2025       04        15                                            2025/ДШМ/14

 

*******, *******, *******

нарт холбогдох эрүүгийн хэргийн тухай

 

Ховд аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдааныг шүүхийн шүүгч М.Нямбаяр даргалж, шүүгч Ж.Отгонхишиг, Ерөнхий шүүгч Н.Туяа нарын бүрэлдэхүүнтэй шүүхийн хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанд прокурор Б.Хосбаяр, шүүгдэгч *******, түүний өмгөөлөгч Д.Эрдэнэцэцэг, шүүгдэгч *******ын өмгөөлөгч Н.Очирбат болон шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Р.Лхагвасүрэн нарыг оролцуулан,

Ховд аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн шүүгч Х.Тасхын даргалж хийсэн шүүх хуралдааны 2025 оны 01 дүгээр сарын 07-ны өдрийн 2025/ШЦТ/15 дугаар шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч шүүгдэгч *******ын давж заалдах гомдлыг үндэслэн шүүгдэгч *******, *******, ******* нарт холбогдох эрүүгийн 2436000420064 дугаартай хэргийг 2025 оны 03 дугаар сарын 19-ний өдөр хүлээн авч Ерөнхий шүүгч Н.Туяагийн илтгэснээр хянан хэлэлцэв.

1. Монгол Улсын иргэн, 1984 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдөр Ховд аймгийн ******* суманд төрсөн, 39 настай, тэй, дээд боловсролтой багш мэргэжилтэй, эрхэлсэн ажилгүй, ам бүл 6, эхнэр, 4 хүүхдийн хамт амьдардаг, Ховд аймгийн ******* ******* ******* ******* ******* ******* , регистрийн дугаартай Даваатогтох,

Монгол Улсын иргэн, 1975 оны 01 дүгээр сарын 18-ны өдөр Ховд аймгийн суманд төрсөн, 49 настай, бүрэн дунд боловсролтой, малчин, хувиараа Ховд аймагт түүхий эдийн бизнес эрхэлдэг, ам бүл 4, эхнэр 2 хүүхдийн хамт Ховд аймгийн ******* ******* ******* , регистрийн дугаартай, урьд Ховд аймаг дахь сум дундын эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2023 оны 12 дугаар сарын -ны өдрийн 2023/ШЦТ/288 дугаартай шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 21.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар 5,400 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 5,400,000 төгрөгөөр торгох ялаар шийтгүүлж байсан, ын Отгонцагаан.

Монгол Улсын иргэн, 1992 оны дугаар сарын 02-ны өдөр Ховд аймгийн Манхан суманд төрсөн, 32 настай, тэй, дээд боловсролтой, инженер мэргэжилтэй, Ховд дулааны станц төрийн өмчит хувьцаат компанид ашиглалтын инженер ажил эрхэлдэг, ам бүл 5, эхнэр 3 хүүхдийн хамт Ховд аймгийн ******* ******* ******* , ПЖ920219 регистрийн дугаартай. ын Ган-Эрдэнэ. Урьд эрүүгийн хариуцлага хүлээж байгаагүй.

2. Шүүгдэгч ******* нь албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, албан тушаалын эрх мэдлийг албаны эрх ашгийн эсрэг буюу хувийн ашиг сонирхлоо гүйцэлдүүлэх зорилгод ашиглаж, хийх ёсгүй үйлдлийг хийж тус ******* иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын төлөөлөгч шүүгдэгч М. Отгонцагаантай бүлэглэн 2021 онд Орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгөөр хийгдэх ажлын жагсаалтын 3 дахь хэсэгт тусгагдан батлагдсан Ховд аймгийн ******* ******* нутаг дэвсгэрт байх Тт гэх газарт худаг гаргах ажлын тийг " хүч" ХХК-ийн данс руу

2021 оны 09 дүгээр сарын 09-ний өдөр "Ттийн т" гэсэн утгаар 12,000,000 төгрөг шилжүүлснээс таван сая төгрөгийг өөрийн хүргэн П.Ган-Эрдэнийн дансаар дамжуулан *******д амбаар барих нэрээр олгож эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон,

Мөн шүүгдэгч ******* нь өөрийн хамаарал бүхий төрсөн дүүгийнхээ нөхөр болох П.Ган-эрдэнэд " хүч" ХХК-ийн дансаар дамжуулан ажлын т болох арван хоёр сая төгрөгийг олгож эдийн засгийн давуу байдал бий болгож гэрээгээр гүйцэтгэх ёстой ажлыг гэрээгүйгээр гүйцэтгүүлэхээр өгч Орон нутгийн хөгжлийн санд 7,000,000 төгрөгийн хохирол учруулсан,

Шүүгдэгч П.Ган-эрдэнэ нь Ховд аймгийн ******* ******* Засаг даргын Тамгын дарга ******* нь албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, албан тушаалын эрх мэдлийг албаны эрх ашгийн эсрэг буюу хувийн ашиг сонирхлоо гүйцэлдүүлэх зорилгод ашиглаж, хийх ёсгүй үйлдлийг хийж тус ******* Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын төлөөлөгч *******тай бүлэглэн 2021 онд Орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгөөр хийгдэх ажлын жагсаалтын 3 дахь хэсэгт тусгагдан батлагдсан Ховд аймгийн ******* ******* нутаг дэвсгэрт байх Тт гэх газарт худаг гаргах ажлын тийг " хүч” ХХК-ийн данс руу 2021 оны 09 дүгээр сарын 09-ний өдөр "Ттийн т" гэсэн утгаар арван хоёр сая төгрer шилжүүлснээс таван сая төгрөгийг өөрийн хүргэн П.Ган-Эрдэнийн дансаар дамжуулан *******д амбаар барих нэрээр олгож давуу байдал бий болгосон мөн өөрийн хамаарал бүхий төрсөн дүүгийнхээ нөхөр болох П.Ган-эрдэнэд " хүч" ХХК-ийн дансаар дамжуулан ажлын тийг олгож эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон гэх хт үйлдлээрээ бусдыг санаатай гэмт х үйлдэхэд дэмжлэг үзүүлж бүлэглэн, хамтран оролцсон гэмт хт тус тус холбогджээ

3.Ховд аймгийн прокурорын газраас шүүгдэгч *******, *******, ******* нар үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1-д зааснаар тус тус зүйлчлэн яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлжээ.

4. Ховд аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх:

4.1 Шүүгдэгч Даваатогтох, ын Отгонцагаан, ын Ган-Эрдэнэ нарыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан "Эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах" гэмт хэргийг бүлэглэж үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцож,

4.2 Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 1.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус заасныг журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар Даваатогтох, ын Отгонцагаан нарын нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 (хоёр) жилийн хугацаагаар хасаж, 6000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 6,000,000 (зургаан сая) төгрөгөөр торгох ялаар, ын Ган-Эрдэнийн нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 (хоёр) жилийн хугацаагаар хасаж, 5400 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 5,400,000 (таван сая дөрвөн зуун мянга) төгрөгөөр торгох ялаар тус тус шийтгэж,

4.3 Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч *******, ******* нарт оногдуулсан 6000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 6,000,000 төгрөгөөр торгох ял, мөн шүүгдэгч *******д оногдуулсан 5400 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 5,400,000 төгрөгөөр торгох ялыг шүүхийн шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болсон өдрөөс хойш 2 (хоёр) жилийн дотор хэсэгчлэн төлүүлэхээр тогтоож,

4.4 Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 5 дахь хэсэгт зааснаар торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солих учиртайг шүүгдэгч *******, *******, ******* нарт тус тус сануулж,

4.5 Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.7 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч *******, *******, ******* нарт оногдуулсан нийтийн албанд томилогдох эрх хасах нэмэгдэл ялыг торгох ял оногдуулсан үеэс буюу шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болсон үеэс эхлэн тоолж,

4.6 Шүүгдэгч *******, *******, ******* нар нь энэ хэргийн учир цагдан хоригдсон хоноггүй болохыг дурдаж, тэдэнд урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болтол хэвээр үргэлжлүүлж,

4.7 2436000420064 дугаартай эрүүгийн хт эд мөрийн баримтаар хураагдсан эд зүйлгүй, битүүмжлэгдсэн эд хөрөнгөгүй, шүүгдэгч *******, *******, П.Ган- Эрдэнэ нар нь 3,849,677 төгрөгийн хохирлыг төлсөн, энэ шийтгэх тогтоолоор бусдад төлөх хохирол, төлбөргүй, тэднээс гаргуулах х хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдаж,

4.8 Энэхүү шийтгэх тогтоол нь уншиж сонсгосноор хүчин төгөлдөр болох бөгөөд Эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.1 дүгээр зүйлийн 1 мөн хуулийн  38.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус зааснаар шийтгэх тогтоолыг гардан авсан, мөн хуулийн 11.9 дүгээр зүйлд заасны дагуу хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор шүүгдэгч, хохирогч, тэдгээрийн хууль ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгч нар Ховд аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэйг дурдаж шийдвэрлэжээ.

5. Шүүгдэгч ******* түүний өмгөөлөгч Н.Очирбат нар нь давж заалдах гомдол болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1.2-т заасныг хлэх бүрэн боломжтой байсан. ******* нь хохирлоо нөхөн төлсөн бөгөөд гэм буруу дээр маргаан байхгүй. Иймд Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1-д зааснаар 5,400,000 төгрөгөөр торгох бүрэн боломжтой байхад анхан шатны шүүх торгуулийн ялыг өндөр өгсөн тул уг торгуулийн ялыг нь багасгаж өгнө үү гэв.

6. Шүүгдэгч *******, түүний өмгөөлөгч Л.Эрдэнэцэцэг нар нь давж заалдах шатны шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Миний хувьд *******ын давж заалдах шатын шүүхэд хандан гаргасан гомдлыг дэмжиж байна.  Анхан шатын шүүх хуралдаан дээр шүүгдэгчийн хувьд гэм буруутай эсэх дээр маргаагүй, эрүүгийн хуульд заасан хөнгөрүүлэх нөхцөл байдлуудыг хлэх боломжтой юм. Ял шийтгэлийн хувьд 5,400,000 төгрөгөөс эхэлж байгаа учир тухайн шийтгэлийг шүүгдэгчид оногдуулах боломжтой байсан гэж үзэж байна гэв.

7. Давж заалдах шатны шүүх хуралдаанд оролцсон прокурор дүгнэлтдээ: Шүүгдэгч болон өмгөөлөгчийн гаргасан гомдлын хувьд анхан шатны шүүхээс гэмт х үйлдэгдсэн нөхцөл байдал, шүүгдэгчийн хувийн байдал зт үндэслэлтэй нотлох баримтад тулгуурласан зөв дүгнэлт хийсэн. Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль зүйн үндэслэл бүхий гарсан гэж үзэж байгаа учраас анхан шатны шүүхийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 07-ны өдрийн 15 дугаартай шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, шүүгдэгч болон түүний өмгөөлөгчөөс гаргасан гомдлыг хсэхгүй болгох нь зүйтэй байна гэсэн дүгнэлт, саналтай байна гэв.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 1. Давж заалдах шатны шүүх Эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоол хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй болсон эсэхийг шүүгдэгч ******* түүний өмгөөлөгч Н.Очирбат нарын давж заалдах журмаар гаргасан гомдолд дурдсан үндэслэлээр хязгаарлахгүйгээр хэргийн бүх ажиллагаа, шийдвэрийг бүхэлд нь хянаж, шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж шийдвэрлэв.

2.Хэргийн мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад Эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих асуудлуудыг хангалттай шалгаж тодруулсан, хт авагдсан нотлох баримтын хүрээнд хэргийг эцэслэн шийдвэрлэсэн нь үндэслэлтэй, энэ хэргийн үйл баримтыг тогтоох үндэслэл болсон нотлох баримтуудыг цуглуулах бэхжүүлэх үнэлэх талаар мөрдөн байцаалтын болон шүүхийн шатанд Эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг зөрчөөгүй байна.

3.Ховд аймгийн Прокурорын газраас шүүгдэгч *******, ******* нарыг бүлэглэн албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, албан тушаалын эрх мэдлийг албаны эрх ашгийн эсрэг буюу хувийн ашиг сонирхлоо гүйцэлдүүлэх зорилгод ашиглаж, хийх ёсгүй үйлдлийг хийж 2021 онд Орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгөөр хийгдэх  ажлын жагсаалтын 3 дахь хэсэгт тусгагдан батлагдсан Ховд аймгийн ******* ******* нутаг дэвсгэрт Тт гэх газарт худаг гаргах тийг “ хүч” ХХК-ний данс руу 2021 оны 09 дүгээр сарын 09-ний өдөр “Ттийн т” гэсэн утгаар 12.000.000 (арван хоёр сая) шилжүүлснээс 5,000,000 /таван сая/ төгрөгийг өөрийн хүргэн П.Ган-Эрдэний дансаар дамжуулан *******д худаг гэсэн утгаар түүний дансанд шилжүүлж бусдад эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон,

мөн  шүүгдэгч ******* нь өөрийн хамаарал бүхий төрсөн дүүгийнхээ нөхөр  болох *******д “ хүч” ХХК-ний дансаар дамжуулан ажлын т арван хоёр сая төгрөгийг олгож эдийн засгийн давуу байдал бий болгож гэрээгээр гүйцэтгэх ёстой ажлыг гэрээгүйгээр гүйцэтгүүлэхээр өгч Орон нутгийн хөгжлийн санд 7.000.000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт х үйлдсэн гэж Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, мөн хуулийн 3.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар,

 шүүгдэгч  П.Ган-Эрдэнийг  Ховд аймгийн ******* ******* Засаг даргын Тамгын дарга ******* нь албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, албан тушаалын эрх мэдлийг албаны эрх ашгийн эсрэг буюу хувийн ашиг сонирхлоо гүйцэлдүүлэх зорилгод ашиглаж, хийх ёсгүй үйлдлийг хийж  тус ******* Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын төлөөлөгч *******тай бүлэглэн 2021 онд Орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгөөр хийгдэх ажлын жагсаалтын 3 дахь хэсэгт тусгагдан батлагдсан Ховд аймгийн ******* ******* нутаг дэвсгэрт байх Тт гэх газарт худаг гаргах ажлын тийг “ хүч” ХХК-ний данс руу 2021 оны 09 дүгээр сарын 09-ний өдөр “Ттийн т” гэсэн утгаар  12.000.000  (арван хоёр сая) төгрөг шилжүүлснээс таван сая төгрөгийг өөрийн хүргэн П.Ган-Эрдэний дансаар дамжуулан *******д амбаар барих нэрээр олгож давуу байдал бий болгосон мөн өөрийн хамаарал бүхий төрсөн дүүгийнхээ нөхөр болох *******д хүч” ХХК-ний дансаар дамжуулан ажлын тийг олгож эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон гэх хт үйлдлээрээ бусдыг санаатай гэмт х үйлдэхэд дэмжлэг үзүүлж бүлэглэн, хамтран оролцсон гэмт х үйлдсэн гэж  Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, мөн хуулийн 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, мөн хуулийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар тус тус яллах дүгнэлт үйлдэж хэргийг шүүхэд  шилжүүлжээ.

4. Анхан шатны шүүх *******, *******,******* нарт холбогдох хэргийг хянан хэлэлцээд шүүгдэгч нарыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан "Эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах" гэмт хэргийг бүлэглэж үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцож, *******, ******* нарын нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 (хоёр) жилийн хугацаагаар хасаж, 6000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 6,000,000 (зургаан сая) төгрөгөөр торгох ял, П. Ган-Эрдэнийн нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 (хоёр) жилийн хугацаагаар хасаж, 5400 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 5,400,000 (таван сая дөрвөн зуун мянга) төгрөгийн  торгох ял  тус тус  оногдуулсан байна.

5. Шүүгдэгч *******, ******* нар нь бүлэглэн Ховд аймгийн *******  ******* 2021 онд Орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгөөр хийгдэх  ажлын жагсаалтын 3 дахь хэсэгт тусгагдан батлагдсан  тус ******* нутаг дэвсгэрт Тт гэх газарт худаг гаргах тийг “ хүч” ХХК-ний данс руу 2021 оны 09 дүгээр 10-ны өдөр “Ттийн эхний т төрийн Хо ******* ******* орон нутгийн хөгжлийн сан” гэсэн утгаар 12,000,000 /арван хоёр сая/ шилжүүлснээс 5,000,000 /таван сая/ төгрөгийг *******ын хүргэн П.Ган-Эрдэний дансаар дамжуулан *******д худаг гэх нэрээр олгож, албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, албан тушаалын эрх мэдлийг албаны эрх ашгийн эсрэг буюу хувийн ашиг сонирхлоо гүйцэлдүүлэх зорилгод ашиглаж, хийх ёсгүй үйлдлийг хийж бусдад эдийн засгийн  давуу байдал бий болгосон,

Мөн шүүгдэгч ******* нь өөрийн хамаарал бүхий харилцаатай төрсөн дүү Ш.Тогтохдаваагийн нөхөр  П.Ган-эрдэнэд “ хүч” ХХК-ний дансаар дамжуулан ажлын т 12.000.000 (арван хоёр сая) төгрөгийг олгож, гэрээгээр гүйцэтгэх ёстой Ховд аймгийн ******* ******* тт гэх газарт гаргах ажлыг гэрээгүйгээр гүйцэтгүүлэхээр өгч бусдад эдийн засгийн давуу байдал бий болгож, Орон нутгийн хөгжлийн санд 7.000.000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт х үйлдсэн  болох нь х бүртгэлийн х нээх тухай тогтоол (1хх-1х),гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл (хх-4х), Ховд аймаг Санхүүгийн хяналт, Дотоод аудитын албаны 2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдрийн 79 дугаартай албан бичиг, улсын ахлах байцаагчийн 35-02/68 дугаартай “хийж гүйцэтгээгүй ажлын үлдэгдэл төлүүлэх тухай” акт (1хх-5-7х), *******ын улсын байцаагчид хандаж бичсэн мэдэгдэл гэх бичгийн хуулбар (1хх-8х), гэрч Ж.Цэнд-Аюуш, , ,   ******* нарын мэдүүлэг (1хх-14-36х), Ч.Нэргүй, , , нарын мэдүүлэг  (2хх-205-2017х), засвар, амбаар барих ажлын төлөвлөгөө (хх-51,52х),  Үнэлгээний хорооны гишүүнээр ажиллахыг зөвшөөрсөн мэдүүлэг (хх-53х),Орон нутгийн хөгжлийн сангаар 2021 оны төсвийн жилд хжүүлэх хөрөнгө оруулалтын төсөл, арга хэмжээний жагсаалт (хх-55-57х), ******* ******* Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын хуралдааны тогтоол, тэмдэглэл (хх-59-72х), Ховд аймгийн ******* ******* Засаг даргын 2013 оны Б/19, 2020 оны А/74 дугаартай захирамжууд (хх-87-88х), албан тушаалын тодорхойлолт (хх-89-95х) з,

 шүүгдэгч  *******  нь  Ховд аймгийн ******* ******* Засаг даргын Тамгын дарга *******ын албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, албан тушаалын эрх мэдлийг албаны эрх ашгийн эсрэг буюу хувийн ашиг сонирхлоо гүйцэлдүүлэх зорилгод ашиглаж, хийх ёсгүй үйлдлийг хийж  тус ******* Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын төлөөлөгч *******тай бүлэглэн 2021 онд Орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгөөр хийгдэх ажлын жагсаалтын 3 дахь хэсэгт тусгагдан батлагдсан Ховд аймгийн ******* ******* нутаг дэвсгэрт байх Тт гэх газарт худаг гаргах ажлын тийг  “ хүч” ХХК-ний данс руу   2021 оны 09 дүгээр сарын  10-ны өдөр “Ттийн эхний т” гэсэн утгаар 12.000.000  (арван хоёр сая) төгрөгийг төрийн сан Хо ******* орон нутгийн хөгжлийн сан гэх гүйлгээгээр  шилжүүлсэн бөгөөд улмаар 5.000.000 (таван сая) төгрөгийг өөрийн дансаар дамжуулан “худаг” гэсэн утгаар гүйлгээ хийж *******д олгож, эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон гэмт хт үйлдлээрээ бусдыг санаатай гэмт х үйлдэхэд дэмжлэг үзүүлж бүлэглэн, хамтран оролцсон гэмт х үйлдсэн болох нь “ хүч” ХХК-ний данс руу  2021 оны 09 дүгээр сарын 10-ны өдөр “төрийн сан Хо ******* орон нутгийн хөгжлийн сан” гэж гүйлгээ хийсэн дансны хуулга, мөн өдөр “ хүч” ХХК-ниас П.Ган-эрдэний данс руу уг мөнгийг шилжүүлсэн Хаан банкны харилцах дансны харилцагчийн хуулга, 2021 оны 09 дүгээр сарын 14-ний өдөр 5.000.000 (таван сая) төгрөгийг *******ы дансанд “худаг” гэсэн хутгаар шилжүүлсэн  П.Ган-эрдэнэ, ******* нарын депозит дансны дэлгэрэнгүй хуулга (1хх-99,104,147-150х)  ажил гүйцэтгэх гэрээний хуулбар (2хх-212-214х) “ хүч” ХХК-ний улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар (2хх-220х), гэрч нарын мэдүүлэг з хт хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн нотлох баримтуудаар нотлогдон тогтоогджээ.

6. Шүүгдэгч ******* болон түүний өмгөөлөгч Н.Очирбат нар шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч “...Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1-д зааснаар намайг 5,400,000 төгрөгөөр торгох боломжтой байсан. Би анх удаа гэмт хт холбогдсон болох нь 2-р хавтаст хт авагдсан эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудсаар тогтоогдож байгаа. Миний зүгээс 2023.12.04-ний өдөр 2,000,000 төгрөгийн хохирлыг, 2024.03.11-ний өдөр 349,677 төгрөгийн хохирол, 2624.01.10-ны өдөр 1,500,000 төгрөгийн хохирлыг нөхөн төлсөн. Иймд дээр дурдсан үндэслэлүүдийг харгалзан үзэж   шийтгэх тогтоолд өөрчлөлт оруулж, шүүгдэгч ******* намайг 5,400,000 төгрөгөөр торгож өгнө үү.” гэсэн гомдлыг давж заалдах журмаар гаргажээ.

6.1 Хт авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн нотлох баримтуудаар   Ховд аймгийн ******* ******* иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2021 оны 4 дүгээр сарын хуралдааны 4/03 дугаар тогтоолоор 2021 онд тус суманд Орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгөөр хжүүлэх төсөл, арга хэмжээний жагсаалтыг баталсан байх бөгөөд уг жагсаалтын 2.3-д “Тт” гэх газарт худаг” гаргах 15,000,000 /арван тав/ төгрөгийн төсөвт өртөг бүхий ажлыг хийхээр тусгажээ. Тус ******* Засаг даргын Тамгын газраас худаг гаргах үйл ажиллагаа явуулдаг аж ахуйн нэгж байгууллагуудаас ямар нэгэн үнийн санал аваагүй байна.

Өөрөөр хэлбэл дээрх худаг гаргах ажлыг хийж гүйцэтгүүлэх талаар тухайн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллагууд  хооронд тендер зарлаж шалгаруулалт хийгээгүй атлаа тус ******* Тамгын дарга ******* захиалагч талыг төлөөлж, цооног өрөмдөх, худаг гаргах эрх бүхий тусгай зөвшөөрөлгүй “ хүч” ХХК-тай 2021 оны 9 дүгээр сарын 7-ны өдөр 03 дугаартай “Ажил гүйцэтгэх гэрээ”-г байгуулж, (1хх-212-214х) Орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгөөс 12,000,000 төгрөгийг тус компанийн Төрийн банк дахь 1001004660 дансанд “ Ттийн эхний санхжүүжилт төрийн сан Хо ******* орон нутгийн хөгжлийн сан” гэх гүйлгээгээр шилжүүлэг хийсэн байна. (1хх-99х) 

 “ хүч” ХХК нь 2021 оны 9 дүгээр сарын 10-ны өдөр Ш. Даваатогтохын төрсөн дүү Ш.Тогтохдаваагийн нөхөр П.Ган-Эрдэнийн Хаан банк дахь 5848101000 данс руу 12,000,000 төгрөгийг шилжүүлсэн байх бөгөөд ******* нь 2021 оны 9 дүгээр сарын 14-ний өдөр Ховд аймгийн ******* ******* иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын төлөөлөгч М-Отгонцагааны дансанд “худаг” гэх утгатай гүйлгээгээр 5,000,000 төгрөгийг шилжүүлсэн үйл баримт тогтоогдож байна. (1хх-105х) 

6.2.Эрүүгийн хуулийн 22.1 дүгээр зүйлд “Эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах” гэмт хэргийн шинжийг “Нийтийн албан тушаалтан албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, эсхүл зориуд хжүүлэхгүй байж өөртөө, эсхүл бусдад давуу байдал бий болгосон үйлдэл, эс үйлдэхүй” гэж хуульчилж, тус зүйлийн тайлбар хэсэгт “урвуулан ашиглах” гэдгийг албан үүрэг, албан тушаал, албан тушаалын байдлын эрх мэдлээ албаны эрх ашгийн эсрэг, эсхүл хувийн ашиг сонирхлоо гүйцэлдүүлэх зорилгод ашиглаж хийх ёстой үйлдлийг хийхгүй байх, хийх ёсгүй үйлдэл хийх, эрх мэдлээ хэтрүүлэхийг ойлгоно.” гэж хуульчлан тодорхойлжээ.

Эрүүгийн хуулийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Хоёр, түүнээс олон хүн гэмт х үйлдэхэд санаатай нэгдсэнийг гэмт хт хамтран оролцох гэнэ”, мөн хуулийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Гэмт хэргийг хоёр, түүнээс олон хүн санаатай нэгдэж үйлдсэн бол бүлэглэн гүйцэтгэх гэнэ” гэж тодорхойлсон. Гэмт хт хамтран оролцож байгаа этгээд нь гэмт ажиллагааны үр дүнд нийтлэг хор уршиг бий болохыг урьдаас мэдэж байдаг, хор уршиг учруулахыг шууд санаатай хүсч үйлддэг онцлогтой. Гэмт хт хамтран оролцсон, бүлэглэн гүйцэтгэсэн этгээдүүдийн үйлдсэн гэмт хэргийн хувьд хэн нэгнийх нь гүйцэтгэсэн үүрэг дутагдсан тохиолдолд гэмт х туйлдаа хүрэхээргүй байгаа нь тэднийг нэг гэмт хэргийг хамтран үйлдсэнд тооцох хууль зүйн үндэслэл болдог.

6.3.Шүүгдэгч  ******* нь өөрийн болон бусдын ашиг сонирхлыг гүйцэлдүүлэх зорилгоор Ховд аймгийн ******* ******* Тамгын даргаар ажиллаж байхдаа Засаг даргын Тамгын даргын бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хууль, Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хууль, Авилгын эсрэг хуулийг тус тус зөрчиж, өөртөө болон бусдад эдийн ашигтай, давуу  байдал бий болгосон үйлдэл нь эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах гэмт хэргийн “албан тушаалын эрх мэдлээ албаны эрх ашгийн эсрэг ашиглаж, хийх ёсгүй үйлдлийг хийсэн” шинжийг агуулсан гэж үзнэ.

Шүүгдэгч ******* нь Ховд аймгийн ******* ******* Иргэдийн Төлөөлөгчдийн хувьд өөрийн сонгогдсон  “ ”   “Тт” гэх газарт худаг гаргах асуудлыг  тус ******* Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлаар оруулж батлуулж, уг ажлыг хийж гүйцэтгэх төсөвт хөрөнгө  12.000.000  (арван хоёр сая)  төгрөгөөс  шүүгдэгч *******ын төрсөн дүүгийн нөхөр П.Ган-Эрдэний дансаар дамжуулан өөрийн дансанд  5.000.000 (таван сая) төрөг шилжүүлэн авсан үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн 22.1 дүгээр зүйлийн зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэргийн  шинжтэй байна.

Шүүгдэгч ******* нь хувийн ашиг сонирхлоо гүйцэлдүүлэх  зорилгоор нийтийн албан тушаалтан *******ыг эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах гэмт хэргийг үйлдэхэд “ хүч” ХХК-ийн  удирдах  албан тушаалтнаар дээрх “Ажил гүйцэтгэх” гэрээнд гарын үсэг зурж, улмаар тийг өөрийн дансаар хүлээн авч, шүүгдэгч *******д  дамжуулах зэргээр дэмжлэг үзүүлсэн, түүний үйлдэл оролцоогүйгээр дээрх гэмт х туйлдаа хүрэхээргүй байгаа нь түүнийг гэмт хт хамжигчаар хамтран оролцсон гэж үзэх үндэслэлтэй байна.“Эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах” гэмт хт хамжигчаар хамтран оролцсон этгээдийн хувьд заавал гүйцэтгэгчийн нэгэн адил нийтийн албан тушаалтан байхыг шаардахгүй юм.

7.Прокуророос шүүхэд ирүүлсэн хэргийн зүйлчлэл зөв, анхан шатны шүүх   шүүхэд ирүүлсэн хэргийн хүрээнд хт авагдсан баримтуудыг тухайн хт хамааралтай ач холбогдолтой талаас үнэлж, шүүгдэгч  *******, *******, *******  нарт  Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх  хэсэгт заасан ял шийтгэл оногдуулсан  ял нь шүүгдэгч нарын үйлдсэн хэргийн гэмт хэргийн хувьд хөнгөдсөн байх боловч энэ үндэслэлээр шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгох шаардлагагүй гэж шүүх бүрэлдэхүүн  үзлээ.

8.Иймд шүүгдэгч *******од анхан шатны шүүхээс оногдуулсан торгох шийтгэлийг түүний гомдолд дурдсан үндэслэлээр хөнгөрүүлэн өөрчлөх үндэслэлгүй байх тул шүүгдэгч ******* түүний өмгөөлөгч Н.Очирбат нарын давж заалдах журмаар гомдлыг хсэхгүй болгож, шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж шийдвэрлэв.

Эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-д заасныг удирдлага болгож, ТОГТООХ нь:

 

1.Ховд аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 07-ны өдрийн 2024/ШЦТ/15 дугаартай шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, шүүгдэгч ******* түүний өмгөөлөгч Н.Очирбат нарын давж заалдах журмаар гаргасан гомдлыг хсэхгүй болгосугай.

 

2. Эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1 дүгээр зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрийг гардуулсан, эсхүл хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор “шүүхийн хууль хлээний зөрүүг арилгах, Эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн, хуулийг Улсын дээд шүүхийн тогтоол, тайлбараас өөрөөр  хлэсэн, эрх зүйн шинэ ойлголт, эсхүл хууль хлээг тогтооход зарчмын хувьд нийтлэг ач холбогдолтой.” гэсэн үндэслэлээр оролцогч Монгол Улсын Дээд шүүхэд хяналтын журмаар гомдол, прокурор, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл гаргаж болохыг тайлбарласугай.

 

3.Эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1 дүгээр зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрийг гардуулсан, эсхүл хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор “шүүхийн хууль хлээний зөрүүг арилгах, Эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн, хуулийг Улсын дээд шүүхийн тогтоол, тайлбараас өөрөөр хлэсэн, эрх зүйн шинэ ойлголт, эсхүл хууль хлээг тогтооход зарчмын хувьд нийтлэг ач холбогдолтой.” гэсэн үндэслэлээр оролцогч Монгол Улсын Дээд шүүхэд хяналтын журмаар гомдол, прокурор, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл гаргаж болохыг тайлбарласугай.

 

 

 

 

 

                         ДАРГАЛАГЧ,  ШҮҮГЧ                                                   М.НЯМБАЯР

 

                                                 ШҮҮГЧ                                                   Ж.ОТГОНХИШИГ

 

                              ЕРӨНХИЙ ШҮҮГЧ                                                   Н.ТУЯА