МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

 

******* аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн шүүгч даргалж, шүүгч З.Ууганбаяр, Б.Төрболд нарын бүрэлдэхүүнтэй, т******* шүүхийн Б танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар;

Нэхэмжлэгч: ******* аймгийн ******* сумын *******-р баг, ******* ******* гэх газар нутаглах, ******* овогт *******ийн ******* /РД:/

Хариуцагч: ******* аймгийн ******* сумын -р баг, гэх газар нутаглах, овогт ийн /РД:/

Нэхэмжлэлийн шаардлага: Эд хөрөнгөд учирсан гэм хорын хохиролд 40967000 төгрөг гаргуулах тухай иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдааны оролцогчид:

Нэхэмжлэгч Г.*******, түүний өмгөөлөгч

Хариуцагч Г., түүний өмгөөлөгч

Хариуцагч ******* аймгийн ын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч ,

Иргэдийн төлөөлөгч

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга О.Билгүүн нар оролцов.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

.Нэхэмжлэгч Г.******* нь Г.ад холбогдуулан гэм хорын хохиролд 40967000 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэл гаргасан байна.

 

2.Нэхэмжлэгч Г.******* нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлээ дараах байдлаар тодорхойлж байна: 2024 оны 0 сарын 7-ны өдөр 9 цагийн үед манай хажуу айлын залуу Г. 0.4 шугам солигдоод утас хүрэлцэхгүй байна танай залгуураас тог авч түр гэрэл асааж хүүхдийн хичээл хийлгэх гэсэн юм гээд манай хөргөгчийг салгаж манайхаас тог авсан. Би гэрээ эзэнгүй орхиод хөдөө явдаг болохоор жоохон дургүй гэр эзэнгүй гэж хэлж залгуулсан. Тэгээд би хөдөө явсан. Маргааш нь хүн над руу залгаад танай гэр шатаад байна гээд би хөдөөнөөс ирэхэд шатчихсан байсан. Миний гэр шатсанаас болж надад 40967000 төгрөгийн хохирол учирсан. Манай гэрээс тог авсан хэсгээс гал гарсныг харсан гэрч байгаа. Иймд хариуцагчаас 40967000 төгрөгийг гаргуулж өгнө үү гэжээ.

 

*******. Нэхэмжлэгч Г.******* шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: 2024 оны 0 сарын 8-ны өдөр манай гэр шатсан. Тэрний урд өдрийн 7 цагт намайг шугам солиулаад шинээр тог татуулсан байхад манай тог болдоггүй. Сая хөдөөнөөс ирлээ та тогоо түр хэрэглүүлээч гэхээр нь би зөвшөөрөөгүй. Тэгтэл манай ах руу яриад манай ах өг гэсэн байсан. Манайхаас тог авахдаа зөвхөн гэрэл асааж хүүхдийн хичээл хийлгэнэ гэж авсан. Орой болж байсан. Манайх сумаас хойш 8 километрт нутаглаж байсан. Тэгэхэд өглөө нь гэр шатлаа гэж хэлсэн. Ирэхэд гэр шатаад ду*******ч байсан. Юунаас болсон бэ гэхэд цахилгаанаас болсон байсан. Яагаад тогноос болсон бэ гэсэн чинь зөвхөн гэрэл асаана гэсэн хүмүүс бүх юмаа залгасан байсан. Маргааш өглөө нь цайгаа чанасан байсан. Өөрсдийнхөө шаардлага хангахгүй зүйлүүдийг залгасан байсан. Тэр нь буудаж манай гэр зүүн талаасаа шатсан байсныг гэрчүүд харсан байсан. Дээрээс нь маш олон зүйл залгасан байсан гэж ******* авах гэж орсон хүн болон төрийн албан хаагч харсан. Зөвхөн гэрэл асаана гэж авчихаад олон янзын юм залгасан байсан. Ус буцалгагчид цай чанаад ууж байсан гэж байсан. 40967000 төгрөгийг болон Онцгой аас нэхэмжилж байгаа. Гал гарсан шалтгааныг Онцгой аар галын дүгнэлт гаргуулах ёстойг нь би мэдээгүй. Сумын төлөөлөгч ирээд зураг хөргийг нь ав үнэхээр гомдолтой бол наад зураг чинь хэрэг болно гэж хэлсэн. Тэгээд би шатсан гэрийнхээ нурмыг ачсан. Яагаад би тайвширсан бэ гэхэд нь өөрөө над дээр ирээд ах аа ийм зүйл болчихлоо гэж хэлсэн. Би хохирлыг барагдуулаарай гэж хэлэхэд за гэж хэлж байсан. Орой намайг шатсан гэрээ ачиж байхад, ах аа цагдаа шүүхэд битгий хэлээрэй, цагдаа ирж уулзсан гэж байна битгий хэлээрэй гэж гуйсан. Энэ хүнийг ухамсарлаж байгаа юм байна гэж бодсон. Онцгой газар галын дүгнэлт гаргаж өгөх хүсэлт гаргасан. Харин шатсан гэр байхгүй гээд галын дүгнэлт гаргаж өгөөгүй. Анхнаасаа би сумын цагдаа болон б*******ад хүмүүсээс асу*******ан. Сумын төлөөлөгч нар шингэхээс өмнө ирж, гомдол гаргавал ийм ийм зүйл болно гэж хэлсэн. Одоо наадхаа ачиж хая гэхээр нь ачсан. Б*******даар галын дүгнэлт гаргах шаардлагатай гэж хэлсэн бол би байлгаад байх байсан. Бүх арга хэмжээний ар дээр ачих байсан. Үнэхээр хуулийн мэдлэггүй дээрээс нь хуулийн хүн ач гэсэн учир би ачсан. Үүн дээр бас гомдолтой байна гэв.

 

4.Хариуцагч Г. шүүхэд гаргасан тайлбартаа: Г.*******ын нэхэмжлэлтэй, Г. надад хариуцагдах 40967000 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийг хариуцагч миний бие бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. 2024 оны 0 сарын 8-ны өдөр гал түймрийн улмаас Г.*******ын ахынх нь гэр шатсан нь үнэн. Би хөдөө цөөхөн тооны хэдэн малаа маллаж амьдардаг, манай сургуулийн хүүхдүүд Г.*******ын хажууд нь гэртэйгээ амьдардаг болохоор би гэр орон нь шатсан гэж бодоод т*******алж дэмжиж байсан. Үүнээс хойш намайг байнга дарамталж мөнгө төгрөг нэхээд байх болсон. Манайх энэ айлаас тог түр авч байсан нь үнэн, харин түүнээс болж гэр нь шатаагүй. Манай сумын Засаг даргын тамгынаас Г.*******ынд шинэ гэр өгч т*******лалцаа үзүүлсэн. Ийм байхад надаас 40967000 төгрөгийг нэхэмжилж байгаа нь үндэслэлгүй байна. Иймд нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэжээ.

 

5. Хариуцагч Г. шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: 0 сарын 6-ны өдөр *******ынхоос тог авъя гэж гуйсан нь үнэн. Тухайн үед хар хайрцаг солиод манайх утас хүрэхгүй болоод тог гуйж авсан. Юунаас болж ийм болсныг мэдэхгүй байсан. Тухайн үед би галын дүгнэлт гаргахгүй юм уу гэхэд үгүй гэж хэлсэн. 09 сарын 0 -нд манайх дөнгөж төв рүү орсон байсан. Манайд цахилгаан тогоо болон ******* буцалгагч байгаагүй. Дөнгөж гэрэл асаах зориулалттай гэрэл байсан гэв.

 

6. Хариуцагч ******* аймгийн Онцгой газар шүүхэд ирүүлсэн тайлбартаа: ******* аймгийн ******* сумын ******* дугаар багийн иргэн Г.*******ын ******* аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлагад Онцгой аас дараах тайлбарыг хүргүүлж байна.

Галын аюулгүй тухай хуулийн 2 дугаар бүлгийн 4 дүгээр зүйлийн 4..-д объектын болон ой, хээрийн гал түймрээс урьдчилан сэргийлэх, авран хамгаалах, унтраах ажлыг нэгдсэн удирдлага, бодлого, зохион байгуулалтаар хангах, гал түймрийн улсын хяналтыг хэрэгжүүлэх гэж заасны дагуу газар аймгийн хэмжээнд үйл ажиллагааг явуулдаг. Гал унтраах анги, хэсэг, аврах нэгжид тавих шаардлага MNS 642:20******* стандартын 8.2 дахь заалтад 50000-аас дээш хүн амтай хот, суурин газарт гал унтраах ангийн үйлчлэх хүрээг ******* км ради******* дотор байдаг бөгөөд газар нь аймгийн хэмжээнд Сайнцагаан суманд гал түймэр унтраах, аврах анги үйл ажиллагаа явуулдаг. Алслагдмал сумдад гарсан гал түймрийг Ерөнхийын даргын 2024 оны сарын 0-ний өдрийн баталсан Мэргэжлийн ангийн дүрэм-ийн ******* дугаар хэсэг заагдсаны дагуу тухайн сумын гал түймэр унтраах, аврах хэсэг, мэргэжлийн ангийн бүрэлдэхүүн гал түймэр унтраах үйл ажиллагааг зохион байгуулдаг.

Т******* аймгийн Лyyc сумын Ханан хороолол 2-2 тоот хаят оршин суух Г.*******ын эзэмшлийн 5 ханатай гэрт 2024 оны 0 сарын 8-ны өдөр гарсан гал түймрийг сумын гал түймэр унтраах, аврах хэсэг, мэргэжлийн ангийн 5 хүн, сайн дурын *******0 иргэн, 6 автомашин, 5 мотоцикльтой объектын гал түймрийг унтрааж ажилласан. Уг гал түймэрт ажиллаж буй мэргэжлийн ангийн бүрэлдэхүүнийг аймгийн Онцгой аас холбогдох хуулийн дагуу мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч ажилласан ба сумын үнэлгээ тогтоох комиссоос эрх зүйн баримт бичгийн бүрдэл хангагдаж ирүүлсний дагуу галын аюулгүй тухай хуулийн 2 дугаар бүлгийн 6 дугаар зүйлийн 6..7 дахь заалтын дагуу 2024 оны сарын 22-ны өдөр гал түймрийн улсын хяналтын байцаагчийн акт тогтоож ажилласан. Гал түймэр унтраасан тухай илтгэх хуудсыг сумын Засаг даргын тамгын дарга Онцгой газарт ирүүлснийг албан бичгийн хавсралтаар хүргүүлэв.

Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн агуулгад ...2024 оны 0 сарын 7-ны өдөр 9:00 цагийн үед манай хажуу айлын залуу болох Г. 0.4-ийн утас солигдоод манай утас хүрэхгүй байна. Танай залгуураас тог авч хүүхдийн хичээл хийлгээдэхье гэж гуйгаад манай хөргөгчийг салгаад тог авсан... гэх нь холбогдох хууль, дүрэм, гэрээг дараах зүйл, заалтаар зөрчсөн байна.

Үүнд: .Галын аюулгүй тухай хуулийн ******* дугаар бүлгийн 6 дугаар зүйлийн 6.2-т Галын аюулгүй байдлыг хангах талаар Монгол Улсын иргэн болон гадаадын иргэн, харьяалалгүй хүн дараах үүрэг хүлээнэ, 6.2.-т ахуйн галын аюулгүй байдлыг бүрэн хангаж, холбогдох хууль тогтоомж, галын аюулгүй норм, нормативын баримт бичгийн шаардлагыг сахин биелүүлэх;

2.Эрчим хүчний тухай хуулийн тав дугаар бүлгийн *******0 дугаар зүйлийн *******0.. дэх заалтад өөрийн шугам, тоног төхөөрөмжөөр дамжуулан эрчим хүч б*******дад дамжуулах, түгээх, тухайн хангагчаас үйлчилгээний төлбөрийг гэрээний дагуу авах;

*******.Цахилгаан эрчим хүч хэрэглэх дүрмийн 5.. дэх заалтад иргэн өөрийн сууц, грааш, хашаа, т*******лах аж ахуйн болон з*******лангийн байшингийн цахилгаан шугам, дотоод холболт, цахилгаан хэрэгслийн ашиглалт, аюулгүй ажиллагаа, галын аюулаас урьдчилан сэргийлэх шаардлагыг бүрэн хариуцах;

4.Багануур Зүүн Өмнөд бүсийн цахилгаан түгээх сүлжээ төрийн өмчит хувьцаат компаний цахилгаан эрчим хүчээр хангах гэрээ (ахуйн хэрэглэгч)-ний 2.2. дэх заалтад өөрийн оршин суугаа баг, хорооны тодорхойлолтын дагуу хаягийн мэдээлэл болон цахилгаан шугам тоноглолын схем, горим, зориулалт, хүчин чадал, үзүүлэлтүүдийг хангагчид үнэн зөв өгөх, мэдээлэлд өөрчлөлт орох тохиолдол бүрд цаг тухайд нь хангагчид мэдэгдэж байх. Энэ тухай хангагчид мэдэгдээгүй бол үүсэх хохирлыг хангагч тал хариуцахгүй;

5.Багануур зүүн өмнөд бүсийн цахилгаан түгээх сүлжээ төрийн өмчит хувьцаат компаний цахилгаан эрчим хүчээр хангах гэрээ (ахуйн хэрэглэгч)-ний 2.2.******* дахь заалтад өөрийн эзэмшлийн заагаар цахилгааны шугам сүлжээ, дотор холболт, цахилгаан хэрэгслийн ашиглалт аюулгүй ажиллагаа, галын аюулгүй байдлыг бүрэн хариуцах;

6.Багануур зүүн өмнөд бүсийн цахилгаан түгээх сүлжээ төрийн өмчит хувьцаат компанийн цахилгаан эрчим хүчээр хангах гэрээ (ахуйн хэрэглэгч)-ний 2.2.5 дахь заалтад өөрийн эзэмшлийн шугам тоноглолоос хангагчийн зөвшөөрөлгүйгээр гуравдагч этгээдийг цахилгаан эрчим хүчинд холбохгүй байх. Суурилагдсан хүчин чадал, хийц, зориулалтыг нь дур мэдэн өөрчлөх, өргөтгөхгүй байх гэж дээрх хуулиуд болон холбогдох дүрэм, гэрээнд т******* т******* заагдсан байна.

Нэхэмжлэгч Г.******* нь Галын аюулгүй тухай хууль, Эрчим хүчний тухай хууль, Цахилгаан эрчим хүч хэрэглэх дүрэм, Багануур зүүн өмнөд бүсийн цахилгаан түгээх сүлжээ төрийн өмчит хувьцаат компанийн цахилгаан эрчим хүчээр хангах гэрээг т******* т******* зөрчсөн, тухайн нөхцөл байдал нь Галын аюулгүй тухай хууль, Эрчим хүчний тухай хууль, Цахилгаан эрчим хүч хэрэглэх дүрэм, Багануур зүүн өмнөд бүсийн цахилгаан түгээх сүлжээ төрийн өмчит хувьцаат компаний цахилгаан эрчим хүчээр хангах гэрээнүүдийг ноцтой зөрчсөн нь гал түймэр гарах нөхцөлийг бүрдүүлсэн байж болзошгүй.

Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн агуулгад ...Гал түймрийг унтраахаар сумын төрийн албан хаагч, иргэд олон хүн цуглаж т*******алсан. Тэр үед Г. нь Та цагдаад битгий хэлээч, энүүгээрээ зохицоод хохирлыг чинь төлье гэж байсан... гэж ярьсан тухай хавтас хэргийн материалтай танилцахад гэрчийн мэдүүлэгт т*******гагдсан байсан ба тухайн үед ******* сумын хэсгийн төлөөлөгч газар дээр нь ажиллахад Г.*******, Г. нар нь бид 2 төрсөн ах дүү болохоор хоорондоо тохиролцоно, ямар нэгэн санал гомдол байхгүй, мэргэжлийн байгууллагаар шалгуулах шаардлагагүй гэсэн тул хэрэг бүртгэлд бүртгээгүй хэргийг хаасан гэсэн тайлбар өгсөн. Гал түймрийн улсын хяналтын байцаагч, ахмад нь ******* аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн шүүгч ийн 2024 оны 04 сарын *******0-ны өдөр ирүүлсэн албан бичгийн хариу хүргүүлэх зорилгоор нэхэмжлэгч Г.*******той 2025 оны 05 сарын 02-ны өдөр (8804226) утсаар анх удаагаа холбогдож шатсан эд материалыг хог дээр хаясан тухай мэдээллийг хүлээн авсан. Уг ярианд нэхэмжлэгч Г.******* нь ярихдаа ...шатсан материалыг тухайн өдрийн орой хогийн цэг дээр асгасан, сумын төлөөлөгч ирээд заа зургийг нь сайн авч үлдээд одоо энийг асгахад болно гэхээр нь асгасан... гэж ярьсан нь Гал түймрийн улсын хяналтын байцаагч, ахмад ийн утсан дээр бичлэг болон үлдсэн ба тухайн албан бичгийн хариуг Шүүх шинжилгээний тухай хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9..6 дахь заалтын дагуу шинжилгээний объект нь энэ хуульд заасан нийтлэг болон т*******гай шаардлага хангахгүй болно гэсэн утга бүхий хариу албан бичгийг 2025 оны 05 сарын 02-ны өдрийн *******7/ дугаар бичгээр хүргүүлсэн гэжээ.

 

7.Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: ******* аймгийн Онцгой газар хариу тайлбарыг албан бичгээр хүргүүлсэн. Ерөнхий тайлбарыг танилцуулъя. Галын аюулгүй тухай хуулийн 2 дугаар бүлгийн 4 дүгээр зүйлийн 4.. дахь "объектын болон ой, хээрийн гал түймрээс урьдчилан сэргийлэх, авран хамгаалах, унтраах ажлыг нэгдсэн удирдлага, бодлого, зохион байгуулалтаар хангах, гал түймрийн улсын хяналтыг хэрэгжүүлэх" гэж заасны дагуу газар аймгийн хэмжээнд үйл ажиллагааг явуулдаг. Гал унтраах анги, хэсэг, аврах нэгжид тавих шаардлага MNS 642:20******* стандартын 8,2 дахь заалтад "50000-аас дээш хүн амтай хот, суурин газарт Гал унтраах ангийн үйлчлэх хүрээг ******* км ради******* дотор" байдаг бөгөөд Онцгой газар нь аймгийн хэмжээнд Сайнцагаан суманд гал түймэр унтраах, аврах анги үйл ажиллагаа явуулдаг. Алслагдмал сумдад гарсан гал түймрийг Онцгой ерөнхийын даргын 2024 оны дүгээр сарын 0-ний өдрийн баталсан "Мэргэжлийн ангийн дүрэм"-ийн ******* дугаар хэсэг заагдсаны дагуу тухайн сумын гал түймэр унтраах, аврах хэсэг, мэргэжлийн ангийн бүрэлдэхүүн гал түймэр унтраах үйл ажиллагааг зохион байгуулж ажилладаг. Т******* аймгийн ******* сумын Ханан хороолол 2-2 тоот хаягт оршин суух Г.*******ын эзэмшлийн 5 ханатай гэрт 2024 оны 0 дугаар сарын 8-ны өдөр гарсан гал түймрийг сумын гал түймэр унтраах, аврах хэсэг, мэргэжлийн ангийн 5 хүн, сайн дурын *******0 иргэн, 6 автомашин, 5 мотоциклтой объектын гал түймрийг унтрааж ажилласан. Уг гал түймэрт ажиллаж буй мэргэжлийн ангийн бүрэлдэхүүнийг аймгийн Онцгой аас холбогдох хуулийн дагуу мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч ажилласан ба сумын үнэлгээ тогтоох комиссоос эрх зүйн баримт бичгийн бүрдэл хангагдаж ирүүлсний дагуу галын аюулгүй тухай хуулийн 2 дугаар бүлгийн 6 дугаар зүйлийн 6..7 дахь заалтын дагуу 2024 оны дүгээр сарын 22-ны өдөр гал түймрийн улсын хяналтын байцаагчийн акт хүргүүлсэн байгаа. Нэхэмжлэгч талын нэхэмжлэлийг бид хүлээж авсан байгаа. Үүнд 2024 оны 0 сарын 7-ны өдрийн 9 цагт манай хажуу айлын залуу Г. 0.4-ийн утас солигдоод манай утас хүрэхгүй байна. Танай залгуураас тог авч хүүхдийн хичээл хийлгээдэхье" гэж гуйгаад манай хөргөгчийг салгаад тог авсан гэх нь холбогдох хууль, дүрэм, гэрээг дараах зүйл, заалтаар зөрчсөн байна. -т Галын аюулгүй тухай хуулийн ******* дугаар бүлгийн 6 дугаар зүйлийн 6.2 Галын аюулгүй байдлыг хангах талаар Монгол Улсын иргэн болон гадаадын иргэн, харьяалалгүй хүн дараах үүрэг хүлээнэ, 6.2. "ахуйн галын аюулгүй байдлыг бүрэн хангаж, холбогдох хууль тогтоомж, галын аюулгүй норм, нормативын баримт бичгийн шаардлагыг сахин биелүүлэх. 2-т Эрчим хүчний тухай хуулийн тавдугаар бүлгийн *******0 дугаар зүйлийн *******0.. дахь заалт өөрийн шугам, тоног төхөөрөмжөөр дамжуулан эрчим хүч б*******дад дамжуулах, түгээх, тухайн хангагчаас үйлчилгээний төлбөрийг гэрээний дагуу авах. *******-т Цахилгаан эрчим хүч хэрэглэх дүрмийн 5.. дахь заалт иргэн өөрийн сууц, грааш, хашаа, т*******лах аж ахуйн болон з*******лангийн байшингийн цахилгаан шугам, дотоод холболт, цахилгаан хэрэгслийн ашиглалт, аюулгүй ажиллагаа, галын аюулаас урьдчилан сэргийлэх шаардлагыг бүрэн хариуцах. 4-т Багануур Зүүн Өмнөд бүсийн цахилгаан түгээх сүлжээ төрийн өмчит хувьцаат компанийн цахилгаан эрчим хүчээр хангах гэрээ (ахуйн хэрэглэгч)-ний 2.2. дахь заалт өөрийн оршин суугаа баг, хорооны тодорхойлолтын дагуу хаягийн мэдээлэл болон цахилгаан шугам тоноглолын схем, горим, зориулалт, хүчин чадал, үзүүлэлтүүдийг хангагчид үнэн зөв өгөх, мэдээлэлд өөрчлөлт орох тохиолдол бүрд цаг тухайд нь хангагчид мэдэгдэж байх. Энэ тухай хангагчид мэдэгдээгүй бол үүсэх хохирлыг хангагч тал хариуцахгүй, 5-т Багануур зүүн өмнөд бүсийн цахилгаан түгээх сүлжээ төрийн өмчит хувьцаат компанийн цахилгаан эрчим хүчээр хангах гэрээний 2.2.******* дахь заалт өөрийн эзэмшлийн заагаар цахилгааны шугам сүлжээ, дотор холболт, цахилгаан хэрэгслийн ашиглалт аюулгүй ажиллагаа, галын аюулгүй байдлыг бүрэн хариуцах. 6-т Багануур зүүн өмнөд бүсийн цахилгаан түгээх сүлжээ төрийн өмчит хувьцаат компанийн цахилгаан эрчим хүчээр хангах гэрээний 2.2.5 дахь заалт өөрийн эзэмшлийн шугам тоноглолоос хангагчийн зөвшөөрөлгүйгээр гуравдагч этгээдийг цахилгаан эрчим хүчинд холбохгүй байх суурилагдсан хүчин чадал, хийц, зориулалтыг нь дур мэдэн өөрчлөх, өргөтгөхгүй байх гэж дээрх хуулиуд болон холбогдох дүрэм, гэрээнд т******* т******* заагдсан байна. 7-т Нэхэмжпэгч Г.******* нь Галын аюулгүй тухай хууль, Эрчим хүчний тухай хууль, Цахилгаан эрчим хүч хэрэглэх дүрэм, Багануур зүүн өмнөд бүсийн цахилгаан түгээх сүлжээ төрийн өмчит хувьцаат компанийн цахилгаан эрчим хүчээр хангах гэрээг т******* т******* зөрчсөн. Тухайн нөхцөл байдал нь Галын аюулгүй тухай хууль, Эрчим хүчний тухай хууль, Цахилгаан эрчим хүч хэрэглэх дүрэм, Багануур зүүн өмнөд бүсийн цахилгаан түгээх сүлжээ төрийн өмчит хувьцаат компанийн цахилгаан эрчим хүчээр хангах гэрээнүүдийг ноцтой зөрчсөн нь гал түймэр гарах нөхцлийг бүрдүүлсэн байж болзошгүй. Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн агуулгад нь гал түймрийг унтраахаар сумын төрийн албан хаагч, иргэд олон хүн цуглаж т*******алсан. Тэр үед Г. нь та цагдаад битгий хэлээч, энүүгээрээ зохицоод хохирлыг чинь төлье гэж байсан гэж ярьсан тухай хавтас хэргийн материалтай танилцахад гэрчийн мэдүүлэгт т*******гагдсан байсан ба тухайн үед ******* сумын хэсгийн төлөөлөгч газар дээр нь ажиллахад Г.*******, Г. нар нь бид 2 төрсөн ах дүү болохоор хоорондоо тохиролцоно, ямар нэгэн санал гомдол байхгүй, мэргэжпийн байгууллагаар шалгуулах шаардлагагүй гэсэн тул хэрэг бүртгэлд бүртгээгүй хэргийг хаасан гэсэн тайлбар өгсөн. Гал түймрийн улсын хяналтын байцаагч, ахмад нь ******* аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн даргалагч, шүүгч ийн 2025 оны 04 дүгээр сарын *******0-ны өдрийн ирүүлсэн албан бичгийн хариу хүргүүлэх зорилгоор нэхэмжлэгч Г.*******той 2025 оны 05 дугаар сарын 02-ны өдөр 8804226 утсаар анх удаагаа холбогдож шатсан эд материалыг хог дээр хаясан тухай мэдээллийг хүлээн авсан. Уг ярианд нэхэмжлэгч Г.******* нь ярихдаа шатсан материалыг тухайн өдрийн орой хогийн цэг дээр асгасан, сумын төлөөлөгч ирээд заа зургийг нь сайн авч үлдээд одоо энийг асгахад болно гэхээр асгасан гэж ярьсан нь Гал түймрийн улсын хяналтын байцаагч, ахмад ийн утсан дээр бичлэг болон үлдсэн ба тухайн албан бичгийн хариуг Шүүх шинжилгээний тухай хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9..6 дахь заалтын дагуу шинжилгээний объект нь энэ хуульд заасан нийтлэг болон т*******гай шаардлага хангахгүй болно гэсэн утга бүхий хариу албан бичгийг 2025 оны 05 дугаар сарын 02-ны өдрийн *******7/ дугаар бичгээр хүргүүлсэн. Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн агуулгад гал түймрийн шалтгаан нөхцөлийг шалган тогтоогоогүй, дүр эсгэсэн акт гаргасан Онцгой газар улсын байцаагч алба хаагчид гомдолтой байна. Тухайн үед одоо хэрэггүй, наад хогоо янзалж хая гэхээр нь би хогийн цэг рүү хогоо ачиж аваачаад хаясан гэж дурдсан нь гал түймрийн улсын хяналтын байцаагчийг гүтгэсэн үйлдэл болж байна. Шүүх шинжилгээний тухай хуулийн 2 дугаар бүлгийн 6 дахь заалт Шүүх шинжилгээ хийх үндэслэл нь шинжилгээ хийлгэх шийдвэр байна. Шинжилгээ хийлгэх шийдвэрт мөрдөгч, прокурор, шүүх, арбитрын тогтоол, шүүгчийн захирамж, зөрчил шалган шийдвэрлэх эрх бүхий этгээдийн хүсэлт хамаарна гэж заасан тул тухайн үед Г.*******. Г. нар нь ******* сумын хэсгийн төлөөлөгчид мэргэжпийн байгууллагаар шалгуулах шаардлагагүй гэсэн тайлбар өгсний улмаас шинжилгээ хийлгэх шийдвэр гараагүй тул Онцгой аас шинжээчээр ажиллаагүй болно. Иймд манай байгууллагыг хариуцагч талаас чөлөөлж өгнө үү гэсэн тайлбар хүргүүлсэн гэв.

 

8. Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Нэмж гаргах тайлбар байхгүй гэв.

 

9.Иргэдийн төлөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан дүгнэлтдээ: би шүүх хуралдаанд оролцогч нарын тайлбарыг сонслоо. Миний бодлоор цахилгаанаас гал гарах магадлал өндөр байдаг. Надад өөрт ч тохиолдож байсан. Гэхдээ тогны хэлбэлзэл, разетка ачаалал даах дээр эргэлзээтэй байна. Тиймээс шүүгч та бүхнийг үнэн зөвөөр шийдэх байх гэж бодож байна гэв.

 

0. Нэхэмжлэгч талаас хэргийн -р тал нэхэмжлэл, хэргийн 2-р тал иргэний үнэмлэхийн лавлагаа, хэргийн *******-р тал ******* аймгийн Онцгой ын гал түймрийн улсын байцаагчийн акт, хэргийн 4-р тал тэмдэгтийн хураамж тушаасан баримт, хэргийн 2-р тал Г.ын тайлбар, хэргийн 4-8-р тал гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд, хэргийн 62-6*******-р тал гэрч гийн мэдүүлэг, хэргийн 64-65-р тал гэрч ийн мэдүүлэг, хэргийн 80-85-р тал нэхэмжлэгч талын хүсэлт нэхэмжилж байгаа хөрөнгийн жагсаалт үнэлгээ, хэргийн 9-р тал ******* аймгийн Онцгой ын албан тоот, хэргийн 95-4-р тал ******* сумын засаг даргын тамгынын ажилтны гаргаж өсгөн баримт тайлбар, хэргийн 6-2*******-р тал үнэлгээ, хэргийн *******2-*******4-р тал Онцгой ын мэдээлэл бүртгэж авсан баримтын хуулбар, хэргийн 65-66-р тал Онцгой ыг хариуцагчаар татсан нэхэмжэл, хэргийн 67-68-р тал гэрч гийн мэдүүлэг, хариуцагч нарын тайлбар, хариуцагч талаас нэхэмжлэл, Онцгой ын акт, хэргийн 2-р талд 2025 оны 02 сарын 0*******-ны өдөр гаргасан ын гаргасан хариу тайлбар, хэргийн 22-р тал ******* аймгийн ******* сумын Засаг даргын тодорхойлолт, 2*******-27-р тал худалдан авах гэрээ, гэрч гийн мэдүүлэг, 64-65-р тал ийн мэдүүлэг, 2024 оны 0 сарын 8-ны өдөр гэрт байсан эд зүйлсийн талаарх жагсаалт, нөхцөл үнэлгээ, эд хөрөнгийн үнэлгээ, гэрч гийн мэдүүлэг, Онцгой ын хариу тайлбар зэрэг баримтуудыг судлуулав.

 

ҮНДЭСЛЭХ нь:

 

.Шүүх нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагаас зарим хэсгийг хангаж, үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгон шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж үзэв.

 

2.Нэхэмжлэгч дараах үндэслэлээр шаардах эрхээ тодорхойлсон байна. Үүнд: 2024 оны 0 сарын 7-ны өдөр 9 цагийн үед хажуу айлын залуу Г. 0.4 шугам солигдоод утас хүрэлцэхгүй байна танай залгуураас тог авч түр гэрэл асааж хүүхдийн хичээл хийлгэх гэсэн юм гээд манай хөргөгчийг салгаж манайхаас тог авсан. Манай гэрээс тог авсан хэсгээс гал гарсныг харсан гэрч байгаа. Манай гэр шатсанаас болж надад 40967000 төгрөгийн хохирол учирсан. ******* аймгийн Онцгой газар нь гал түймэр гарах болсон шалтгаан нөхцлийн талаар дүгнэлт гаргаж өгөөгүйгээс болоод надад учирсан хохирлыг барагдуулахгүй байна. Иймд хариуцагч Г. болон ******* аймгийн аас 40967000 төгрөгийг гаргуулахаар нэхэмжилж байна гэжээ.

 

*******.Хариуцагч Г. нь тайлбар татгалзлаа дараах байдлаар үндэслэж байна. Үүнд: Уг гэр нь нэхэмжлэгч Г.*******ын гэр биш байсан тул гэр болон, гэр бүлийн б*******ад гишүүдийн эд хөрөнгийг Г.******* нэхэмжлэх эрхгүй. Манайх Г.*******ын ах гийн гэрээс цахилгаан татаж авсны улмаас гал түймэр гарсан гэдгийг нотлох, уг гал түймэр гарахад намайг гэм буруутай болохыг тогтоосон ямар нэгэн баримт байхгүй. Би зөвхөн төрөл садангийн хүний гэр шатсан тул т*******алж дэмжих үүднээс 5 сая гаруй төгрөгийн тавилга эд зүйл авч өгсөн. Иймд нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа тул хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэжээ.

 

4.Хариуцагч ******* аймгийн газар тайлбар татгалзлаа дараах байдлаар үндэслэж байна. Үүнд: Тухайн гал түймэр гарахад манай байгууллага дуудлагаар гарч гал түймэр унтраахаар ажиллаагүй. Гал түймэр гарсан шалтгаан нөхцлийг тогтоох тухай эрх бүхий этгээдийн шийдвэр гараагүй учир гал түймрийн шалтгаан нөхцлийг тогтоох шинжилгээ хийгдээгүй. Нэхэмжлэгч Г.******* нь холбогдох хууль тогтоомж, дүрэм журмуудыг зөрчсөн байна. Иймд манай байгууллага хариуцлага хүлээх үндэслэлгүй гэжээ.

 

5. Нэхэмжлэгч Г.******* нь ******* аймгийн ыг хамтран хариуцагчаар татаж Г. болон ******* аймгийн аас 40967000 төгрөгийг гаргуулахаар нэхэмжилжээ.

Хэрэгт цугларсан бичгийн баримтаар хариуцагч ******* аймгийн газар нь 2024 оны 0 сарын 7-ны өдөр ******* аймгийн ******* сумын төвд гарсан гал түймэрт дуудлагаар ажилласан, эрх бүхий этгээдийн шийдвэр гарсны дагуу гал түймрийн шалтгаан нөхцлийг тогтоох дүгнэлт гаргаагүй, нэхэмжлэгч Г.*******од гэм хор учруулсан, учирсан гэм хорын хэр хэмжээ ихсэхэд ******* аймгийн ын үйл ажиллагаа нөлөөлсөн гэх үйл баримт тогтоогдохгүй байна. Нэхэмжлэгч нь Онцгой газар гал түймрийн шалтгаан нөхцлийг тогтоож өгөөгүй тул өөрт учирсан хохирлын хагасыг нэхэмжилсэн гэж байх боловч нэхэмжлэгч нь гал түймэр гарсан тухайн цаг хугацаанд гал түймрийн шалтгаан нөхцлийг тогтоолгохоор эрх бүхий байгууллагад хандаагүй болох нь нэхэмжлэгчийн шүүхэд гаргасан тайлбараар нотлогдож байна. Иймд хариуцагч ******* аймгийн ыг нэхэмжлэгч Г.*******од хохирол учруулсан, хохирол учирахад хариуцагч гэм буруутай гэж үзэх боломжгүй байна.

Хариуцагч ******* аймгийн газар нь 2024 оны 0 сарын 7-ны өдөр ******* аймгийн ******* сумын төвд гарсан гал түймрийн улмаас нэхэмжлэгч Г.*******од хохирол учруулсан болох нь тогтоогдохгүй байх тул нэхэмжлэгч Г.*******ын хариуцагч ******* аймгийн аас нэхэмжилсэн нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгон шийдвэрлэлээ.

 

6. Хариуцагч Г. нь 2024 оны 0 сарын 7-ны өдөр ******* аймгийн ******* сумын төвд гийн гэр шатсан, уг гал түймэр гарахад хариуцагч миний бие гэм буруутай болох нь тогтоогдохгүй байгаа гэж маргаж байна.

2024 оны 0 сарын 7-ны өдөр ******* аймгийн ******* сумын төвд гарсан гал түймрийн улмаас нэг айлын гэр шатсан болох нь талуудын шүүхэд гаргасан тайлбар, хэрэгт цугларсан бичгийн баримтаар тогтоогдож байна. Хэрэгт авагдсан гэрч гийн ******* аймгийн ******* сумын -р баг Ханангийн 2-2 тоот хаягт байрлах хашаа, байшин, том таван ханатай гэр нь анх миний эзэмшлийн хөрөнгө байсан юм. 202******* оны 09 сард миний бие Өмнөговь аймгийн Цогтцэций сум руу ажил хөдөлмөр эрхэлж, амьдрахаар явахаар болсон тул нагац дүү Г.*******доо хашаа, байшин, гэрээ өгсөн. Түүнээс хойш нагац дүү Г.******* маань ээж *******, дүү , , нарын хамт ******* аймгийн ******* сумын -р баг, Ханангийн 2-2 тоот хаягт байрлах хашаа, байшин, гэрт амьдрах болсон гэх мэдүүлгийг /хэргийн 60-6-рт/ үндэслэн Г.*******ын өмчлөлийн гэр байна гэж дүгнэж нэхэмжлэгч Г.******* нь нэхэмжлэл гаргах эрх бүхий этгээд мөн байна гэж шүүх үзлээ.

 

7. Хариуцагч Г.ын гэм буруугийн улмаас гал түймэр гарсан гэх мэргэжлийн байгууллагын дүгнэлт гараагүй байгаа нь нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгох үндэслэл болохгүй бөгөөд хэрэгт цугларсан б*******ад бичгийн баримтыг үндэслэн хэргийг шийдвэрлэх боломжтой гэж шүүх бүрэлдэхүүн үзэв.

Хэрэгт авагдсан гэрч гийн 2024 оны 0 сарын 7-ны орой 9 цагийн үед манай зүүн хашааны Г. гэдэг залуу над руу утсаар ярьсан юм... Тэгээд Г. манай гэрийн зүүн хойд хаяагаар гэрлийн утас оруулаад орны хойд талд байсан хөргөгч залгадаг залгуурт гэрлийн утсаа залгасан байсан. Үүнийгээ өөрөө надад хэлсэн юм. Тэгээд 2024 оны 0 сарын 8-ны өдрийн 0 цаг *******0 минутад Г. над руу залгаад, ах аа таны гэр шатчихлаа гэсэн... гэх мэдүүлэг /хэргийн 60-6-рт/, гэрч ийн Манайх Г.*******ын арын хашаанд байдаг юм. Миний бие 2024 оны 0 сарын 8-ны өдөр , 2 цагийн үед хашаандаа аргал нүүрсээ янзлаад зогсож байтал урд айл болох Г.*******ын хашаан дотроос хар утаа суунаглаад гарч байсан. Яваад очтол тэдний гэр нь шатаж байсан. Би хүрзээ бариад очсон байсан тул хүрзээрээ шороо авч гэрийн гал гарч буй хэсэг рүү цацсан. Намайг явж очиход гэрийнх нь эсгий, цагаан бүрээс, берзент нь хойш, урагшаагаа 2 метр хэрээтэй шатчихсан байсан. Гэрийн зүүн талаас нь гал гарсан байсан ба т******* газар утас оруулчихсан байсан. Тэр утсыг нь татаад гаргатал гэр дотор залгасан байсан разеткатайгаа хамт наалдаад гарч ирсэн... гэх мэдүүлэг /хэргийн 62-6*******-рт/, нэхэмжлэгч Г.*******, хариуцагч Г. нарын 2024 оны 0 сарын 7-ны орой Г. нь Г.*******ын гэрээс цахилгаан авсан, 2024 оны 0 сарын 8-ны өглөө Г.*******ын гэр шатсан гэх тайлбараар хариуцагч Г.ын нэхэмжлэгч Г.*******ын гэрээс цахилгаан татаж авсан цаг хугацаанд гал түймэр гарч нэхэмжлэгч Г.*******ын гэр шатсан, цахилгаан татсан утасны ойр орчмоос гал түймэр эхэлж гарсан байх тул хариуцагч Г.ын, нэхэмжлэгч Г.*******ын гэрээс цахилгаан авсан үйлдэл, Г.*******ын гэрт гал түймэр гарсан үйл баримт, Г.*******од учирсан гэм хор хоорондоо шалтгаант холбоотой байна гэж дүгнэв.

Мөн хариуцагч Г. нь гал түймэр гарсан тухайн цаг мөчид учирсан хохирлыг барагдуулахаар хүлээн зөвшөөрч байсан болох нь гэрч нарын мэдүүлгээр тогтоогдож байх ба нэхэмжлэгчид 6500000 төгрөгийн үнэ бүхий эд хөрөнгийг авч өгсөн байдлаас харахад гал түймэр гарсан үйл явдалд гэм буруутай болохоо хүлээн зөвшөөрсөн гэж үзэх үндэслэлтэй байна.

 

8. Нэхэмжлэгч Г.******* нь 40967000 төгрөгийн хохирол учирсан гэж нэхэмжилж байх боловч учирсан хохирлын хэр хэмжээг хэрэгт авагдсан баримтаар нарийн тогтоох боломжгүй байна. Иймд нэхэмжлэгчийн хүсэлтээр шинжээч томилж, шинжээч Дамно үнэлгээ ХХК-ийн гаргаж ирүүлсэн дүгнэлтийг /хэргийн 6-2*******-рт/ үндэслэн нэхэмжлэгчид 6076000 төгрөгийн бодит хохирол учирсан гэж үзлээ. Уг үнэлгээнд таван ханатай гэр, б*******ад эд хөрөнгийн үнэлгээг гаргасан байна.

******* аймгийн ******* сумын амьжиргааг дэмжих зөвлөлийн шийдвэрээр /хэргийн 09-4-рт/ тохиолдлын болон амьжиргаа тэтгэх мөнгөн тэтгэмж олгохоор шийдвэрлэж, 5000000 төгрөгөөр таван ханатай гэр худалдан авч өгсөн болох нь хэрэгт цугларсан бичгийн баримт, нэхэмжлэгч Г.*******ын шүүхийн хэлэлцүүлэгт гаргасан Мөнгийг нь надад өгөлгүй шууд гэр зардаг компани руу шилжүүлдэг юм билээ. Би өөрөө хотод очиж таван ханатай гэрийг ачиж ирсэн. Одоо тэр гэртээ амьдарч байна. Үнийг нь 5000000 төгрөг гэж надад хэлсэн гэх тайлбараар нотлогдож байна. Иймд Дамно үнэлгээ ХХК-ийн гаргасан үнэлгээгээр тогтоогдсон хохирлоос 5000000 төгрөгийг хасаж тооцох нь зүйтэй гэж үзэв.

 

9. Хариуцагч Г. нь нэхэмжлэгч Г.*******од 5200000 төгрөгийн үнэ бүхий тавилга б*******ад эд хөрөнгө, *******00000 төгрөгийн үнэ бүхий зуухыг авч өгсөн гэх ба үүнийг нэхэмжлэгч хүлээн зөвшөөрч байх тул хариуцагчаас гаргуулан нэхэмжлэгчид олгох хохирлын үнийн дүнгээс хасаж тооцлоо.

 

0. Дээрх үндэслэлээр Дамно үнэлгээ ХХК-ийн гаргасан үнэлгээ 6076000 төгрөгөөс, ******* сумын амьжиргааг дэмжих зөвлөлөөс олгосон т*******ламж гэрийн үнэ 5000000 төгрөг, хариуцагч Г.ын өгсөн эд зүйлийн үнэ 6500000 төгрөгийг хасаж тооцон үлдэх 4576000 төгрөгийг хариуцагч Г.аас гаргуулан нэхэмжлэгч Г.*******од олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгохоор шийдвэрлэлээ.

 

.Иргэдийн төлөөлөгчийн Миний бодлоор цахилгаанаас гал гарах магадлал өндөр байдаг. Гэхдээ тогны хэлбэлзэл, разетка ачаалал даах дээр эргэлзээтэй байна. Тиймээс шүүгч та бүхнийг үнэн зөвөөр шийдэх байх гэж бодож байна гэх дүгнэлтийг шүүх шийдвэр гаргахдаа харгалзан үзсэн болно.

 

2. Нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн *******62785 төгрөгийг төсвийн орлогод хэвээр үлдээж, нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж шийдвэрлэсэн тул нэхэмжлэлийн шаардлагаас хангаж шийдвэрлэсэн 4576000 төгрөгт ногдох улсын тэмдэгтийн хураамж болох 8866 төгрөгийг хариуцагч Г.аас гаргуулан нэхэмжлэгч Г.*******од олгохоор шийдвэрлэв.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 8 дүгээр зүйлийн 8., 5 дугаар зүйлийн 5., 5.2.2, 6, 8 дугаар зүйлд заасныг т******* т******* удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

 

.Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497., 50 дугаар зүйлийн 50.-д зааснаар ******* аймгийн Онцгой аас нэхэмжилсэн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, хариуцагч овогт ийн /РД:/-аас 4576000 /дөрвөн сая таван зуун далан зургаан мянган/ төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосугай.

2.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57., 60 дугаар зүйлийн 60., Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7..-д зааснаар нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн *******62785 /гурван зуун жаран хоёр мянга долоон зуун наян таван/ төгрөгийг төсвийн орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч Г.аас 8866 /наян найман мянга нэг зуун жаран зургаан/ төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч Г.*******од олгосугай.

*******. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 20 дугаар зүйлийн 20.2 дахь хэсэгт зааснаар зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл шийдвэрийг гардан авсан өдрөөс хойш 4 хоногийн дотор ******* аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ Д.УРАНЧИМЭГ

 

ШҮҮГЧИД З.УУГАНБАЯР

 

Б.ТӨРБОЛД