийн Нийтийн Хурал нь хуулиар олгогдсон бүрэн эрхийг хамтын удирдлагын зарчмын үндсэн дээр хэрэгжүүлдэг, иргэдийн өөрийн удирдлагын байгууллага буюу анхан шатны нэгж бөгөөд багийн иргэдийн Нийтийн Хурлаас багийн Засаг даргыг сонгох ба тухайн багийн иргэн нь багийн Засаг даргад нэрээ дэвшүүлэх, Хуралдаанд оролцож хэлэлцэж буй асуудлаар санал өгөх эрхтэй, мөн Хуралдаанаас иргэдийн олонхын санал авсан хүнийг багийн Засаг даргад нэр дэвшүүлж, уламжлахаар байна.

5. Мөн хуулийн 32 дугаар зүйлийн 32.2-т Иргэдийн Нийтийн Хурлын үйл ажиллагааны зохион байгуулалтын үндсэн хэлбэр нь хуралдаан байна, 32.8-д Баг, хорооны иргэдийн Нийтийн Хурал дараах нийтлэг бүрэн эрхтэй, 32.8.2-т Хурлын хуралдааны дэг, зохион байгуулалтын бусад асуудлыг хэлэлцэн шийдвэрлэх, 46 дугаар зүйлийн 46.9-д Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын хуралдааны дэгийг тухайн Хурал өөрөө тогтоож, тогтоолоор батална, 48 дугаар зүйлийн 48.2-т Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын тогтоолд Хурлын дарга, баг, хорооны иргэдийн Нийтийн Хурлын тогтоолд Хуралдааны дарга, Хурлын даргыг сонгох, чөлөөлөх тухай тогтоолд тухайн Хуралдаан даргалагч гарын үсэг зурж баталгаажуулна гэж тус тус хуульчлан зохицуулжээ.

Дархан-Уул аймгийн Шарын гол сумын Хайрхан багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын Хуралдааны 2026 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдрийн 1 дүгээр тогтоолоор багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын Хуралдааны даргын үүрэгт ажлаас Э.Гантулгыг чөлөөлж, 02 дугаар тогтоолоор Хайрхан багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын хуралдааны даргаар *******ыг сонгож, 03 дугаар тогтоолоор *******ийг Хайрхан багийн Засаг даргаар томилуулахаар нэр дэвшүүлж, уг тогтоолд хуралдааны дарга *******, хуралдааны дэд дарга Э.Дамдиндорж нар гарын үсэг зурагдсан байх ба тамга, тэмдэг дарагдаагүй, баталгаажаагүй үйл баримтууд тогтоогдож байна.

 6.Захиргааны ерөнхий хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.6-д захиргааны акт гаргах эрх зүйн үндэслэл байгаагүй, 47.2.-д Илт хууль бус захиргааны акт гарсан цагаасаа эхлэн эрх зүйн үйлчлэлгүй байна гэж заасан бөгөөд Багийн иргэдийн Нийтийн Хурал нь нутгийн өөрөө удирдах байгууллага болохын хувьд Монгол Улсад хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа хууль тогтоомж болон өөрийн баталсан дүрэм, журмыг дагаж мөрдөх, биелүүлэх үүрэгтэй, шүүх нутгийн өөрөө удирдах ёсны байгууллагад хуулиар олгогдсон бүрэн эрхээ хэрхэн хэрэгжүүлсэн, хурлын үйл ажиллагаа хуульд заасан журмын дагуу явагдсан эсэхийг хянах ба энэ тохиолдолд Хайрхан багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын 2025 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдрийн 01 дүгээр тэмдэглэлд Хайрхан багийн иргэдийн Нийтийн хурлын дарга ******* болон хуучин зөвлөлийн гишүүд О.Цэцэгмаа, Алтанчимэг,******* нар нь хуралдааныг орхин гарсан, үүний дараа Шарын гол сумын орлогч дарга Э.Дамдиндорж тухайн хурлыг удирдан явуулж, хуралдааны дэд даргаар сонгогдож, улмаар тооллогын комиссыг баталж, бичиг баримт боловсруулах гишүүдийг байгуулж, иргэдийн нийтийн хурлын даргыг сонгох ажиллагааг явуулсан зэргээс үзэхэд тухайн хуралдааны үйл ажиллагаа хуулийн дагуу явагдаагүй гэж үзэх үндэслэлтэй байна.

Түүнчлэн хурлын хуралдааны дэг, зохион байгуулалтын бусад асуудлыг тухайн Хурал өөрөө тогтоож, хэлэлцэн шийдвэрлээгүй, мөн баг, хорооны иргэдийн Нийтийн Хурлын тогтоолд Хуралдааны дарга, Хурлын даргыг сонгох, чөлөөлөх тухай тогтоолд тухайн Хуралдаан даргалагч гарын үсэг зурж баталгаажуулна гэж заасан байхад хууль бусаар сонгогдсон багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын Хуралдаан даргалагч, дэд дарга нар нь гарын үсэг зурсан, мөн хурлаас гарсан тогтоол нь баталгаажаагүй байгаа нь Монгол Улсын Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуулийн 46 дугаар зүйлийн 46.9, 48 дугаар зүйлийн 48.2-д заасантай нийцээгүй, Захиргааны ерөнхий хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.6-д зааснаар илт хууль бус шийдвэр болжээ.

Иймд нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, Дархан-Уул аймгийн Шарын гол сумын Хайрхан багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын 2025 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдрийн 03 дугаар тогтоолыг илт хууль бус болохыг тогтоож шийдвэрлэлээ.

Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.1, 106.3, 106.3.12-д заасныг тус тус удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Захиргааны ерөнхий хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1.6, Монгол Улсын Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуулийн 32 дугаар зүйлийн 32.1, 46 дугаар зүйлийн 46.9, 48 дугаар зүйлийн 48.2, 56 дугаар зүйлийн 56.5.2-д заасныг тус тус баримтлан нэхэмжлэгч*******ийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, Дархан-Уул аймгийн Шарын гол сумын Хайрхан багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын 2025 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдрийн 03 дугаар тогтоолыг илт хууль бус болохыг тогтоосугай.

2. Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 48 дугаар зүйлийн 48.1 дэх хэсэгт заасныг баримтлан нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 70200 /далан мянга хоёр зуу/-н төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагчаас 70200 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгосугай.

Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 114 дүгээр зүйлийн 114.1 дэх хэсэгт зааснаар энэхүү шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардан авснаас хойш хэргийн оролцогч, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч 14 хоногийн дотор Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй.

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ,ЕРӨНХИЙ ШҮҮГЧ Д.НАРАНТУЯА