МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Булг аймаг дахь сум дундын х шатны шүүхийн Ерөнхий шүүгч О.Одончимэг даргалж тус шүүхийн шүүх хуралдаы тхимд хийсэн иргэний хэргийн шүүх хуралдааар

Нэхэмжлэгч:  Х******* аж а******* к******* төрийн өмчит ХХК-ийн нэхэмжлэлтэй,

Хариуцагч: У******* х******* ХХК-нд холбогдох,

Нэхэмжлэлийн шаардлага: 284,268,655 /хоёр зуун наян дөрвөн сая хоёр зуун жар найм мянга зурга зуун тавин тав/ төгрөг гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хгуулах тухай иргэний хэргийг

Шүүх хуралдаы оролцогчид:

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Г.С*******-Э******* /цахимаар/

Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Д.З*******,

Хариуцагчийн өмгөөлөгч А.Кадирбек,

Шүүх хуралдаы нарийн бичгийн дарга Ж.Лхагвасүрэн нар оролцов.

ҮНДЭСЛЭХ нь:

1.Нэхэмжлэгч Х******* аж а******* к******* ТӨХХК хариуцагч У******* х******* ХХК-нд холбогдуул 284,268,655 /хоёр зуун наян дөрвөн сая хоёр зуун жар найм мянга зурга зуун тавин тав/ төгрөг гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хгуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлага бүхий нэхэмжлэлийг шүүхэд гаргаж хэрэг хян шийдвэрлэх ажиллагаы явцад Схүүгийн түрээсийн үүргийн гүйцэтгэлд 268,042,008 төгрөгийг гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэл хгуулах тухай гэж багасгас. Нэхэмжлэгчийн зүгээс нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлээ дараах агуулгаар тодорхойлж байна. Үүнд:

2018 оны 8 дугаар сарын 26-ны өдрийн ОХУ-Т/18/32 дугаар Схүүгийн түрээсийн гэрээ болон тус өдөр ОХУ/2018-132/628 дугаар Барьцаы гэрээг тус тус байгуулс. Схүүгийн түрээсийн гэрээний нийт үнэ 96,393.7 евро бөгөөд урьдчилгаа 33,625.1 еврог төлж, 48 сарын хугацаатайгаар жилийн 4,62 хувийн хүүтэй, үлдэгдэл 62,768.6 еврог хүүгийн хамт төлөх үүргийг тус тус хүлээсэн. Үндсэн зээлийн үлдэгдэлд 45,998.61 евро буюу 2023 оны 9 дүгээр сарын 05-ны өдрийн хш 3734.54 төгрөгт хөрвүүлэхэд үндсэн зээлийн үлдэгдэл 171,783,649 төгрөг болно. Түүнээс гадна 10,366,534.96 төгрөгийг 2022 оны 7 дугаар сарын 27-ны өдөр ула будаы төлбөр илүү шилжүүлсэн тул авлага үүсгэсэн болно.

ОХУ-Т/18/32 дугаар Схүүгийн түрээсийн гэрээний үлдэгдэл 171,783,649 төгрөг, илүү шилжүүлсэн ула буудайн төлбөр 10,366,534.96 төгрөг, нийт 182,150,184 төгрөг болно. Хариуцагч төлбөрөө гэрээнд заас хугацад төлөөгүй тул гэрээнд заасны дагуу хугацаа хэтрүүлсний алдги тооцсон бөгөөд алдгийн хэмжээ үндсэн төлбөрийн 50 хувьтай тэнцэх дүнгээс хэтэрч байх тул Иргэний хуулийн 232.4 дэх заасныг баримтл зыг 50% байхаар тооцоход алдги 171,783,649 төгрөгийн 50 хувь буюу 85,891,824.5 төгрөг болно. 2018 оны 8 дугаар сарын 26-ны өдрийн ОХУ-Т/18/32 дугаар Схүүгийн түрээсийн гэрээний дагуу гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүн 45,998.61 евро буюу 171,783,649 төгрөг /2023 оны 9 дүгээр сарын 05-ны өдрийн хш 3734.54 төгрөгт хөрвүүлсэн болно/, ула будаы илүү шилжүүлсэн 10,366,534.96 төгрөг, алдги 85,891,824.5 төгрөг, нийт 268,042,008 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулна.

Нэхэмжлэлийн нийт үнийн дүнд тооцооллын зөрүү үүссэн байх ба энэхүү тодруулгын хүрээнд уг тооцооллын зөрүүг арилгаж, х гаргас нэхэмжлэлийн шаардлага буюу 284,268,655 төгрөгөөс зөрсөн үнийн дүн болох 16,226,647 төгрөгөөр нэхэмжлэлийн шаардлагыг багасгах хүсэлтэй байна.

Иймд 2018 оны 8 дугаар сарын 26-ны өдрийн ОХУ-Т/18/32 дугаар Схүүгийн түрээсийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлд 268,042,008 төгрөгийг хариуцагч "У******* х*******" ХХК-иас гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хгуулж өгнө үү гэжээ.

 2.Хариуцагч У******* х******* ХХК нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч, татгалзлын үндэслэлээ дараах агуулгаар тайлбарлаж байна. Үүнд:

2.1.Хариуцагч "У******* х*******" ХХК-ийн зүгээс дээрх нэхэмжлэлд дурдс гэрээнүүдийг нэхэмжлэгч байгууллагатай байгуулс. Үүнтэй холбоотой ямар нэгэн марга байхгүй болно. Угтаа бол хариуцагч хуулийн этгээдийн зүгээс 16 төрлийн гэрээний үүргийг тухай бүрт нь биелүүлж гэрээ байгуулах үед урьдчилгаа 40 хувийн төлбөрийг бэлэн мөнгөөр төлж, харин үлдэгдэл 60 хувийн төлбөрийг тухайн жилийн у******* хураалтаар "Х******* аж а******* д с"-д /хуучин нэрээ/-д тушаас "Улабуудай"-с суутгуулдаг байс.

Тодруулбал: Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлага болоод түүний үндэслэлд дурлаж буй 2010-2020 он хүртэлх "Ула буудайн үр зээлээр худалдах, худалд авах гэрээ, ургамал хамгааллын бодисын гэрээ, түлш зээлээр худалдах худалд авах гэрээний үүргийн зөрчил хариуцагчийн хувьд байхгүй болно. Нэхэмжлэгч нэхэмжлэлд дурдаж буй 16 төрлийн гэрээний үүргийн зөрчлийг нэгтгэн нэхэмжилж байгаа бол нэхэмжлэлд дурдс аль аль гэрээний үүргийг хариуцагч биелүүлээгүй ямар үүргийн зөрчил гаргас, гэрээ тус бүр төлбөрийн үлдэгдлийг хэрхэн тооцож гаргас мөн гэрээнд заас з буюу алдгийг тооцохдоо тухайлс гэрээ тус бүрээр тооцох /гэрээнд заас бол/ тул энэ талаар гаргас нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлага түүний үндэслэл тодорхойгүй бөгөөд ойлгомжгүй байх тул хариуцагчийн зүгээс дэлгэрэнгүй тайлбар гаргах боломжгүй байна. Харин хариуцагчийн зүгээс нэхэмжлэгчтэй 2017, 2018, 2021 онд /чиргүүл тус тус "Техник зээлээр худалдах худалд авах гэрээ байгуулж байс бөгөөд тухайн гэрээний төлбөрийг дараах байдлаар төлж одоогоор үлдэгдэл 64,999,622.85 төгрөгийн өр төлбөртэй байгаа болно.

2.2.2017 оны 12 дугаар сарын 16-ны өдөр ОХУ-н техник 471,348,717.98 төгрөгөөр зээлээр худалд авч тухай оны у******* хураалтаар 142,476,804.00 төгрөгийг зээлийн төлбөрт суутгуулж үлдэгдэл 328,871,913.98 төгрөгийн өглөгтэй байгаа бол 2018 онд нэмж Вектор-410 үр тариы комбайн техник 242,047,052.00 төгрөгөөр худалд авч нийт 570,918,965.98 төгрөгийн өглөгтэй байс бол мөн оны у******* хураалтаар 140,212,397.36 төгрөгийн төлбөрийг буудайгаар суутгал хийж төлсөн бол 12,806,518.26 төгрөгийг гаалийн татварт төлж /техникийн төлбөрөөс хасуулахаар/ 2021 онд нэмж Тэжээл хураагч чиргүүл зээлээр худалд авч нийт 439,859,195.36 төгрөгийн өглөгтэй байс бол дээрх төлбөрийг 2020 оны у******* хураалтаар 215,251,683.74 төгрөгийн төлбөрийг буудайгаар төлж, 2021 оны у******* хураалтаар 159,607,888.77 төгрөгийн төлбөрийг мөн буудайгаар суутг төлж одоо үлдэгдэл 64,999.,622 төгрөгийн өр төлбөртэй байна. Үүнтэй холбоотой Х******* аж а******* д стай тооцоо нийлсэн акт мөн "У******* х*******" ХХК-ийн схүүгийн тооцооны баримтыг тус тус нотлох баримтаар гарг өгч байна.

Иймд нэхэмжлэгчээс 2010-2020 оны хооронд байгуулс Ула буудайн үр зээлээр худалдах, худалд авах гэрээ, ургамал хамгааллын бодисын гэрээ, түлш зээлээр худалдах худалд авах гэрээний үүргийг шаардаж нэхэмжлэл гаргасныг хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа тул нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэжээ.

3.Нэхэмжлэгч талаас хавтаст хэрэгт итгэмжлэл, 2020 оны 04 дүгээр сарын 24-ний өдрийн А-134 дугаар Монгол Улсын Хүнс, х******* аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайдын тушаалын хуулбар, 2023 оны Монгол Улсын Засгийн газрын Х******* аж а д сгийн ажлын албыг тат буулгах тухай тогтоол, 2020 оны Монгол Улсын Засгийн газрын Х******* аж а д сгийн ажлын алба байгуулах, орон тооны хязгаарыг батлах тухай тогтоол, Х******* аж а******* к******* ХХК-ийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, дүрмийн нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, Э..... ХХК-ийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, Үрийн улабуудай олгох зөвшөөрлийн хуудасны нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, Х******* аж а д сд барьцаа бүртгүүлэх батагаажуулалт гаргах тухай баталгаы нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, Үрийн улабуудай олгох зөвшөөрлийн хуудасны нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, Х******* аж а д с болон У******* х******* ХХК-ийн хооронд байгуулагдс 2020 оны 04 дүгээр сарын 16-ны өдрийн №ТӨВ-ҮР-2020/62 дугаар Ула буудайн үр худалдах, худалд авах гэрээ, 2020 оны 04 дүгээр сарын 16-ны өдрийн №ТӨВ-ҮР-2020/62 дугаар Барьцаы гэрээ-ний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, У******* х******* ХХК-ийн Х******* аж а д с-д гаргас үрийн буудай хүссэн хүсэлтийн нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, У******* х******* ХХК-ийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, У******* х******* ХХК-аас Х******* аж а д с-нд 2020 оны 04 дүгээр сарын 16-ны өдөр 15,030,000 төгрөг шилжүүлсэн баримтын нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, Х*******, аж а д с, У******* х******* ХХК-ийн тооцоо нийлсэн актын нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, У******* х******* ХХК-аас Х******* аж а д с-нд 2020 оны 04 дүгээр сарын 16-ны өдөр 17,000,000 төгрөг шилжүүлсэн баримтын нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, У******* х******* ХХК-ийн газар эзэмших эрхийн гэрчилгээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2020 оны 04 дүгээр сарын 16-ны өдрийн №УБИД2020/0040 Ула буудайн индексжүүлсэн даатгалын бүтээгдэхүүний гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2020 оны 04 дүгээр сарын 16-ны өдрийн №УБИД2020/0040 Ула буудайн индексжүүлсэн даатгалын баталгаы нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, Зээлийн эрсдэлийн дүгнэлтийн нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, Үрийн буудай олгох зөвшөөрлийн хуудасны нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, Х******* аж а д с болон У******* х******* ХХК-ийн хооронд байгуулагдс 2019 оны 04 дүгээр сарын 26-ны өдрийн №ТӨВ-ҮР-2019/002-а дугаар Ула буудайн үр худалдах, худалд авах гэрээ, 2019 оны 04 дүгээр сарын 26-ны өдрийн №ТӨВ-ҮР-2019/002-а дугаар Барьцаы гэрээ-ний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2013 оны 07 дугаар сарын 29-ний өдрийн УХБ-2013/Бу-№94 дугаартай 2013 оны зуны уринш боловсруулалтд олгох ургамал хамгааллын бодисын зээлийн гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2018 оны 03 дугаар сарын 30-ны өдрийн №УХБ-ТӨВ-2018/002 дугаартай Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалд авах гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2012 оны 06 дугаар сарын 04-ний өдрийн ГБ-36 дугаартай 2012 оны хаврын тариалалтад зориулж олгох ургамал хамгааллын бодисын гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2013 оны 05 дугаар сарын 15-ны өдрийн УХБ-2013/Бу-№045 дугаартай 2013 оны хаврын тариалалтад олгох ургамал хамгааллын бодисын зээлийн гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2012 оны 04 дүгээр сарын 27-ны өдрийн ГБ/2012/022 дугаартай 2012 оны хаврын тариалалтад зориулж олгох хор, гербицидны гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2012 оны 04 дүгээр сарын 10-ны өдрийн А/500-44 дугаартай Буудай хадгалах босоо агуулахыг худалд борлуулах схүүгийн түрээс /лизинг/-ийн гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2010 оны 09 дүгээр сарын 02-ны өдрийн А/06-2010 дугаартай Буудай хадгалах босоо агуулахыг худалд борлуулах схүүгийн түрээс /лизинг/-ийн гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2019 оны 06 дугаар сарын 07-ны өдрийн УХБ-ТӨВ-2019/34 дугаартай Ургамал хамгаалахад ашиглах бодис зээлээр худалдах, худалд авах гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2019 оны 06 дугаар сарын 07-ны өдрийн УХБ-ТӨВ-2019/Б34 дугаартай Барьцаы гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2017 оны 05 дугаар сарын 01-ний өдрийн УХБ-БУ2017/31 дугаартай Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалд авах гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2017 оны 09 дүгээр сарын 12-ны өдрийн БУ-ХТ-2017/20-Б дугаартай Түлш зээлээр худалдах, худалд авах гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2017 оны 05 дугаар сарын 10-ны өдрийн УХБ-БУ2017/31-б дугаартай Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалд авах гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2017 оны 09 дүгээр сарын 07-ны өдрийн БУ-ХТ-2017/20 дугаартай Түлш зээлээр худалдах, худалд авах гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2013 оны 06 дугаар сарын 12-ны өдрийн УХБ-хөтөл-170 дугаартай 2013 оны хаврын тариалалтад олгох ургамал хамгааллын бодисын зээлийн гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2016 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдрийн УХ-2016/БУ/№085 дугаартай 2016 оны у******* хураалтад дизелийн түлш олгох зээлийн гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, нэхэмжлэлийн шаардлагаа басгасгах тухай нэхэмжлэл, Монголбкнаас зарлас хшийн лавлагаа, Тооцоо нийлсэн акт, авлагын дэлгэрэнгүй журнал, У******* х******* ХХК-ийн өглөг, авлагын дэлгэрэнгүй журнал, Техник тоног төхөөрөмж олгох зөвшөөрлийн хуудасны нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, У******* х******* ХХК-ийн 2018 оны 08 дугаар сарын 24-ний өдөр 6,453,504 төгрөгийн үйл ажиллагаы зардал төлсөн баримтын нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, У******* х******* ХХК-ийн 2018 оны 08 дугаар сарын 24-ний өдөр 12,912,192 төгрөгийн гаалийн татвар төлсөн баримтын нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, У******* х******* ХХК-ийн 2018 оны 08 дугаар сарын 24-ний өдөр 1,258.68 еврогийн даатгал төлсөн баримтын нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, У******* х******* ХХК-ийн 2018 оны 08 дугаар сарын 24-ний өдөр 8,966.95 еврогийн урьдчилгаа төлсөн баримтын нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2018 оны 07 дугаар сарын 20-ны өдрийн А7/12 дугаартай У******* х******* ХХК-ийн Тариал эрхлэлтийг д сд гаргас VECTOR 410 комбайн зээлээр худал авах хүсэлтийн нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2018 оны 08 дугаар сарын 09-ний өдрийн №18/08-27 дугаартай У******* х******* ХХК-ийн Тариал эрхлэлтийг д сд гаргас VECTOR 410 комбайнийг схүүгийн түрээсийн үйлчилгээгээр авах хүсэлтийн нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, Техник тонон төхөөрөмж түрээслэх хүсэлтийн үнэлгээний хуудасны нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2018 оны 08 дугаар сарын 26-ны өдрийн №ОХУ-Т18/32 дугаартай Схүүгийн дамжуулах гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, Техник тоног төхөөрөмжийг зээлээр худалд борлуулах төлбөр барагдуулалтын графикийн нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2018 оны 08 дугаар сарын 26-ны өдрийн №ОХУ-Т18/32 дугаартай Барьцаы гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, Техник тоног төхөөрөмж түрээслэх хүсэлтийн үнэлгээний хуудасны нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, Булг аймгийн Хутаг-Өндөр сумын Засаг даргын Тариал эрхлэлтийг д сд У******* х******* ХХК-ийг тариалалт эрхэлж, үйл ажиллагаа явуулдаг болох-ыг тодорхойлсон тодорхойлолтын нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, Шийдвэр гүйцэтгэх газрын тодорхойлолтын нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2017 оны 09 дүгээр сарын 08-ны өдрийн Техник, тоног төхөөрөмж олгох зөвшөөрлийн хуудасны нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2017 оны 09 дүгээр сарын 08-ны өдрийн №ОХУ-Т17-62 дугаартай Схүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2017 оны 09 дүгээр сарын 08-ны өдрийн Техник тоног төхөөрөмжийг зээлээр худалд борлуулах төлбөр барагдуулалтын графикийн нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, Техникийн мэдээлэлийн нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, Техникийг хүлээлцэх актын нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, 2017 оны 09 дүгээр сарын 08-ны өдрийн ОХУ-Т17-Б62 дугаартай Барьцаы гэрээний нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар, Вальютын зээлийн хшийн тэгшитгэлийн тооцоо,

4.Хариуцагч талаас итгэмжлэл, Эрх зүйн туслалцаа, үйлчилгээ үзүүлэх гэрээ, хариу тайлбар, Тооцоо нийлсэн акт, 2025 оны 10 дугаар сарын 29-ний өдрийн 9/3953 дугаартай Схүүгийн зохицуулах хорооны хариу хүргүүлэх тухай алб тоот, 2025 оны 08 дугаар сарын 20-ны өдрийн У******* х******* ХХК-ийн Схүүгийн зохицуулах хороонд хүргүүүлсэн хүсэлт, 2025 оны 09 дүгээр сарын 04-ний өдрийн 02/8183 дугаартай Хариу хүргүүлэх тухай алб тоот, Тариалг д сгийн 2020 оны хаалтын схүүгийн тайлгийн хуулбарыг тус тус нотлох баримтаар гаргаж өгсөн.

ҮНДЭСЛЭХ нь:

1.Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хгаж, үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.

2.Нэхэмжлэгч компи нь хариуцагч компид холбогдуул 284,268,655 /хоёр зуун наян дөрвөн сая хоёр зуун жар найм мянга зурга зуун тавин тав/ төгрөг гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хгуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлага бүхий нэхэмжлэлийг шүүхэд гаргаж хэрэг хян шийдвэрлэх ажиллагаы явцад Схүүгийн түрээсийн үүргийн гүйцэтгэлд 268,042,008 төгрөгийг гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэл хгуулах тухай гэж багасгаж, нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлээ ОХУ-Т/18/32 дугаар Схүүгийн түрээсийн гэрээний үлдэгдэл 171,783,649 төгрөг, илүү шилжүүлсэн ула буудайн төлбөр 10,366,534.96 төгрөг, нийт 182,150,184 төгрөг болно. Хариуцагч төлбөрөө гэрээнд заас хугацад төлөөгүй тул гэрээнд заасны дагуу хугацаа хэтрүүлсний алдги тооцсон бөгөөд алдгийн хэмжээ үндсэн төлбөрийн 50 хувьтай тэнцэх дүнгээс хэтэрч байх тул Иргэний хуулийн 232.4 дэх заасныг баримтл зыг 50% байхаар тооцоход алдги 171,783,649 төгрөгийн 50 хувь буюу 85,891,824.5 төгрөг болно. 2018 оны 8 дугаар сарын 26-ны өдрийн ОХУ-Т/18/32 дугаар Схүүгийн түрээсийн гэрээний дагуу гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүн 45,998.61 евро буюу 171,783,649 төгрөг /2023 оны 9 дүгээр сарын 05-ны өдрийн хш 3734.54 төгрөгт хөрвүүлсэн болно/, ула будаы илүү шилжүүлсэн 10,366,534.96 төгрөг, алдги 85,891,824.5 төгрөг, нийт 268,042,008 төгрөг гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хгуулна гэж тодорхойлжээ.

3.Хариуцагч компи нь шүүхэд ирүүлсэн хариу тайлбартаа нэхэмжлэгчээс 2010-2020 оны хооронд байгуулс Ула буудайн үр зээлээр худалдах, худалд авах гэрээ, ургамал хамгааллын бодисын гэрээ, түлш зээлээр худалдах худалд авах гэрээний үүргийг шаардаж нэхэмжлэл гаргасныг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж маргас бол хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүх хуралдад гаргас тайлбартаа Гэрээ байгуулахдаа урьдчилгаа 30 хувь, үлдсэн 70 хувийг монгол улсын төгрөгөөр болон ула буудайгаар төлж барагдуулна гэж гэрээ хийсэн. Өмнөх нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлага дээр тодорхой байгаа. Өмнө 2010 оноос 2020 онд зээл аваад буцааж төлж байс. 2017, 2018, 2019, 2021 оны тооцоо нийлсэн акт үйлдэж, тухайн акт дээрээ үлдэгдэл төлбөр буюу 64,999,622 төгрөгийн өр төлбөртэй болно гэж тооцоо нийлсэн байгаа. Нийт онуудын тооцоо нийлсэн акт юм. Оросын холбооны улсын техникийн зардал 471,341,717 төгрөгөөр зээлээр худалд авах гэрээ байгуулж авс. Зээл авс жилдээ 142,471,804 төгрөгийг төлсөн. Үлдэгдэл 328,871,913 төгрөгийн үлдэгдэлтэй гэж 2018 онд тооцоо нийлсэн. 2018 оны байгуулс гэрээтэй холбоотой 242,047,052 төгрөгийг нэмж тоног төхөөрөмжийг авс. Нийтдээ 570,918,965 төгрөгийн өртэй байна гэж тооцоо нийлсэн. Үүнээс 140,212,397 төгрөгийг ула буудайгаар төлсөн, мөн 12,806,518 төгрөгийг гаалийн татварт төлсөн. 2018 онд нэмж тэжээл хураагч чиргүүл авахаар зээл авч 439,859,195 төгрөгийн зээлтэй болсон. 2020 онд у******* хураалтаар 215,251,683 төгрөгийг ула будаагаар төлж барагдуулс. 2021 онд у******* хураалтаар 159,607,888 төгрөгийг ула буудайгаар төлж барагдуулс. Эцсийн байдлаар 64,999,622 төгрөг үлдсэн байгаа. Май талаас 64,999,622 төгрөгийг зөвшөөрч байгаа гэж тайлбарлаж байна.

4.Хавтаст хэрэгт авагдс нотлох баримт, хэргийн оролцогчдын шүүхэд болон шүүх хуралдад гаргас тайлбараар дараах үйл баримт тогтоогдож байна. Үүнд:

4.1.Хариуцагч У******* х******* ХХК болон Х******* аж а д с-ийн хооронд 2018 оны 08 дугаар сарын 26-ны өдөр №ОХУ-Т18/32 дугаартай Схүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээ, 2018 оны 08 дугаар сарын 26-ны өдрийн №ОХУ-Т18/32 дугаартай Барьцаы гэрээ тус тус байгуулагдс. (1 дүгээр хавтаст хэргийн 179-184-р хуудас)

4.2.Хариуцагч компи нь 2018 оны 08 дугаар сарын 24-ний өдөр Ди Би Эм лизинг ХХК руу үйл ажиллагаы зардалд 6,453,504 төгрөг, гаалийн төлбөрт 12,912,192 төгрөг, даатгалд 1,258.68 евро, урьдчилгаа 8,966.95 евро төлсөн. (1 дүгээр хавтаст хэргийн 172-175-р хуудас)

4.3.Засгийн газрын 2023 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдрийн тогтоолоор Х******* аж а д сгийн ажлын албыг тат буулгаж, Х******* аж а д сгийн ажлын албыг тат буугдстай холбогдуул тус сгийн схүүгийн тайлд бүртгэлтэй хөрөнгө, өр төлбөр, авлагыг энэ тогтоол батлагдс өдрөөр тасалбар болгон "Х******* аж а******* к*******" төрийн өмчит хязгаарлагдмал хариуцлагатай компид бүрэн шилжүүлэх ажлыг холбогдох хууль тогтоомжийн дагуу зохион байгуулахыг Хүнс х******* аж ахуй хөнгөн үйлдвэрийн сайд, Төрийн өмчийн бодлого, зохицуулалтын газарт тус тус даалгас байна.

4.4.Гэвч уг Засгын газрын тогтоол нь өөрөө өр төлбөрийг бодитоор шилжүүлсэн гэх хууль ёсны үр дагаврыг үүсгэхгүй, зөвхөн шилжүүлэх үйл ажиллагааг зохион байгуулахыг даалгас агуулгатай захиргаы акт болох тул нэхэмжлэгч нь шаардах эрх шилжүүлж авс гэдгийг нотлох баримтыг шүүхэд ирүүлээгүй.

4.5.Өөрөөр хэлбэл Х******* аж а д сгаас Х******* аж а******* к*******д өр, авлага, хөрөнгийг бодитоор шилжүүлсэн тухай балс хоорондын шилжүүлгийн акт, шилжүүлсэн өр төлбөр, түүний дүнд холбогдох бүртгэлийн дэлгэрэнгүй жагсаалт, үлдэгдлийн тайл, шаардах эрх шилжүүлэх тухай эрх шилжүүлэх гэрээ, хүлээлцсэн баримт зэрэг хууль ёсны акт, Төрийн өмчийн бодлого, зохицуулалтын газрын ХААДС-ын хөрөнгө, өр, авлага бүрэн шилжсэн тухай баталгаы алб бичиг, Х******* аж а******* к******* ТӨХХК-нд шинэчилсэн балс, авлагын дсд өрийн үлдэгдэл бодитоор бүртгэгдсэнийг нотлох схүүгийн баримт зэрэг хуульд заас шаардах эрхээ нотолсон нотлох баримтыг шүүхэд ирүүлээгүй байх тул Х******* аж а******* к******* ТӨХХК-ийг шаардах эрхийг шилжүүлж авс гэж үзэх хууль зүйн үндэслэл тогтоогдохгүй байна.

5.Хариуцагч У******* х******* ХХК болон Х******* аж а д с-ийн хооронд

-2018 оны 08 дугаар сарын 26-ны өдөр нэг талаас үр тариа хураах Вектор-410 комбайныг подборшикийн хамт 96,393.7 еврогоор тооцож схүүгийн дамжуулах түрээсээр олгох нөгөө талаас нийт төлбөрийн 30 хувь буюу 33,625.1 еврог урьдчилгад төлж, үлдэгдэл 62,768.6 еврог жилийн 4,62 хувийн хүүтэйгээр 4 жилийн хугацад төлж барагдуулахаар №ОХУ-Т18/32 дугаартай Схүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээ,

-2018 оны 08 дугаар сарын 26-ны өдөр №ОХУ-Т18/32 дугаартай Схүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлийг хгах баталгаа болгон У******* х******* ХХК-ийн нэр дээр бүртгэлтэй 45 га үр тариы зориулалттай гэрчилгээний ......., нэгж талбарын ........ дугаартай газруудыг барьцаалс ОХУ/2018-Т32/Б28 Барьцаы гэрээ буюу Иргэний хуулийн 312 дугаар зүйлийн 312.1 дэх хэсэгт Схүүгийн түрээсийн гэрээгээр түрээслүүлэгч нь гэрээнд заас хугацаагаар түрээслэгчийн ашиглалтад эд хөрөнгө шилжүүлэх, түрээслэгч нь тогтмол хугацад түрээсийн төлбөр төлөх үүргийг тус тус хүлээнэ. гэж заас схүүгийн түрээсийн гэрээ, Иргэний хуулийн 156 дугаар зүйлийн 156.2 дахь хэсэгт Үл хөдлөх эд хөрөнгийн барьцаы гэрээг, улсын бүртгэлд бүртгүүлэх бөгөөд гэрээнд талуудын нэр, оршин суугаа /оршин байгаа/ газар, барьцаагаар хгагдах шаардлага, түүний хэмжээ, үүргийг хгах хугацаа, барьцаы зүйл, түүний байгаа газар, үнийг заа гэж заас барьцаы гэрээ тус тус байгуулагджээ.

6. Хариуцагч компийн хувьд 2020 оны 04 дүгээр сарын 08-ны өдөр, 2021 оны 11 дүгээр сарын 30-ны өдөр тус тус тооцоо нийлж 64,999,622.85 төгрөгийн үлдэгдэл төлбөр байгааг талууд баталгаажуулс учир уг үнийн дүнгээс илүү дүнгээр шаардсыг зөвшөөрөхгүй гэж татгалзлын үндэслэлээ тайлбарлаж, тооцоо нийлсэн актыг нотлох баримтаар гаргаж өгсөн бөгөөд 64,999,622.85 төгрөгийг төлөхийг хүлээн зөвшөөрсөн тайлбарыг гаргас.

Иймд нэхэмжлэгч Х******* аж а******* к******* ТӨХХК нь Х******* аж а д сгийн шаардах эрхийг хэрэгжүүлэх эрх бүхий байгууллага биш боловч хариуцагч У******* х******* ХХК нь 64,999,622.85 төгрөгийг хүлээн зөвшөөрч байх тул нэхэмжлэлийн шаардлага болох Схүүгийн түрээсийн үүргийн гүйцэтгэлд 268,042,008 төгрөгийг гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэл хгуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагаас 64,999,622.89 төгрөгийг гаргуулж, 203,042,385.11 төгрөгийг болон барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэл хгуулах тухай нэхэмжлэлийг тус тус хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэлээ.

7.Нэхэмжлэгч Х******* аж ахуй ТӨХХК нь улсын тэмдэгтийн хураамж төлөхөөс чөлөөлөгдсөн болохыг дурдаж, хариуцагч У******* х******* ХХК-аас улсын тэмдэгтийн хураамж 482,948 төгрөгийг төрийн сд олгуулахаар шийдвэрлэв.

Иргэний хэрэг шүүхэд хян шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.1, 115.2.2, 116, 118, 119 дүгээр заалтыг удирдлага болгон

 ТОГТООХ нь:

 1. Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.1 дэх хэсэгт зааснаар хариуцагч У******* х******* ХХК-аас 64,999,622.89 /жар дөрвөн сая есөн зуун ерэн есөн мянга зурга зуун хорин хоёр төгрөг наян есөн мөнгө/ төгрөгийг гаргуулж Х******* аж ахуй к******* ТӨХХК-нд олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэл хгуулах болон 203,042,385.11 /хоёр зуун гурв сая дөчин хоёр мянга гурв зуун наян тав төгрөг арв нэгэн мөнгө/ төгрөгийг тус тус хэрэгсэхгүй болгосугай.

2. Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэл нь Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1.3-т зааснаар улсын тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлөгдсөнийг дурдаж, Иргэний хэрэг шүүхэд хян шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.2, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1-д заасныг тус тус баримтл хариуцагч У******* х******* ХХК-аас улсын тэмдэгтийн хураамж 482,948 /дөрвөн зуун наян хоёр мянга есөн зуун дөчин найм/ төгрөгийг гаргуулж Төрийн сд оруулсугай.

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хян шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 119.4, 119.7-д зааснаар шийдвэрийг тилцуул сонсгосноор хүчинтэй болох ба мөн зүйлийн 119.3 дахь хэсэгт заас хугацаа өнгөрснөөс хойш 14 хоногийн дотор зохигчид шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гард авах үүргээ биелүүлээгүй нь давж заалдах журмаар гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүйг тайлбарласугай.

4. Иргэний хэрэг шүүхэд хян шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 дугаар зүйлийн 120.2-т зааснаар зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гард авснаас хойш 14 хоногийн дотор Булг аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэйг дурдсугай.

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ О.ОДОНЧИМЭГ