МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

Сүхбаатар аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн ерөнхий шүүгч С.Насанбуян даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны А танхимд хийсэн иргэний шүүх хуралдаанаар,

Нэхэмжлэгч: Улаанбаатар хот, Баянгол дүүрэг, 7 дугаар хороо ******* тоотод байрлах, ******* ХХК-ийн нэхэмжлэлтэй,

Хариуцагч: Сүхбаатар аймгийн Баруун-Урт сумын 1 дүгээр багт байрлах, утасны дугаар *******, ******* ******* ******* ХХК,

Хариуцагч: Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, 6 дугаар хороо ******* тоотод байрлах ******* ******* ХХК-уудад холбогдох,

Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэ******* сум, 1 дүгээр баг, хайлааст, 2 хаягт байрлах 79936 м.кв газрыг ******* ******* ******* ХХК болон ******* ******* ХХК-ийн хь бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх тухай нэхэмжлэлийг 2025 оны 04 дүгээр сарын 09-ний өдөр хүлээн авч, 2025 оны 04 дүгээр сарын 16-ны өдөр иргэний хэрэг үүсгэн хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдааны оролцогчид:

Нэхэмжлэгч: ******* ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч ,

Хариуцагч: ******* ******* ******* ХХК-ийн захирал ,

Хариуцагч: ******* ******* ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч ,

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга: Б.Батцэцэг нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь: 

1. Нэхэмжлэгч ******* ХХК нь шүүхэд ирүүлсэн нэхэмжлэлдээ: Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэ******* сумын 1-р баг, Бичигт боомтод байрлах улсын бүртгэлийн нэгж талбарын дугаартай 8 га газрыг хь ёсоор эзэмшдэг.Манай компани тус газар дээр бүтээн байгалтын ажлаа үргэлжлүүлэхийн тулд шаардлагатай бүх урьдчилсан бэлтгэлийг хангаж, хөрөнгө оралт, тоног төхөөрөмж, шаардлагатай бараа материалыг бэлтгэн татаж, ажилчдаа байрлж, дэд бүтцийн суурийн ажлуудыг эхлүүлэхэд бэлэн болоод байна. 2023 оны 10-р сараас эхлэн "******* ******* *******" ХХК болон "ЖА ХЭ ШИ" ХХК нар нь ямар ч эрх зүйн үндэслэлгүйгээр манай компанийн эзэмшил газар дээр дур мэдэн хашаа татан, ажилчдын зөөврийн орон сууцууд болон тээврийн хэрэгслүүдээ байршсан. Манай компаниас тэдгээр хь бус үйлдлийг таслан зогсоох зорилгоор удаа дараа албан ёсны шаардлага, мэдэгдлийг хүргүүлсэн боловч хариуцагч талууд зөвшөөрсөн дүр эсгэж, удаа дараа төдийд өдийд гэж хугацаа хэлэн цаг хожиж, хь бус үйлдлээ зогсоох тал дээр ямар ч алхам хийгээгүй.

Тодрбал, анхны шаардлага 2023 оны 7-р сард 2/81 тоот албан бичгээр "ЖА ХЭ ШИ" ХХК-нд хүргүүлэхэд захирал нь шаардлагыг хүлээн зөвшөөрсөн мэт дүр үзүүлж, нийт хь бусаар эзэмшсэн газраа хэсэгчлэн чөлөөлсөн боловч манай эзэмшлийн талбайгаас ойролцоогоор 2000 м газрыг ашигласан хэвээр үлдээсэн. 2023 оны 11-р сард компанийн төлөөлөгч р дамжан газар чөлөөлөхийг шаардсан шаардлагыг ******* ******* ******* ХХК-д мэдэгдэхэд хариуцагч талаас " *******ахан дулаарангуут шууд нүүнэ, хавар дулаан ормогц чөлөөлнө" хэмээн хариу өгсөн.

2024 оны 7-р сард "Газар чөлөөлөх тухай" албан мэдэгдлийг ******* ******* ******* ХХК-д албан бичгээр дахин хүргүүлсэн боловч "удахгүй чөлөөллөө" гэсэн амлалт өгөхөөс цаашлаагүй.

2024 оны 7-р сар болон ******* хэ ши ХХК-ийн захирал БНХАУ-ын иргэн гэгчтэй компанийн бие төлөөлөгч Д.Болортуяа биечлэн заж газар чөлөөлөх шаардлагыг хүргүүлэхэд "хамтарч ажиллая тодорхой хөрөнгө оръя" гэх зэргээр хуурч цаг хугацаа хожиж, хь бус үйлдлээ үргэлжлүүлсээр байна. Эцэст нь, 2024 оны 7-р сард Эрдэнэ******* сумын Засаг даргад гомдол гаргаж, 2024 оны 8-р сарын 5-ны өдөр 1/261, 1/262 тоот албан бичгүүдээр хариуцагч нарт газар чөлөөлөх мэдэгдлийг тусгайлан хүргүүлсэн.

Хариуцагч нарын талаас өөрсдийн хь бус үйлдлийг хүлээн зөвшөөрч, мөн л тодорхой хугацаа хэлж, газар чөлөөлөхөө амласан боловч өнөөдрийг хүртэл дээрх мэдэгдэл, шаардлагыг биелүүлэх тал дээр нэг ч бодит үйлдэл хийлгүй манай компанийн эзэмшлийн газрыг хь бусаар эзэмшиж ашигласан үйлдлээ зориуд үргэлжлүүлсээр байна.

Эдгээр компаниудын хь бус үйлдлийн улмаас манай компани эзэмшил газраа ашиглах, бүтээн байгалтын ажлаа хэрэгжүүлэхэд бодитой саад учирч, хөрөнгө оралтын гэрээ цуцлагдахад хүрч ноцтой хохирол учраад байна.

Нэн ялангуяа дэд бүтцийн суурь ажлуудыг хийхээр төлөвлөсөн хэсгүүд дээр ******* ******* ******* ХХК 6 ширхэг зөөврийн сууц, 30 гаруй хүнд даацын тээврийн хэрэгсэл, 6 гэр байршсан, ******* ******* Ши ХХК 5 ширхэг зөөврийн сууц, 3ш Монгол гэр, 40 гаруй хүнд даацын тээврийн хэрэгсэл байршсан байгаа нь биднийг ажил хийх боломжгүй болгож байна. Мөн эдгээр компаниуд нь автомашины хаягдал тосоо ил задгай асгаж урсгах, ил задгай бие засах, зөвшөөрөлгүй тог цахилгаан татаж манай бүтээн байгалтын төлөвлөлтөд саад болохуйц нүх шуудуу ухах зэргээр зөвхөн бидний бизнесийн үйл ажиллагаанд саад болоод зогсохгүй газрын төлөв байдлыг доройтж, байгаль орчинд ч хохирол учрж байна.

Иргэний хийн 106 дугаар зүйлд зааснаар өмчлөгч өөрийн хөрөнгөө бусдын хь бус эзэмшлээс шаардах, өмчлөх эрхээ хэрэгжүүлэхэд саад болж буй үйл ажиллагааг таслах зогсоохыг шаардах эрхтэй. Мөн хийн 91.1 дүгээр зүйлд зааснаар гуравдагч этгээдийн хувьд эзэмшигч нь тухайн эд хөрөнгийн өмчлөгч болох тухай зохицалттай.

Иймд "*******" ХХК-ийн эзэмшлийн Сүхбаатар аймгийн Бичигт боомтод байрлах 8 га газрыг "******* ******* *******" ХХК болон "******* ******* Ши" ХХК нарын хь бус эзэмшлээс чөлөөлүүлж, хийн зөрчиж, манай компанийг хохироож буй асуудлыг таслан зогсоож өгнө үү гэжээ.

2. Нэхэмжлэгч ******* ХХК-ийн өмгөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа:

Нэхэмжлэгч ******* ХХК нь 2025 оны 04 сарын 02-ны өдөр нэхэмжлэл гаргасан байгаа. Нэхэмжлэлийн шаардлага нь ******* ******* ******* ХХК болон ******* ******* ХХК нарт холбогдан ******* ХХК-ийн эзэмшлийн нэгж салбарын дугаартай, Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэ******* сумын 1 дүгээр баг, хайлааст, Уул 2 тоот хаягт орших эзэмших эрхийг хь бусаар ашиглаад байна, хь бус эзэмшлээс чөлөөлж өгнө үү гэсэн шаардлагатай нэхэмжлэл гаргасан байгаа. Анх манай компани 2012 онд Газрын тухай хь болон холбогдох дүрэм журамд заасны дагуу өргөдлөө гаргаад газраа эзэмшиж, ашигласаар ирсэн. Гэвч 2023 оны 5 дугаар сард ******* ******* ХХК, 2023 оны 9 сараас ******* ******* ******* ХХК-иуд нь ямар нэгэн гэрээ, зөвшөөрөлгүйгээр манай компанийн эзэмшлийн газрыг ашиглан эрх, хь ёсны ашиг сонирхлыг хохироож ирсэн. Энэхүү хь бус үйлдлийн талаар манай компанийн зүгээс тус сумын Засаг дарга болон газрын даамал нарт гомдол гаргаж, тухайн гомдлоо шийдвэрлүүлсэн байдаг. Гомдлын хувьд эдгээр компаниудын хь бус эзэмшлээс манай компанийн эрх ашгийг хамгаалж, албадан чөлөөлж өгнө үү гэсэн хүсэлтийн дагуу Сумын Засаг дарга болон Газар зохион байгалт, геодези, зураг зүйн ерөнхий газраас тус хүсэлт нь үндэслэлтэй гэх хариу ирсэн. Тиймээс ******* ******* ******* ХХК болон ******* ******* ХХК-иудад холбогдаад 2024 болон 2025 онуудад мэдэгдлийг тус тус хүргүүлсэн байдаг. Гэвч өнөөдрийг хүртэлх хугацаанд сумын Засаг даргын мэдэгдлийг хүлээн аваагүй, ******* ХХК-иас 2 жилийн хугацаанд шахаж шаардаж, чөлөөлүүлэхийг оролдсон боловч чөлөөлөөгүй өнөөдрийг хүрсэн байгаа.

******* ХХК-д холбогдох тус газрыг яагаад хь бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх гээд байгаа гэвэл, Монгол улсад хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа Газрын тухай хьд маш тодорхой заачихсан байгаа. Газрын тухай хьд газрыг эзэмших эрхтэй этгээдийг 27.1 болон 27.3-д газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ болон гэрээний үндсэн дээр газрыг эзэмшинэ гэж заасан байгаа. Өнөөдөр тухайн газрыг эзэмшиж байгаа эзэмших эрхийн гэрчилгээтэй этгээд нь ******* ХХК юм. Магадгүй энэ 2 компаниудад газрыг давхардаад олгочихсон юм уу гээд шалгаад үзэхээр ******* ******* ******* ХХК болон ******* ******* ХХК-иудад ямар нэгэн гэрээ, гэрчилгээ байхгүй. Манай компанитай ямар нэгэн байдлаар давхардж олгосон Засаг даргын захирамж болон гэрчилгээ, гэрээ байхгүй байгаа. Мөн Газрын тухай хьд маш тодорхой заагаад өгсөн байгаа. Ямар нэгэн зөвшөөрөлгүйгээр газрыг эзэмших нь өөрөө хь бус зүйл. *******рвээ хь бус байх юм бол Газрын тухай хийн 60 дугаар зүйл болон Иргэний хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хь, Иргэний хьд заасны дагуу бусдын хь бус эзэмшлээс өмчлөгч, эзэмшигч нь албадан чөлөөлүүлэх буюу хь бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх эрхтэй гээд заачихсан байгаа. Иймд манай нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж шийдвэрлэж өгнө үү. Нотлох баримт шинжлэн судалсны дараа нэмэлт тайлбар хэлнэ гэв.

3. Хариуцагч ******* ******* ******* ХХК-ийн захирал шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа:

******* ХХК-ийн Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэ******* сумын 1 дүгээр баг, Бичигт боомтод байрлах 8 га газрыг "******* ******* *******" ХХК-ийн болон "******* ******* Ши ХХК нарын хь бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх тухай нэхэмжлэл гаргасан бөгөөд манай компанийн хувьд 3 га газарт үйл ажиллагаа явж байна. Мөн "*******" ХХК нь хилийн хориотой бүсэд хь зөрчиж газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ авсан байх ба энэ асуудлаар нь Сүхбаатар аймгийн Засаг даргын тамгын газраас Авлигатай тэмцэх газарт гомдол гарган шалгагдаж байгаа болно. Энэ талаарх нотлох баримтыг Сүхбаатар аймгийн Газрын алба болон Заcar даргын тамгын газраас гаргж авахыг хүсэж байна. Мөн дээрх асуудлыг шалгаж дуустал нэхэмжлэлийг түдгэлзүүлж өгөхийг хүсэж хариу тайлбарыг гаргаж байна гэв.

4. Хариуцагч ******* ******* ******* ХХК-ийн захирал шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа:

Нэгд, Хилийн боомт дээр Монгол улсын Хилийн тухай хиар явдаг. Зөвшөөрөлгүй буусан асуудал байхгүй. Хил хамгаалах ерөнхий газар, Отрядаас зөвшөөрөл аваад, тухайн зөвшөөрөл олгогдсон газар түр нэвтрэх зөвшөөрлөөр бүх аж ахуйн нэгж тухайн газар ажиллаж байгаа. Монгол улсын хилийн тухай хьд тодорхой байж байгаа. Хөлс, зурвас дээр эзэмших болон өмчлөх газрын гэрчилгээ олгохгүй. Тэр тусмаа бүс, зурвас чинь улсын тусгай хэрэгцээнд байдаг. ******* ХХК 2012 онд гэрчилгээ авсан гэж байна. Тэнд газрын гэрчилгээтэй ямар ч аж ахуй нэгж байдаггүй байсан. Гэнэт л нэг газрын гэрчилгээтэй компани гараад ирсэн. Тухайн үед анх бууж байхад тус компанийн нэг хүнтэй захад манайх газрын гэрчилгээтэй гэхэд холбогдох хүмүүсээс нь асууж байсан. Боомтын сайдаар ажиллаж байсан 2 ч сайд очиж ажилласан. Энэ газарт газрын гэрчилгээ байх нь зөв юм уу, ийм гэрчилгээтэй газрууд гараад ирлээ гэхэд, хүлээн зөвшөөрөөгүй, газрын гэрчилгээ энэ тусгай бүс дээр байх ёсгүй гэсэн. Бид нар боомтоо төлөвлөж, цэгцэлж байгаа. Бид нар төлөвлөлт гаргаад, тээврийн компани, бусад аж ахуйн нэгжүүдийг зохион байгалтад орж гаргана. Тэр болтол та хэд минь орчноо сайжраад, ажиллаад байж байгаарай гэсэн зүйлийг хэлсэн. Аймгаас ч гэсэн 2, 3 удаагийн ажлын хэсэг очиж ажилласан байдаг.

Тухайн компани 10-аад жил болоход ямар ч үйл ажиллагаа яваагүй, цүнхний компани, гэнэт газрын гэрчилгээтэй гээд гараад ирсэн. 8 га гэж байгаа боловч миний олж сонссоноор тухайн компани дээр тэр боомтын чинь газар нь бүгд байгаа, 100-аад га газрын асуудал энэ компани дээр байгаа гэсэн мэдээлэлтэй байгаа. Монгол улсын Хилийн тухай хийн 26.3.1-т Улсын хилийн зурваст газар эзэмшүүлэх, өмчлүүлэхийг хориглоно гэж заасан байдаг. Тиймээс энэ нь хь бус гэж үзэж байгаа юм. Хилийн бүс, зурвас гэдэг нь хилээс 15 км-т байгаа газрыг хилийн бүс, зурвас гэж байгаа. Тэгэхээр ямар хьд үндэслээд тухайн үед газрын гэрчилгээ авсан байдаг юм. Бид нар ч гэсэн газрын гэрчилгээ олж авмаар л байна шүү дээ... Хь нь яагаад ялгавартай үйлчилж байгаа дээр гомдолтой байна. Үүнийг хь бус гэж үзэж байгаа...гэв.

5. Хариуцагч ******* ******* ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Тайлбарын хувьд ******* ******* ******* ХХК-ийн захирал ын тайлбартай адил аггатай байна. Манай компанийн одоо байрлаж байгаа кемп нь улсын хилийн шугамаас 2,5 км-т хилийн зурвас байгаа. Хилийн зурвас нь Монгол улсын хилийн тухай хьд зааснаар 15 км-т тусгай хэрэгцээний газар байна гэж заасан байдаг. Хил хамгаалах байглага болон тухайн хилийн отрядуудын тусгай зөвшөөрлийн дагуу сар, улирал тутам тухайн газарт үйл ажиллагаа явах эрхийн дагуу холбогдох бүх бичиг баримтыг бүрдүүлж, үйл ажиллагаагаа явж байгаа.

******* ХХК-ийн газар эзэмших гэрчилгээг харахад 2012 онд 12 жилийн хугацаатай авсан, хугацаа нь бол дуусчихсан байна. Мөн газрын давхцал, газрын байршлыг одоогийн байгаа цэг дээрээс нь тогтоож үзэхэд тухайн компанийн нэхэмжилж байгаа газраас зөрж байгаа.

Мөн 2023 онд Хил хамгаалах байглага, Газрын алба, Засгийн газраас ажлын комисс гаргаад, тусгай хэрэгцээний газруудыг гаргасан байдаг. Хилийн зурваст үйл ажиллагаа явж байгаа компаниудын газрыг тусгай хэрэгцээнээс гаргасан. Бичигтийн боомтын хувьд газрыг өмчлөх, эзэмших, тусгай хэрэгцээнээс гаргасан тохиолдол байхгүй. Үүнтэй холбоотой газрын цахим сан болон бусад мэдээллийн сангаас лавлагаа гаргаж өгнө үү гэхээр тусгай хэрэгцээний газар тул маш нууцын зэрэгт хамаарна, гаргаж өгөх боломжгүй гэдэг.

Бид нар Хил хамгаалах байглага, Монгол улсын хилийн тухай хьд заасан тусгай зөвшөөрлийн дагуу үйл ажиллагаагаа явж байгаа. Ямар нэгэн хь бус үйл ажиллагаа яваагүй. Мөн Газрын албанаас тодрахад 2012 онд ******* ХХК-д хилийн зурваст 2,5 км-т их хэмжээний газар олгосон байсан. Энэ нь хь бус үйлдэл гэж үзэж байгаа...гэв. 

6. Нэхэмжлэгч нь нэхэмжлэлийн шаардлагатайгаа холбогдан улсын тэмдэгтийн хураамжид 2025.04.09-ний өдөр 70,200 төгрөг төлсөн баримт /хх-ийн 5-р хуудас/,

- ******* ХХК-ийн Улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хбар /хх-н 6-р хуудас/,

- ******* ХХК-ийн дүрэмийн хбар /хх-н 7-9-р хуудас/,

- ******* ХХК-аас Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэ******* сумын Засаг дарга, ******* ******* ХХК, ******* ******* ******* ХХК-уудад хүргүүлсэн албан шаардлага /хх-н 10-13-р хуудас/,

- Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэ******* сумын Засаг даргын 2025.08.15-ны өдрийн 1/251, 1/262 дугаартай ******* ******* ХХК, ******* ******* ******* ХХК-уудад хүргүүлсэн мэдэгдэл /хх-ийн 14-15-р хуудас/,

- Газрын нэгдмэл сангийн удирдлагын цахим системийн 2025.04.07-ны өдрийн нэгж талбарын тодорхойлолт /хх-н 16-17-р хуудас/,

- ******* ХХК-ийн газар эзэмших эрхийн гэрчилгээний хбар /хх-н 18-р хуудас/,

- Иргэн хийн этгээдэд газар эзэмшүүлэх гэрээний хбар /хх-н 19-22-р хуудас/,

- ******* ******* ХХК, ******* ******* ******* ХХК-уудын үйл ажиллагаа явж байгаа талаарх гэрэл зураг /хх-н 23-31-р хуудас/,

- Газар зохион байгалт, геодези, зураг зүйн ерөнхий газрын 2025.07.09-ний өдрийн 2/2449 дугаартай ( дугаараар хайлт хийж үзэхэд бусдын өмчлөл, эзэмшил, ашиглалтад олгогдсон газартай давхцалгүй байна) гэх албан тоот /хх-н 63-р хуудас/,

- 2025 оны 07 дугаар сарын 29-ний өдрийн Газрын төлбөрийн тооцоо нийлсэн акт /хх-ийн 69-р хуудас/,

- 2025 оны 08 дугаар сарын 19-ний өдрийн Нэхэмжлэлийн шаардлага тодрах тухай хүсэлт /хх-ийн 78-р хуудас/,

 

7. Хариуцагч ******* ******* ******* ХХК-аас 2025 оны 05 дугаар сарын 13-ны өдрийн тус шүүхэд гаргасан Хариу тайлбар /хх-н 49-р хуудас/,

2025 оны 05 дугаар сарын 22-ны өдрийн Нотлох баримт гаргж, хэрэг түдгэлзүүлэх тухай хүсэлт /хх-н 64-р хуудас/,

- 2025 оны 06 дугаар сарын 09-ний өдрийн Хилийн зурвас, бүсэд нэвтрэх 1416 дугаартай зөвшөөрлийн хбар /хх-н 65-р хуудас/,

8. Хариуцагч ******* ******* ХХК-аас 2025 оны 05 дугаар сарын 07-ны өдрийн 1/17 дугаартай Итгэмжлэл /хх-ийн 36-р хуудас/,

- ******* ******* ХХК-ийн Улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хбар /хх-ийн 37-р хуудас/,

- 2025 оны 05 дугаар сарын 19-ний өдрийн тус шүүхэд ирүүлсэн Хариу тайлбар /хх-ийн 50-р хуудас/,

- ******* ХХК-ийн эзэмшиж байгаа газрын байршлын кадастрын зураг /хх-ийн 53-р хуудас/,

- 2025 оны 02 дугаар сарын 05-ны өдрийн Хилийн зурвас, бүсэд нэвтрэх 0336 дугаартай зөвшөөрлийн хбар /хх-ийн 55-р хуудас/,

9. Шүүх хариуцагч ******* ******* ******* ХХК-ийн хүсэлтээр Сүхбаатар аймгийн Газрын харилцаа, барилга хот байгалтын газрын даргын 2025 оны 08 дугаар сарын 11-ний өдрийн 1/380 дугаартай албан тоот, Сүхбаатар аймгийн Засаг даргын тамгын газрын 2025 оны 08 дугаар сарын 21-ний өдрийн 04/979 дугаартай албан тоот /хх-ийн 72-77-р хуудас/ тус тус бүрдүүлсэн.

*******рэгт авагдсан бичгийн баримтууд болон талуудын тайлбарыг шинжлэн судлаад ҮНДЭСЛЭХ нь:

1. Нэхэмжлэгч ******* ХХК нь, хариуцагч ******* ******* ******* ХХК болон ******* ******* ХХК-д холбогдан Газар албадан чөлөөлүүлэх тухай нэхэмжлэл шаардлага гаргасныг, хариуцагч нар эс зөвшөөрч маргажээ. 

2. Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж шийдвэрлэх үндэслэлтэй гэж шүүх үзэв.

3. Нэхэмжлэгч "*******" ХХК болон ба түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлээ дараах байдлаар тодорхойлж байна.

Үүнд: Нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлээ Иргэний хийн 106 дугаар зүйлд зааснаар өмчлөгч өөрийн хөрөнгөө бусдын хь бус эзэмшлээс шаардах, өмчлөх эрхээ хэрэгжүүлэхэд саад болж буй үйл ажиллагааг таслах зогсоохыг шаардах эрхтэй. Мөн хийн 91.1 дүгээр зүйлд зааснаар гуравдагч этгээдийн хувьд эзэмшигч нь тухайн эд хөрөнгийн өмчлөгч болох тухай зохицалттай. "*******" ХХК-ийн эзэмшлийн Сүхбаатар аймгийн Бичигт боомтод байрлах 8 га газрыг "******* ******* *******" ХХК болон "******* ******* Ши" ХХК нарын хь бус эзэмшлээс чөлөөлүүлж, хийн зөрчиж, манай компанийг хохироож буй асуудлыг таслан зогсоож өгнө үү...гэжээ.

4. Хариуцагч ******* ******* ******* ХХК: Зөвшөөрөлгүй буусан асуудал байхгүй. Хилийн боомт дээр Монгол улсын Хилийн тухай хиар явдаг. Хил хамгаалах ерөнхий газар, Отрядаас зөвшөөрөл аваад, тухайн зөвшөөрөл олгогдсон газар түр нэвтрэх зөвшөөрлөөр бүх аж ахуйн нэгж тухайн газар ажиллаж байгаа. Монгол улсын хилийн тухай хьд тодорхой байж байгаа. Бүс, зурвас дээр эзэмших болон өмчлөх газрын гэрчилгээ олгохгүй. Тэр тусмаа бүс, зурвас улсын тусгай хэрэгцээнд байдаг. ******* ХХК 2012 онд гэрчилгээ авсан гэж байна. Тухайн үед анх бууж байхад тус компанийн нэг хүнтэй захад манайх газрын гэрчилгээтэй гэхэд холбогдох хүмүүсээс нь асууж байсан. Боомтын сайдаар ажиллаж байсан 2 ч сайд очиж ажилласан. Энэ газарт газрын гэрчилгээ байх нь зөв юм уу, ийм гэрчилгээтэй газрууд гараад ирлээ гэхэд хүлээн зөвшөөрөөгүй, газрын гэрчилгээ энэ тусгай бүс дээр байх ёсгүй гэсэн. Бид нар боомтоо төлөвлөж, цэгцэлж байгаа. Бид нар төлөвлөлт гаргаад, тээврийн компани, бусад аж ахуйн нэгжүүдийг зохион байгалтад орж гаргана. Тэр болтол та хэд минь орчноо сайжраад, ажиллаад байж байгаарай гэсэн зүйлийг хэлсэн. Аймгаас ч гэсэн 2, 3 удаагийн ажлын хэсэг очиж ажилласан байдаг.

Тухайн компани 10-аад жил болоход ямар ч үйл ажиллагаа яваагүй, цүнхний компани, гэнэт газрын гэрчилгээтэй гээд гараад ирсэн. 8 га гэж байгаа боловч миний олж сонссоноор тухайн компани дээр тэр боомтын чинь газар нь бүгд байгаа, 100-аад га газрын асуудал энэ компани дээр байгаа гэсэн мэдээлэлтэй байгаа. Монгол улсын Хилийн тухай хийн 26.3.1-т Улсын хилийн зурваст газар эзэмшүүлэх, өмчлүүлэхийг хориглоно гэж заасан байдаг. Тиймээс энэ нь хь бус гэж үзэж байгаа юм. Хилийн бүс, зурвас гэдэг нь хилээс 15 км-т байгаа газрыг хилийн бүс, зурвас гэж байгаа. Тэгэхээр ямар хьд үндэслээд тухайн үед газрын гэрчилгээ авсан байдаг.. гэж,

Хариуцагч ******* ******* ХХК: ******* ХХК-ийн нэхэмжлэхэд дурдсан шаардлага нь үндэслэлгүй байгаа бөгөөд манай компани нь ямар нэгэн хь бус үйлдэл гаргаагүй болно. Монгол Улсын Хилийн тухай хийн 25, 26, 30 дугаар зүйл, Зөвшөөрлийн тухай хийн 8.2 дугаар зүйлийн 10.4 10.5 дахь хэсэг, Улсын бүртгэлийн 2021 оны // дугаар гэрчилгээтэйгээр Монгол Улсын Хилийн зурвас, тусгай хэрэгцээний газар болох газар орон дээр үйл ажиллагаа, явж байгаа бөгөөд хь хяналтын байглагаас тавьсан шаардлагыг ханган ажиллаж байна. Мөн бидний үйл ажиллагаа явж байгаа газар орон нь ******* ХХК ны гаргаж өгсөн, аж ахуй нэгжийн газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ, 1 дүгээр баг, Хайлааст, Дөрөөлж // дугаар бүхий 799936 м.кв газрыг тусгасан байсан ба уг газар оронтой бидний байрлаж буй газар нь нийцэхгүй байгаа бөгөөд нягтлан үзэхэд, бидний байрлаж буй газар орон нь Сүхбаатар аймаг, Эрдэнэ******* сум 1-р баг, Бичигт боомтын тусгай хэрэгцээний газар орон дээр байрлаж байгаа болно./Үйл ажиллагаа явж байгаа газар орны кадастрын зургийг хавсаргав./ Уг газар өмнө нь ******* ХХК-ны эзэмшилд байсан бөгөөд 2024 оны 10 дугаар сард гэрчилгээний эзэмших эрхийн хугацаа дуусгавар болсон болно.Мөн ******* ХХК-г Монгол Улсын Хилийн зурвас, /15км/ гэх Тусгай хэрэгцээний газар орон дээр газар эзэмших, газрыг улсын тусгай хэрэгцээнээс гаргах, түүний хэмжээ, заагийг тогтоох, ашиглах журмын дагуу үйл ажиллагаагаа явж байгаа эсэхээ нотлох хүртэл бид бүхэн холбогдох хь хяналтын байглагаас зааж өгсөн газар орон дээр үйл ажиллагаагаа явах болохыг мэдэгдье...гэж тус тус маргажээ.  

5.*******рэгт авагдсан баримт, зохигчдын тайлбараар дараах үйл баримт тогтоогдсон. Үүнд:

5.1. Нэхэмжлэгч ******* ХХК нь Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэ******* сумын 1 дүгээр багийн нутаг Бичигт боомтод байрлах улсын бүртгэлийн нэгж талбарын дугаартай 8 га газрыг хь ёсоор эзэмшдэг болох нь ******* ХХК-ийн Улсын бүртгэлийн гэрчилгээ /хх 6/, Газрын нэгдмэл сангийн удирдлагын цахим системийн 2025.04.07-ны өдрийн нэгж талбарын тодорхойлолт /хх 16-17/, ******* ХХК-ийн газар эзэмших эрхийн гэрчилгээний хбар /хх 18/, Иргэн хийн этгээдэд газар эзэмшүүлэх гэрээ /хх 19-22/, Газар зохион байгалт, геодези, зураг зүйн ерөнхий газрын 2025.07.09-ний өдрийн 2/2449 дугаартай ( дугаараар хайлт хийж үзэхэд бусдын өмчлөл, эзэмшил, ашиглалтад олгогдсон газартай давхцалгүй байна) гэх албан тоот /хх 63/, 2025 оны 07 дугаар сарын 29-ний өдрийн Газрын төлбөрийн тооцоо нийлсэн акт /хх 69/ зэргээр,

харин хариуцагч ******* ******* ******* ХХК, ******* ******* ХХК-иуд нь 2023 оны 10 дугаар сараас эхлэн ******* ХХК-ийн эзэмшлийн дээрх газарт ажилчдын зөөврийн сууц, гэр, хүнд даацын тээврийн хэрэгсэл зэргийг байршан үйл ажиллагаа явж байгаа болох нь зохигчдын тайлбараар тогтоогдож байна.  

6. Иргэний хийн 90 дүгээр зүйлийн 90.1-т хөрөнгийг хь ёсоор эзэмшиж байгаа буюу түүнийг эзэмших эрхтэй болох нь тодорхой байгаа этгээдийг шударга эзэмшигч гэж, 92 дугаар зүйлийн 92.1-д шударга эзэмшигчийн эд хөрөнгө түүний эзэмшилд нь байгаа боловч эзэмших, ашиглах эрхээ хэрэгжүүлэхэд хэн нэгэн этгээд саад болж байвал уг саадыг арилгахаар өмчлөгчийн нэгэн адил шаардах эрхтэй, 106 дугаар зүйлийн 106.2, 106.3-т өмчлөгч өмчлөлийн зүйлээ эзэмшихтэй холбоогүй боловч өмчлөх эрх нь ямар нэгэн байдлаар зөрчигдсөн гэж үзвэл уг зөрчлийг арилгах, эсхүл өмчлөх эрхээ хэрэгжүүлэхэд саад болж байгаа үйлдлийг зогсоохыг шаардах эрхтэй, шаардлага гаргаснаас хойш эрх нь зөрчигдсөн хэвээр байвал шүүхэд нэхэмжлэл гаргаж зөрчигдсөн эрхээ хамгаална гэж тус тус зохицсан.

Хийн дээрх зохицалтын дагуу шаардахын тулд а/нэхэмжлэгч тухайн хөрөнгийн хийн ёсны өмчлөгч, эзэмшигч байх в/хариуцагч хөрөнгийг бодитоор эзэмшил ашиглалтдаа байлгаж байх, в/ хариуцагчийн эзэмшил, ашиглалт хь бус байх урьдач нөхцөлүүд хангагдсан байхыг шаардана.

*******ргийн баримтаар нэхэмжлэгч маргааны зүйл болсон газрын эзэмшигч буюу хүчин төгөлдөр эрхийн гэрчилгээтэй, хариуцагч бодитоор тухайн газрыг эзэмшил ашиглалтдаа байлгаж байгаа үйл баримтууд тогтоогдсон. 

7. Газрын тухай хийн 33 дугаар зүйлийн 33.1.-д Монгол Улсын иргэн, аж ахуйн нэгж байглагад газар эзэмшүүлэх асуудлыг дараах журмыг баримтлан шийдвэрлэнэ, мөн зүйлийн 33.1.2-т энэ хийн 33.1.1-д зааснаас бусад зориулалтаар болон энэ хийн 29.1, 29.2, 29.3-т заасан хэмжээнээс илүү газар эзэмших хүсэлт гаргасан иргэн, аж ахуйн нэгж, байглагад газар эзэмшүүлэх асуудлыг тухайн шатны Засаг дарга дуудлага худалдаа, төсөл шалгарах зарчмаар шийдвэрлэнэ гэжээ. /өөрчлөлт орохоос өмнөх буюу газар эзэмших эрх олгох шийдвэр гарах үед үйлчилж байсан зохицалт/ 

8. Маргааны зүйл болох Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэ******* сумын 1 дүгээр багийн нутаг Бичигт боомтод байрлалтай, Дөрөөлж хаягтай, улсын бүртгэлийн дугаар , гэрчилгээний дугаар , гэрээний дугаар -2, нэгж талбарын дугаар , 79936 м.кв газрыг ******* ХХК /РД:5192439/ нь Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэ******* сумын Засаг даргын 2012 оны 10 дугаар сарын 08-ны өдрийн - шийдвэрээр улсын бүртгэлийн Э-121200032 дугаараар 2027.10.08-нийг хүртэл эзэмшиж байгаа болох нь Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Газар зохион байгалт, геодези, зураг зүйн газрын Газрын нэгдмэл сангийн удирдлагын цахим системийн лавлагаа, дугаартай Аж ахуй нэгжийн газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ, 2023 оны 05 дугаар сарын 16-ны өдрийн -2 дугаартай иргэн, хийн этгээдийн газар эзэмшүүлэх гэрээ, 2025 оны 07 дугаар сарын 29-ний өдрийн Газрын төлбөрийн тооцоо нийлсэн акт /хх-ийн 69-р хуудас/ зэргээр нотлогдоно.  

9. Хариуцагч ******* ******* ******* ХХК, ******* ******* ХХК-иуд нь ******* ХХК-ийн эзэмшилд буй уг газрыг хийн дагуу эзэмших эрхтэйгээ шүүхэд нотлох баримтаар нотлоогүй бөгөөд ******* ******* ******* ХХК нь Хилийн алба, хилийн төлөөлөгчийн газрын дарга, хурандаа 2025 оны 06 дугаар сарын 09-ний өдөр олгосон 1416 дугаартай Хилийн зурвас бүсэд нэвтрэх зөвшөөрөл, ******* ******* ХХК нь Хил хамгаалах ерөнхий газрын хилийн хэлтсийн дарга Б.Энхжаргалаас 2025 оны 02 дугаар сарын 05-ны өдөр олгосон 0336 дугаартай Хилийн зурвас бүсэд нэвтрэх зөвшөөрлийг үндэслэн тухайн газарт үйл ажиллагаа явах эрхтэй гэж маргаж буй нь хь зүйн үндэслэлгүй юм.

Тодрбал, ******* ******* ******* ХХК-нд олгосон 1416 дугаартай Хилийн зурвас бүсэд нэвтрэх зөвшөөрлөөр уг компанийн 27 хүн, 27 тээврийн хэрэгсэлтэй Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэ******* сум дахь Бичигтийн боомтоор 2025.06.10- 09.26-ыг хүртэл 106 хоногийн хугацаатай,

******* ******* ХХК-ийн 0336 дугаартай зөвшөөрөл нь Монгол Улсйн 20, БНХАУ-ын 2, нийт 22 хүн, 20 тээврийн хэрэгсэлтэй Бичигтийн боомтоор 2025.02.05- 06.01-нийг хүртэл 166 хоногийн хугацаатай нүүрс тээвэрлэх зорилгоор улсын хилийн зурвас бүсэд Хилийн цэргийн 0146 дугаар ангиас тогтоон өгөх хэсэгт түр нэвтрэх аггатай хийгээд уг зөвшөөрөлд тухайн компаниудыг одоогийн байгаа газарт байршиж, үйл ажиллагаа явахыг талаар огт заагаагүй бөгөөд тухайн байглага, албан тушаалтан нь хиар газар эзэмших эрх олгох эрх бүхий этгээд биш юм.

10. Хариуцагч нараас ******* ХХК-ийг тухайн газрыг хь зөрчиж авсан, уг асуудлаар Авилгатай тэмцэх газарт шалгагдаж байгаа гэх асуудлын талаар Сүхбаатар аймгийн Засаг даргын Тамгын газар, Сүхбаатар аймгийн Газрын харилцаа, барилга хот байгалтын газраас нотлох баримт гаргах хүсэлтэд Сүхбаатар аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын 2025 оны 08 дугаар сарын 21-ний өдрийн 04/979 дугаартай албан бичгээр ******* ХХК болон түүний эзэмшлийн газартай холбоотой 2022-2025 онуудад аймгийн Засаг дарга, аймгийн Засаг даргын Тамгын газраас Авлигатай тэмцэх газарт гомдол гаргасан талаарх баримт тус газрын архивд байхгүй болно гэх,

Сүхбаатар аймгийн Газрын харилцаа, барилга хот байгалтын газрын 2025 оны 08 дугаар сарын 21-ний өдрийн 04/979380 дугаартай албан бичгээр ******* ХХК-ийн эзэмшлийн Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэ******* сумын 1 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр Бичигт боомтод байрлалтай үйлчилгээний зориулалттай нэгж талбарын 20436070130538 дугаартай 80000м.кв буюу 8 га газар нь 2024 онд газрын удирдлагын цахим системд нөхөн бүрдүүлэлтээр орж Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэ******* сумын 1 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр Дөрөөлж 2 хаягт, худалдаа, нийтийн үйлчилгээний газар, төв, цогцолбор зориулалттай талбайн хэмжээ нь кадастрын зураглалын нарийвчлалаар 79936 м.кв газар болж, нэгж талбарын дугаартайгаар бүртгэгдэж аж ахуйн нэгжийн газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ нь дугаартай болсон байна. ******* ХХК-ийн эзэмшил газартай холбоотой маргаан манай байглагад одоогийн байдлаар шалгагдаагүй бөгөөд мөн Авлигатай тэмцэх газарт шалгахаар гаргасан гомдол байхгүй болно. Сүхбаатар аймгийн Прокурорын газрын Прокурорын 2025 оны 03 дугаар сарын 21-ний өдрийн 29 дугаартай "Хөрөнгийн шилжилт хөдөлгөөнийг хязгаарлах тухай" тогтоолоор уг газрыг бусад этгээд шилжих эрхийг түр хязгаарласан болно. Авлигатай тэмцэх газарт шалгахаар гаргасан гомдол мэдээллийн талаар Сүхбаатар аймгийн Засаг даргын тамгын газраас тодрна уу. Хавсралт хуудастай гэх тайлбарыг шүүхэд ирүүлжээ.

Харин 1/380 дугаартай албан бичгээр тус аймгийн Прокурорын газрын 2025 оны 03 дугаар сарын 21-ний өдрийн 29 дугаартай хөрөнгийн шилжилт хөдөлгөөнийг хязгаарлах тухай Прокурорын тогтоолыг хавсарган ирүүлсэн ба уг тогтоолд ******* ******* ******* ХХК, ******* ******* ХХК-иуд тухайн хэрэг бүртгэлтийн хэрэгт хохирогчоор тогтоогдсон, эрх ашиг зөрчигдсөн эсэх талаар ямар нэгэн мэдээлэл байхгүй байх ба уг баримт нь хбар хийгээд нотлох баримтын шаардлага хангаагүй тул шүүх үнэлэх боломжгүй гэж үзсэн болно.

11. Иймд хэргийн баримтаар ******* ХХК нь маргаж буй газрыг Газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ, гэрээний дагуу эзэмшиж байх тул уг компанийг уг газрын шударга эзэмшигч гэж үзэх хь зүйн үндэслэл тогтоогдож байна.

Харин ******* ******* ******* ХХК, ******* ******* ХХК-д нь уг газрын хийн дагуу буюу Газар эзэмших гэрчилгээ, гэрээний дагуу эзэмшсэн гэх үндэслэл хэрэгт нотлогдоогүй тул тэдгээрийг бусдын эзэмшил газрыг хь бусаар эзэмшиж байгаа шударга бус эзэмшигч гэж үзнэ.

12. Иргэний хийн 95 дугаар зүйлийн 95.1.-д зааснаар шударга бус эзэмшигч нь эрх бүхий этгээдэд эд хөрөнгийг буцааж өгөх үүрэгтэй тул нэхэмжлэгч өөрийн эзэмшил газраа хь бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэхээр зөрчигдсөн эрхээ хамгаалахаар шаардсан нь хьд нийцсэн байх тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, ******* ******* ******* ХХК, ******* ******* ХХК-иудийг бусдын эзэмшлийн газар дээр барьсан ажилчдын зөөврийн орон сууц, гэр, бусад байгамжийг бгаж, газрыг чөлөөлүүлэх нь зүйтэй гэж дүгнэв.

13.Газрын тухай хийн 3 дугаар зүйлийн 3.1.5-д Газрыг чөлөөлөх" гэж тухайн газрыг эзэмших, ашиглах эрх дуусгавар болох, түүнчлэн газрыг зөвшөөрөлгүй ашигласан бол уг газар дээрх барилга байгамж, бусад эд хөрөнгийг шилжүүлэх, газрыг засаж тохижах зэргээр хь болон гэрээнд зааснаар газрыг өмчлөгчид нь эргүүлэн өгөхөд саадгүй болгохыг хэлнэ гэж, мөн хийн 62 дугаар зүйлийн 62.1-д Газарт хохирол учрсан гэм буруутай этгээд нь Эрүүгийн хь, эсхүл Зөрчлийн тухай хьд заасан хариуцлага хүлээсэн эсэхээс үл хамааран уг хохирлыг өөрийн хүч хөрөнгөөр арилгах арга хэмжээ авах бөгөөд хэрэв мэргэжлийн байглагаар гүйцэтгүүлсэн бол үүнтэй холбогдон гарсан зардлыг бүрэн хариуцна гэж, 62.2-т Газарт учирсан хохирол мэдэгдэж байхад уг газрыг эзэмшилдээ шилжүүлэн авсан иргэн, аж ахуйн нэгж, байглага уг хохирлыг өөрийн хөрөнгөөр барагдна гэж тус тус заасан.

Хариуцагч ******* ******* ******* ХХК, ******* ******* ХХК-иуд дээрх хьд заасан журмын дагуу өөрийн хөрөнгөөр газрыг чөлөөлж, нэхэмжлэгчийг газраа саадгүй ашиглах боломжийг үүсгэх шаардлагатай бөгөөд нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас тухайн газрыг эзэмшсэнтэй холбогдан өөрт учирсан хохирлын талаар нэхэмжлэл гаргах эрхтэй бөгөөд энэхүү шүүхийн шийдвэр түүнд саад болохгүйг дурдах нь зүйтэй.

14.Иймд Иргэний хийн 92 дугаар зүйлийн 92.1-д зааснаар нэхэмжлэгч ******* ХХК-ийн эзэмшлийн Сүхбаатар аймаг, Эрдэнэ******* сум, 1 дүгээр баг, Бичигт боомтод байрлах улсын бүртгэлийн нэгж талбарын дугаартай 8 га газрыг чөлөөлөхийг хариуцагч ******* ******* ******* ХХК, ******* ******* ХХК-дад даалгаж шийдвэрлэлээ.

15. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.2, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, 60 дугаар зүйлийн 60.1 дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 70,200 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч ******* ******* ******* ХХК-аас 35,100 төгрөгийг, ******* ******* ХХК-аас 35,100 төгрөгийг тус тус гаргж нэхэмжлэгч ******* ХХК-нд олгахаар шийдвэрлэлээ.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хийн 115 дугаар зүйлийн 115.2.1, 116, 118-д заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Иргэний хийн 106 дугаар зүйлийн 106.1, 106.4-т заасныг баримтлан ******* ХХК-ийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, хариуцагч ******* ******* ХХК, ******* ******* ******* ХХК-уудын хь бус эзэмшлээс Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэ******* сум, 1 дүгээр баг, хайлааст, Дөрөөлж 2 хаягт байршилтай, нэгж талбарын 2201000754 дугаар бүхий 79936 м.кв талбай бүхий газрыг албадан чөлөөлсүгэй

2. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.2, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, 60 дугаар зүйлийн 60.1 дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 70,200 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч ******* ******* ******* ХХК-аас 35,100 төгрөгийг, ******* ******* ХХК-аас 35,100 төгрөгийг тус тус гаргж нэхэмжлэгч ******* ХХК-нд олгосугай.

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 119.4, 119.7-д зааснаар шийдвэр танилцан сонсгомогц хийн хүчинтэй бөгөөд зохигч 14 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гардан авах ба шийдвэрийг гардан аваагүй нь гомдол гаргах хугацааг хьд заасан журмын дагуу тоолоход саад болохгүй болохыг дурдсугай

4. Монгол Улсын Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хийн 120 дугаар зүйлийн 120.2-т зааснаар зохигч тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардан авсан өдрөөс хойш 14 хоногийн дотор Сүхбаатар аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ С.НАСАНБУЯН