2025          05            22                                          2025/ДШМ/624

 

П.М, Б.Б, П.Д,

Г.Ө нарт холбогдох эрүүгийн хэргийн тухай

 

Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн шүүгч Н.Батсайхан даргалж, шүүгч Б.Ариунхишиг, шүүгч Д.Очмандах нарын бүрэлдэхүүнтэй тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанд:

прокурор З.Бат-Амгалан,

хохирогч Б.Н, Г.А,

хохирогч Б.Э, түүний өмгөөлөгч Ц.С,

хохирогч Ф Ж өмгөөлөгч О.А,

шүүгдэгч П.М, түүний өмгөөлөгч Ж.Э,

шүүгдэгч Б.Б, түүний өмгөөлөгч Ж.М,

шүүгдэгч П.Д, түүний өмгөөлөгч Б.Ө,

шүүгдэгч Г.Ө түүний өмгөөлөгч Г.Г, Д.Н, С.О,

нарийн бичгийн дарга П.Мөнхчимэг нарыг оролцуулан, 

Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн 20** оны ** дугаар сарын **-ны өдрийн 20**/ШЦТ/**** дугаар шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч шүүгдэгч П.М, түүний өмгөөлөгч Ж.Э, шүүгдэгч П.Д, түүний өмгөөлөгч Б.Ө, Х.Н, шүүгдэгч Б.Б, түүний өмгөөлөгч Ж.М, шүүгдэгч Г.Ө өмгөөлөгч Д.Н, Г.Г, С.О, хохирогч Б.Э нарын гаргасан давж заалдах гомдлуудыг үндэслэн П.М, П.Д, Б.Б, Г.Ө нарт холбогдох ********** дугаартай эрүүгийн хэргийг 2025 оны 4 дүгээр сарын 23-ны өдөр хүлээн авч, шүүгч Д.Очмандахын илтгэснээр хянан хэлэлцэв.

1. Г.Ө,

2. Б.Б,

3. П.М

4. П.Д

Шүүгдэгч Г.Ө нь ганцаараа “нүүрс тээврийн вагон тавиулж өгнө” хэмээн хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож Б.Э 2021 оны 8 дугаар сарын 23-ны өдрөөс 2021 оны 10 дугаар сарын 19-ний өдөр хүртэлх хугацаанд Баянгол дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт нийт 91,000,000 төгрөгийг бэлнээр авсан, дээрх аргаар Б.Б хуурч, 2021 оны 6 дугаар сарын 23-ны өдрөөс 2021 оны 7 дугаар сарын 2-ны өдөр хүртэлх хугацаанд 40,000,000 төгрөгийг дансаар шилжүүлэн авсан, мөн 2021 оны 11 дүгээр сарын 3-ны өдөр “ Г Э” ХХК-ийн захирал Г.А “Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсаас том оврын машин оруулж ирнэ” хэмээн хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож Баянгол дүүргийн 3 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт 140,000,000 төгрөгийг бэлнээр авсан буюу залилах гэмт хэргийг үргэлжилсэн үйлдлээр үйлдэж, бусдад их хэмжээний хохирол учруулсан,

шүүгдэгч Г.Ө, Б.Б, П.Д, П.М нар нь бүлэглэн 2022 оны 1 дүгээр сарын 3-ны өдөр Хан-Уул дүүргийн .... дугаар хороо, Ривер Гарден хотхоны ..... дүгээр байрны ..... тоотод Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын иргэн Ф Ж-д хүч хэрэглэж, түүнийг наалдамхай туузаар хүлж бэлэн 1,052,000,000 төгрөг, 700,000 төгрөгийн үнэ бүхий HUAWEI Р40 загварын гар утас нэг ширхэг, 88,000 төгрөгийн үнэ бүхий куртик, хохирогч Б.Н 1,875,000 төгрөгийн үнэ бүхий iPhone 11 загварын гар утас зэргийг авахдаа зэвсэг буюу гар буу хэрэглэж үйлдсэн, дээрэмдэх гэмт хэргийг үйлдэх явцдаа шүүгдэгч Г.Ө, Б.Б нар бүлэглэн 2022 оны 1 дүгээр сарын 3-ны өдөр Хан-Уул дүүргийн 17 дугаар хороо, Ривер Гарден хотхоны .... дүгээр байрны ..... тоотод хохирогч Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын иргэн Ф Ж-г хүлэх явцдаа эрүүл мэндэд нь дух, хүзүү, хоёр бугалгад цус хуралт, 2 нүдний зовхины дотор салст болон нүдний алимны салстад цус харвалт бүхий хөнгөн зэргийн гэмтэл санаатай учруулсан гэмт хэрэгт холбогджээ.

Хан-Уул дүүргийн Прокурорын газраас: П.Д үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2 дахь заалтаар,

П.М үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2 дахь заалтаар,

Б.Б үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2 дахь заалт, мөн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт заасныг журамлан тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгээр,

Г.Ө үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг  журамлан тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2 дахь заалт, мөн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасныг журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалт, мөн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт заасныг журамлан тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт тус тус зааснаар зүйлчлэн яллах дүгнэлт үйлдэж, хэргийг шүүхэд шилжүүлжээ.    

Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүх:

Шүүгдэгч Г.Ө Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад заасан “хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож эзэмшигчийн эд хөрөнгийг авсан гэмт хэргийг бусдад их хэмжээний хохирол учруулж үйлдсэн” гэм буруутайд, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2 дахь заалтад заасан “бүлэглэж, бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэж, зэвсэг хэрэглэж үйлдсэн” гэм буруутайд, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан “хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэмт хэргийг бүлэглэж үйлдсэн” гэм буруутайд тус тус тооцож, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасныг журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар 2 жилийн хугацаагаар хорих ял, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2 дахь заалтад зааснаар 7 жилийн хугацаагаар хорих ял, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар 3 сарын хугацаагаар оршин суугаа газраасаа явахыг хориглох зорчих эрхийг хязгаарлах ялаар тус тус шийтгэж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.8 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар оногдуулсан ялуудыг нэмж нэгтгэн биечлэн эдлэх хорих ялыг 9 жил 3 сарын хугацаагаар тогтоож, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дугаар зүйлийн 3, 4 дэх хэсэгт зааснаар оногдуулсан хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.10 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар цагдан хоригдсон 98 хоногийг эдлэх ялын хугацаанд оруулан тооцож,

Б.Б Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2 дахь заалтад заасан “бүлэглэж, бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэж, зэвсэг хэрэглэж үйлдсэн” гэм буруутайд, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан “хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэмт хэргийг бүлэглэж үйлдсэн” гэм буруутайд тус тус тооцож,  Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2 дахь заалтад зааснаар 7 жилийн хугацаагаар хорих ялаар, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар 3 сарын хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах ялаар тус тус шийтгэж,  Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.8 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар оногдуулсан ялуудыг нэмж нэгтгэн биечлэн эдлэх ялыг нь нийт 7 жил 3 сарын хугацаагаар хорих ялаар тогтоож, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дугаар зүйлийн 3, 4 дэх хэсэгт зааснаар оногдуулсан хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.10 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар цагдан хоригдсон 72 хоногийг эдлэх ялын хугацаанд оруулан тооцож,

П.Д Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2 дахь заалтад заасан “бүлэглэж, бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэж, зэвсэг хэрэглэж үйлдсэн” гэм буруутайд тооцож, шүүгдэгч П.Д Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2 дахь заалтад зааснаар 7 жилийн хугацаагаар хорих ялаар шийтгэж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дугаар зүйлийн 3, 4 дэх хэсэгт зааснаар оногдуулсан хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.10 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар цагдан хоригдсон 72 хоногийг эдлэх ялын хугацаанд оруулан тооцож,

П.М Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2 дахь заалтад заасан “бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэж, зэвсэг хэрэглэж үйлдсэн гэмт хэрэгт дэмжлэг үзүүлж хамжигчаар оролцсон” гэм буруутайд тооцож, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2 дахь хэсэгт зааснаар 7 жилийн хугацаагаар хорих ялаар шийтгэж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дугаар зүйлийн 3, 4 дэх хэсэгт зааснаар нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.10 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч цагдан хоригдсон 72 хоногийг эдлэх ялын хугацаанд оруулан тооцож,Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 510 дугаар зүйлийн 510.1 дэх хэсэгт зааснаар 5,395,000 төгрөгийг гаргуулж хохирогч Ф Ж д олгож,

Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 510 дугаар зүйлийн 510.1 дэх хэсэгт зааснаар иргэний хариуцагч Б.Б 60,000,000 төгрөгийг гаргуулж хохирогч Ф Ж д олгож,

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 21.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1, 1.2, 1.4 дэх заалтад зааснаар энэ хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн эд зүйлсийг устгахаар, ИЖ-79-8 саl 8 мм 00000 дугаартай гар буу нэг ширхгийг зохих байгууллагад шилжүүлэхийг Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх ерөнхий газарт даалгаж, Ривер гарден хотхоны гаднын камерын бичлэг бүхий сиди 1 ширхгийг хэргийн хадгалах хугацаа дуустал хэрэгт хавсаргаж,

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.5 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар зааснаар энэ хэрэгт битүүмжлэгдсэн **** *** улсын дугаартай Nissan stagea загварын авто машиныг улсын орлого болгохоор шийдвэрлэжээ.  

Шүүгдэгч П.М давж заалдах гомдолдоо болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “...2018 оноос гэр бүл зохиож, эхнэр хүүхдийн хамт амьдарч байна. Хөдөлмөр аюулгүй байдлын инженер, орчуулагч мэргэжилтэй. Одоо “Т А” ХХК нүүрс тээврийн компанид орчуулагч, менежерээр ажиллаж, эхнэр хүүхэд, аав ээжийгээ асран хамгаалж байна. Шийтгэх тогтоолын 26, 27 дугаар хуудас, шүүгдэгч Г.Ө мэдүүлэг: “...Мөнхболд нь их хэмжээний мөнгө дансаар орж ирнэ. Энэ сүүлийн мөнгө юм. Энэ мөнгийг зохицуулж авмаар байна, яаж эвтэйхэн авах вэ гэсэн яриа болсон. Тэгээд сүүлд энэ мөнгөнөөс надад 10 хувь өгнө гэхээр нь би зөвшөөрсөн юм...” нь үндэслэлгүй тухай, Г.Ө гэх хүнтэй бизнес, ажил хэргийн талаар огт холбогдолгүй. Төрсөн ах болох Д найз гэдгээр л мэднэ. Тухайн гэмт хэргийг гол зохион байгуулсан Д, Ө нар намайг мэдүүлгээр огт хэлээгүй, хийгээгүй зүйлээр гүтгэж худал мэдүүлэг өгөөд байна. Г.Ө мэдүүлгийг үндэслэж бусад шүүгдэгч нарын мэдүүлгээр түүний мэдүүлэг үгүйсгэгдэж байгааг шүүх анхааралгүй орхигдуулсан.

Хэргийн тухайд, Г.Ө нь тус гэмт хэргийг мэдүүлэхдээ намайг зохион байгуулсан гэж хэлдэг боловч энэхүү гэмт хэргийг миний ахыг ашиглаж, надаас авсан мэдээллийг үндэслэн урьдаас төлөвлөж гэмт хэргийг үйлдэхдээ малгай, хувцас, машин, галт зэвсэг зэргийн санхүүг гаргаж хийсэн гэж үзэж байна. Уг гэмт хэргийг үйлдэх явцад миний ахад их хэмжээний өртэй гэдгээ хэлж байсан учраас гэмт хэргийг үйлдэхдээ их хэмжээний мөнгийг автомашины тээшинд байрлуулсан. Гэмт хэрэг үйлдэхэд хэрэглэсэн машинаа сольж, Г.Ө 00-00 *** улсын дугаартай бенз машинд шилжүүлсэн хүмүүсээ буулгаж, өөрөө авч явсан. Уг мөнгөнөөс ахад хэлж байсанчлан өр зээлтэй хүмүүсдээ өгсөн. Тухайлбал, А гэх хүнд 140,000,000 төгрөг, Б гэх хүнд 60,000,000 төгрөгийг өгсөн. Үүгээр Г.Ө нь уг гэмт хэргийг Д ашиглан, Ба-г санал болгон үйлдүүлж, өөрөө зохион байгуулан, өр зээлээ дарах зорилгоор үйлдсэн нь шүүгдэгч нар болон өөрийнх нь мэдүүлгээр нотлогдож байна гэж миний бие үзэж байна. Гэмт хэрэг үйлдэж олсон мөнгөнд миний бие огт оролцоогүй бөгөөд шийтгэх тогтоолд дурдсан 5,395,000 төгрөгийг төлөхийг эс зөвшөөрч байна. Миний ах П.Д нь 2021 оны 12 дугаар сарын 18-ны өдөр бэр /миний эхнэр/ гуйхаар очих үед би халамцуу үедээ ахдаа итгэж, манай компани томоохон хэмжээний ажил гүйцэтгэсэн, удахгүй дүү нь мөнгөтэй болж аав, ээж, гэр бүлээ сайхан авч явна гэж хэлсэн юм. Үүнээс хойш ах над руу залгаж уулзая гэж яриад байхаар нь ТБД андуудын хавьд төрсөн ах Д, Ө нартай уулзсан бөгөөд дүү нь захирлаасаа өөрийнхөө ашгийн мөнгийг авах гэж байгаа талаар хэлсэн. Үүнээс болж төрсөн ахыгаа найз нөхөдтэйгөө нийлж, ийм хэрэг хийсэнд үнэхээр их гомдолтой байна. Би төрсөн ахыгаа ийм санаа бодолтой, гэмт хэрэг үйлдэнэ гэж төсөөлж байсангүй ээ. Ахдаа үнэхээр их гомдож байна. Иймд хэргийг үнэн зөвөөр шийдвэрлэж өгөхийг хүсэж байна. Гэм буруутайд тооцож шийдвэрлэснийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү. ...” гэв.  

Шүүгдэгч П.Д гомдолдоо болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “...Миний бие өөрийн үйлдсэн гэмт хэргийн улмаас бусдад учруулсан хор уршгийг арилгаж гомдолгүй болсон, анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн зэргийг харгалзан үзэж анхан шатны шүүхээс оногдуулсан 7 жилийн хорих ялыг хөнгөрүүлж өгнө үү. Мөн өөрийн төрсөн дүү болох П.М энэ хэрэгт өөрийн буруутай үйлдлээс болж татан оролцуулсандаа одоо болтол гэмшиж байна. ...” гэв.    

Шүүгдэгч Б.Б гомдолдоо болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “...Миний бие өмнө нь гэмт хэрэгт холбогдож байгаагүй. Өөрийн хийсэн үйлдэлдээ маш их гэмшиж, үнэн зөвөөр мэдүүлж, хэргийг илрүүлэх явцад бодитой туслалцаа өгсөн. Таслан сэргийлэх арга хэмжээг зөрчиж байгаагүй, мөрдөгч, прокурор, шүүхээс дуудсан цагт бэлэн байж өөрийн гэм буруугаа ухамсарлаж байсан. Хувийн баталгаанд байх хугацаанд хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын инженер мэргэжлээр суралцан төгсөж, Thinder roud гэх тээврийн компанид ажиллаж, мөн циркийн багш, дасгалжуулагчаар хөдөлмөр эрхэлж байсан. Тухайн үед миний мөрөөдөл болох Нарны циркээс ажиллах урилга ирж, дэлхийн хэмжээний таван тоглолтод явах боломж гарч ирсэн. Гэмт хэрэгт холбогдсоны улмаас өөрт олдсон боломжуудыг алдсандаа маш ихээр харамсаж, гэмт хэрэгт холбогдохын хор уршгийг ойлгож, ухаарч байна. Өндөр настай өвөө, эмээгээ асарч халамжлан, дахин тэднийхээ сэтгэлийг зовоохгүй амьдарч, өөрийн гэм буруутай үйлдлийг ухамсарлаж, оногдуулсан ялыг эдлэж, алдсан цаг хугацаагаа нөхөж, өөрийн мөрөөдөлдөө хүрэхийн төлөө үнэн шударгаар хөдөлмөрлөж, зорилгодоо хүрэх болно. Иймд ялыг хөнгөрүүлж өгнө үү хэмээн хүсэж байна. ...” гэв. 

Шүүгдэгч П.М өмгөөлөгч Ж.Э гомдолдоо болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “...Шийтгэх тогтоолд заасан дүгнэлт нь хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, эрүүгийн хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудыг тал бүрээс нь эргэлзээгүй бөгөөд хөтөлбөргүй байх зарчимыг баримталж хууль зүйн дүгнэлт хийгээгүй нэг талыг барьсан гэж үзэж байна.

Шийтгэх тогтоолд /ШТ-ын 31-р тал/, П.М мэдүүлгээр түүний оролцоог бас нотолсон гэж үзнэ гэсэн дүгнэлт хийснийг хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй юм. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 7.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Яллагдагч өөрийн эсрэг мэдүүлэг өгөх, гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугүйгээ, эсхүл хэргийн байдлыг нотлох үүрэг хүлээхгүй” гэж хуульчилсан байна. Энэ зарчим нь шүүгдэгчид нэгэн адил хамраах бөгөөд дан ганц Г.Ө мэдүүлгийг үндэслэж, бусад шүүгдэгч нарын мэдүүлгээр түүний мэдүүлэг үгүйсгэгдэж байгааг шүүх анхааралгүй орхигдуулсан.

П.М нь өөрийн компанийн дансаар “Х” ХХК-ийн данснаас мөнгө орж ирнэ, уг мөнгийг бэлнээр гаргаж өгөх тухай төрсөн ах П.Д-д 2022 оны 12 сарын 18-ны өдөр өөрийн бэр гуйх ажлын үед халамцуу байхдаа ярьсан гэдгээ үгүйсгэдэггүй бөгөөд дараа нь нэг удаа ахыгаа уулзъя гэж дуудах үед очиж уулзахад ямар асуудал болсон талаар мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад тодорхой мэдүүлсэн. Түүний энэ мэдүүлэгт мөнгийг орж ирсэн, хаанаас авах гэж байгаа талаар мэдүүлдэггүй. Энэ үед ах нь Г.Ө хамт байсан гэж мэдүүлдэг. Болсон үйл баримтын талаар түүний гэрчээр өгсөн мэдүүлгийг гэмт хэрэг үйлдэх талаар мэдэж байсан, урьдчилан амлаж мэдээлэл өгсөн гэж өөрийнх нь мэдүүлгийг ашиглаж, бусад шүүгдэгч нарын мэдүүлгүүдийг харьцуулан дүгнэх замаар ямар баримтаар үгүйсгэж байгаагаа шүүх тодорхойлох хэсэгтээ бичээгүй байгаа юм.

Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 16 дугаар зүйлийн 14-т “...өөрийн болон гэр бүлийн гишүүд, эцэг эх, үр хүүхдийнхээ эсрэг мэдүүлэг өгөхгүй байх, гэм буруутны ял зэмлэлийг түүний гэр бүлийн гишүүд, төрөл саданд нь халдаан хэрэглэхийг хориглоно” гэж Монгол Улсын иргэний үндсэн эрх, эрх чөлөөг баталгаажуулан хуульчилсан байхад төрсөн ахдаа өөрийн ажил төрөл, компаний дансаар мөнгө орж гарч байдаг талаар хэлсэн асуудлыг гэмт хэрэг үйлдсэн гэж бусдын урьдчилан бэлтгэж хийсэн хэрэгт холбогдуулж ял зэм халдааж байгааг зөвшөөрөх боломжгүй юм. Шүүх өмгөөлөгч миний шүүхэд нотлох баримтаар үнэлүүлэхээр гаргаж өгсөн П.М ******* дугаарын утасны орсон, гарсан ярианы билл, М ХХК-ийн дансны хуулгыг хэрхэн яаж үнэлж байгаа, эсвэл нотлох баримтаар тооцохгүй талаар ямар нэг шийдвэр гаргаагүй, энэ талаар шийтгэх тогтоолдоо огт дурьдаагүй.

Шийтгэх тогтоолд /39-р тал/ залилах гэмт хэргийн объект өмчлөх эрх болох хуульд заасан гэмт хэргийн үндсэн шинжийг тодорхойлон бичсэн байна. Тэгвэл П.М нь залилах гэмт хэрэг үйлдэх сэдэлт санаа зорилго байсан эсэх, ах П.Д өөрийн компаний дансаар нэг биш удаа мөнгө орж гарч байдаг талаар хамгийн сүүлд 2021 оны 12 сарын 18-ны өдөр ярьж байсан яриаг гэмт хэрэг үйлдэхэд санаатай нэгдэж мэдээлэл өгсөн гэж буруутгах үндэслэл байхгүй юм. Энэ яриа зөвхөн ах дүүсийн хооронд яригдаад өнгөрөх асуудал гэж ярьсан тухайгаа мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад гэрчээр мэдүүлэг өгөх, шүүхийн шатанд тодорхой мэдүүлсэн байхад шүүх шүүгдэгчийн мэдүүлгийг өөрийнх нь эсрэг дүгнэлт хийж байгаа нь Үндсэн хууль, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл журмыг баримтлаагүй гэж үзэх үндэсэл болж байгаа юм. Мөн П.М аваагүй, хийгээгүй хэргийнх нь төлөө бусдын хийсэн хэрэгт төлбөр хариуцуулж байгаа нь үндэслэлгүй гэж үзэж байна.

Иймд Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн 2025 оны 3 дугаар сарын 6-ны өдрийн 643 дугаар шийтгэх тогтоолд өөрчлөлт оруулж, П.М холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү. ...” гэв.  

Шүүгдэгч П.Д өмгөөлөгч Б.Ө, Х.Н нар хамтран гаргасан гомдолдоо болон өмгөөлөгч Б.Ө шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “...Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.7 дугаар зүйлийн 1.1-т зааснаар анхан шатны шүүх хэрэглвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй гэж үзэж байна.

Шийтгэх тогтоолын 53 дугаар талд шүүгдэгч Б.Б, П.Д нар нь гэм буруу дээр маргаагүй боловч тэдгээрийн гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, нийгмийн аюулын шинж, хохирол, хор уршгийн байдал зэргийг харгалзан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.4 дэх заалтыг хэрэглээгүй болохыг дурдах нь зүйтэй. Иймд дээрх шударга ёсны зарчимд нийцүүлэн шүүгдэгч нарт эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ шүүгдэгч нарын гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, нийгмийн аюулын шинж, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, мөн шүүгдэгч нарын хувийн байдал зэргийг харгалзан дараах байдлаар ял шийтгэл оногдуулж шийдвэрлэлээ гэжээ. Түүнчлэн, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.3 дугаар зүйлийн 1, 6.7 дугаар зүйлийн 1.1-1.5 дах заалтыг тайлбарлахдаа дээрх заалтуудыг заавал биелүүлэхээр үүрэгжүүлсэн заалт бус тул хэрэглэхгүй гэж дүгнэсэн. П.Д нь гэм буруу дээр маргаагүй /Шийтгэх тогтоолын 53 дугаар талд дээрээсээ 20-25 дахь мөрөнд/, хохирол төлбөрөө бүрэн төлсөн /шийтгэх тогтоолын 54 дүгээр талд дээрээсээ 17-24 дэх мөрөнд/, урьд эрүүгийн хариуцлага хүлээж байгаагүй /шийтгэх тогтоолын 2 дугаар талд доороосоо 17-22 мөрөнд/ хувийн байдлын талаар хавтаст хэрэгт авагдсан баримтууд, шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судлуулсан нотлох баримтуудаар Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.4 дэх заалтыг хэрэглэх хууль зүйн үндэслэлтэй. Гэтэл шүүхээс Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан шударга ёсны зарчмыг иш татах атлаа урьд ял шийтгэлтэй /Г.Ө/, шийтгэлгүй /П.Д/, хохирол төлбөрөө бүрэн төлөөгүй /Г.Ө/, бүрэн төлөгдсөн /П.Д/, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрөөгүй, маргаж орсон /Г.Ө/, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч маргаагүй /П.Д/ шүүгдэгч нарт ижил ял шийтгэл оногдуулж, түүнийгээ заавал биелүүлэхээр үүрэгжүүлсэн заалт бус гэж хуулийн үзэл баримтлалыг үгүйсгэж, шүүгчийн үзэмжээр шийдвэрлэж байгаа нь хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэж байна гэж үзэж байна.

Иймд анхан шатны шүүхийн 2025/ШЦТ/643 дугаар шийтгэх тогтоолд өөрчлөлт оруулж, бидний үйлчлүүлэгч П.Д Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.4 дэх заалтыг хэрэглэж ял шийтгэлийг хөнгөрүүлж шийдвэрлэж өгнө үү. ...” гэв.

Шүүгдэгч Б.Б өмгөөлөгч Ж.М гомдолдоо болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “...Шүүгдэгч Б.Б эрүүгийн хариуцлагын хэмжээг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна.

Нэг. Гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, бусдад төлөх төлбөргүй. Б.Б нь мөрдөн байцаалт болон шүүхийн шатанд гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруу дээр маргадаггүй. Анхнаасаа өөрийн гэм бурууг хүлээн зөвшөөрч, чин санаанаасаа гэмшиж, гэмт хэргийн талаар үнэн зөв, бодитой, тогтвортой мэдүүлгийг мөрдөн байцаалт болон анхан шатны шүүх хуралдааны үед мэдүүлсээр ирсэн.

Г.Ө нь шүүгдэгч Б.Б дээрэмдэх гэмт хэрэг үйлдэж авсан бэлэн мөнгөнөөс нэг боодол 20,000 төгрөгийн дэвсгэрт бүхий нийт 2,000,000 төгрөгийг өгсөн байдаг. Б.Б нь тус мөнгөнөөс 680,000 төгрөгийг зочид буудалд хэрэглэж, үлдсэн 1,320,000 төгрөгийн бэлэн мөнгөтэй байх үедээ баригдаж, тухайн мөнгийг цагдаагийн байгууллагад хүлээлгэн өгсөн. Үүний дараа мөрдөн байцаалтын шатанд хохирогч Ф Ж Хаан банк дахь харилцах дансаар үлдэгдэл 680,000 төгрөгийг шилжүүлж өөрийн учруулсан хохирлоо бүрэн төлж барагдуулсан /5-р хх-ийн 214-215/. Хохирогч Ф Ж өмсөж байсан хүрэм /куртка/, хохирогч Б.Н гар утас зэргийг биет байдлаар хүлээлгэн өгсөн буюу мөрдөн байцаалтын шатанд миний үйлчлүүлэгч Б.Б нь хохирол төлбөрөө бүрэн барагдуулсан байсан.

Төлөгдөөгүй 21,580,000 төгрөгийн хохирлыг шүүгдэгч тус бүрт хувь тэнцүүлэн 5,395,000 төгрөгийг гаргуулахаар шийдвэрлэсэн. Хэдийгээр шүүгдэгч Б.Б нь дээрэмдэх гэмт хэрэг үйлдэж авсан 1,052,000,000 төгрөгөөс 2,000,000 төгрөг л авсан боловч 5,395,000 төгрөг гаргуулахаар шийдвэрлэснийг бүрэн барагдуулсан.

Дээрхээс үзэхэд миний үйлчлүүлэгч Б.Б нь гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугаа бүрэн ухамсарласан, бусдад төлөх төлбөргүй болно. Иймд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5 дугаар зүйлд заасан “...учруулсан хохирлыг нөхөн төлсөн” гэх эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдож байна.

Хоёр: Мөрдөн шалгах ажиллагаа шуурхай явуулж гэмт хэргийг нотлоход дэмжлэг үзүүлсэн. Дээрэмдэх гэмт хэргийн мөрдөн шалгах ажиллагаа шуурхай явагдах, холбогдогч нар болон эд мөрийн баримтыг олж тогтоох, алдагдсан их хэмжээний бэлэн мөнгөний байршил зэргийг цаг алдалгүй олж тогтооход миний үйлчлүүлэгч Б.Б нь бодитой туслалцаа, дэмжлэг үзүүлсэн.

Тодруулбал, Б.Б нь мэдүүлэг өгөх замаар тухайн гэмт хэргийг үйлдэхэд ямар хүмүүс оролцсон болох, шүүгдэгч тус бүр гэмт хэрэгт ямар оролцоотой байсан талаар, хохирогчийн гэрт орсон дараалал, шүүгдэгч тус бүрийн хийж байсан үйлдүүдийг үнэн зөвөөр тодорхой мэдүүлсэн,

эд мөрийн баримт болох шүүгдэгч нарын гэмт хэрэг үйлдэх үедээ өмсөж явсан бэлтгэлийн өмд, цамц, малгай, гутал, бээлий, маск, нүдний шил зэргийг хаана нуусан талаар мэдээлэл өгч, газрыг зааж олоход тусалсан,

хохирогчийн гэрээс бэлэн мөнгийг аваад ямар чиглэлд хаашаа явсан маршрутын талаар, бэлэн мөнгийг хэн авч явсан талаар тодорхой мэдүүлсэн,

гэмт хэрэг үйлдэх үедээ хэрэглэсэн гар бууг хэнийх болох, тухайн гар буу ямар хэлбэр, дүрстэй болохыг дүрслэн зурж өгсөн зэргээр миний үйлчлүүлэгч нь өөрийн мэдэж байсан бүхий л мэдээллийг цагдаагийн албан хаагчид хэлж, мөрдөн шалгах ажиллагааг түргэн шуурхай явуулж, хэргийг илрүүлэхэд бодитой туслалцаа дэмжлэгийг үзүүлсэн.

Хэрэв миний үйлчлүүлэгч мөрдөн шалгах ажиллагаанд нэн шаардлагатай дээрх мэдээллүүдийг цаг алдалгүй өгөөгүй бол шүүгдэгч Г.Ө-ын авч явсан их хэмжээний бэлэн мөнгө биет байдлаар олдохгүй байх боломжтой, түүгээр зогсохгүй хэргийг шалгах ажиллагаа удааширч гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдүүд болон эд мөрийн баримтуудыг нээн илрүүлэхэд хүндрэлтэй нөхцөл байдал үүсэх байсан гэж өмгөөлөгчийн зүгээс дүгнэж байна.

Гурав. Хувийн байдлын тухайд:

Б.Б нь урьд гэмт хэрэгт холбогдож эрүүгийн хариуцлага хүлээж байгаагүй. Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад болон шүүхийн шатанд таслан сэргийлэх арга хэмжээ зөрчөөгүй, мөрдөгч, прокурор, шүүхийн дуудсан цагт хүрэлцэн ирдэг, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд саад учруулж байгаагүй.

Б.Б нь Монголын залуу циркчдийн холбоонд циркчийн жүжигчин ажил хөдөлмөр эрхэлдэг байсан. Авьяаслаг, өсөх ирээдүйтэй жүжигчин бөгөөд дотоодын болон олон улсын тэмцээн уралдаанд оролцож амжилт гаргах боломжтой. Монголын залуу циркчдийн холбооны хуулийн байгууллагад гаргаж өгсөн тодорхойлолтод: “...Холбооны зүгээс Б.Б гэмт хэргийн эрүүгийн хариуцлагаа биелүүлж дуусах хүртэл нь түүний ажлын байрыг нь хадгалж байна” гэж дурдсанаас үзэхэд миний үйлчлүүлэгчийн өсөх ирээдүйтэй сайн тамирчин, хамт олныхоо дунд нэр хүндтэй, харилцаа хандлага сайтай болох нь тогтоогддог. Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллаганы явцад буюу 2024 оны зуны улиралд хүүхэд, залуучуудад зөв үлгэр дурайлал олгох зорилгоор сайн дурын ажил хийж, үнэ төлбөргүй циркийн үзүүлбэрүүдийг үзүүлсэн /шуух хуралдаанд гаргаж өгсөн фото зургууд, цахим мэдээллийн сүлжээнд тавигдсан баримтууд/. Зан төлөвийн хувьд төлөв даруу, хүнд тусархуу, хүний үгээр байдаг зөөлөн зантай. Өвөө, эмээгийн хамт амьдардаг, байнга ажил хөдөлмөр эрхэлж, өвөө, эмээгээ асарч тэтгэдэг, өөрийгөө бүх талаас нь хөгжүүлэхийг эрмэлздэг. Хэрэгт шалгагдаж байх цаг хугацаандаа ХАБЭА-н сургалтад сууж хөдөлмөр аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн ажилтны сертификат авах зэргээр хувь хүний хөгжилдөө байнга анхаарал тавьж хөгжүүлж байсан. Дээрх нөхцөл байдлуудыг харгалзан миний үйлчлүүлэгч Б.Б гэм буруутайд тооцогдсон гэмт хэрэгт эрүүгийн хариуцлага оногдуулахад Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.4 дэх заалтад заасныг хэрэглэх бүрэн боломжтой байсан гэж өмгөөлөгчийн зүгээс үзэж байна.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлж, эсхүл эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлж болно гэж хуульчилсан.

Б.Б нь гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугаа анхнаасаа хүлээн зөвшөөрсөн, түүний хувьд дээрмийн мөнгөнөөс 2,000,000 төгрөг авсан, хохирол төлбөрөө бүрэн төлсөн нөхцөл байдал, хувь хүний хувьд гоц авъяастай, циркийн жүжигчин, зан төлөв сайтай зэрэг хувийн байдал сайтай бөгөөд мөрдөн шалгах ажиллагааг шуурхай явуулахад өөрийн зүгээс шаардлагатай бүхий л мэдээлэл, дэмжлэгийг үзүүлсэн зэргээр энэхүү зохицуулалтад харгалзан үзэхээр хуульчилсан нөхцөлүүдийг хангажээ.

Анхан шатны шүүх шийтгэх тогтоолын эрүүгийн хариуцлагын дүгнэлтдээ: “...дээрх хуулийн агуулгаас харвал, заавал биелүүлэхээр үүрэгжүүлсэн заалт бус байх тул шүүгдэгч нарын гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, нийгмийн аюулын шинж, хохирол, хор уршгийн байдал, гэм буруу дээр маргасан байдал зэргийг харгалзан шүүгдэгч нарт Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3,1.4 дэх заалтыг хэрэглэх үндэслэлгүй гэж үзсэн” гэж шүүгдэгч тус бүрт эрүүгийн хариуцлагыг хэрхэн оногдуулсан талаар дүгнэлт хийлгүйгээр бусад шүүгдэгч нарын гэм буруу дээр маргасан нөхцөл байдлыг миний үйлчлүүлэгчид халдааж бүхэлд нь дүгнэсэнд гомдолтой байна.

Хэдийгээр Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн дээрх зүйл, заалтыг шүүхээс заавал биелүүлэхээр үүрэг болгосон шинжтэй зохицуулалт биш боловч анхан шатны шүүхээс шүүгдэгч тус бүрийн үйлдэл оролцоо, дээрэмдэх гэмт хэрэг үйлдэж авсан их хэмжээний бэлэн мөнгийг хэн хэрхэн яаж зарцуулсан болох, хохирол төлбөрөө нөхөн төлсөн байдал, гэм буруу дээр маргасан эсэх нөхцөл байдал зэрэгт шүүгдэгч тус бүрт нь үнэлэлт, дүгнэлт өгч эрүүгийн хариуцлагын хэр хэмжээг тогтоон оногдуулах нь Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.3 дугаар зүйлд заасан шударга ёсны зарчимд нийцнэ гэж үзэж байна.

Иймд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.4 дэх заалтад “...ялын дээд хэмжээний гуравны хоёроос хэтрүүлэхгүйгээр, ялын доод хэмжээний гуравны хоёроос багагүй ял оногдуулах” гэж заасныг хэрэглэж миний үйлчлүүлэгч Б.Б анхан шатны шүүхээс оногдуулсан эрүүгийн хариуцлагын хэмжээг хөнгөрүүлэн шийдвэрлэж өгнө үү гэж давж заалдах шатны шүүхээс хүсэж байна. ...” гэв.    

Шүүгдэгч Г.Ө өмгөөлөгч Д.Н, Г.Г, С.О нар хамтран гаргасан гомдолдоо: “...Г.Ө холбогдох хэргийн шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч байна.

Нэг. Дээрэмдэх гэмт хэргийн тухайд:

1. 1. ...Шүүгдэгч Г.Ө зүгээс гэм буруугаа анхнаасаа хүлээн зөвшөөрч, мөрдөн шалгах ажиллагаанд дэмжлэг үзүүлэн оролцож ирсэн бөгөөд өөрийн гэм буруу болон хэргийн зүйлчлэлд маргаан байхгүй.

1.2. Шүүх, ...шүүгдэгч нарын гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, нийгмийн аюулын шинж, хохирол, хор уршгийн байдал, гэм буруу дээр маргасан байдал зэргийг харгалзан шүүхээс шүүгдэгч нарт Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3, 1.4 дэх заалтыг хэрэглэх үндэслэлгүй гэж үзсэн.” гэжээ /шийтгэх тогтоолын 53 тал/. Г.Ө нь дээрмийн гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруу дээрээ огтхон ч маргаж байгаагүй бөгөөд харин дээрэмдэх гэмт хэргийг үйлдэх явцдаа хохирогч Ф Ж биед хөнгөн гэмтэл учруулсан гэх үйлдэл дээрээ маргадаг.

1.3. Дээрэмдэх гэмт хэргийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2-т зааснаар зүйлчилж, харин Ф Ж биед хөнгөн гэмтэл учруулсан үйлдлийг мөн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан тус тусдаа гэмт хэрэг хэмээн зүйлчилж, шийдвэрлэсэн атлаа хөнгөн гэмтэл учруулсан үйлдэл дээрээ маргасныг дээрэмдэх гэмт хэрэг үйлдсэн үйлдэл дээрээ маргасан, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрөөгүй гэж үзэн хүнд ял шийтгэл оногдуулсан нь үндэслэлгүй байна.

1.4. Шүүгдэгч Г.Ө нь анхнаасаа гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, мөрдөн шалгах ажиллагаанд дэмжлэг үзүүлж, хохирлын мөнгийг хаана байгаа, хэн хэнд хэдэн төгрөг хэрхэн яаж өгснөө нэг бүрчлэн, цагдаад цаг алдалгүй мэдүүлсэн бөгөөд түүний мэдүүлгийг үндэслэн мөрдөн шалгах ажиллагаа шуурхай явагдсаны үр дүнд гэмт хэргийн улмаас алдагдсан мөнгөний дийлэнх хэсэг буюу 971,120,000 төгрөгийг олж тогтоон хохирогчид хүлээлгэн өгсөн байдаг.

Мөн хохирол төлбөр төлөхөөр завсарлага авсан хугацаандаа хохирлоо бүрэн төлж барагдуулсан.

Гэтэл анхан шатны шүүхээс түүнийг гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, хохирол төлбөрөө бүрэн төлж барагдуулсан нөхцөл байдлыг харгалзан үзэлгүй ял оногдуулсан ба Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан зорилго, мөн хуулийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан нөхцөлийг бүрэн хангаж байгаатай нийцсэнгүй.

1.5. Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад дээрмийн гэмт хэрэг үйлдсэн талаар гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад болон шүүхийн хэлэлцүүлэгт тогтвортой мэдүүлсээр ирсэн бөгөөд түүний хохирогчийн биед хөнгөн гэмтэл учруулсан гэсэн асуудал дээр ялласантай санал нийлээгүй юм.

1.6. Анхан шатны шүүхээс үүнийг хянан үзэлгүйгээр хөнгөн гэмтэл учруулсан үйлдэл дээрээ маргаж оролцсон байдлыг дээрэмдэх гэмт хэргийн үйлдэлтэй уядуулан гэм буруугаа Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.4-г хэрэглэн ялын доод хэмжээний гуравны хоёроос багагүй ял оногдуулах өмгөөлөгч нарыг саналыг хүлээн авахаас татгалзаж 7 жилийн хугацаагаар хорих ял оногдуулсаныг ял хүндэдсэн гэж үзэж гомдолтой байна.

Хоёр. Хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулах гэмт хэргийн тухайд:

2.1. Анхан шатны шүүхээс дээрэмдэх гэмт хэргийг үйлдэх явцдаа шүүгдэгч Г.Ө, Б.Баянмөнх нар нь бүлэглэн хохирогч Ф Ж зодож, эрүүл мэндэд нь дух, хүзүү, хоёр бугалгад цус хуралт, 2 нүдний зовхины дотор салст болон нүдний алимын салстад цус харвалт бүхий хөнгөн зэргийн хохирол санаатай учруулсан гэж үзэн гэм буруутайд тооцсон нь хэргийн бодит байдал болон хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудаар үгүйсгэгддэг болно. Учир нь:

2.1.1. Г.Ө нь Б.Б бүлэглэн Ф Ж эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учруулсан гэх үйлдэл нь эргэлзээтэй төдийгүй нотлох баримт болон гэрчийн мэдүүлгүүд бүгд зөрүүтэй байдаг.

2.1.2. Хохирогч Ф Ж нь 2022 оны 1 дүгээр сарын 3-ны өдөр “... “...хар өнгийн зүйлээр нүүрээ тагласан нүдний шилтэй 170 см орчим өндөртэй том биетэй эрэгтэй хүн шууд миний хоолойг багалзуурдаж шууд гэрлуу түлхэж орж ирэх үед араас нь арай том биетэй эрэгтэй хүн орж ирээд намайг газар дарж унагаахаар нь би орилсон чинь намайг дээш харуулах үед тоглоомон буу жинхэнэ буу алийг нь мэдэхгүй ч хар өнгийн гар буу байсан ба тухайн буугаар миний духан дээр бууны хошуу хэсгээр цохиод юм яриулаагүй...” гэж /1-р хх-ийн 232-233/, 2022 оны 3 дугаар сарын 24-ний өдөр “...Таны биед хөнгөн зэргийн гэмтэл учруулсан гэх хүнийг та одоо хараад таних уу? Хэрэв таних бол ямар содон шинж тэмдгээр таних вэ? гэх асуултад “...Манай гэрт орж ирсэн гурван хүний 2-д орж ирсэн нөгөө хоёр хүнээ бодвол арай туранхай өндөрдүү залуу надад буу тулгаад бууныхаа хошуугаар миний дух руу цохиж гэмтэл учруулсан. Шал мөргүүлэх үед ямар нэг гэмтэл учраагүй...” гэж мэдүүлсэн байдаг. /1-р хх-ийн 242-243/

2.1.4. Шүүгдэгч Б.Б 2022 оны 1 дүгээр сарын 4-ний өдөр сэжигтнээр мэдүүлэхдээ “...хужаа хаалгаа өөрөө онгойлгоод гараад ирэхээр нь би шууд мангасдаж түлхэж гэрлүү нь оруулаад газар унагасан энэ үед араас Д орж ирээд, ...айлгах зорилгоор авч явсан хүүхдийн тоглоомон буугаар хужаагийн аманд хийсэн...” гэж мэдүүлсэн байдаг /3-р хх-ийн 237-238/ болон шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт Б.Б нь буугаар хохирогчийн духанд тулгасан хэмээн өөрөө мэдүүлдэг тул хохирогчийн духанд буугаар цохисон хүн нь Б.Б болох нь шүүхийн хэлэлцүүлгийн явцад тодорхой болсон.

2.1.5. Шүүгдэгч Г.Ө нь 2022 оны 1 дүгээр сарын 4-ний өдөр сэжигтнээр өгсөн мэдүүлэгтээ “...403 тоот хятад иргэний амьдардаг гэрийн хаалга онгойж таараад манай нөгөө 2 пижигнэлдээд л явчихсан. Би яг орох үед нь байгаагүй, араас нь орсон.  Намайг яг орох үед хаалга нь хаагдчихсан тул орж чадаагуй. Тэгтэл Далай надад хаалга онгойлгож өгөөд ор гэж хэлсэн. Намайг ороход Б цэнхэр куртиктэй хятад эрэгтэй хүнийг хаалгаар ороод үүдний коридорт дараад газар унагачихсан доош нь харуулсан байдалтай байж байсан...” гэж мэдүүлсэн. /4-р хх-ийн 18-22/

Өөрөөр хэлбэл, хохирогч болон шүүгдэгч нарын мэдүүлгээр эхлээд Б.Б, дараа нь Да, гуравт Г.Ө орсон болох нь хөтөлбөргүй тогтоогдсон ба шүүхийн хэлэлцүүлэгт ч шүүгдэгч нарын зүгээс эхлээд Б, дараа нь , гуравт Ө.О орж ирсэн талаар бүгд мэдүүлдэг, энэ үйл явдал дээр маргадаггүй.

2.1.6. Хохирогч өөрөө 2022 оны 3 дугаар сарын 24-ний өдөр өгсөн мэдүүлгээрээ буугаар духанд цохисноос гэмтэл учирсан, шал мөргүүлэхэд ямар нэгэн гэмтэл учраагүй талаар тов тодорхой мэдүүлж, Б буугаар духанд нь цохисон болох нь, мөн хоёрт орж ирсэн хүн нь Д болох нь хохирогч Ф Ж болон Б, Да, Ө нарын мэдүүлгүүдээс тодорхой харагдаж нотлогдсоор байхад Д үйлдэл холбогдлыг хэрэгсэхгүй болгож, Г.Ө холбогдуулж ял оноосныг үндэслэлгүй гэж үзэж байна.

2.1.7. Хохирогч Б.Н мэдүүлгээр түүнийг 00-с гарч ирэх үед аль хэдийн хохирогчийг хүлсэн байсан байдаг.

Иймд анхан шатны шүүхийн хийсэн “...Шүүгдэгч Б нь “...тухайн бууг Г.Өгаднаас авч орж ирсэн. Тэгээд надад өгсөн, би нөгөө өрөө рүү орохоос өмнө бууг түүнд буцааж өгсөн” гэсэн мэдүүлгээр шүүгдэгч Г.Ө мэдүүлэг үгүйсгэгдэж байна” гэсэн дүгнэлт нь хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, хэрэгт авагдсан бусад баримтуудаар үгүйсгэгдэж байгаа ба Улсын Дээд шүүхийн нийт шүүгчдийн хуралдааны 2023 оны 4 дүгээр сарын 14-ний өдрийн 16 дугаар тогтоолын тайлбарлах хэсгийн 1 дүгээр зүйлийн 1.15-т “...Мэдүүлгийн агуулга, бүрэн дүүрэн байдалд, зөрүү байгаа эсэхийг шинжлэн судалсаны эцэст бусад нотлох баримтууд, тухайлбал бусад гэрч, яллагдагч, шүүгдэгч нарын мэдүүлэгтэй харьцуулан үзэх замаар шалгана...” гэж тайлбарласныг огт баримтлаагүй.

2.1.8. Эрүүгийн хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.15 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт “...Эрүүгийн хэрэгт хамааралтай бүхий л нотлох баримтыг шалгасан боловч сэжигтэн, яллагдагч, шүүгдэгчийн гэм буруутай эсэхэд, түүнчлэн эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад Эрүүгийн хууль, энэ хуулийг тайлбарлах, хэрэглэхэд эргэлзээ гарвал түүнийг сэжигтэн, яллагдагч, шүүгдэгч, ялтанд ашигтайгаар шийдвэрлэнэ” гэж заасан. Улсын Дээд шүүхийн нийт шүүгчдийн хуралдааны 2023 оны 05 дугаар сарын 08-ны өдрийн 24 дүгээр тогтоолын тайлбарлах хэсгийн 1 дүгээр зүйлийн 1.2-т “...Шүүгдэгчийн гэм буруутайг тогтоож буй баримтын эх сурвалж хангалттай, хүрэлцэхүйц, эргэлзээгүй буюу үнэн бодит, хүлээн зөвшөөрөхүйц эсэхэд эргэлзээ нь дээрх ойлголтод нэгэн адил хамаарна ...” гэж тайлбарласныг анхаарч үзсэнгүй.

Иймд Г.Ө нь Б.Б бүлэглэн хохирогч Ф Ж биед хөнгөн гэмтэл учруулсан гэх үйлдлийг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй гэж өмгөөлөгч нарын зүгээс үзэж байна.

Гурав. Залилах гэмт хэргийн тухайд:

3.1. Анхан шатны шүүх шийтгэх тогтоолдоо “...Г.Ө нь хохирогч нараас мөнгө авах зорилгоор хохирогч нарт худал мэдээлэл өгч, өөрт олгогдоогүй эрх мэдлийг байгаа мэтээр итгэл үнэмшил төрүүлсэн, мөн нөгөө талаас энэ хэргийн хохирогч нь уг асуудлыг нягтлахгүйгээр шүүгдэгчийн худал үгэнд итгэж мөнгө шилжүүлсэн нь давхар нөлөөлсөн байна. Шүүгдэгчийн дээрх үйлдэл нь амар хялбар аргаар мөнгө олох гэсэн зорилготой, шууд санаатай, шунахайн сэдэлттэй байх ба өөрийн үйлдэл хууль бус болохыг мэдсээр байж, ухамсарлаж, хүсэж үйлдсэн, хохирол хор уршигт зориуд хүргэсэн байх тул гэм буруугийн санаатай хэлбэрээр гэмт хэрэг үйлдсэн гэж дүгнэв.” гэж дүгнэж шийдвэрлэсэн нь учир дутагдалтай байна.

3.2. 2021 оны 11 дүгээр сарын 3-ны өдөр Г Г ХХК-ийн захирал Г.А “БНХАУ-аас том оврын машин оруулж ирнэ” хэмээн хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож Баянгол дүүргийн 3 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт 140,000,000 төгрөгийг бэлнээр авсан гэх үйлдлийн тухайд:

Анхан шатны шүүх шийтгэх тогтоолдоо “...шүүгдэгч Г.Өнь хохирогч Г.А БНХАУ-аас нүүрс тээврийн авто машин оруулж ирнэ гэж нэг машин авахад урьдчилгаа 70,000,000 төгрөг болно хэмээн 2021 оны 11 дүгээр сарын 3-ны өдөр 2 машины урьдчилгаа төлбөрт тооцон 140,000,000 төгрөг бэлнээр авсан хэдий боловч тухайн машиныг БНХАУ-аас авчрахаар хөөцөлдсөн, захиалга өгсөн, тээвэрлэж авчирсан эсэхийг нотолсон ямар нэгэн баримтгүй тул шүүгдэгч Г.Ө мөн хохирогч Г.А залилж их хэмжээний хохирол учруулсан гэж үзэхээр байна.” гэжээ.

3.2.1. Бидний үйлчлүүлэгч Г.Ө нь анхнаасаа Амартүвшинд вагон тээврийн үйлчилгээнд туслалцаа үзүүлэхээр харилцан тохиролцож төлбөр авсан гэж удаа дараа мэдүүлдэг.

3.2.2. Хохирогч гэх Г.А нь 2022 оны 10 дугаар сарын 12-ны өдөр “...Г.Ө нь манай компанид төлөх ёстой 130,000,000 төгрөгийн төлбөрт “Т И” ХХК-тай вагон тээврийн үйлчилгээ авах гэрээг байгуулахад зуучилж өгснөөр төлбөрийг төлөгдсөнд тооцсон. Одоо манай компанид ямар нэгэн өр төлбөрийн асуудал байхгүй гэж хэлж болно.”, “...Надад өөр нэмж ярихад манай компанийн зүгээс Г.Ө  ямар нэгэн гомдол санал байхгүй..” гэж мэдүүлсэн байдаг. /7-р хх-ийн 16-17/

Өөрөөр хэлбэл, Г.А авсан мөнгө нь залилан мэхлэх гэмт хэргийн шинжийг агуулаагүй, талууд сайн дурын үндсэн дээр харилцан тохиролцож Г.Ө нь Г.А ажилд туслалцаа үзүүлж байсан нь тодорхой харагдаж байна.

3.2.3. Анхан шатны шүүх Г.Ө БНХАУ-аас авчрахаар хөөцөлдсөн, захиалга өгсөн, тээвэрлэж авчирсан эсэхийг нотолсон ямар нэгэн баримтгүй тул гэм буруутайд тооцлоо гэх дүгнэлтийг хийсэн.

Гэвч Г.А машин авчруулахаар урьдчилгаа өгсөн гэж, Г.Ө нь түүнд вагон тээврийн үйлчилгээнд туслалцаа үзүүлэхээр мөнгө авсан гэж мэдүүлдэг. Хохирогч 2022 оны 10 дугаар сарын 12-нд өгсөн мэдүүлэгтээ “вагон тээврийн үйлчилгээ авах гэрээг байгуулахад зуучилж өгснөөр төлбөрийг төлсөнд тооцсон” гэж мэдүүлдэг. Өөрөөр хэлбэл, Г.А нь вагон тээврийн үйлчилгээнд туслалцаа авах зорилготой байсан нь үүнээс тодорхой харагддаг. Харин машин авчруулахаар урьдчилгаа өгсөн гэдэг нь Г.А мэдүүлгээс өөр ямар ч нотлох баримтаар нотлогддоггүй.

3.2.4. Хэрэгт цугларсан баримтаар Г.А-с 130,000,000 төгрөг Г.Ө авсан нь, уг мөнгийг вагон тээврийн үйлчилгээ авах гэрээг байгуулахад зуучилж өгснөөр төлбөрийг төлөгдсөнд тооцсон нь хөтөлбөргүй тогтоогддог. Харин ямар зорилгоор уг мөнгийг шилжүүлсэн, Г.Өнь Г.А-г хуурч мэхэлсэн үйл баримт хангалттай нотлогдон тогтоогддоггүй ба хохирогч, шүүгдэгч нарын мэдүүлэг хоорондоо зөрдөг.

Түүнчлэн Г.А нь Г.Ө нь намайг залилан мэхлээгүй гэх гар бичмэл хэрэгт авагдсан.

Эрүүгийн хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.15 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэг, мөн Улсын Дээд шүүхийн нийт шүүгчдийн хуралдааны 2023 оны 5 дугаар сарын 8-ны өдрийн 24 дүгээр тогтоолын тайлбарлах хэсгийн 1 дүгээр зүйлийн 1.2-т заасны удирдлага болгон шүүгдэгч Г.Ө нь Г.А залилсан гэх үйлдэл нь түүний гэм буруутай эсэхэд эргэлзээтэй байх тул шүүгдэгчид ашигтайгаар шийдвэрлэж, бидний үйлчлүүлэгчид холбогдох үйлдлийг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй юм.

3.2. Иргэн Б.Б 2021 оны 6 дугаар сарын 23-ны өдрөөс 2021 оны 7 дугаар сарын 2-ны өдөр хүртэлх хугацаанд 40,000,000 төгрөгийг дансаар шилжүүлэн авсан гэх үйлдлийн тухайд:

3.2.1. Шүүгдэгч Г.Ө нь Б  30 сая төгрөгийг дансаар авсан бөгөөд Б надтай анх уулзаад Говь-сүмбэр аймгийн Чойр өртөөнөөс БНХАУ-руу вагон тээврийн үйл ажиллагааг явуулахад хэрхэн явуулдаг талаар асуугаад вагон явуулж өгөөч гэсэн хүсэлтийг тавьсны дагуу Батхуягийн “Т”, “С” ХХК-уудад 2021 оны 9 дүгээр сард вагон явуулах зөвшөөрлийг нь хөөцөлдөж явуулсны үр дүнд вагон тээврийн ажил нь явагдаж дууссан, уг мөнгө нь түүнд өгсөн ажлын хөлс болох талаар тодорхой мэдүүлсэн байдаг.

3.2.2. Улаанбаатар төмөр замын Тээвэр зохион байгуулалтын албаны 2022 оны 10 дугаар сарын 18-ны өдрийн 03/*** албан тоотоор “...Танай бичигт дурдсан Ш Л Юн ХХК нь 2022 оны 8 сард 354,355 дугаартай албан тоотууд, “Т” ХХК нь 07/28, “С” ХХК нь 22/04 дугаартай тус бүр албан хүсэлтүүд ирүүлж байсан ба дээрх компаниудад ачилт хийх зөвшөөрөл өгөгдөөгүй болно. Харин “Т” ХХК нь 2022 оны 11 сард ачих захиалга АТҮЦС программаар илгээсэн байна. Экспортын бүх захиалгыг цахимд оруулах хүртэл сар бүр цаасаар 200-300-н компани захиалга ирүүлж байсан тул бүх компанид хариу албан тоот өгөх боломжгүй ба зөвшөөрөл нь олгогдсон тохиолдолд өртөөд нь өөрийн үйлчлүүэгч байгууллагууд утсаар мэдэгдэж ажиллаж байсан” гэх албан бичгийг Хан-Уул дүүргийн Цагдаагийн хэлтэст ирүүлсэн байдаг. /7-р хх-ийн 33-34/

Дээрх баримтаас Г.Ө мэдүүлэг үнэн болох нотлогдож байна.

3.2.3. Анхан шатны шүүхээс цагаатгах талын нотлох баримтыг эсрэгээрээ яллах талын нотлох баримт мэтээр дүгнэж дээрх баримтуудаар түүний гэм буруутай нь нотлогдож байна гэж дүгнэсэн нь үндэслэлгүй юм.

Учир нь, Г.Ө нь 2021 оны 6 дугаар сарын 23-ны өдрөөс 2021 оны 7 дугаар сарын 2-ны өдөр хүртэл хугацаанд Б.Б  мөнгө авсан байдаг бөгөөд хохирогчийн хамаарал бүхий компаниудын нэр дээр хүсэлт явсан, вагон тавьсан үйл баримтууд нь энэ өдрөөс хойш болсон үйл явдал атал анхан шатны шүүхээс Г.Ө  мэдүүлэг үгүйсгэгдэж байна гэж дүгнэсэн нь үндэслэлгүй юм.

3.2.4. Иргэн Г.Ө нь Б  урьдчилан амлалт өгч, өөрт байхгүй эрх мэдлийг байгаа мэтээр ойлгуулсан үйл баримт хэрэгт байхгүй болохыг дурдах нь зүйтэй.

Иймд Г.Ө нь Б-г залилсан гэх үйлдэл нь түүний гэм буруутай эсэхэд эргэлзээтэй байх тул шүүгдэгчид ашигтайгаар шийдвэрлэж, бидний үйлчлүүлэгчид холбогдох үйлдлийг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй гэж үзэж байна.

3.3. Иргэн Б.Э  2021 оны 8 дугаар сарын 23-ны өдрөөс 2021 оны 10 дугаар сарын 19-ний өдөр хүртэлх хугацаанд Баянгол дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт 52,000,000 төгрөг бэлнээр авсан гэх үйлдлийн тухайд:

3.3.1. Иргэн Б.Э нь мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн мэдүүлгүүд болон шүүх хуралдааны хэлэлцүүлгийн явцад өгсөн мэдүүлгүүдээр Г.Ө өөрөө хайж олон, уулзаж, туслалцаа хүсэн мөнгө өгсөн үйл баримт тогтоогддог. Мөн Г.Ө нь Б.Э урьдчилан амлалт өгч, өөрт байхгүй эрх мэдлийг байгаа мэтээр ойлгуулсан зүйл огт байхгүй ба Б.Э залилсан гэх үйлдэл нь түүний гэм буруутай эсэхэд эргэлзээтэй байх тул шүүгдэгчид ашигтайгаар шийдвэрлэж, бидний үйлчлүүлэгчид холбогдох үйлдлийг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй гэж үзэж байна.

Хүсэлт:

Иймд гомдлын хууль зүйн үндэслэл болон хэрэгт авагдсан баримт, мөн Улсын Дээд шүүхийн нийт шүүгчдийн хуралдааны тогтоолуудыг баримтлан шийтгэх тогтоолд дараах өөрчлөлтийг оруулж өгнө үү. Үүнд:

1. Шүүгдэгч Г.Ө, Б.Б нар нь бүлэглэн хохирогч Ф Ж зодож, эрүүл мэндэд нь дух, хүзүү, хоёр бугалгад цус хуралт, 2 нүдний зовхины дотор салст болон нүдний алимын салстад цус харвалт бүхий хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэх;

2. 2021 оны 11 дүгээр сарын 3-ны өдөр Г Т ХХК-ийн захирал Г.А “БНХАУ-аас том оврын машин оруулж ирнэ” хэмээн хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож Баянгол дүүргийн 3 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт 140,000,000 төгрөгийг бэлнээр авсан гэх, Б.Б 2021 оны 6 дугаар сарын 23-ны өдрөөс 2021 оны 7 дугаар сарын 2-ны өдөр хүртэлх хугацаанд 40,000,000 төгрөгийг дансаар шилжүүлэн авсан гэх, Б.Э 2021 оны 8 дугаар сарын 23-ны өдрөөс 2021 оны 10 дугаар сарын 19-ний өдөр хүртэлх хугацаанд Баянгол дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт 52,000,000 төгрөг бэлнээр авсан гэх үйлдлүүдийг хэрэгсэхгүй болгох;

3. Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2 дахь заалтад зааснаар анхан шатны шүүхээс 7 жилийн хугацаагаар хорих ял оногдуулсныг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1.4 дэх хэсэгт заасныг хэрэглэж, ялын доод хэмжээний гуравны хоёроос багагүй ял оногдуулж ял шийтгэлийг хөнгөрүүлж өгнө үү.  ...” гэжээ.  

Хохирогч Б.Э  гомдолдоо болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “...Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолд: 49 дэх тал: В/-д “...Хохирогч Б.Э хувьд шүүгдэгч Г.Ө 91,000,000 төгрөг өгснөөс 5,000,000 төгрөг буцаан авсан үлдэгдэл 86,000,000 төгрөгийг нэхэмжилсэн. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “мөрдөгч нь ... хохирогч, иргэний нэхэмжлэгч..., бусад оролцогчоос эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэхэд ач холбогдол бүхий нөхцөл байдлын талаар мэдүүлэг авч болно” гэж, 3 дахь хэсэгт “...мэдүүлэг өгөгч мэдүүлгийнхээ эх сурвалжийг зааж чадаагүй бол тухайн мэдүүлэг нь дангаараа нотлох баримт болохгүй” гэж заасан.

Хохирогч Б.Э нь шүүгдэгч Г.Ө мөнгө өгөхдөө ямар нэгэн баримт үйлдээгүй, өөрийн данснаас гарган авч шүүгдэгчид бэлнээр өгч байсан хэмээн мэдүүлсэн ба холбогдох дансны хуулгыг баримтаар гаргаж өгсөн байна.

Хаан банк дахь иргэн Б.Э эзэмшлийн ****** дугаарын дансны хуулганаас харвал, 2021 оны 8 сарын 24-ний өдөр 15,000,000 төгрөгийн орлогоос 5,000, 000, 5,000,000 төгрөгөөр тус тус бэлнээр гаргуулан авсан, 2021 оны 10 сарын 19-ний өдөр 42,000,000 төгрөгийн орлогоос 32,000,000 төгрөгөөр, 5,000,000, 5,000,000 төгрөгөөр бэлнээр зарлагадаж гарсан буюу нийт 52,000,000 төгрөг гаргаж авсан байна.

Иймээс хохирогч Б.Э мэдүүлсэн хохирлоос 52,000,000 төгрөг нь баримтаар нотлогдож байх тул хохирогч Б.Э гэмт хэргийн улмаас 52,000,000 төгрөгийн хохирол учирсан гэж дүгнэхээр байна” гэжээ.

Хэрэгт авагдсан нотлох баримтаас дүгнэхэд хохирогч Б.Э миний бие 2021 оны 12 сарын 28-ны өдөр гэрчээр, 2022 оны 3 сарын 17-ны өдөр хохирогчоор, 2022 оны 9 сарын 30-ны өдөр хохирогчоор дахин, 2022 оны 11 сарын 01-ний өдөр хохирогчоор дахин, 2023 оны 5 сарын 30-ны өдөр хохирогчоор дахин нийт 5 удаа мэдүүлэг өгсөн байна.

Дээрх мэдүүлгүүд нь хоорондоо зөрчилгүй, тогтвортойгоор мэдүүлсэн байх ба 2021 оны 8 сарын 24-ний өдөр 15 сая төгрөгийг, 2021 оны 9 сарын 16-ны өдөр 34 сая төгрөгийг, 2021 оны 10 сарын 18-ны өдөр 42 сая төгрөгийг тус тус Г.Ө бэлнээр өгсөн тухайгаа мэдүүлжээ.

Тухайн мөнгө өгөх болсон шалтгааны хувьд тухайн цаг хугацаанд буюу ковид-19 цар тахлын нөхцөл байдлын үед Б.Э миний бие Э ХХК-ийн Монгол улс дахь төлөөлөгчөөр ажиллаж байсан ба тус компанийн нэр дээр нүүрс вагоноор тээвэрлүүлэхээр Г.Ө холбогдож, уулзсан.

Уулзалтаар Г.Ө нь нэг компанийн нэр дээр вагон тээвэр явуулах үе шатны талаар хохирогчид танилцуулж, холбогдох үнэ ханшийн мэдээллийг хэлсэн байдаг. Тухайлбал: Ачаа явуулах тухай хүсэлтийг хүлээн авч холбогдох өртөө рүү цохолт хийлгэх, цохол хийсэн өртөөнөөс вагон тээвэр хийх зөвшөөрлийг олгож, вагоны цувааны зөвшөөрөл олгох гэсэн үе дараалалтай гэсэн байдаг ба нэг удаагийн /нэг хуулийн этгээдэд олгох/ цохолт хийлгэхэд 15 сая төгрөг, цуваа явуулах зөвшөөрлийг авахад 90,000,000 төгрөг гэж танилцуулсан.

Миний бие 2021 оны 8 сарын 24-ний өдөр Э В ХХК-д вагон тээвэр явуулах зорилгоор Г.Ө уулзаж, хүсэлтэд цохолт хийлгэнэ гэх шалтгаанаар өөрийн эзэмшлийн Хаан банкны данснаас 10,000,000 төгрөгийг авч өөрт бэлэн байсан 5,000,000 төгрөгийг нэмж, нийт 15,000,000 төгрөгийг бэлнээр Г.Ө өгсөн байдаг.

Г.Ө хэлсэн энэхүү ханш нь тухайн цаг хугацаанд тогтсон үнэлгээ байсан ба хэргийн бусад хохирогч болох Б мөн Т ХХК, С ХХК-уудад зөвшөөрөл хүсэж, цохолт хийлгэх ажлыг хийж өгсний хариуд 30 сая төгрөгийг дансаар авсан байдаг нь хавтаст хэрэгт авагдсан Б мэдүүлэг, дансны хуулга, Т ХХК, С ХХК-ийн хүсэлт, бусад гэрчийн мэдүүлгээр тогтоогддог.

Улмаар 2021 оны 9 сарын 16-ны өдөр хохирогч Б.Э нь Г.Ө холбогдож Ш Л Ю ХХК, Т ХХК-уудын нэр дээр вагон тээвэр явуулах зөвшөөрлийн талаар ярихад үнэлгээ өссөн тул нэг компанийн цохолт хийлгэх зөвшөөрөл 17,000,000 төгрөг болсон гэсэн байдаг ба дээрх хоёр компанийн нэр дээр вагон тээвэр хийх тухай хүсэлтийг холбогдох өртөө рүү цохолт хийлгэж өгөхөд 34,000,000 сая төгрөг болно гэж хэлсэн байдаг. Үүний дагуу тус хоёр компанийн нэр дээр цохолт хийлгэх зорилгоор өөрт байсан бэлэн мөнгийг Г.Өод өгсөн байдаг ба энэ нь хохирогчийн мэдүүлэг, Г.Ө, Б.Э нарын вайбер чат, Г.Ө-ын 2022 оны 10 сарын 31-ний өдрийн гар бичмэл зэргээр нотлогддог.

Г.Ө нь дээрх “Э”“ ХХК, “Ш Л” ХХК, “Т” ХХК-д нүүрс тээвэрлэх вагон явуулах зөвшөөрөл гаргуулахаар цохолт хийлгэх гэх нэрийдлээр 49 сая төгрөгийг бэлнээр авсан. Үүний дараа цохол хийлгэсэн одоо вагоны цуваа тавиулах гэж байна /вагон явуулах шийдвэр гаргуулах гэж байна/ гэж хуурамч баримт, цохолт хийлгэсэн тухай тэмдэглэгээ бүхий Э ХХК, Ш Л ХХК, Т  ХХК-уудын нэр бүхий хүсэлтийг вайбер чатаар үзүүлэн “одоо цуваа явуулах зөвшөөрөл гарга, урьдчилгаа төлбөрт 42 сая төгрөг бэлнээр авна” гэж хэлээд 2021 оны 10 сарын 18-ны өдөр мөн бэлнээр авсан. Дээр дурсан хугацаануудад Г.Ө нь утас болон вайбер чатаар холбогдож байсан ба түүний хэлсний дагуу бэлэн мөнгийг аваачиж өгч байсан болно.

Гэтэл анхан шатны шүүх хэргийн бодит байдал зөвхөн хохирогчийн мэдүүлгээр тогтоогдож байгаа мэтээр дүгнэж Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасан “хохирогч мэдүүлгийн эх сурвалжаа зааж чадаагүй гэж дүгнэсэн нь үндэслэл муутай болсон.

Өөрөөр хэлбэл:

- Хохирогчийн 5 удаагийн тогтвортойгоор мэдүүлсэн, мэдүүлэг

- Хохирогчийн эзэмшлийн Хаан банкны дансны хуулга,

- Хохирогчийн Г.Ө-той холбогдсон вайбер чатын хуулбар,

- Г.Ө-ын 91,000,000 төгрөгийг төлж барагдуулна гэсэн утга бүхий гар бичмэл зэрэг нотлох баримтуудаар Г.Ө нь надаас 91,000,000 төгрөгийг бэлнээр авсан болох нь тогтоогдож байхад анхан шатны шүүх дээрх баримтуудад дүгнэлт хийгээгүй байна.

Мөн миний хувьд удаа дараа өгсөн мэдүүлгээрээ Г.Ө-д бэлнээр мөнгө өгсөн гэж мэдүүлдэг боловч тухай мөнгийг өөрийн эзэмшлийн данснаас болон өөрийн онлайн худалдааны явцад олсон орлого бэлэн мөнгөнөөс өгч байсан талаар мэдүүлсээр байтал зөвхөн данснаасаа мөнгө авч өгсөн мэтээр дүгнэн, дансны хуулгаар нотлогдоогүй гэх агуулга бүхий дүгнэлт хийсэн нь үндэслэлгүй болжээ.

Иймд Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн 2025 оны 3 дугаар сарын 6-ны өдрийн 2025/ШЦТ/*** дугаар шийтгэх тогтоолд өөрчлөлт оруулж, хохирогч надад учирсан хохирлын хэмжээг 91,000,000 төгрөг болохыг тогтоож, хохиролгүй болгож өгнө үү. ...” гэв.         

Хохирогч Б.Э өмгөөлөгч Ц.С шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “...Анхан шатны шүүх мэдүүлгийн эх сурвалжаа зааж чадаагүй гэдэг үндэслэлээр 91,000,000 төгрөгийн хохирлоос 52,000,000 төгрөг гаргуулахаар шийдвэрлэсэн. Хохирогч 5 удаагийн тогтвортой мэдүүлэг өгч, анх 91,000,000 төгрөг өгсөн гэж гомдол гаргасан. Хавтаст хэрэгт талуудын харилцсан viber чат, дансны хуулгууд, Г.Ө гар бичмэл авагдсан. Ийм баримтууд авагдсан байхад зөвхөн мэдүүлгийн эх сурвалжаа зааж чадаагүй гэдэг үндэслэлээр мэдүүлэгт дүгнэлт хийж, бусад баримтыг үгүйсгэж, няцаахгүйгээр 52,000,000 төгрөг гаргуулахаар шийдвэрлэсэнд гомдолтой байна. Г.Ө хэлснээр Б.Э нь бэлэн мөнгөтэй очдог. Мөнгө авч очихдоо зарим мөнгийг юань сольж, зарим мөнгийг дансанд байсан мөнгөнөөсөө авсан. Юань солиулахдаа Найман шарга дээр очиж авсан учраас дансны хуулга гарч ирэхгүй. “11 дүгээр сарын 15-ны өдөр төлж барагдуулна” гэдэг гар бичмэл дээр Г.Ө үндэслэлгүй тайлбар гаргасан. Эрүүл ухаантай хүн 52,000,000 төгрөг авчхаад 91,000,000 төгрөг төлнө гэдэг бичиг хийж өгөх боломжгүй. 52,000,000 төгрөг авсан юм бол яагаад 90,000,000 төгрөг гэхгүй, 91,000,000 төгрөг гэж байгаа нь үндэслэлгүй, тогтоогдохгүй гэж дүгнэснийг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. Тухайн үед ковидын гарсан байсан учраас энэ компаниудын төлөөлөгчийг Б.Э хийж, зөвшөөрөл хөөцөлдөж байсан. Үндсэн үйл ажиллагаа нь вагон, тээвэр биш. Хэргийг харах юм бол Б.Б мөн хохирсон. 2 вагон тавиулах зөвшөөрөл хүсэж, цохолт хийлгэсэн. 1 вагон тавих зөвшөөрөл 15,000,000 төгрөг байж байгаад 17,000,000 төгрөг болж өссөн. Б.Б мэдүүлэгт ч энэ талаар байгаа. 3 компанийн зөвшөөрөл хүсэлтэд цохолт хийж, эхнийхийг нь 15,000,000 төгрөгөөр, дараагийнхийг нь 34,000,000 төгрөгөөр хийсэн. Хохирогчийн мэдүүлэг, чат, гар бичмэл байхад мэдүүлгийн эх сурвалжаа зааж чадаагүй гэж дүгнэлт хийсэнд гомдолтой байна. ...” гэв. 

Хохирогч Ф Ж -ийн өмгөөлөгч О.А шүүх хуралдаанд хэлэх тайлбар байхгүй гэв. 

Шүүгдэгч Г.Ө шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “...Өмгөөлөгч нарынхаа гаргасан гомдлыг дэмжиж байна. Өмгөөлөгч нарын гаргасан гомдлыг харгалзан үзэж надад оногдуулсан ялыг хөнгөрүүлж өгнө үү. ...” гэв.   

Шүүгдэгч Г.Ө-ын өмгөөлөгч Г.Ганцэцэг шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “...Шүүгдэгчийн үйлдсэн дээрэмдэх гэмт хэргийн тухайд, миний үйлчлүүлэгч гэм буруугаа анхнаасаа хүлээн зөвшөөрч, мөрдөн шалгах ажиллагаанд дэмжлэг үзүүлж оролцсон. Гэм буруу, хэргийн зүйлчлэл дээр маргасан удаа байхгүй. Гэтэл анхан шатны шүүх шийтгэх тогтоолдоо Г.Ө гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн мэт мэдүүлж байгаа боловч Фан Жижиангийн биед халдаагүй гэж мэдүүлсэн нь гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа хэлбэр. Тиймээс Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийг хэрэглэх боломжгүй гэдэг дүгнэлтийг хийснийг үндэслэлгүй гэж үзэж байна. Дээрэмдэх гэмт хэргийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2 дахь заалтад зааснаар, Ф Ж биед гэмтэл учруулсан үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлд зааснаар яллах дүгнэлт 2 тусад нь үйлдэж, зүйлчилсэн. Өөр хэргийн зүйлчлэл дээр маргасныг дээрэмдэх гэмт хэргийн гэм буруу дээр маргасан гэж үзэн эрүүгийн хариуцлагын хөнгөрүүлэх нөхцөл байдлыг харгалзан үзээгүй нь үндэслэлгүй байна. Г.Ө мөрдөн шалгах ажиллагаанд дэмжлэг үзүүлж, хаана, хэдэн төгрөгийг хэнд өгсөн талаар цаг алдалгүй мэдүүлсэн. Үүнийг үндэслэж мөрдөн шалгах ажиллагаа шуурхай явагдсаны үндсэн дээр дийлэнх мөнгийг хохирогчид хүлээлгэн өгсөн. Мөн завсарлага авсан хугацаандаа хохирол төлбөрийг бүрэн төлж барагдуулсан. Анхан шатны шүүх хуралдаанд П.М өмгөөлөгч “Г.Ө мэдүүлэг зөрүүтэй, үндэслэлгүй, бусад шүүгдэгч нарын мэдүүлгээр үгүйсгэгдэж байна” гэж тайлбарладаг. Мөрдөн шалгах ажиллагаа дуусгавар болсны дараа өөрийн авсан мэдээллээр П.М  эхнэрийн данснаас 2,000,000 төгрөгийг Г.Өл цуг ажилладаг хүний данс руу шилжүүлж, энэ мөнгийг тухайн хүн П.Д данс руу шилжүүлж, гэмт хэрэг үйлдэхдээ ашигласан тээврийн хэрэгслийг худалдаж авсан гэдэг асуудлыг өмгөөлөгч нар шүүх хуралдаан дээр ярьсан. П.М эхнэрийн оролцоо байгаа эсэхийг шалгах хэрэгтэй гэдэг агуулгаар маргасныг дээрэмдэх гэмт хэргийн гэм буруу дээр маргасан мэтээр дүгнэсэн нь үндэслэлгүй. Анхан шатны шүүх эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдлыг харгалзан үзэлгүй ял оногдуулсан тул Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.4 дэх заалтад зааснаар гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирлоо нөхөн төлсөн, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн нөхцөл байдлыг харгалзан ялын доод хэмжээний хоёрны нэгээс багагүй ял оногдуулах зохицуулалтыг харгалзан үзнэ үү. Хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулах гэмт хэргийн тухайд гэм буруу дээрээ маргаж байгаа. Шүүхийн хэлэлцүүлэг, шүүгдэгч, хохирогч нарын мэдүүлгээр Г.Ө нь Ф Ж биед гэмтэл учруулаагүй болох нь тогтоогддог. Хохирогч нь 2022 оны 01 дүгээр сарын 03-ны өдөр “хар өнгийн зүйлээр нүүрээ тагласан нүдний шилтэй 170 см орчим өндөртэй том биетэй эрэгтэй хүн шууд миний хоолойг багалзуурдаж шууд гэр рүү түлхэж орж ирэх үед араас нь арай том биетэй эрэгтэй хүн орж ирээд намайг газар дарж унагаахаар нь би орилсон. Намайг дээш харуулах үед тоглоомон буу жинхэнэ буу алийг нь мэдэхгүй  хар өнгийн гар буу байсан ба тухайн буугаар миний духан дээр бууны хошуу хэсгээр цохиод юм яриулаагүй” гэх мэдүүлэг, мөн хохирогчийн 2022 оны 3 дугаар сарын 24-ний өдөр өгсөн мэдүүлэгт “...Манай гэрт орж ирсэн гурван хүний 2-д орж ирсэн нөгөө хоёр хүнээ бодвол арай туранхай өндөрдүү залуу надад буу тулгаад бууныхаа хошуугаар миний дух руу цохиж гэмтэл учруулсан. Шал мөргүүлэх үед ямар нэг гэмтэл учраагүй...” гэж мэдүүлсэн. Шүүгдэгч Б.Б“би шууд мангасдаж түлхэж гэр рүү нь оруулаад газар унагасан энэ үед араас П.Д орж ирсэн” гэж мэдүүлсэн. Өөрөөр хэлбэл, шүүхийн хэлэлцүүлэг, мэдүүлгээр эхлээд Б.Баянмөнх, дараа нь П.Д, гуравт Г.Ө орж ирсэн болох нь тогтоогдож байна. Хохирогчийн духанд буугаар цохиж, гэмтэл учруулах үед Г.Ө байгаагүй. Анхан шатны шүүхийн хэлэлцүүлэгт Б.Б буугаар духанд нь тулгаж цохисон хүн нь өөрөө гэдгээ хүлээн зөвшөөрсөн. Буугаар цохисон энэ үйлдлээс хохирогчид хөнгөн хохирол учирсан болох нь тогтоогдсон. Тиймээс хохирогчийн биед хөнгөн гэмтэл учруулсан энэ үйлдлийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү. Залилах гэмт хэргийн тухайд, Г.А “том оврын машин оруулж ирнэ” хэмээн хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож залилах гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзсэн. Г.Ө анхнаасаа вагон тээврийн үйл ажиллагаанд туслалцаа үзүүлэх зорилгоор мөнгө авсан болохоо мэдүүлсэн. Г.А 2022 оны 10 дугаар сарын 12-ны өдөр “Г.Ө нь манай компанид төлөх ёстой 130,000,000 төгрөгийн төлбөрт “Т” ХХК-тай вагон тээврийн үйлчилгээ авах гэрээг байгуулахад зуучилж өгснөөр төлбөрийг төлөгдсөнд тооцсон. Одоо манай компанид ямар нэгэн өр төлбөрийн асуудал байхгүй, Г.Ө ямар нэгэн гомдол санал байхгүй” гэж мэдүүлсэн. Үүнээс үзэхэд анхнаасаа авто машины асуудал биш вагон тээврийн асуудал байсан болох нь харагдаж байна. Г.Ө нь Г.А залилаагүй гэх гар бичмэл нь 10 дугаар хавтаст хэрэгт авагдсан. Мөн иргэн Б.Б 2021 оны 06 дугаар сарын 23-ны өдрөөс 2021 оны 07 дугаар сарын 02-ны өдөр хүртэлх хугацаанд 40,000,000 төгрөгийг шилжүүлсэн авч, залилсан гэдэг асуудал яригддаг. Г.Ө вагон тээврийн үйлчилгээ үзүүлж, компаниудын нэр дээр хүсэлт тавьж байсан талаар Улаанбаатар төмөр замын албан бичгүүд хэрэгт авагдсан. Энэ хугацаанд Г.Ө дэмжлэг туслалцаа үзүүлж байсан болох нь харагдаж байна. Хохирогч Б.Б 40,000,000 төгрөгийг бүрэн төлж барагдуулсан. Иргэн Б.Э 52,000,000 төгрөгийг бэлнээр авсан гэх үйлдэлд хохирлыг бүрэн төлж барагдуулсан. Анхнаасаа залилах санаа, сэдэл байгаагүй. Тиймээс хүний биед хөнгөн хохирол учруулах, залилах гэмт хэрэгт гэм буруугүйд тооцож, дээрэмдэх гэмт хэрэг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийг хэрэглэж өгнө үү. ...” гэв. 

 Шүүгдэгч Г.Ө-ын өмгөөлөгч С.О шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “...Дээрэмдэх гэмт хэргийн гэм буруу дээр маргаагүй. Анхнаасаа дээрэмдэх гэмт хэрэг үйлдсэн гэдгээ хүлээн зөвшөөрч мэдүүлэг өгсөн. Шүүгдэгч П.Д өмгөөлөгч “дээрэмдэх гэмт хэрэгт шүүгдэгч нарын бүгдийнх нь оролцоо байгаа” гэж, шүүгдэгч П.М өмгөөлөгч “огт оролцоогүй” гэж, шүүгдэгч П.Д, Г.Ө нарын ялыг ялгамжтай өгөхгүй, адилхан ял оногдуулсанд гомдолтой байна гэж тайлбар гаргаж байна. П.М хохирогч Ф Ж орчуулагчаар ажиллаж байсан. Мөнгө орж ирж байгааг Ф Ж, хохирогч Б.Н, П.М л мэдэж байсан. П.М “дээрэмдэх гэмт хэрэг гарах санаа, сэдэл, мэдээллийг өгсөн нь миний буруу” гэж мэдүүлсэн. Гэмт хэрэгт хамтран оролцсон оролцоог харгалзан үзэж ялыг ялгамжтай оногдуулдаг. Миний үйлчлүүлэгч “энэ хэргийн явц дунд, ятгалгаар орсон “гэдгээ мэдүүлдэг. Төрсөн ах, дүү, бага наснаасаа найзалсан хүмүүс миний үйлчлүүлэгч рүү хэргээ чихэж байна. Анхан шатны шүүх ялыг ялгамжтай оногдуулсан. Миний үйлчлүүлэгч 9 жил, 3 сарын хугацаагаар хорих ял авсан. Дээрэмдэх гэмт хэрэгт яг адилхан 7 жил хорих ял оногдуулсан бөгөөд ял шийтгэл ялгамжтай хэн, ямар оролцоотой байсныг харгалзаж үзээгүйд гомдолтой байна. Энэ хэрэгт миний үйлчлүүлэгч гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн учраас Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.4 дэх заалтыг хэрэглэх боломжтой байсан. Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол 200,000,000 төгрөгийг 5 хоногийн завсарлагаанаар төлж барагдуулсан. Хүний биед хөнгөн хохирол учруулах гэмт хэрэгт анхнаасаа бүх шатанд гомдол гаргаж байсан. Хохирогч өөрөө шууд зааж “2 дахь хүн” гэж мэдүүлсэн. Орж ирсэн 2 дахь хүн нь П.Д байсан болох нь хөтөлбөргүй нотлогддог. Б.Н “хаалга хаагдаж, 3 дахь хүн хаалгыг нээж орж ирсэн. Орж ирэхэд хохирогч Ф Ж хүлж, толгой руу цохисон байсан” гэж мэдүүлсэн. Б.Б толгой руу нь цохисон болохоо мэдүүлсэн байхад ямар баримтыг үндэслэж, үйл явдал болоход байгаагүй, орж ирээгүй хүнийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлд заасны дагуу зүйлчилж, ял оногдуулсныг ойлгохгүй байна. Миний үйлчлүүлэгч залилан мэхлэх идэвхтэй үйлдэл хийсэн болох нь нотлогддоггүй. Хохирсон гэдэг хүмүүсийг очиж, ятган, би чадна гэж хэлээгүй. Энэ хүн Улаанбаатар төмөр замд Тээвэр үйлчилгээний Үйлдвэрчний эвлэлийн дарга хийдэг байсан. Энэ хүмүүс ирж, “үүнийг явуулаад өгөөч “гэдэг байдлаар өөрсдөө эхэлж хандсан. Тиймээс гэмт хэрэг гарахад хохирогч нар зохих хэмжээгээр буруутай. Туслаач гэхэд нь тусламж, үйл ажиллагаа явуулж өгснийхөө хөлсөнд Б.Б 40,000,000 төгрөг авсан болох нь Улаанбаатар төмөр замын Үйлчилгээний хэлтсээс ирсэн баримтаар Б.Б 2 компанийн вагонууд явсан болох нь нотлох баримтаар тогтоогдсон.  Хохирогч Б.Э 91,000,000 төгрөг бэлнээр өгсөн гэдэг асуудал яригддаг. Энэ 91,000,000 төгрөгийг авсан баримт хэрэгт байхгүй. “Дандаа бэлнээр, зоогийн газар өгдөг” гэж мэдүүлдэг. “Хятад, Өвөр Монгол хүмүүсээс авсан мөнгөө өгсөн” гэж хэлдэг. Б.Э жинхэнэ хохирогч мөн үү, бусдын мөнгийг авч, хүнд залилуулсан гэж өөртөө мөнгө авдаг гэж ойлгож байна. Анхан шатны шүүх 91,000,000 төгрөг өгсөн баримтгүй, гарын үсэггүй байхад Хятад, Өвөр Монгол хүмүүсээс орж ирсэн 52,000,000 төгрөгийг миний үйлчлүүлэгчийг төлөх үндэслэлтэй гэж шийдвэрлэсэн. Миний үйлчлүүлэгч 2-3 улсын хэлээр ярьдаг, дээд боловсролтой хүн. Гэмт хэрэгт оролцсон нөхцөл байдал, хохирол төлбөрөө төлж барагдуулсан, айлын ганц хүүхэд гэдгийг харгалзан үзэж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.4 дэх заалтад заасны дагуу ял шийтгэлийг хөнгөрүүлж өгнө үү. ...” гэв. 

 Шүүгдэгч Г.Ө-ын өмгөөлөгч Д.Н шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “...Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолын зарим хэсэг хууль хэрэглээний хувьд алдаатай байна. Давж заалдах шатны шүүх оролцогчдын гаргасан гомдлоор хязгаарлагдахгүйгээр хэргийг бүхэлд нь хянан хэлэлцдэг. Хүний биед хөнгөн хохирол учруулах гэмт хэргийн хувьд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.6 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1, 1.2 дахь хэсэгт зааснаар хэргийн бодит байдалд нийцээгүй дүгнэлт хийсэн. 1 дүгээр хавтаст хэргийн 232-233, 242-243 дугаар хуудаст хохирогчийн мэдүүлэг, 2 дугаар хавтаст хэргийн 237-238 дугаар хуудаст Б.Б мэдүүлэг, 4 дүгээр хавтаст хэргийн 18-22 дугаар хуудаст авагдсан нотлох баримтад шүүх дүгнэлт хийгээгүй, бодит байдлаас тэс өөр дүгнэлт хийсэн. Улсын Дээд шүүхийн нийт шүүгчдийн Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.15 дугаар зүйлийг тайлбарласан тайлбарт шийтгэх тогтоол нийцээгүй гэж үзэж байна. Залилах гэмт хэргийг тайлбарласан Улсын Дээд шүүхийн 2019 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдрийн 646 дугаар тогтоолыг шүүх өөрөөр хэрэглэсэн. Гэмт хэргийн субьектив, объектив шинж нотлох баримтаар үгүйсгэгдэж, хохирогчийн гэм буруутай үйл ажиллагаа байхад гэмт хэрэг гэж үзсэн нь үндэслэлгүй байна. Залуу хүүхдүүд алдаж, оносон. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдлыг харгалзан үзэж, шүүгдэгчид оногдуулсан ялд өөрчлөлт оруулж, хөнгөрүүлж өгнө үү. ...” гэв.

 Прокурор З.Бат-Амгалан шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбар, дүгнэлтдээ: “...Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих зүйлийг хангалттай нотолж, дүгнэсэн. Мөрдөн шалгах ажиллагаа, шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт судалсан нотлох баримтуудаар хуулиар олгосон оролцогчдын эрхийг хасаж, хязгаарласан, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрсөн тогтоогдоогүй гэж үзэж хэрэгт авагдсан нотлох баримтад үндэслэж, шүүгдэгч нарыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид заасан гэмт хэргийг үйлдсэнд тооцож, ял оногдуулж шийдвэрлэсэн нь Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглээгүй, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчөөгүй. Иймд шүүгдэгч, хохирогч, тэдгээрийн өмгөөлөгч нарын гаргасан гомдлыг хэрэгсэхгүй болгож, шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээх саналтай байна. ...” гэв.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Давж заалдах шатны шүүх Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэгт зааснаар хэргийг хянан шийдвэрлэхдээ давж заалдах гомдлуудад заасан асуудлаар хязгаарлахгүйгээр хэргийн бүх ажиллагаа, шийдвэрийг бүхэлд нь хянав.

Шүүгдэгч П.М, П.Д, Б.Б, Г.Ө нарт холбогдох ****** дугаар эрүүгийн хэрэгт мөрдөн шалгах ажиллагаагаар Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдлуудыг хангалттай шалгаж тодруулсан, мөрдөн шалгах ажиллагааны үед болон шүүхээр хэрэг хянан шийдвэрлэх явцад оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрхийг хасаж хязгаарласан болон Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн ноцтой зөрчил тогтоогдсонгүй.  

Анхан шатны шүүх Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.14 дүгээр зүйл “Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны хэмжээ хязгаар”-д заасан “...Анхан шатны журмаар хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа нь тухайн шүүгдэгч нарын хувьд прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн эрүүгийн хэргийн хүрээнд явагдана...” гэснээр хэргийг эцэслэн хянан шийдвэрлэсэн нь хууль зүйн үндэслэлтэй байна.

1. Хэрэгт цугларч, шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн нотлох баримтуудыг харьцуулан шинжлэн судлахад;

Шүүгдэгч Г.Ө нь “нүүрс тээврийн вагон тавиулж өгнө” хэмээн хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож Б.Э 2021 оны 8 дугаар сарын 23-ны өдрөөс 2021 оны 10 дугаар сарын 19-ний өдөр хүртэлх хугацаанд Баянгол дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт нийт 52,000,000 төгрөгийг бэлнээр авсан, мөн дээрх аргаар Б.Б хуурч, 2021 оны 6 дугаар сарын 23-ны өдрөөс 2021 оны 7 дугаар сарын 2-ны өдөр хүртэлх хугацаанд 40,000,000 төгрөгийг дансаар шилжүүлэн авсан, мөн 2021 оны 11 дүгээр сарын 3-ны өдөр “Г” ХХК-ийн захирал Г.А “Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсаас том оврын машин оруулж ирнэ” хэмээн хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож Баянгол дүүргийн 3 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт 140,000,000 төгрөгийг бэлнээр авсан буюу “Залилах” гэмт хэргийг үргэлжилсэн үйлдлээр үйлдэж, бусдад их хэмжээний хохирол учруулсан болох нь:

- хохирогч М.Э: “...Ө вагон тавиулах асуудлаар дахиж уулзсан чинь надад Э”ХХК-ийн нэр дээр Говьсүмбэр аймгийн Чойр өртөө дээр вагон тавих тушаал гаргаж өгнө, вагон тавихын тулд эхлээд цохолт хийнэ, тийм учраас чи 15.000.000 төгрөг өгөх хэрэгтэй байна, бэлнээр аваад ир гэхээр нь би 2021 оны 8 дугаар сарын 24-ний өдөр 15.000.000 төгрөгийг Баянгол дүүргийн 1 хорооны нутаг дэвсгэрт байх Ш нэртэй хятад ресторанд уулзаж бэлнээр өгсөн. Дараа нь 2021 оны 9 дүгээр сарын 16-нд бас манай нэг найз надаар дамжуулж Ө уулзаад 2 вагон тавиулмаар байна гээд бичиг баримтаа өгөөд цохолт хийлгэх төлбөр болох 34 сая төгрөгийг бэлнээр өгсөн. Тэгээд 2021 оны 10-р сарын эхээр Ө над руу яриад вагон тавигдах гэж байгаа урьдчилгаагаа өгөөрэй гэхээр нь урьдчилгаа 42.000.000 төгрөгийг мөн Ш ресторанд уулзаж бэлнээр өгсөн. Тэгээд хүлээгээд байсан 11,12 сар өнгөрөөд вагон тавигдахгүй болохоор нь би Ө руу яриад “за за больё хөгшөөн чи угаасаа вагон тавиулж чадахгүй юм байна, мөнгөө буцаагаад авъя гэсэн чинь за удахгүй өгье” гээд хүлээгээд байсан чинь мөнгө огт өгөхгүй, утсаа авахгүй холбоо барихаа больчхоод байгаа юм. Г.Ө нь нийт 5000,000 төгрөг над руу шилжүүлсэн” гэх мэдүүлэг (6-р хх-ийн 17-19, 7-р хх-ийн 19-20,20-21, 229/,

Б.Э АТМ-с гаргуулж авсан мөнгөн дүнг нотолж депозит дансны дэлгэрэнгүй хуулга: “...2021 оны 8 дугаар сарын 24-ний өдөр 15,000,000 төгрөгийн орлого орж ирснээс 5000,000 төгрөг, 5,000,000 төгрөг, мөн 2021 оны 10 дугаар сарын 18-ны өдөр 42,000,000 төгрөгийн орлого орж ирснээс 32,000,000 төгрөг, 5000,000 төгрөг, 5000,000 төгрөг...” (6-р хх-ийн 25, 26)

Улаанбаатар Төмар замын тээвэр зохион байгуулалтын албаны 2022 оны 10 дугаар сарын 18-ны өдрийн 03/*** дугаартай албан бичиг: “... 2022 оны 10 сараас эхлэн УБТЗ нь Ачаа тээврийн үйлчилгээний цахим систем программаар бүх экспортын захиалгыг хүлээн авч, цахим программ нүүрс ачуулах компаниудаас сонгон цахимаар зөвшөөрөл өгч байна. Танай бичигт дурдагдсан Ш Л Ю ХХК нь 2022 оны 08 сард 354,355 дугаартай албан тоотууд, Т ХК нь 07/28, С ХХК нь 22/04 дугаартай албан хүсэлтүүд ирүүлж байсан ба дээрх компаниудад ачилт хийх зөвшөөрөл өгөгдөөгүй болно. Танай албан тоотод дурдагдсан “Э” ХХК, “Т ХХК-ийн нэр дээр УБТЗ-д экспортын ачаа ачих тухай захиалга ирүүлж байгаагүй болно. (7-р хх-ийн 33-34) зэрэг нотлох баримтуудаар,

- Хан-Уул дүүргийн цагдаагийн нэгдүгээр хэлтэст 2022 оны 3 дугаар сарын 31-ний өдөр гаргасан иргэн Б.Б гомдол (5-р хх-ийн 221),

хохирогч Б.Б: “...Манай С ХХК нь нүүрс тээврийн үйл ажиллагаа эрхлээд 5-6 жил орчим болж байгаа. Г.Ө вагон тээврийн асуудлыг тавьж өгнө гэсний дагуу 2021 оны 6 дугаар сарын 23-ны өдрөөс 2021 оны 7 дугаар сарын 10-ны хооронд дансаар 30,000,000 төгрөгийг Г.Ө-ын хэлсэн 562ххххх данс руу шилжүүлж, бэлнээр 10,000,000 төгрөг манай ажилчин Равка хүргэж өгсөн. Ингээд Г.Ө нь УБТЗ-с 1 цуваа буюу 50 вагон олж өгнө гэж хэлж мөнгө авсан байгаа. Төмөр замын төлбөр төлнө гэж авсан. 40,000,000 төгрөгөөс буцааж авсан мөнгө байхгүй...” (5-р хх-ийн 227),

гэрч Г.Г: “...2021 оны үед Б захирал “чи нүүрс вагон тээврийг олж өгөөч, тийм боломж байна уу” гэж надаас асуухаар нь танил талаараа сураглаж байгаад Өлзий-Oршихыг тээврийн ажлыг зохицуулах боломжтой байна гэж хэлээд Б захиралтай холбож өгсөн. Ингээд Батхуяг захирал Ө холбогдоод яваад байсан санагдаж байна, нэг өдөр хүүхдийн 100 орчимд байх АТМ-ээс Раушан мөнгө авч гарч ирээд төмөр замын удирдах газрын орчим очоод Раушан нь хүнтэй утсаар яриад машин сууж байхад Ө ирж мөнгө аваад явсан.  ...” (7-р хх-ийн 136),

гэрч Р: “...2021 оны хавар шиг санагдаж байна, ковид тусаад гэртээ байж байхад Батхуяг захирал яриад “чи хүнд 10 сая төгрөг хүргээд өгчих” гэж хэлээд тухайн хүний Viber дугаарыг өгч байсан тул би хүүхдийн 100-д байдаг Хаан банкнаас өөрийнхөө данснаас 10 сая төгрөг аваад өгсөн дугаар луу нь холбогдож байгаад ТЗУГ-н үүдэнд Б захирлын өгөх ёстой мөнгө гэж хэлээд өгчихөөд явсан. Тухайн залуу байсан одоо харвал танихгүй. Мөнгө авсан хүн ганцаараа байсан бөгөөд 175 орчим см нуруутай махлагдуу хүн байсан. ...” (7-р хх-ийн 138) гэх мэдүүлгүүд,

УБТЗ-н тээвэр зохион байгуулалтын албаны 2022 оны 10 дугаар сарын 18-ны өдрийн албан тоот: “...Ковид-19 цар тахлын улмаас 2021 оны 11-р сараас 2022 оны 7-р сар хүртэл Хятадын төмөр зам Монгол Улсаас хагас вагонтой задгай нүүрс хүлээн авахгүй болсноо мэдэгдэж, Замын-Үүдээс хүлээн авах галт тэрэгний тоо ачааны хэмжээнд хязгаарлалт хийсэн. 2022 оны 7-р сард Гадаад харилцааны яамаар дамжуулан уламжилж ирүүлсэн хүсэлтийг үндэслэн Эрээн хотын цахилгаан станц руу хувийн эзэмшлийн хагас вагонд задгайгаар экспортын нүүрс туршилтаар 5-6 компанид ачуулж эхэлсэн ба Эрээн өртөө хоногт 1 галт тэрэг задгай нүүрс хүлээн авах болсон юм. Өөрөөр хэлбэл хоногт 1 галт тэрэг буюу 50 хагас вагон нүүрс хүлээн авч эхэлсэн. Иймд манай албаны зүгээс нүүрс ачуулахаар цахимаар болон цаасаар захиалгаа ирүүлж байсан 200-гаад компанийг ачуулах боломжгүй тул хурлаар хэлэлцэн 7-р сараас 8-р сарыг дуустал сар бүр хувийн вагонтой 30-аад компанид ачилтын зөвшөөрөл өгч ачуулсан. Харин 2022 оны 9-р сараас эхлэн Эрээн өртөө хоногт 2 галт тэрэг буюу 100 хагас вагонтой задгай нүүрс хүлээн авахаа мэдэгдсэн тул хурлаар хэлэлцэн 60-аад компанид зөвшөөрөл өгч ачуулсан. 2022 оны 10-р сараас эхлэн УБТЗ-нь “Ачаа тээврийн үйлчилгээний цахим систем” программаар бүх экспортын захиалгыг хүлээн авч, цахим программ нүүрс ачуулах компаниудыг сонгон, цахимаар зөвшөөрөл өгч байна. Танай бичигт дурдагдсан С ХХК-нь 22/04 дугаартай албан хүсэлтүүд ирүүлж байсан ба дээрх компанид ачилт хийх зөвшөөрөл өгөгдөөгүй болно.” (7-р хх-ийн 33-34),

“С” ХХК-ийн Худалдаа хөгжлийн банкны ********* тоот дансны хуулга: “...2021 оны 6 дугаар сарын 23-ны өдөр 10,000,000 төгрөгийг 3415ххххх данс руу Ө гэх утгатайгаар, 2021 оны 7 дугаар сарын 1, 2-ны өдрүүдэд 2000.000x10=20.000.000 төгрөгийг 562264041 дугаарын данс руу О гэсэн утгатайгаар шилжүүлсэн. ...” (5-р хх-ийн 223) зэрэг нотлох баримтуудаар,

- 2022 оны 1 дүгээр сарын 16-ны өдрийн А/460 дугаартай “G Т” ХХК-аас гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол (4-р хх-ийн 157-158),

хохирогч Г.А: “...“Т” ХХК нь 2015 онд анх байгуулагдаж, авто тээврийн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж эхэлсэн. 2021 оны 10 сард Ө  нь манай нүүрс тээврийн үйл ажиллагаатай танилцаад танай компанид нүүрс тээврийн автомашин оруулж явуулж болох уу гэхээр нь болно гэж хэлсэн ба хэсэг хугацааны дараа машинаа олчихлоо гэхээр нь хаанаас ямар машин оруулах гэж байгаа талаар тодруулахад хятадаас машин оруулж ирнэ ойролцоогоор 8 машин оруулах байх гэхээр нь би авч болох юм уу гэхэд болно гэж хэлээд нэг машин авахад урьдчилгаа 70.000.000 төгрөг болно гэхээр нь 2 машин авъя гэж хэлээд 140.000.000 төгрөгийг Төмөр замын Ган зам зочид буудлын хажууд машин дотор бэлнээр 2021 оны 11 дүгээр сарын 3-ны өдөр Ө-д өгч Ө машиныг захиалаад удахгүй гэрээ хийнэ гэж хэлсэн. Ингээд хүлээгээд ямар нэгэн үр дүн гарахгүй болохоор нь 12 дугаар сард мөнгө яасан бэ, машин яасан бэ гэхэд “миний мөнгө бүтэхгүй болчихлоо, мөнгийг чинь буцааж өгье” гэж хэлээд 2022 оны 1 дүгээр сарын 3-ны өдөр 120.000.000 төгрөг өгөөд маргааш нөгөөдрөөс үлдэгдэл мөнгийг өгнө гэж хэлээд явсан юм. Гэтэл цагдаагийн байгууллагаас Ө авсан 120.000.000 төгрөг гэмт хэргийн замаар олдсон мөнгө гээд надаас буцааж авсан.  ...Г.Ө нь манай компанид төлөх ёстой 130.000.000 төгрөгийн төлбөрт “Т” ХХК-тай вагон тээврийн үйлчилгээ авах гэрээг байгуулахад зуучилж өгснөөр төлбөрийг төлөгдсөнд тооцсон. Одоо манай компанид ямар нэгэн өр төлбөрийн асуудал байхгүй гэж хэлж болно. ...” (4-р хх-ийн 162, 164-165, 7-р хх-ийн 16-17),

гэрч Д.Б: “...А нь 2021 оны 11 дүгээр сарын эхээр өөрийн тээврийн компани үйл ажиллагааг өргөжүүлж автомашин худалдаж авах талаар надтай уулзаад урьдчилгаа мөнгө хэрэгтэй хүүтэй зээлнэ гэж хэлээд надаас 140.000.000 төгрөгийг сарын 3 хувийн хүүтэй зээлж авъя гэж хэлэхээр нь одоо бэлэн 120.000.000 төгрөг байна маргааш 20.000.000 төгрөгийг нь өгье гэж хэлсэн чинь зөвшөөрсөн. Тэгээд 2021 оны 11 дүгээр сарын 4-ний өдөр 120.000.000 төгрөгийг өөрийн хаан банкны ********, 5176167009 дугаарын данснуудаас гаргаж бэлнээр Төмөр замын удирдах газрын орчим Ган зам зочид буудлын дэргэд хүргэж өгөхөд А нэг залуугийн хамт машинд сууж байсан. Тэгээд мөнгийг хайрцагт хийсэн байсан тул А нөгөө залууд 120.000.000 төгрөгийг тэр чигээр нь хайрцагтай өгч, нөгөө залуу явсан. ...А н нь надад бэлнээр мөнгө өгөөгүй ч 140.000.000 төгрөгтөө өөрийн “Г Т” ХХК-ийн нэр дээр бүртгэлтэй 2 ширхэг шланз машиныг надад өгөхөөр тохиролцож төлбөрийг барагдуулсан. Одоо бид хоёрын хооронд ямар нэгэн өр төлбөрийн асуудал байхгүй” (2-р хх-ийн 134-135, 4-р хх-ийн 186),

шүүгдэгч Г.Ө-ын: “...Би А автомашин БНХАУ-аас авчирч өгөхөөр тохирч 140.000.000 төгрөгийг бэлнээр авсан ба төлбөрийг нь бүрэн төлж барагдуулсан...” (7-р хх-ийн 25) гэх мэдүүлгүүд зэрэг нотлох баримтуудаар нотлогдон тогтоогдож байна.

Шүүгдэгч Г.Ө-ын:

“нүүрс тээврийн вагон тавиулж өгнө” хэмээн хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож

Б.Э-с 2021 оны 8 дугаар сарын 23-ны өдрөөс 2021 оны 10 дугаар сарын 19-ний өдөр хүртэлх хугацаанд 52,000,000 төгрөгийг бэлнээр авсан,

дээрх аргаар Б.Б хуурч 2021 оны 6 дугаар сарын 23-ны өдрөөс 2021 оны 7 дугаар сарын 2-ны өдөр хүртэлх хугацаанд 40,000,000 төгрөгийг дансаар шилжүүлэн авсан,

“Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсаас том оврын машин оруулж ирнэ” хэмээн хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож 2021 оны 11 дүгээр сарын 3-ны өдөр “Э” ХХК-ийн захирал Г.А 140,000,000 төгрөгийг бэлнээр авсан үйлдлүүдийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасан “Энэ хуулийн тусгай ангид заасан нэг гэмт хэргийн шинжийг хэд хэдэн удаагийн үйлдэл, эс  үйлдэхүйгээрээ хангасан байвал үргэлжилсэн нэг гэмт хэрэг үйлдсэнд тооцно.” гэснийг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлд заасан “Залилах” гэмт хэргийн “...Хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох замаар төөрөгдөлд оруулж, эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авсан...” шинжийг 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад заасан “...их хэмжээний хохирол учруулж үйлдсэн...” гэсэн хүндрүүлэх шинжтэй байна.

Г.Ө үйлдсэн ”Залилах” гэмт хэргийг анхан шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэж зүйлчилсэн байх тул шүүгдэгч Г.Ө-ын өмгөөлөгч Д.Н, Г.Г, С.О, хохирогч Б.Э нарын гаргасан “Залилах” гэмт хэргийг Г.Ө үйлдээгүй гэсэн агуулга бүхий давж заалдах гомдлыг хэрэгсэхгүй болгохоор шийдвэрлэв.

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.5-д зааснаар гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлын хэр хэмжээг шүүх хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудаар буюу нотлогдсон байдлыг үнэлж тогтоодог.

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “мөрдөгч нь ...хохирогч, иргэний нэхэмжлэгч..., бусад оролцогчоос эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэхэд ач холбогдол бүхий нөхцөл байдлын талаар... мэдүүлэг авч болно” гэж, 3 дахь хэсэгт “...мэдүүлэг өгөгч мэдүүлгийнхээ эх сурвалжийг зааж чадаагүй бол тухайн мэдүүлэг нь дангаараа нотлох баримт болохгүй” гэж заасан.

Хохирогч Б.Э нь шүүгдэгч Г.Ө-д мөнгө өгөхдөө ямар нэгэн баримт үйлдээгүй, өөрийн данснаас гарган авсан мөнгөө шүүгдэгчид бэлнээр өгч байсан хэмээн өөрийн мэдүүлгийн эх сурвалжаа зааж, дансны хуулгыг баримтаар гаргаж өгчээ (6 дугаар хавтаст хэргийн 25,26 дахь тал). Тус Б.Э Хаан банк дахь 5028ххххх дугаарын дансны хуулгаар 2021 оны 08 дугаар сарын 24-ний өдөр 15,000,000 төгрөгийн орлого орсноос 5000,000, 5000,000 төгрөгөөр тус тус бэлнээр, 2021 оны 10 дугаар сарын 19-ний өдөр 42,000,000 төгрөгийн орлого орсноос 32,000,000 төгрөг, 5000,000, 5000,000 төгрөгөөр бэлнээр зарлагдаж гарган авсан буюу нийт 52,000,000 төгрөгийг хэрэг болсон гэх өдрүүдэд данснаасаа гаргаж авсан байх тул хохирогч Б.Э мэдүүлсэн хохирлоос 52,000,000 төгрөгийн хохирлыг баримтаар тогтоогдсон гэж дүгнэж шийдвэрлэсэн анхан шатны дүгнэлт хуульд нийцсэн ба үндэслэлтэй бүхий болсон байна.

Анхан шатны шүүх, хохирогч Б.Э шүүгдэгч Г.Ө-оос 5000,000 төгрөгийг (6 дугаар хавтаст хэргийн 17-19, 7 дугаар хавтаст хэргийн 19,228 дахь тал, шүүх хуралдааны тэмдэглэл) авсан гэснийг үндэслэн үлдэгдэл 47,000,000 төгрөгийг шүүгдэгч Г.Ө-оос гаргуулсан нь үндэслэлтэй байна. Шүүгдэгч Г.Ө нь хохирол төлөхөөр завсарлага авч, хохирогч Б.Э төлж барагдуулсан (шүүх хуралдаанд гаргаж өгсөн дансны хуулга) тул Б.Э төлөх төлбөргүй гэж шийдвэрлэсэн нь хэргийн үйл баримт, бодит байдалд нийцжээ.

Давж заалдах шатны шүүх, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг няцаан үгүйсгэх, хохирлын хэмжээг ихэсгэх үндэслэл хавтаст хэрэгт авагдсан нотлох баримтаар нотлогдон тогтоогдоогүй гэж дүгнээд, хохирогч Б.Э гаргасан “Г.Ө-д хууртагдан 91,000,000 төгрөгийг залилуулсан” гэх агуулга бүхий давж заалдах гомдлыг хэрэгсэхгүй болгохоор давж заалдах шатны шүүх шийдвэрлэв.  

2. Шүүгдэгч Г.Ө, Б.Б, П.Д, П.М нар нь урьдчилан тохиролцож, бүлэглэн 2022 оны 1 дүгээр сарын 3-ны өдөр Хан-Уул дүүргийн ** дугаар хороо, ***** хотхоны 319 дүгээр байрны **** тоотод

Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын иргэн Ф Ж-д гар буу духанд нь тулган, цохих зэргээр хүч хэрэглэж, түүнийг хүчээр наалдамхай туузаар хүлж хөдөлгөөнийг нь хязгаарлан гэрээс нь бэлэн 1,052,000,000 төгрөг, 700,000 төгрөгийн үнэ бүхий HUAWEI Р40 загварын гар утас нэг ширхэг, 88,000 төгрөгийн үнэ бүхий куртикийг тус тус,

хохирогч Б.Н мөн хүч хэрэглэхээр заналхийлэн, хүч хэрэглэн довтолж, биеийг хөнжлөөр ороох, скоч хэрэглэх зэргээр баглан түүний хөдөлгөөнийг нь хязгаарлаж,  1,875,000 төгрөгийн үнэ бүхий iPhone 11 загварын гар утсыг нь авсан болох нь:  

гэмт хэргийн талаарх, гомдол мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл: “...7701хххх дугаарын утаснаас 2022 оны 1 дүгээр сарын 3-ны өдрийн 13:59:50 минутад 4,5 залуу гаднаас орж ирээд хүлээд, бэлэн мөнгө авч гарсан...” (1-р хх-ийн 11),

хэргийн газарт үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд: “...Хэрэг гарсан Хан-Уул дүүргийн ** дугаар хороо, ***** хотхоны .... дүгээр байрны **** тоотод дугаартай хаалга онгорхой байх бөгөөд гэрт ороход орчуулагч гэх эмэгтэй, гадаад улсын иргэн болох эрэгтэй хүн хаалганы зүүн талын ширээн дээр сууж байх бөгөөд ...гэрт байх 2 иргэнээс үйл явдлыг тодруулан асууж үзлэг явуулахад ...орчуулагч гэх эмэгтэй нь зочны өрөөний урд талын зүүн талын унтлагын өрөөнд мөнгө байсан гэх бөгөөд гарын мөр болон мөр судлалын шинжээч нарыг үүдний хэсгээс мөнгө алдагдсан гэх өрөөний хооронд голчлон ажиллуулав. ..дэрний уутанд наалдамхай тууз наалдсан байдалтай, ... унтлагын өрөөний хүрэн өнгийн хувцасны өрөөний хаалганы цоож хэл ил гарсан, цоожны нүхний дотор талын хэсгийн мод хугарсан байдалтай шалан дээр бутарсан байсныг гэрэл зургаар бэхжүүл