*******, ******* нарт холбогдох эрүүгийн хэргийн тухай

Дархан-Уул аймгийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн шүүгч Б.Манлайбаатар даргалж, шүүгч З.Төмөрхүү, ерөнхий шүүгч Ц.Амаржаргал нарын бүрэлдэхүүнтэй тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанд:

            Прокурор *******

            Шүүгдэгч *******, түүний  өмгөөлөгч *******

            Шүүгдэгч *******

Нарийн бичгийн дарга Б.Түвшинжаргал нарыг оролцуулан

Дархан-Уул аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн шүүгч Б.Бат-Амгалан даргалж хийсэн шүүх хуралдааны 05 оны 0 дугаар сарын -ний өдрийн 0 дугаар шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч бичсэн дээд шатны прокурорын эсэргүүцлээр шүүгдэгч *******, ******* нарт холбогдох 40300097050 дугаартай эрүүгийн хэргийг 05 оны 03 дугаар сарын 3-ний өдөр хүлээн авч, ерөнхий шүүгч Ц.Амаржаргалын илтгэснээр хянан хэлэлцэв.

.Шүүгдэгч: Улсын иргэн, тоотод оршин суух, урьд:

-Дархан-Уул аймаг дахь сум дундын эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 007 оны 0 дүгээр сарын 9-ний өдрийн 6 дугаар шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 8 дүгээр зүйлийн 8.. дэх хэсэгт зааснаар 3 жил сарын хугацаагаар хорих ял оногдуулж жилийн хугацаагаар тэнсэж, хянан харгалзсан,

. Шүүгдэгч: Улсын иргэн, тоотод оршин суух, урьд ял шийтгэлгүй.

Тээврийн Прокурорын газраас шүүгдэгч *******, ******* нарыг “ ын хөдлөх бүрэлдэхүүн, усан онгоц, агаарын хөлгийн хөдөлгөөнд аюул учруулах” буюу Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 7. дугаар зүйлийн дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт холбогдуулан яллах дүгнэлт үйлдэж, хэргийг шүүхэд шилжүүлжээ.

Дархан-Уул аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх:

-Тээврийн прокурорын газраас шүүгдэгч ******* овогт ******* *******, ******* овогт ******* нарыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 7. дугаар зүйлийн дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэж яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлснийг өөрчилж, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 7.3 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар зүйлчилж,

-Шүүгдэгч ******* овогт ******* *******, ******* овогт ******* нарыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 7.3 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт заасан “ ын, агаарын, усан ын тээврийн хөдөлгөөний ба ашиглалтын аюулгүй байдлын журам зөрчих” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцож,

-Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7. дүгээр зүйлийн дэх хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 7.3 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт заасан хорих ялыг оногдуулахгүйгээр шүүгдэгч *******, ******* нарыг тус бүр жилийн хугацаагаар тэнсэж,

-Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.3 дугаар зүйлийн дахь хэсгийн .5 дахь заалтад зааснаар шүүгдэгч *******, ******* нарт тэнссэн хугацаанд оршин суух газар, ажлаа өөрчлөх, зорчин явахдаа эрх бүхий байгууллагад урьдчилан мэдэгдэх үүрэг хүлээлгэж,

-Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7. дүгээр зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч *******, ******* нар нь тэнссэн хугацаанд шүүхээс хүлээлгэсэн үүргийг биелүүлээгүй зөрчсөн бол шүүх тэнссэн шийдвэрийг хүчингүй болгож хорих ял оногдуулахыг мэдэгдэж,

-Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7. дүгээр зүйлийн 9., Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.., 497 дугаар зүйлийн 497.3., 50 дугаар зүйлийн 50. дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч *******, ******* нараас гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол 7.350.35 (нэг зуун арван долоон сая гурван зуун тавин мянга нэг зуун гучин тав) төгрөгийг -д олгож, шүүгдэгч тус бүрээс 58.675.067 (таван найман сая зургаан зуун далан таван мянга жаран долоо) төгрөгийг тэнцүүлэн гаргуулж, шүүгдэгч, хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчтэй (нэг) жилийн хугацаанд төлж барагдуулахаар тохиролцсоныг дурдаж, хохирогч хуулийн этгээд - нь цаашид гарах зардлаа холбогдох баримтаа бүрдүүлэн нэхэмжлэх эрхийг нээлттэй үлдээж,

-Шүүгдэгч *******, ******* нар нь цагдан хоригдсон хоноггүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, хэрэгт битүүмжилсэн эд хөрөнгөгүй, шүүгдэгч нарын иргэний бичиг баримт шүүхэд шилжиж ирээгүй болохыг дурдаж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн .5 дугаар зүйлийн дэх хэсгийн .-т зааснаар эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн ширхэг сидиг хэргийн хадгалах хугацаа дуусах хүртэл хэрэгт хавсаргаж үлдээж,

-Шийтгэх тогтоолыг уншиж сонсгосноор хүчинтэй болохыг мэдэгдэж, дээр дурдсан үндэслэлээр оролцогч давж заалдах гомдол гаргасан, эсхүл улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичсэн тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, тогтоол хүчин төгөлдөр болох хүртэл шүүгдэгч *******, ******* нарт хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээ авсныг хэвээр үргэлжлүүлэхээр шийдвэрлэжээ.

Дээд шатны прокурор эсэргүүцэлдээ:

... Шүүхийн тогтоолтой танилцаад анхан шатны шүүх хэргийг хянан шийдвэрлэхдээ Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн гэж дүгнэж, дараах үндэслэлээр эс зөвшөөрч байна. Үүнд:

Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 7. дугаар зүйлийн дэх хэсэгт Согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис хэрэглэсэн өвчин, бусад нөхцөл байдлын улмаас өөрийн үйлдлийг удирдан жолоодох чадваргүй үедээ ын хөдлөх бүрэлдэхүүн, усан онгоц, агаарын хөлөг жолоодсон, галт тэрэгний машинч, нисгэгч, усан онгоцны ахмад, аюулгүй байдлыг хангах үүрэг хүлээсэн хүн хөдөлгөөний аюулгүй ажиллагааны дүрэм, журмыг ноцтой зөрчсөнөөс хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол учирсан, хүний амь нас хохирсон, бусдын эд хөрөнгөд их хэмжээний хохирол учирсан бол...” гэмт хэрэгт тооцохоор хуульчилжээ.

Хуулийн дээрх заалтаас үзэхэд уг гэмт хэргийн диспозиц нь “Согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис хэрэглэсэн, өвчин, бусад нөхцөл байдлын улмаас өөрийн үйлдлийг удирдан жолоодох чадваргүй үедээ ын хөдлөх бүрэлдэхүүн, усан онгоц, агаарын хөлөг жолоодсон”, галт тэрэгний машинч, нисгэгч, усан онгоцны ахмад, аюулгүй байдлыг хангах үүрэг хүлээсэн хүн хөдөлгөөний аюулгүй ажиллагааны дүрэм, журмыг ноцтой зөрчсөн” гэсэн хоёр өөр агуулгатай байна. Үүнд согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис хэрэглэсэн, өвчин, бусад нөхцөл байдлын улмаас өөрийн үйлдлийг удирдан жолоодох чадваргүй үедээ ын хөдлөх бүрэлдэхүүн, усан онгоц, агаарын хөлөг жолоодсон... үйлдэлд хэн ч хамаагүй энэ гэмт хэргийн субъект болох ба нөгөө агуулга нь галт тэрэгний машинч, нисгэгч, усан онгоцны ахмад, аюулгүй байдлыг хангах үүрэг хүлээсэн хүн буюу тусгай субъект хөдөлгөөний аюулгүй ажиллагааны дүрэм, журмыг ноцтой зөрчсөн бол... гэмт хэрэгт тооцохоор хуульчилсан байна

*******, ******* нар нь галт тэрэгний машинч, туслах машинчийн ажил үүргийг гүйцэтгэж байхдаа хөдөлгөөний аюулгүй ажиллагааны дүрэм, журмыг ноцтой зөрчсөн болох нь хэрэгт авагдсан баримтуудаар тогтоогдсон атал шийтгэх тогтоолд шүүгдэгч нарыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 7.3 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт заасан “Төмөр ын, агаарын, усан ын тээврийн ба хөдөлгөөний, ашиглалтын аюулгүй байдлын журмыг сахин хангуулах үүрэг бүхий хүн үүргээ зохих ёсоор биелүүлээгүй..” гэмт хэрэгт буюу субъектийн д бусдыг ын, агаарын, усан ын тээврийн ба хөдөлгөөний, ашиглалтын аюулгүй байдлын журмыг сахин хангуулах үүрэг бүхий хүн гэсэн заалтаар зүйлчилсэн нь Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн гэж үзэхээр байна. Иймд шийтгэх тогтоолд өөрчлөлт оруулахаар дээд шатны прокурорын эсэргүүцэл бичив... гэжээ.

Давж заалдах шатны шүүх хуралдаанд оролцсон прокурор ******* дүгнэлтдээ:

Анхан шатны шүүх хууль зүйн д дүгнэлт хийхдээ Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 7. дугаар зүйлийн дэх хэсэгт согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис хэрэглэсэн, өвчин, бусад нөхцөл байдлын улмаас өөрийн үйлдлийг удирдан жолоодох чадваргүй үедээ ын хөдлөх бүрэлдэхүүн, усан онгоц, агаарын хөлөг жолоодсон; галт тэрэгний машинч, нисгэгч, усан онгоцны ахмад, аюулгүй байдлыг хангах үүрэг хүлээсэн хүн хөдөлгөөний аюулгүй ажиллагааны дүрэм, журмыг ноцтой зөрчсөнөөс хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол учирсан, хүний амь нас хохирсон, бусдын эд хөрөнгөд их хэмжээний хохирол учирсан бол гэмт хэрэгт тооцохоор зүйлчилсэн байна гэж дүгнээд шүүгдэгч *******, ******* нар нь 04 оны 0 дугаар сарын 08-ны өдөр ажил үүргээ хэвийн гүйцэтгэж байсан. Согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис хэрэглэсэн, өвчин, бусад нөхцөл байдлын улмаас өөрийн үйлдлийг удирдан жолоодох чадваргүй үедээ ын хөдлөх бүрэлдэхүүнд ажилласан гэх нөхцөл байдал тогтоогдохгүй байх тул шүүгдэгч нарт холбогдох хэргийн зүйлчлэлийг өөрчлөн Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 7. дугаар зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар зүйлчлэх нь зүйтэй байна гэх хууль зүйн дүгнэлтийг хийсэн. Шүүгдэгч нар нь хөдөлгөөний аюулгүй байдлын дүрэм журмыг ноцтой зөрчсөн үйлдлийг шинжээчийн дүгнэлтээр давхар нотлогдож байдаг. Эрүүгийн хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.9 зүйлийн .4 дэх хэсэгт зааснаар давж заалдах шатны шүүх хэргийн зүйлчлэл, ялыг хүндрүүлэхгүйгээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулах эрх хэмжээ нь байдаг учраас шийтгэх тогтоолд өөрчлөлт оруулж өгнө үү гэв.

Давж заалдах шатны шүүх хуралдаанд оролцсон шүүгдэгч *******гийн өмгөөлөгч ******* саналдаа:

Шүүгдэгч нарын д хэргийн зүйлчлэл болон гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч ирсэн. Эрүүгийн хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.9 зүйлийн .4 дэх хэсэгт зааснаар хэргийн зүйлчлэл, ялыг хүндрүүлэхгүйгээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж болно гэсэн заалтын дагуу шийдвэрлэж өгнө үү. Прокурорын эсэргүүцлийн д тусгайлсан санал байхгүй гэв.

Давж заалдах шатны шүүх хуралдаанд оролцсон шүүгдэгч *******:

Саналгүй гэв.

Давж заалдах шатны шүүх хуралдаанд оролцсон шүүгдэгч *******:

Саналгүй гэв.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39. дүгээр зүйлийн .,  3 дахь хэсгүүдэд зааснаар давж заалдах шатны шүүх дээд шатны прокурорын эсэргүүцлийг хянан шийдвэрлэхдээ тухайн хэргийн мөрдөн шалгах, прокурорын хяналт болон анхан шатны шүүхийн бүх ажиллагаа, шийдвэрийг хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудад үндэслэн хянан үзэж, шүүгдэгч *******, ******* нарт холбогдох шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгон шийдвэрлэлээ.

. Гэхдээ мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 6. дугаар зүйлд заасан “Нотолбол зохих байдал”-ыг хангалттай шалган тодруулсан, хэргийн үйл баримтын талаар тогтоосон нотлох баримтуудыг цуглуулж бэхжүүлэхдээ хэргийн оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрхийг хязгаарлаагүй, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл журмыг зөрчиж нотлох баримт цуглуулан, бэхжүүлсэн гэж үзэх үндэслэлгүй байна.

3. Нийслэлийн Тээврийн Прокурорын газрын хяналтын прокурор П.Итгэл нь 04 оны 07 сарын 3-ний өдрийн 478 дугаар яллах дүгнэлтдээ:

-шүүгдэгч *******г 04 оны 0 сарын 08-ны өдрийн 8 цаг 38 минутын орчим Дарханаас Замын-Үүд чиглэлийн ачааны 340 дугаар галт тэргийг Дархан татах хэсгийн машинчаар жолоодож Дархан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг дэвсгэрт байрлах ын өртөөний гарах дохион дээр өртөөний дүгээр аар орж ирэхдээ Зам, тээврийн хөгжлийн сайдын 00 оны А/54 дугаар тушаалын хоёрдугаар хавсралт "Төмөр ын дохиолол, холбооны журам"-ын .4-т "Энэхүү журмаар тодорхойлсон дохио, тэмдгийн заалтыг ын тээвэрлэлтийн үйл ажиллагаанд оролцогч бүр заавал дагаж мөрдөнө", 3.-т "Гэрлэн дохио, семафорыг байнгын дохионд хамааруулж зориулалтаар нь дараах байдлаар ангилна. Оруулах-Өртөөг хоорондын аас зааглах, галт тэргийг өртөө руу орохыг зөвшөөрөх буюу хориглох; Гаргах-Өртөөнөөс галт тэрэг хоорондын д явуулахыг зөвшөөрөх буюу хориглох", 3.8-д "Оруулах гэрлэн дохио дараах дохиог өгнө: Нэг шар гэрэл-Галт тэрэг гол аар зогсоход бэлэн явж өртөөнд орохыг зөвшөөрнө, дараагийн гэрлэн дохио хаалттай", 3.0.-д "хагас автомат хориглолоор тоноглогдсон хэсэгт гаргах гэрлэн дохио дараах дохиог өгнө: Нэг улаан гэрэл-зогс! Дохио өнгөрөхийг хориглоно" гэж заасныг зөрчсөний улмаас аас Сүхбаатар чиглэлийн ачааны 59 дугаар галт тэрэг өртөөний дугаар дээр зогсож байхад нь уг галт тэрэгний 7., 8 дугаар тавцант вагоны хажуу талаас нь мөргөж аас гаргасны улмаас т 7.350.35 төгрөгийн буюу их хэмжээний хохирол учруулсан гэж,

-шүүгдэгч *******г 04 оны 0 сарын 08-ны өдрийн 8 цаг 38 минутын орчим Дарханаас Замын-Үүд чиглэлийн ачааны 340 дугаар галт тэргийг Дархан татах хэсгийн туслах машинчаар ажиллаж Дархан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг дэвсгэрт байрлах ын өртөөний гарах дохион дээр өртөөний дүгээр аар орж ирэхэд өртөөний Ч оруулах дохио нэг шар гэрэл асаж байхад машинчид “нэг шар” гэж хэлсэн ч машинч хурд бууруулах дохионы заалтыг давталцаагүйд хяналт тавьж, дахин давталцаагүй, машинч оруулах Ч дохиог 60 км/ц хурдтай өнгөрөхөд албаны тоормос хийж хурд бууруулах шаардлага тавиагүй, давтах ПЧ дохио харанхуй байхад Ч гаргах дохио хаалттай байгааг мэдэж машинчид хурд бууруулах, зогсох шаардлага тавиагүйгээс машинч Ч дохионы "улаан" заалтын 378 метрийн өмнө яаралтай тоормос хийж, дохио өнгөрч, сумын бэлчирт зогсож байсан хөдлөх бүрэлдэхүүнийг мөргөж их хэмжээний хохирол учруулсан нь Зам, тээврийн хөгжлийн сайдын 00 оны А/53 дугаар тушаалын нэгдүгээр хавсралт: Төмөр ын техник ашиглалтын журмын 7..3-т "галт тэрэг жолоодож яваа машинч, туслах машинч нь дараах үүргийг чанд биелүүлнэ: чөлөөтэй эсэх, дохио, дохионы зааг болон тэмдгийг ажиглаж, тэдгээрийн шаардлагыг биелүүлж гэрлэн дохио, семафороор өгч байгаа дохио галт тэрэгний бригад, өртөө, ын ажилтнаас өгөх зогсоох, хурд бууруулах дохиог ажиглаж бие биедээ давталцаж байх; д: өртөөнд орох болон өнгөрөхдөө өгөгдөж байгаа дохиог ажиглаж, нал зөв, чөлөөтэй болохыг хянаж, өртөөний ажилтны өгөх дохио, зэргэлдээ аар хийгдэж байгаа галт тэрэгний болон сэлгээний хөдөлгөөнийг ажиглаж, хөдөлгөөний аюулгүй байдалд эрсдэл учруулж болох бусад тохиолдолд зогсоох арга хэмжээг нэн даруй авч байх; е: өртөөнд галт тэргийг зогсоох шаардлагатай үед хүлээн авах ын гаргах гэрлэн дохиог /гаргах гэрлэн дохио байхгүй бол хязгаарын шон/ өнгөрүүлэхгүйгээр галт тэргийг зогсоох", 7..5-д "д явах үед зүтгүүрийн бригад дараах үйлдлийг гаргахгүй ажиллах шаардлагатай: а.энэхүү журам, суурь бүтэц эзэмшигчийн тушаал, шийдвэр, олгогдсон анхаарамж, дохионы заалтаар өнгөрөх тогтоосон хурдыг хэтрүүлэх” гэж заасныг тус тус зөрчиж хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүйн улмаас аас Сүхбаатар чиглэлийн ачааны 59 дугаар галт тэрэг өртөөний дугаар дээр зогсож байхад нь уг галт тэрэгний 7., 8 дугаар тавцант вагоны хажуу талаас нь мөргөж аас гаргасны улмаас т 7.350.35 төгрөгийн буюу их хэмжээний хохирол учруулсан гэх гэмт хэрэгт тус тус холбогдуулан “Төмөр ын хөдлөх бүрэлдэхүүн, усан онгоц, агаарын хөлгийн хөдөлгөөнд аюул учруулах” буюу Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 7. дугаар зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар тус тус зүйлчлэн яллах дүгнэлт үйлдэж, хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн.

4.Анхан шатны шүүх хэргийг хүлээн авч, шүүх хуралдаанаар хянан хэлэлцээд, шүүгдэгч нар нь ажил үүргээ хэвийн гүйцэтгэж байсан, согтууруулах ундаа,  мансууруулах бодис хэрэглэсэн, өвчин, бусад нөхцөл байдлын улмаас өөрийн үйлдлийг удирдан жолоодох чадваргүй үедээ ын хөдлөх бүрэлдэхүүнд ажилласан гэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй, харин “ ын, агаарын, усан ын тээврийн хөдөлгөөний ба ашиглалтын аюулгүй байдлын журам зөрчих” гэмт хэрэг үйлдсэн гэж дүгнээд, хэргийн зүйлчлэлийг өөрчлөх талаар улсын яллагчийн гэм буруугийн талаар гаргасан дүгнэлт, хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч О.Баясгалангийн гаргасан санал зэргийг харгалзан прокуророос Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 7. дугаар зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлснийг өөрчилж, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 7.3 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар зүйлчилж, шүүгдэгч нарыг гэм буруутайд тооцож шийдвэрлэсэн нь хууль зүйн үндэслэлгүй болжээ. 

5.Анхан шатны шүүх хэргийг шийдвэрлэхдээ Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулиар тодорхойлсон журам, зарчим, шаардлагыг хэрхэн хангаж биелүүлсэн, шүүхийн шийдвэр нь хууль ёсны ба үндэслэлтэй эсэхийг заавал хянах үүргийг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулиар давж заалдах шатны шүүхэд хүлээлгэсэн.

Иймд давж заалдах шатны шүүх хууль хэрэглээ, хуулиар тодорхойлсон хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчсөн эсэх, хэргийн үйл баримтыг зөв тогтоосон эсэх, Эрүүгийн хуулийг зөв хэрэглэсэн болон эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн эсэх талаар эрх зүйн дүгнэлт хийх үүргээ хэрэгжүүлдэг.

6.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.5 дугаар зүйлийн .д зааснаар шүүхийн тогтоолд заасан үндэслэл нь хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн бол шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгох, эсхүл өөрчлөх үндэслэл болдог.

7.Хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудыг шинжлэн судлахад шүүгдэгч ******* нь 04 оны 0 сарын 08-ны өдрийн 8 цаг 38 минутын орчим Дарханаас Замын-Үүд чиглэлийн ачааны 340 дугаар галт тэргийг Дархан татах хэсгийн машинчаар жолоодож Дархан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг дэвсгэрт байрлах ын өртөөний гарах дохион дээр өртөөний дүгээр аар орж ирэхдээ хөдөлгөөний аюулгүй ажиллагааны дүрэм, журмыг ноцтой зөрчсөний улмаас аас Сүхбаатар чиглэлийн ачааны 59 дугаар галт тэрэг өртөөний дугаар дээр зогсож байхад нь уг галт тэрэгний 7., 8 дугаар тавцант вагоны хажуу талаас нь мөргөж аас гаргасны улмаас т 7.350.35 төгрөгийн буюу их хэмжээний хохирол учруулсан,

-мөн шүүгдэгч ******* нь дээрх галт тэргийг машинч ******* жолоодож явахад хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангуулах үүрэг хүлээж түүний туслах машинчаар ажиллаж явахдаа Дархан-Уул аймгийн Хонгор сумын нутаг дэвсгэрт байрлах ын өртөөний гарах дохион дээр өртөөний дүгээр аар орж ирэхдээ машинчид “нэг шар” гэж хэлсэн ч машинч хурд бууруулах дохионы заалтыг давталцаагүйд хяналт тавьж, дахин давталцаагүй, машинч оруулах Ч дохиог 60 км/ц хурдтай өнгөрөхөд албаны тоормос хийж, хурд бууруулах, зогсох шаардлага тавиагүй, хөдөлгөөний аюулгүй ажиллагааны дүрэм, журамд заасан өөрийн хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй ноцтой зөрчсөний улмаас аас Сүхбаатар чиглэлийн ачааны 59 дугаар галт тэрэг өртөөний дугаар дээр зогсож байхад нь уг галт тэрэгний 7., 8 дугаар тавцант вагоны хажуу талаас нь мөргөж аас гаргасны улмаас т 7.350.35 төгрөгийн буюу их хэмжээний хохирол учруулахад хүргэж “Төмөр ын хөдлөх бүрэлдэхүүн, усан онгоц, агаарын хөлгийн хөдөлгөөнд аюул учруулах” буюу Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 7. дугаар зүйлийн дэх хэсэгт заасан ... галт тэрэгний машинч, нисгэгч, усан онгоцны ахмад, аюулгүй байдлыг хангах үүрэг хүлээсэн хүн хөдөлгөөний аюулгүй ажиллагааны дүрэм, журмыг ноцтой зөрчсөнөөс бусдын эд хөрөнгөд их хэмжээний хохирол учруулсан гэмт хэргийн үйл баримт нь мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад цугларсан тухайн хэрэгт хамааралтай, ач холбогдол бүхий бичгийн нотлох баримтуудаар хангалттай нотлогдон тогтоогдсон байна.

8.Прокурор яллах дүгнэлтдээ шүүгдэгч нарын үйлдлийг зөв зүйлчилж ирүүлсэн байх ба анхан шатны шүүх хэргийг хянан шийдвэрлэхдээ Эрүүгийн хуулийг үндсэн агуулгаас нь өөрөөр ойлгон, буруу тайлбарлан хэрэглэж, хэргийн зүйлчлэлийг өөрчилж шийдвэрлэсэн нь үндэслэлгүй гэж үзнэ.

Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 7. дугаар зүйлийн дэх хэсэгт “Согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис хэрэглэсэн өвчин, бусад нөхцөл байдлын улмаас өөрийн үйлдлийг удирдан жолоодох чадваргүй үедээ ын хөдлөх бүрэлдэхүүн, усан онгоц, агаарын хөлөг жолоодсон, галт тэрэгний машинч, нисгэгч, усан онгоцны ахмад, аюулгүй байдлыг хангах үүрэг хүлээсэн хүн хөдөлгөөний аюулгүй ажиллагааны дүрэм, журмыг ноцтой зөрчсөнөөс хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол учирсан, хүний амь нас хохирсон, бусдын эд хөрөнгөд их хэмжээний хохирол учирсан бол...” гэмт хэрэгт тооцохоор хуульчилсан.

Энэхүү хуулийн зохицуулалтаас харахад уг гэмт хэргийн үйлдлийн нэг шинж нь “Согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис хэрэглэсэн, өвчин, бусад нөхцөл байдлын улмаас өөрийн үйлдлийг удирдан жолоодох чадваргүй үедээ ын хөдлөх бүрэлдэхүүн, усан онгоц, агаарын хөлөг жолоодсон” байх, нөгөөтэйгүүр “галт тэрэгний машинч, нисгэгч, усан онгоцны ахмад, аюулгүй байдлыг хангах үүрэг хүлээсэн хүн хөдөлгөөний аюулгүй ажиллагааны дүрэм, журмыг ноцтой зөрчсөнөөс хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол учирсан, хүний амь нас хохирсон, бусдын эд хөрөнгөд их хэмжээний хохирол учирсан” бол гэсэн хоёр өөр агуулгатай гэж ойлгоно.

Өөрөөр хэлбэл: согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис хэрэглэсэн, өвчин, бусад нөхцөл байдлын улмаас өөрийн үйлдлийг удирдан жолоодох чадваргүй үедээ ын хөдлөх бүрэлдэхүүн, усан онгоц, агаарын хөлөг жолоодсон... тохиолдолд ямар ч хүн энэ гэмт хэргийн субъект болох бөгөөд харин нөгөө агуулга нь галт тэрэгний машинч, нисгэгч, усан онгоцны ахмад, аюулгүй байдлыг хангах үүрэг хүлээсэн хүн хөдөлгөөний аюулгүй ажиллагааны дүрэм, журмыг ноцтой зөрчсөнөөс бусдын эрүүл мэндэд хүнд хохирол, эд хөрөнгөд их хэмжээний хохирол учруулсан, хүний амь нас хохирсон... гэж энэ зүйлд заасан гэмт хэрэгт хамаарах субъектийг тодорхой нэрлэн заасан агуулгатай байна.

9.Иймд шүүгдэгч *******, ******* нар нь галт тэрэгний машинч, туслах машинчийн ажил үүргийг гүйцэтгэж байхдаа хөдөлгөөний аюулгүй ажиллагааны дүрэм, журмыг ноцтой зөрчсөний улмаас бусдын эд хөрөнгөд их хэмжээний хохирол учруулсан гэмт хэрэг үйлджээ гэж үзнэ.

0.Харин Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 7.3 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт заасан “Төмөр ын, агаарын, усан ын тээврийн ба хөдөлгөөний, ашиглалтын аюулгүй байдлын журмыг сахин хангуулах үүрэг бүхий хүн үүргээ зохих ёсоор биелүүлээгүй..” гэмт хэрэгт бусдыг ын, агаарын, усан ын тээврийн ба хөдөлгөөний, ашиглалтын аюулгүй байдлын журмыг сахин хангуулах үүрэг бүхий хүн гэсэн агуулгаар хууль тогтоогч субъектийн д ялгаж зааглаж тогтоосон тул анхан шатны шүүх шүүгдэгч нарын үйлдлийг энэ зүйл, хэсгээр зүйлчилсэн нь буруу байна.

.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.9 дүгээр зүйлийн .4 дэх хэсэгт давж заалдах шатны шүүх хэргийг хянан хэлэлцээд хэргийн зүйлчлэл, ялыг хүндрүүлэхгүйгээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулах шийдвэр гаргах эрхтэй талаар заасан.

Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 7. дугаар зүйлийн дэх хэсэг болон Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 7.3 дугаар зүйлийн дэх хэсгийн аль алинд нь оногдуулах ялын төрөл, хэмжээ санкц ямар ч зөрүүгүй, яг адилхан, хоёулаа Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .6 дугаар зүйлийн .т зааснаар хөнгөн гэмт хэргийн ангилалд хамаарах боловч Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 7. дугаар зүйлийн дэх хэсэгт заасан гэмт хэргийн үйлдлийн объектив талын шинж болох ...дүрэм, журмыг ноцтой зөрчсөн.... гэх шинж нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 7.3 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт заасан шинжээс илүү хүндэрсэн агуулгатай байх тул шүүгдэгчид оногдуулах ял шийтгэлийн д урьдахаас хүндэрч оногдуулж болзошгүй нөхцөл байдалтай байна.

.Иймд давж заалдах шатны шүүх шүүгдэгчийн эрх зүйн байдлыг дордуулж хүндрүүлэн ял шийтгэл оногдуулах эрхгүй, шийтгэх тогтоолд өөрчлөлт оруулах боломжгүй тул Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.5 дугаар зүйлийн дэх хэсгийн ..т заасан ...Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн... үндэслэлээр шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож шийдвэрлэв.  

3.Давж заалдах шатны шүүх хуралдаанаас дээд шатны прокурорын бичсэн эсэргүүцлийн зарим хэсэг болох... анхан шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн...гэсэн үндэслэлийг хүлээн авч, харин шийтгэх тогтоолд өөрчлөлт оруулах талаар бичсэн хэсгийг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй гэж дүгнэлээ.  

 Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.5 дугаар зүйлийн дэх хэсгийн .., 39.9 дүгээр зүйлийн .т заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

           .Дархан-Уул аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн 05 оны 0 дугаар сарын -ний өдрийн 05/ШЦТ/0 дугаар шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож, дээд шатны прокурорын эсэргүүцлийн зарим хэсгийг хүлээн авсугай.

. Хэргийг анхан шатны шүүхээр хэлэлцтэл шүүгдэгч *******, ******* нарт урьд  хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээ авсныг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

3. Шүүхийн хууль хэрэглээний зөрүүг арилгах, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн, хуулийг Улсын дээд шүүхийн тогтоол, тайлбараас өөрөөр хэрэглэсэн, эрх зүйн шинэ ойлголт, эсхүл хууль хэрэглээг тогтооход зарчмын д нийтлэг ач холбогдолтой гэж үзвэл энэхүү магадлалыг гардуулсан, эсхүл хүргүүлснээс хойш 4 хоногийн дотор хэргийн оролцогч хяналтын журмаар гомдол гаргах, прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

 

  

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                 Б.МАНЛАЙБААТАР

           ШҮҮГЧ                                                        З.ТӨМӨРХҮҮ

ЕРӨНХИЙ ШҮҮГЧ                                      Ц.АМАРЖАРГАЛ