05 1 09 191/ШШ05/11437

 

 

 

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн шүүгч Л.Золзаяа даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд хийсэн иргэний хэргийн шүүх хуралдаанаар,

 

Нэхэмжлэгч:  ******* ******* *******н ******* ******* /РД: *******/-ийн нэхэмжлэлтэй,

 

Хариуцагч: ******* ХХК /РД: *******/,

 

Хариуцагч: ******* ХХК /РД: / нарт холбогдох,

 

Нэхэмжлэлийн шаардлага: Зээлийн гэрээний үүрэгт 931,493,79 төгрөг гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэл хангуулах тухай иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

 

Шүүх хуралдаанд:

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч ,

Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч ,

Хариуцагч Начин хайрхан ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч ,

Хариуцагч Начин хайрхан ХХК-ийн өмгөөлөгч ,

Хариуцагч ******* ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч ,

Хариуцагч ******* ХХК-ийн өмгөөлөгч ,

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Б.Алтанзул нар оролцов.

 

Тодорхойлох нь:

 

1. Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч болон нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч нар нь шүүхэд болон шүүх хуралдаанд гаргасан нэхэмжлэлдээ: "******* ******* *******г дэмжих сан" нь 03 оны 07 сарын 05-ны өдрийн 69 дүгээр тогтоолоор татан буугд******* хөрөнгө өр авлагыг ******* ******* *******н ******* ******* болсон бөгөөд эрх залгамжлан авагч юм. ******* ******* *******н *******" ******* нь газар тариалан, мал ******* *******н салбарыг дэмжих чиглэлээр үйл *******иллагаа явуулдаг юм. Засгийн газрын бодлого, нийт хүн амын хүнсний нөөцийг бүрдүүлэхэд анхаарч иргэн, ******* ******* нэгжтэй урт хугацааны таатай зээлийн нөхцөлөөр дэмждэг. "*******" ХХК нь тус дэмжлэгт хамрагдсан бөгөөд өнөөг хүртэл зээлээ төлөөгүй байгаа бөгөөд 04 оны 11 дүгээр сарын 05-ны өдрийн тооцооны үлдэгдлээр хугацаа хэтэрсэн өр 615,64,167.00 төгрөг байна. Үүнд:

018 оны 06 сарын 6-ны өдөр БОР_ТӨВ_018/4 дугаартай Бордоо зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ

. 018 оны 04 сарын 16-ны өдөр ТӨВ-ҮР-18/08хө дугаартай Улаан буудайн үр зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ

3. 018 оны 06 сарын 6-ны өдөр УХБ-ТӨВ-018/66 дугаартай Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ

4. 017 оны 05 сарын 30-ны өдөр УХБ-ТӨВ-017/031 дугаартай Ургамал хамгааллын бодис худалдах, худалдан авах гэрээ

5. 018 оны 08 сарын 7-ны өдөр ОХУ-Т18/40 дугаартай Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээ

6. 018 оны 08 сарын 16-ны өдөр ОХУ-Т18/11 дугаартай Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээ 7. 018 оны 08 сарын 14-ний өдөр ОХУ-Т 18/09 дугаартай Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээ

8. 018 оны 06 сарын 15-ны өдөр ОХУ-Т 17-166 дугаартай Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээ

9. 018 оны 6 дугаар сарын 15-ны өдрийн ОХУ-Т17-5166 дугаар Барьцааны гэрээг тус тус байгуулсан байна. 04 оны 11 дүгээр сарын 05-ны өдрийн байдлаар үлдэгдэл 615,64, 167.00 төгрөг байна. Гэрээнд зааснаар алданги тооцвол үндсэн үнийн дүнгээс хэтэрч байх тул Иргэний хуулийн 3.4 дэх заасныг баримтлан анзыг 50%-иар тооцоход 307,81,083.00 төгрөг, гэрээний гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүн 615,64,167.00 төгрөг, нийт 93,463,50.00 төгрөг гаргуулахаар байна. Иймд "*******" ХХК-аас үндсэн төлбөр 615,64,167.00 төгрөг, анз 307,81,083.00 төгрөг, нэхэмжлэлийн нийт шаардлага 93,463,50.00 /есөн зуун хорин гурван сая дөрвөн зуун жаран гурван мянга хоёр зуун тавин / төгрөгийг гаргуулж санд учирсан хохирлыг нөхөн төлүүлж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулж өгнө үү гэсэн үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагаа нэмэгдүүлж 04 оны 1 дугаар сарын 04-ний өдөр "******* ******* ******* *******" *******-ийг төлөөлж "Эн Ди Жи Партнерс" ХХК нь хариуцагч "Начин хайрхан" ХХК-д холбогдуулан 93,463,50.00/есөн зуун хорин гурван сая дөрвөн зуун жаран гурван мянга хоёр зуун тавин/ төгрөг гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах тухай нэхэмжлэлийг шаардлагыг гаргасан билээ. Шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлага нь ямар гэрээний дагуу хэдэн төгрөгийн үндсэн төлбөр, хүү, алданги нэхэмжилж байгаа болохыг тодорхойлж, нэхэмжлэлийн шаардлагаа дараах байдлаар тодруулж байна. Үүнд, 017 оны 05 дугаар сарын 30-ны өдрийн УХБ-ТӨВ-017/031 дугаар Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний нийт үнэ ,500,000 төгрөг, урьдчилгаа 6,750,000 төгрөгийг гэрээ байгуулах үед хариуцагч төлж, үлдэгдэл 15,750,000 төгрөгийг төлөх үүрэг хүлээсэн. Хариуцагч төлбөрөө гэрээнд заасан хугацаанд төлөөгүй тул гэрээнд заасны дагуу хугацаа хэтрүүлсний алданги тооцсон бөгөөд алдангийн хэмжээ үндсэн төлбөрийн 50 хувьтай тэнцэх дүнгээс хэтэрч байх тул Иргэний хуулийн 3.4 заасныг баримтлан анзыг 50% байхаар тооцоход алданги 7,875.000 төгрөг болно. Иймд УХБ-ТӨВ-017/031 дугаар Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүн 15.750.000, алданги 7,875,000, нийт 3,65,000 төгрөгийг хариуцагч "Начин Хайрхан" ХХК-аас гаргуулах;

018 оны 4 дүгээр сарын 16-ны өдрийн ТӨВ-YP-018/08хө дугаар Улаан буудайн үр зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний нийт үнэ 60,840,000 төгрөг, урьдчилгаа 6,084,000 төгрөгийг гэрээ байгуулах үед хариуцагч төлж, үлдэгдэл 54,756,000 төгрөгийг төлөх үүрэг хүлээсэн. Хариуцагч төлбөрөө гэрээнд заасан хугацаанд төлөөгүй тул гэрээнд заасны дагуу хугацаа хэтрүүлсний алданги тооцсон бөгөөд алдангийн хэмжээ үндсэн төлбөрийн 50 хувьтай тэнцэх дүнгээс хэтэрч байх тул Иргэний хуулийн 3.4 дэх заасныг баримтлан анзыг 50% байхаар тооцоход алданги 7,378,000 төгрөг болно. Иймд ТӨВ-ҮР-018/08хө дугаар Улаан буудайн үр зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүн 54,756,000 төгрөг, алданги 7,378,000, нийт 8,134,000 төгрөгийг хариуцагч Начин Хайрхан" ХХК-аас гаргуулах;

018 оны 6 дугаар сарын 6-ны өдрийн БОР-ТӨВ-018/4 дугаартай Бордоо зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний нийт үнэ 5,50,000 төгрөг, урьдчилгаа 1,575,000 төгрөгийг гэрээ байгуулах үед хариуцагч төлж, үлдэгдэл 3,675,000 төгрөгийг төлөх үүрэг хүлээсэн. Хариуцагч төлбөрөө гэрээнд заасан хугацаанд төлөөгүй тул гэрээнд заасны дагуу хугацаа хэтрүүлсний алданги тооцсон бөгөөд алдангийн хэмжээ үндсэн төлбөрийн 50 хувьтай тэнцэх дүнгээс хэтэрч байх тул Иргэний хуулийн 3.4 дэх заасныг баримтлан анзыг 50% байхаар тооцоход алданги 1,837,500 төгрөг болно. Иймд БОР-ТӨВ- 018/4 дугаартай Бордоо зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүн 3,675,000 төгрөг, алданги 1,837,500 төгрөг, нийт 5,51,500 төгрөг;

018 оны 6 дугаар сарын 6-ны өдрийн УХБ-ТӨВ-018/66 дугаар Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний нийт үнэ 7,9,500 төгрөг, урьдчилгаа ,187,750 төгрөгийг гэрээ байгуулах үед хариуцагч төлж, үлдэгдэл 5,104,750 төгрөгийг төлөх үүрэг хүлээсэн. Хариуцагч төлбөрөө гэрээнд заасан хугацаанд төлөөгүй тул гэрээнд заасны дагуу хугацаа хэтрүүлсний алданги тооцсон бөгөөд алдангийн хэмжээ үндсэн төлбөрийн 50 хувьтай тэнцэх дүнгээс хэтэрч байх тул Иргэний хуулийн 3.4 дэх заасныг баримтлан анзыг 50% байхаар тооцоход алданги ,55,375 төгрөг болно. Иймд УХБ-ТӨВ-018/66 дугаар Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу гүйцэтгээгүй үнийн дүн 5,104,750 төгрөг, алданги ,55,375 төгрөг, нийт 7,657,15 төгрөг;

018 оны 5 дугаар сарын 01-ний өдрийн ИБ/04 дугаар Хүнсний ногооны иж бүрдэл зээлээр худалдах, худалдах авах гэрээний нийт үнэ 84,366,893.8 төгрөг, урьдчилгаа 9,188,473 төгрөгийг гэрээ байгуулах үед төлж, үлдэгдэл 75,178,40.8 төгрөгийг төлөх үүрэг хүлээсэн. Хариуцагч төлбөрөө гэрээнд заасан хугацаанд төлөөгүй тул гэрээнд заасны дагуу хугацаа хэтрүүлсний алданги тооцсон бөгөөд алдангийн хэмжээ үндсэн төлбөрийн 50 хувьтай тэнцэх дүнгээс хэтэрч байх тул Иргэний хуулийн 3.4 дэх заасныг баримтлан анзыг 50% байхаар тооцоход алданги 37,569,10.4 төгрөг. Иймд ИБ/04 дугаар Хүнсний ногооны иж бүрдэл зээлээр худалдах, худалдах авах гэрээний гүйцэтгээгүй үнийн дүн 75.178.40.8 төгрөг, алданги 37.569.10.4 нийт 11,767,631 төгрөг гаргуулах,

018 оны 6 дугаар сарын 15-ны өдрийн ОХУ-Т17-166 дугаар Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээний нийт үнэ 10.474.7 ам.доллар, урьдчилгаа 3141 ам.долларыг хариуцагч гэрээ байгуулах үед төлж, үлдэгдэл 7331.7 ам долларыг жилийн 5,6 хувийн хүүтэй, 48 сарын хугацаатай лизингээр худалдан авахаар гэрээ байгуулсан. Гэрээний хугацаанд хариуцагч огт төлөлт хийгээгүй тул зээлийн үлдэгдэл 7331.7 америк долларыг талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээний .3 дахь заалтад заасны дагуу толбор төлөх үеийн Монгол банкны валютын зарласан ханшаар төгрөгт хөрвүүлэн нэхэмжилж долларын төгрөгтэй харьцах валютын ханш 3573.73 төгрөг тул гэрээний дагуу байна. Энэхүү тодруулгыг гаргах өдрийн Монгол банкнаас зарласан америк доллар үндсэн төлбөрийг төгрөгт хөрвүүлэхэд 6,01,516. төгрөг байна. Уг үндсэн төлбөрийг төлөх хугацаа хэтэрсэн тул гэрээнд заасны дагуу хугацаа хэтэрсний алданги тооцсон ба алдангийн дүн үндсэн төлбөрийн 50 хувиас хэтэрсэн тул Иргэний хуулийн 3.4 дэх заасныг баримтлан анзыг 50%-иар тооцож 13,100,758.1 төгрөгийг алдангид нэхэмжилсэн. Санхүүгийн түрээсийн гэрээний хавсралтаар түрээсийн хүү төлөх хуваарийг дараах байдлаар тогтоосон. Үүнд: Төлөлт хийх огноо болон хүүгийн дүн /америк доллар/ 018/11/30 410.6, 019/11/30 307.9, 00/11/30 05.3, 01/11/30 10.6, Нийт дүн 106.4 Хариуцагч нар нь хуваарьт заасан хүүгийн төлөлтөөс огт төлөлт хийгээгүй тул нийт төлөгдөөгүй хүү болох 106.4 америк долларыг энэхүү тодруулгыг гаргах өдрийн Монгол банкнаас зарласан америк долларын төгрөгтэй харьцах валютын ханш 3573.73 төгрөгөөр тооцон төгрөгт хөрвүүлэхэд нийт 3,668,076.47 төгрөг болно. Иймд ОХУ-Т17-166 дугаар Санхүүгийн түрээсийн гэрээний дагуу үндсэн төлбөр 6,01,516. төгрөг, түрээсийн хүү 3,668,076.47 төгрөг, хугацаандаа үүргээ биелүүлээгүй алданги 13,100,758.1 төгрөг буюу нийт 4,970,350.8 төгрөгийг хариуцагч "Начин хайрхан" ХХК болон "Сүвэн Уул" ХХК нараас тэнцүү хэмжээгээр гаргуулах буюу 1,485,175.4 төгрөгийг "******* ХХК- аас, 1,485,175.4 төгрөгийг "Начин хайрхан" ХХК-аас тус тус гаргуулах;

018 оны 8 дугаар сарын 14-ний өдрийн ОХУ-Т18/09 дугаар Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээний нийт үнэ 18,489.8 евро, урьдчилгаа 6449.8 еврог гэрээ байгуулах үед төлж, үлдэгдэл 1,040 еврог жилийн 4,6 хувийн хүүтэй, 48 сарын хугацаатай лизингээр худалдан авахаар гэрээ байгуулсан. Гэрээний хугацаанд хариуцагч огт төлөлт хийгээгүй тул зээлийн үлдэгдэл 1,040 еврог талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээний .17 дахь заалтад заасны дагуу төлбөр төлөх үеийн Монгол банкны валютын зарласан ханшаар төгрөгт хөрвүүлэн нэхэмжилж байна. Энэхүү тодруулгыг гаргах өдрийн Монгол банкнаас зарласан еврог төгрөгтэй харьцах валютын ханш 4046.71 төгрөг тул гэрээний дагуу төлөх үндсэн төлбөрийг төгрөгт хөрвүүлэхэд гэрээний гүйцэтгээгүй үнийн дун 75.178.40.8 төгрөг, алданги 37.569.104 нийт 11,767,631 төгрөг,018 оны 6 дугаар сарын 15-ны өдрийн ОХУ-Т17-166 дугаар Санхүүгийн амжуулах түрээсийн гэрээний нийт үнэ 10.474.7 ам.доллар, урьдчилгаа 3141 ам долларыг хариуцагч гэрээ байгуулах үед 7331.7 ам.долларыг жилийн 5.6 хувийн хүүтэй, 48 сарын хугацаатай лизингээр худалдан авахаар гэрээ байгуулсан. Гэрээний хугацаанд хариуцагч огт төлөлт хийгээгүй тул зээлийн үлдэгдэл 7331.7 америк долларыг талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээний .3 дахь заалтад заасны дагуу төлбөр төлөх үеийн Монгол банкны валютын зарласан ханшаар төгрөгт хөрвүүлэн нэхэмжилж байна. Энэхүү тодруулгыг гаргах өдрийн Монгол банкнаас зарласан америк долларын төгрөгтэй харьцах валютын ханш 3573.73 төгрөг тул гэрээний дагуу төлбөрийг төлөх хугацаа хэтэрсэн тул гэрээнд заасны дагуу хугацаа төлөх үндсэн төлбөрийг төгрөгт хөрвүүлэхэд 6,01.516. төгрөг байна. Хугацаа хэтэрсний алданги тооцсон ба алдангийн дүн үндсэн төлбөрийн 50 хувиас хэтэрсэн тул Иргэний хуулийн 3.4 дэх заасныг баримтлан анзыг 50%-иар тооцож 13,100,758.1 төгрөгийг алдангид нэхэмжилсэн. Санхүүгийн түрээсийн гэрээний хавсралтаар түрээсийн хүү төлөх хуваарийг дараах байдлаар тогтоосон. Үүнд: № Төлөлт хийх огноо Хүүгийн дүн /америк доллар/ 018/11/30 410.6, 019/11/30 307.9, 00/11/30 05.3, 4 01/11/30 10.6 Нийт дүн 106.4 Хариуцагч нар нь хуваарьт заасан хүүгийн төлөлтөөс огт төлөлт хийгээгүй тул нийт төлөгдөөгүй хүү болох 106.4 америк долларыг энэхүү тодруулгыг гаргах өдрийн Монгол банкнаас зарласан америк долларын төгрөгтэй харьцах валютын ханш 3573.73 төгрөгөөр тооцон төгрөгт хөрвүүлэхэд нийт 3,668,076.47 төгрөг болно. Иймд ОХУ-Т17-166 дугаар Санхүүгийн түрээсийн гэрээний дагуу үндсэн төлбөр 6,01,516. төгрөг, түрээсийн хүү 3,668,076.47 төгрөг, хугацаандаа үүргээ биелүүлээгүй алданги 13,100,758.1 төгрөг буюу нийт 4,970,350.8 төгрөгийг хариуцагч Начин хайрхан" ХХК болон Сүвэн Уул" ХХК нараас тэнцүү хэмжээгээр гаргуулах буюу 1,485,175.4 төгрөгийг *******" ХХК- аас, 79,835,9.9 төгрөгийг "Начин хайрхан" ХХК-аас тус тус гаргуулах;

018 оны 8 дугаар сарын 16-ны өдрийн ОХУ-Т18/11 дугаар Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээний нийт үнэ 15,940.1 ам.доллар, урьдчилгаа 5567.7 ам.долларыг гэрээ байгуулах үед төлж, үлдэгдэл 10,37.4 ам долларыг жилийн 5,6 хувийн хүүтэй 48 сарын хугацаатай лизингээр худалдан авахаар гэрээ байгуулсан. Гэрээний хугацаанд хариуцагч огт төлөлт хийгээгүй тул зээлийн үлдэгдэл 10,37.4 америк долларыг талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээний .4 дахь заалтад заасны дагуу төлбөр төлөх үеийн Монгол банкны валютын зарласан ханшаар төгрөгт хөрвүүлэн нэхэмжилж байна. Энэхүү тодруулгыг гаргах өдрийн Монгол банкнаас зарласан америк долларын төгрөгтэй харьцах валютын ханш 3573.73 төгрөг тул гэрээний дагуу төлөх үндсэн төлбөрийг төгрөгт хөрвүүлэхэд 37,068,157.1 төгрөг байна. Уг үндсэн төлбөрийг төлөх хугацаа хэтэрсэн тул гэрээнд заасны дагуу хугацаа хэтэрсний алданги тооцсон ба алдангийн дүн үндсэн төлбөрийн 50 хувиас хэтэрсэн тул Иргэний хуулийн 3.4 дэх заасныг баримтлан анзыг 50%-иар тооцож 18,534,078.5 төгрөгийг алдангид нэхэмжилсэн. Санхүүгийн түрээсийн гэрээний хавсралтаар түрээсийн хүү төлөх хуваарийг дараах байдлаар тогтоосон. Үүнд: № Төлөлт хийх огноо Хүүгийн дүн /америк доллар/ 018 он 580.9, 019 он 435.6, 00 он 90.4 нийт үнийн дүнд тооцооллын зөрүү үүссэн байх ба энэхүү тодруулгын хүрээнд уг тооцооллын зөрүүг арилг*******, зөрсөн үнийн дүн болох 8,030,478.6 төгрөгөөр нэхэмжлэлийн шаардлагыг нэмэгдүүлэх хүсэлтэй байна. Иймд нэхэмжлэлийн шаардлага болох 931,493,79 төгрөгөөс "*******" ХХК-аас 1,485,175.4 төгрөгийг, хариуцагч "Начин хайрхан" ХХК-аас 910,008,554 төгрөгийг тус тус гаргуулж өгнө үү. Нэхэмжлэгч байгууллага нь Хүнс ******* ******* *******н яамны харьяа буюу түүнийг бүрэн эзэмшлийн төрийн өмчит хуулийн этгээд бөгөөд Төсвийн тухай хуулийн 4.1.34 дэх хэсэгт заасан "төсвийн байгууллага" болно. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.3.3 дахь хэсэгт төсвийн байгууллагын шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийг улсын тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлнө гэж заасан тул нэхэмжлэлд улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн баримт хавсаргаагүй болно. гэв.

 

. Хариуцагч Начин хайрхан ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: ******* ******* *******н *******" төрийн өмчит хязгаарлагдмал хариуцлагатай компанийн 04 оны 1 сарын 04-ны өдөр гаргасан нэхэмжлэлийг хүлээн авч танилцаад, дараах хариу тайлбарыг гарг******* байна. Нэхэмжлэгч нь нэхэмжлэлийн шаардлагаа "93,463,50 төгрөг гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах тухай" гэж тодорхойлон түүний үндэслэлээ:

1. 018.06.6-ны БОР_ТӨВ_018/4 дугаартай "Бордоо зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ" 3,675,000 төгрөг

. 018.04.16-ны ТӨВ-ҮР-18/08хө "Улаанбуудайн үр зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ" - 54,756,000 төгрөг

3. 018.06.6-ны УХБ-ТӨВ-018/66 "Ургамал хамгааллын бодис худалдах худалдах, худалдан авах гэрээ" - 5,104,750 төгрөг

4. 017.05.30-ны УХБ-ТӨВ-017/031 "Ургамал хамгааллын бодис худалдах худалдах, худалдан авах гэрээ" 15,750,000 төгрөг

5. 018 оны 08 сарын 7-ны өдрийн ОХУ-Т18/40 дугаартай "Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээ." 6,768.6 евро

6. 018 оны 08 сарын 16-ны өдрийн ОХУ-Т18/11 дугаартай "Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээ" - 10,37.4 евро

7. 018 оны 08 сарын 14-ны өдрийн ОХУ-Т18/09 дугаартай "Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээ" - 1,040.0 евро

8. 018 оны 06 сарын 15-ны өдрийн ОХУ-Т17/166 дугаартай "Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээ" - 7,331.7 доллар

9. 018 оны 06 сарын 15-ны өдрийн ОХУ-Т17/5166 дугаартай "Барьцааны гэрээ" тус тус гэрээнүүдийн дагуу шаардах эрхтэй гэж тодорхойлжээ. Талуудын хооронд дээрх тоот гэрээнүүд байгуулагдсанаас хойш улс орон даяар ковидын цар тахал гарч эдийн засгийн хүндрэл учруулах нөхцөл байдал үүссэний улмаас зээлийн эргэн төлөлт доголдож эхэлсэн нь хариуцагчийг гэрээний үүргээ биелүүлж чадахгүйд хүргэсэн болно. Уг нөхцөл байдлын талаар буюу хугацаа хэтрэхэд хүргэсэн нөхцөл байдал нь үүрэг гүйцэтгэгчийн гэм буруугаас болоогүй бол үүрэг гүйцэтгэгчийг хугацаа хэтрүүлсэн гэж үзэхгүй талаар Иргэний хуулийн дугаар зүйлийн .-т зохицуулсан байна. Мөн нэхэмжлэгч нь 93,463,50 төгрөг гаргуулах гэж нэхэмжлэлийн шаардлагаа хэт ерөнхий байдлаар тодорхойлсон буюу талуудын хооронд байгуулагдсан 9 гэрээ тус бүрээс хэдэн төгрөгийг, ямар хугацааны алдангитай шаард******* байгаа нь ойлгомжгүй байна. Түүнчлэн зарим гэрээнүүдийн төлбөр төлөх үүрэг нь гадаад валютаар төлөгдөхөөр гэрээнд тусгасан, тухайлбал 018 оны 08 сарын 7-ны өдрийн "ОХУ- Т18/40", 018 оны 08 сарын 16-ны өдрийн ОХУ-Т18/11", 018 оны 08 сарын 14-ны өдрийн "ОХУ-Т18/09", 018 оны 06 сарын 15-ны өдрийн "ОХУ-Т17/166" тус тус дугаартай Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээнд гадаад валют/евро, ам доллар/-аар үүргийг гүйцэтгэхээр заасан бөгөөд энэ тохиолдолд гадаад валютыг хэзээний ханшаар хэрхэн тооцох асуудал хөндөгдөх юм. Гэтэл нэхэмжлэгч нь энэ талаараа нэхэмжлэлдээ тодорхой тусгалгүйгээр нэг бүхэл дүнг нэхэмжилжээ. Иймд дээрх үндэслэлээр нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлага, тооцооллын үндэслэл нь ойлгомжгүй байгаа тул хариуцагчийн зүгээс нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. гэв.

 

3. Хариуцагч ******* ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Нэхэмжлэгч нь "Сүвэн уул" ХХК-д холбогдуулан ОХУ-Т17-166 дугаартай "Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээ-ний дагуу 1,485,175.4 төгрөгийг гаргуулахаар нэхэмжилсэн байна. Манай байгууллагын зүгээс тус гэрээнд гарын үсэг зурсан боловч тамга дараагүй байгаа. Мөн түүнчлэн тус гэрээний 11.1 дэх хэсэгт Талууд гэрээг нотариатаар баталга*******уулж барьцааны гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлснээр хүчин төгөлдөр болно" хэмээн заасан боловч гэрээг нотариатаар батлуулаагүй мөн барьцааны гэрээ нь улсын бүртгэлд бүртгэгдсэн эсэх нь тодорхойгүй байгаа. Гэрээг талууд өөрсдийн чөлөөт байдлын зарчмын үүднээс байгуулдаг. Тус гэрээг талууд нотариатаар баталга*******уулж хүчин төгөлдөр болно гэж тохирсон боловч батлагдаагүй байна. Нотариатын тамга байгаа боловч хуулбар үнэн гэдгийг илэрхийлж байна. Эдгээрээс гадна тус гэрээний зүйл болох эд зүйлсийг манай байгууллага огт хэрэглэж түрээсэлсэн асуудал байхгүй. Иймд дээрх үндэслэлээр нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй байх тул хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү. гэв.

4. Хэргийн оролцогчоос шүүхэд гарг******* өгсөн болон шүүхийн журмаар бүрдүүлсэн нотлох баримтын тухайд:

 

4.1 Нэхэмжлэгчээс нотлох баримтаар: 04 оны 10 дугаар сарын -ны өдрийн 01/96 тоот Итгэмжлэл /хх-4-5/, хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар /хх-6/, ******* ******* *******н ******* төрийн өмчит ХХК-ийнх дүрэм /хх-7-18/, Эн Ди Жи партнерс ХХК-ийн хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар /хх-19/, 018 оны 06 дугаар сарын 6-ны өдрийн БОР_ЗӨВ_7 дугаартай Бордоо олгох зөвшөөрлийн хуудас /хх-3/ 018 оны 06 дугаар сарын 6-ны өдрийн БОР_ТӨВ_018/4 дугаартай Бордоо зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ /хх-4-5/, Начин хайрхан ХХК-ийн хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ /хх-5/, 0030908 дугаартай Начин хайрхан ХХК-ийн газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ /хх-6/, 018 оны 04 дүгээр сарын 16-ны өдрийн ТӨВ-Үр-18/08хө дугаартай Улаанбуудайн үр олгох зөвшөөрлийн хуудас /хх-7/, 018 оны 4 дүгээр сарын 16-ны өдрийн ТӨВ-Үр-18/08хө дугаартай Улаанбуудайн үр зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ /хх-7-8/, 018 оны 04 дүгээр сарын 09-ний өдрийн 18/4 тоот Түлш, Улаан буудайн үр хүсэх тухай хүсэлт /хх-3/, 018 оны 06 дугаар сарын 6-ны өдрийн УХБ-ТӨВ-018/66 дугаартай Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ /хх-33/, 017 оны 05 дугаар сарын 30-ны өдрийн УХБ-ТӨВ-017/031 дугаартай Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ /хх-34/, 018 оны 08 дугаар сарын 7-ны өдрийн ОХУ-Т18/40 дугаартай Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээ /хх-35-37/, 018 оны 08 дугаар сарын 16-ны өдрийн ОХУ-Т18/11 дугаартай Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээ /хх-38-40/, 018 оны 08 дугаар сарын 14-ний өдрийн ОХУ-Т18/09 дугаартай Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээ /хх-41-44/, 018 оны 06 дугаар сарын 15-ны өдрийн ОХУ-Т17-166 дугаартай Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээ /хх-44-46/, 018 оны 06 дугаар сарын 15-ны өдрийн ОХУ-Т17-Б166 дугаартай Барьцааны гэрээ /хх-47-48/, 018 оны 05 дугаар сарын 01-ний өдрийн ИХ/04 дугаартай зөвшөөрлийн хуудас /хх-105/, 9,185,473 төгрөг шилжүүлсэн төлбөрийн баримт /хх-106/, 018 оны 05 дугаар сарын 01-ний өдрийн ИБ/04 дугаартай Хүнсний ногооны иж бүрдэл зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ /хх-107-109/, ******* ХХК-ийн үүсгэн байгуулагчдын хурлын 018 оны 08 дугаар сарын 06-ны өдрийн А/1 дугаартай Батлан даалт гаргах тухай шийдвэр /хх-117-118/, ******* ХХК-ийн 017 оны жилийн санхүүгийн тайлан /хх-11-14/, 018 оны 08 дугаар сарын 7-ны өдрийн ОХУ/ТТ/340 дугаартай Зөвшөөрлийн хуудас /хх-15/, 018 оны 08 дугаар сарын 16-ны өдрийн ОХУ/ТТ/11/09 дугаартай Зөвшөөрлийн хуудас /хх-16/,017 оны 05 дугаар сарын 30-ны өдрийн УХБ-ТӨВ-017/034 дугаартай Ургамал хамгаалах бодис олгох зөвшөөрлийн хуудас /хх-136/, 017 оны 05 дугаар сарын 30-ны өдрийн УХБ-ТӨВ-01/031 дугаартай Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах худалдан авах гэрээ /хх-137-138/, 018 оны 06 дугаар сарын 15-ны өдрийн ОХУ-Т17-166 дугаартай зөвшөөрлийн хуудас /хх-145/, 018 оны 06 дугаар сарын 15-ны өдрийн ОХУ-Т17-166 дугаартай Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээ /хх-146-150/, Монгол банкнаас зарласан ханшийн лавлагаа /хх-0/, 05 оны 11 дүгээр сарын 5-ны өдрийн 01/1104 тоот Итгэмжлэл /хх-50-51/, Хүнс, хөдөө ******* ******* хөнгөн үйлдвэрийн сайдын 03 оны 10 дугаар сарын 0-ны өдрийн А553 тоот Тушаал /хх-53/,

 

4. Хариуцагч ******* ХХК-аас нотлох баримтаар: 05 оны 01 дүгээр сарын 30-ны өдрийн 5/01 тоот Итгэмжлэл /хх-5/, хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ /хх-53/, Т.Төгс-Эрдэнийн иргэний үнэмлэхийн лавлагаа /хх-54/, 05 оны 0 дугаар сарын 07-ны өдрийн 5/0 тоот Итгэмжлэл /хх-67/, хариу тайлбар /хх-68-69/, 05 оны 05 дугаар сарын 0-ны өдрийн Хууль зүйн туслалцаа үзүүлэх гэрээ /хх-03-04/, 0 оны 08 дугаар сарын 7-ны өдрийн Монгол банкнаас зарласан ханшийн лавлагаа /хх-4/, 0 оны 08 дугаар сарын 16-ны өдрийн Монгол банкнаас зарласан ханшийн лавлагаа /хх-5/, 0 оны 08 дугаар сарын 14-ний өдрийн Монгол банкнаас зарласан ханшийн лавлагаа /хх-6/, 0 оны 06 дугаар сарын 15-ны өдрийн Монгол банкнаас зарласан ханшийн лавлагаа /хх-7/, 018 оны 08 дугаар сарын 7-ны өдрийн Монгол банкнаас зарласан ханшийн лавлагаа /хх-8/, 018 оны 08 дугаар сарын 16-ны өдрийн Монгол банкнаас зарласан ханшийн лавлагаа /хх-9/, 018 оны 08 дугаар сарын 14-ний өдрийн Монгол банкнаас зарласан ханшийн лавлагаа /хх-10/, 018 оны 06 дугаар сарын 15-ны өдрийн Монгол банкнаас зарласан ханшийн лавлагаа /хх-11/,

 

4.3 Хариуцагч ******* ХХК-аас нотлох баримтаар: 05 оны 06 дугаар сарын 3-ны өдрийн 660 тоот Итгэмжлэл /хх-/, ******* ХХК-ийн хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ /хх-3-4/, хариу тайлбар /хх-7/, 05 оны 08 дугаар сарын 1-ны өдрийн Өмгөөлөл, хууль зүйн туслалцаа үзүүлэх гэрээ /хх-33-34/ зэрэг баримтуудыг гарг******* өгсөн байна.

 

Шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн болон хэрэгт авагдсан бичгийн баримтуудыг шинжлэн судлаад

ҮНДЭСЛЭХ нь:

 

1. Нэхэмжлэгч ******* ******* *******н ******* *******-аас хариуцагч ******* ХХК, ******* ХХК нарт холбогдуулан 931,493,79.00 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэл гаргасан Иргэний хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.4.3-д зааснаар гэрээгээр хүлээсэн үүргийг гүйцэтгүүлэхийг хүсжээ. Гэвч шүүх, хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн болон хэрэгт авагдсан бичгийн баримт, зохигчдын тайлбарыг тус тус үндэслэн нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг ханг*******, үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.

 

.    Нэхэмжлэгч дараах үндэслэлээр шаардах эрхээ тодорхойлсон.Үүнд:

 

Нэхэмжлэгч ******* ******* *******н ******* *******-аас хариуцагч Начинхайран ХХК-нд холбогдуулан 017 оны 5 дугаар сарын 30-ны өдрийн УХБ-ТӨВ-017/031 тоот Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, 018 оны 4 дүгээр сарын 16-ны өдрийн -үр-018/08хө тоот Улаан буудайн үр зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, 018 оны 6 дугаар сарын 6-ны өдрийн БОР-ТӨВ-018/4 тоот Бордоо зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, 018 оны 6 дугаар сарын 6-ны өдрийн УХБТӨВ-018/66 тоот Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, 018 оны 5 дугаар сарын 01-ний өдрийн ИБ/04 тоот Хүнсний ногооны иж бүрдэл зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, 018 оны 6 дугаар сарын 15-ны өдрийн ОХУ-Т17-166 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээсийн гэрээ, 018 оны 08 дугаар сарын 14-ний өдрийн ОХУ-Т18/09 тоот Санхүүгийн түрээсийн гэрээ, 018 оны 8 дугаар сарын 16-ны өдөр ОХУ-Т18/11 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээсийн гэрээ, 018 оны 8 дугаар сарын 7-ны ОХУ-18/40 Санхүүгийн дамжуулан түрээслэх тус тус гэрээний үүрэгт хариуцагч ******* ХХК-аас нийт 93,463,50.00 төгрөг гаргуулах, 018 оны 6 дугаар сарын ОХУ-Т17-Б166 тоот барьцааны гэрээгээр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар шаардах эрхийн үндэслээ тодорхойлсон.

 

Улмаар хэрэг хянан шийдвэрлэх *******иллагааны явцад нэхэмжлэлийн шаардлагыг 8,030,478.6 төгрөгөөр нэмэгдүүлж, 018 оны 6 дугаар сарын 15-ны өдрийн ОХУ-Т17-166 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээсийн гэрээний үүргийг хамтран хариуцуулахаар хамтран хариуцагч ******* ХХК-ийг татсан.

 

.1. Хариуцагч ******* ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нэхэмжлэлийн үндэслэл тодорхой бус, дээрх тоот гэрээнүүд байгуулагдсанаас хойш улс орон даяар ковидын цар тахал гарч эдийн засгийн хүндрэл гарсан буюу гэнэтийн давагдашгүй хүчин зүйл нөлөөлсөн нь Иргэний хуулийн дугаар зүйлийн .-т зааснаар үүрэг гүйцэтгэх хугацаа хэтрүүлсэн гэж үзэхгүй.

 

Мөн нэхэмжлэгч алданги нэхэмжлэх эрхгүй, анзыг зарим гэрээнд талууд тохиролцоогүй атал алданги нэхэмжилж байгаа нь үндэслэлгүй, нэхэмжлэгч гэрээний үүргийг зохих ёсоор нэхэмжлэх эрхээ хуульд зааснаар хэрэгжүүлээгүй тул зарим гэрээний хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан тул шаардах эрхээ нэхэмжлэгч алдсан үндэслэлээр нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг үл зөвшөөрч маргасан.

 

.. Хариуцагч Сүвэн Уул ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч "*******" ХХК-д холбогдуулан ОХУ-Т17-166 дугаартай "Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээ-ний дагуу 1,485,175.4 төгрөгийг гаргуулахаар нэхэмжилсэн, уг гэрээг хуульд зааснаар нотариатаар гэрчлүүлээгүй, барьцааны гэрээг эрх бүхий байгууллагад бүртгүүлээгүй, гэрээний зүйлийг хариуцагч "*******" ХХК хүлээн аваагүй үндэслэлээр холбогдох нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь эс зөвшөөрсөн.

 

3. Шүүх хэрэгт авагдсан нотлох баримт болон хэргийн үйл баримт, эрх зүйн дүгнэлтийг дараах байдлаар хийлээ.

 

Хэрэгт авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцүүлсэн баримтаар зохигчид 017 оны 5 дугаар сарын 30-ны өдрийн УХБ-ТӨВ-017/031 тоот Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээгээр Гилфосат 48 хувьтай 3,000 литр бодисыг нэг литрийг 7,500 төгрөг, нийт ,500,00.00 төгрөгөөр, 018 оны 4 дүгээр сарын 16-ны өдрийн -үр-018/08хө тоот Улаан буудайн үр зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээгээр Бурятскаяа остистая үрийн улаанбуудай 7 тн, Алтайская элит үрийн улаанбуудай 30 тн, нийт 10 тн улаанбуудайг нийт 54,756.000.00 төгрөгөөр, 018 оны 6 дугаар сарын 6-ны өдрийн БОР-ТӨВ-018/4 тоот Бордоо зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээгээр гуматын 700 литр бордоог 3,675,000.00 төгрөгөөр, 018 оны 6 дугаар сарын 6-ны өдрийн УХБТӨВ-018/66 тоот Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээгээр Гилфосат 48 хувьтай 800 литр, Алмазис 7 литр тус тус бодисыг 5,104,750.00 төгрөгөөр, 018 оны 5 дугаар сарын 01-ний өдрийн ИБ/04 тоот Хүнсний ногооны иж бүрдэл зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээгээр хүнсний ногооны иж бүрдэл техникийг 84,366,893.8 төгрөгөөр, 018 оны 6 дугаар сарын 15-ны өдрийн ОХУ-Т17-166 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээсийн гэрээгээр хор цацагч ОП-3000 маркын техникийг 10,474,7 ам доллараар, 018 оны 08 дугаар сарын 14-ний өдрийн ОХУ-Т18/09 тоот Санхүүгийн түрээсийн гэрээгээр өвс боогч, хадуур, тармуур тус бүр 1 ширхэгийг нийт 18,489.8 еврогоор, 018 оны 8 дугаар сарын 16-ны өдөр ОХУ-Т18/11 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээсийн гэрээгээр чиргүүлийн жатка 1ш 15,940,1 ам доллараар, 018 оны 8 дугаар сарын 7-ны ОХУ-18/40 Санхүүгийн дамжуулан түрээсийн гэрээгээр үр тариа хураах комбайн вектор 410 маркийн техникийг 96,393,7 еврогоор тус тус худалдан авахаар харилцан тохиролцсон байна.

 

Хүнс, хөдөө ******* ******* хөнгөн үйлдвэрлэлийг сайдын 00 оны 04 дүгээр сарын 4-ний өдрийн А-134 тоот тушаалаар Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сан-гийн нэгдсэн санхүүгийн тайлангийн үлдэгдлийг ха******* ******* ******* *******г дэмжих санд балансаас балансад шилжүүлэх, 03 оны 07 дугаар сарын 05-ны өдрийн Монгол улсын засгийн газрын тогтоолоор ******* ******* *******г дэмжих санг татан буулг*******, түүний санхүүгийн тайланд бүртгэлтэй хөрөнгө, өр төлбөр, авлагыг ******* ******* *******н ******* *******-нд шилжүүлсэн үйл баримттай зохигчдын хэн аль нь маргаагүй.

 

Хэдийгээр талууд, 017 оны 5 дугаар сарын 30-ны өдрийн УХБ-ТӨВ-017/031 тоот Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, 018 оны 4 дүгээр сарын 16-ны өдрийн -үр-018/08хө тоот Улаан буудайн үр зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, 018 оны 6 дугаар сарын 6-ны өдрийн БОР-ТӨВ-018/4 тоот Бордоо зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, 018 оны 6 дугаар сарын 6-ны өдрийн УХБТӨВ-018/66 тоот Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, 018 оны 5 дугаар сарын 01-ний өдрийн ИБ/04 тоот Хүнсний ногооны иж бүрдэл зээлээр худалдах, худалдан авах тус тус гэрээнүүдийг зээлээр олгох гэрээ хэмээн нэрлэж, худалдсан эд зүйлийн үнийг нэг дор биш тодорхой хугацааны дараа төлөхөөр тохиролцсон байх боловч тус гэрээний зүйл болох эд хөрөнгийн үнэ нь эд хөрөнгийн үнийг шууд төлөх үеийн үнэ-ээс нэмэгдсэн шинжгүй, зөвхөн төлбөрийг хожим төлөх нөхцөлтэй байх тул энэ нь Иргэний хуулийн 6 дугаар зүйлд заасан зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний бус, харин 43 дугаар зүйлийн 43.1-д заасан худалдах, худалдан авах гэрээний шинжийг агуулжээ.

 

Иргэний хуулийн 43 дугаар зүйлийн 43.1-д Худалдах-худалдан авах гэрээгээр худалдагч нь биет байдлын доголдолгүй, эрхийн зөрчилгүй хөрөнгө, түүнтэй холбоотой баримт бичгийг худалдан авагчийн өмчлөлд шилжүүлэх буюу бараа бэлтгэн нийлүүлэх, худалдан авагч нь худалдагчид хэлэлцэн тохирсон үнийг төлж, худалдан авсан хөрөнгөө хүлээн авах үүргийг тус тус хүлээнэ гэж заасан.

 

Өөрөөр хэлбэл, худалдагч нь эрхийн болоод биет байдлын доголдолгүй гэрээний зүйлийг худалдан авагчийн өмчлөлд шилжүүлсэн, худалдан авагч нь үнийг тохирсон хугацаанд бүрэн төлсөн тохиолдолд тэдгээрийг гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зохих ёсоор биелүүлсэн гэж үзэх ба гэрээний зүйл шилжсэн, түүний доголдолтой эсэх талаар зохигчид маргаагүй тул гэрээний зүйлийг хариуцагчид шилжүүлсэн гэж үзнэ.

 

Харин 018 оны 6 дугаар сарын 15-ны өдрийн ОХУ-Т17-166 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээсийн гэрээ, 018 оны 08 дугаар сарын 14-ний өдрийн ОХУ-Т18/09 тоот Санхүүгийн түрээсийн гэрээ, 018 оны 8 дугаар сарын 16-ны өдөр ОХУ-Т18/11 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээсийн гэрээ, 018 оны 8 дугаар сарын 7-ны ОХУ-18/40 Санхүүгийн дамжуулан түрээслэх тус тус гэрээний тухайд, талууд гэрээний зүйлийн үнийг тодорхой хугацааны дараа хэсэгчилж, түүнд тохирсон хүү төлөхөөр харилцан тохиролцсон ба нэхэмжлэгч дээрх гэрээний үүргийг Санхүүгийн түрээсийн гэрээний үүрэг /лизинг/ гэж нэхэмжлэлийн үндэслэлээ тайлбарласан.

 

Иргэний хуулийн 31 дугаар зүйлийн 31.1-д Санхүүгийн түрээсийн гэрээгээр түрээслүүлэгч нь гэрээнд заасан хугацаагаар түрээслэгчийн ашиглалтад эд хөрөнгө шилжүүлэх, түрээслэгч нь тогтмол хугацаанд түрээсийн төлбөр төлөх үүргийг тус тус хүлээнэ гэж, мөн 31.3-т Түрээслэгч гэрээний хугацаа дууссаны дараа гэрээний зүйл болох эд хөрөнгийг худалдан авах буюу үргэлжлүүлэн түрээслэхээр санхүүгийн түрээсийн гэрээнд за******* болно гэж тус тус заасан.

 

Санхүүгийн түрээсийн тухай хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.1-д Санхүүгийн түрээс гэж түрээслүүлэгч нь түрээслэгчийн захиалгын дагуу энэ хуулийн 6.1-д заасан эд хөрөнгийг өөрөө үйлдвэрлэх буюу гуравдагч этгээдээр үйлдвэрлүүлэх, эсхүл түүнээс худалдан авч гэрээний үндсэн дээр тодорхой хугацаанд, төлбөртэйгөөр түрээслэгчийн эзэмшил, ашиглалтад шилжүүлэх, түрээслэгч нь тогтмол хугацаанд түрээсийн төлбөр төлөхийг ойлгох бөгөөд үүнийг анхдагч түрээс гэж үзнэ гэж, мөн 5 дугаар зүйлийн 5.1.1-д гэрээний хугацаа дуусгавар болоход түрээсийн зүйлийг түрээслэгчийн өмчлөлд шилжүүлэхээр гэрээнд тусгасан байх гэж тус тус за*******ээ.

 

Энэ талаар тус хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1-д Санхүүгийн түрээсийн гэрээний нийт үнэ нь дор дурдсан үнэ, төлбөрөөс бүрдэнэ гээд 7.1.1-д түрээсийн зүйлийг худалд******* авах, үйлдвэрлэх, захиалах, хүлээн авах, тээвэрлэх, суурилуулах, турших, ашиглалтад оруулах болон тэдгээртэй адилтгах үйл *******иллагаанд түрээслүүлэгчээс гарах зардал буюу түрээсийн төлбөр гэж, мөн 7.1.-т түрээсийн хүү гэж тус тус заасан.

 

Иргэний хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.-д Хүсэл зоригийн илэрхийллийн утга ойлгомжгүй бол хүсэл зоригоо илэрхийлэгчийн хэрэгцээ, шаардлага, үг болон үйлдэл, эс үйлдэхүй, бусад нөхцөл, байдалд дүн шинжилгээ хийх замаар тайлбарлана. гэж зааснаар талуудын гэрээ байгуулах хүсэл зоригийн илэрхийллээс үзвэл нэхэмжлэгч хариуцагчийн өмчлөлд хөрөнгө шилжүүлэх, хариуцагч түүний үнийг, хүүгийн хамт худалдагчид төлөх, улмаар гэрээний зүйлийн өмчлөх эрх олж авахаар харилцан тохиролцсон байна.

 

Иргэний хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.1-д Зээлээр худалдах-худалдан авах гэрээгээр худалдагч нь худалдан авагч үнийг төлөхөөс өмнө эд хөрөнгийг шилжүүлэх, худалдан авагч нь үнийг гэрээнд заасны дагуу тодорхой цаг хугацааны дараа хэсэгчлэн буюу бүрэн, эсхүл тодорхой цаг хугацааны туршид хэсэгчлэн төлөх үүргийг тус тус хүлээнэ гэж за*******ээ.

 

Тайлбарлавал, бусдын өмчлөлд эд хөрөнгө шилжүүлэх энэхүү гэрээний эрх, үүргийн хүрээнд зохигчид гэрээнд төлбөрийн хэмжээ, хугацаа, төлбөрийг нэн даруй бус тодорхой хугацааны дараа бүрэн, эсхүл хэсэгчлэн төлдөг учир хэрэв хүү төлөхөөр тохиролцсон бол тэдгээрийн хооронд зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулагдсан гэж үзнэ. Шүүх хуралдаанаар хэлэлцүүлсэн нотлох баримт, зохигчдын тайлбараар талууд гэрээний зүйлийн үнийг тэр даруй бус тодорхой хугацаанд хэсэгчлэн төлөх нөхцөлөөр тохирсноос гадна гэрээний зүйлүүдийн үнэ гэрээ байгуулах үеийн үнээс нэмэгдсэн байна.

 

Энэ талаар Иргэний хуулийн 63 дугаар зүйлийн 63.-т Гэрээнд дараах нөхцөлийг заавал тусгана гээд 63..1-т бэлэн мөнгөөр төлөх төлбөрийн хэмжээ гэж, бас 63..-т хэсэгчлэн хийх төлбөрийн хэмжээ, хугацаа гэж, 63..3-т төлбөл зохих хүүгийн хэмжээ гэж, 63..4-т үнэ, эсхүл үнийг тодорхойлох журам гэж тус тус заасан. Өөрөөр хэлбэл, худалдан авагч нь гэрээний үнийг шууд худалдагчид төлдөггүй, тийнхүү төлөөгүй хэмжээгээр худалдагч талын төлбөр авах хугацаа нь хойшлогддог, худалдан авагч нь өөртөө шилжүүлэн авсан бөгөөд бүрэн төлөөгүй үлдсэн тэрхүү хэмжээ нь түүнд санхүүжилт болж үлддэг /худалдагчийн мөнгө/ тул зохигчид хүү тохирч, гэрээнд хэсэгчлэн төлөх хэмжээ, хуваарийн талаар тусг******* болно.

 

Мөн энэ хуулийн 63 дугаар зүйлийн 63.1-д Хуульд өөрөөр заагаагүй бол зээлээр худалдах-худалдан авах гэрээг бичгээр хийнэ гэж зааснаар зохигчид зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээг бичгээр байгуулах бөгөөд 4 дугаар зүйлийн 4.-т Энгийн хэлбэртэй бичгийн хэлцэл нь хүсэл зоригоо илэрхийлэгч этгээд гарын үсэг зурснаар хүчин төгөлдөр болно гэж заасны дагуу хүчин төгөлдөр болох журамтай.

Талуудын шүүхэд гаргасан тайлбар, хэрэгт авагдсан баримтаар зохигчдын хооронд байгуулагдсан 018 оны 6 дугаар сарын 15-ны өдрийн ОХУ-Т17-166 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээсийн гэрээгээр хор цацагч ОП-3000 маркийн техникийг 10,474,7 ам доллараар, урьд 30% 3,143.00 ам, үлд 7,331,7 жилийн 5,6 хувийн хүүтэй 48 сарын хугацаатай, 018 оны 08 дугаар сарын 14-ний өдрийн ОХУ-Т18/09 тоот Санхүүгийн түрээсийн гэрээгээр өвс боогч, хадуур, тармуур тус бүр 1 ширхгийг нийт 18,489.8 еврогоор, урьд 30 хувь 6,449,8 евро, үлд 1,040,0 еврог 48 сарын хугацаатай жилийн 4,6%-ийн хүүтэй, 018 оны 8 дугаар сарын 16-ны өдөр ОХУ-Т18/11 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээсийн гэрээгээр чиргүүлийн жатка 1ш 15,940,1 ам доллараар, урьдчилгаа 30 хувь 5,567,7 ам доллар, үлдэгдэл 10,37,4 ам долларыг 48 сарын хугацаатай жилийн 5,6%ийн хүүтэй, 018 оны 8 дугаар сарын 7-ны ОХУ-18/40 Санхүүгийн дамжуулан түрээслэх гэрээгээр үр тариа хураах комбайн вектор 410 маркийн техникийг 96,393,7 еврогоор, урьдчилгаа 15,691, евро, үлдэгдэл 80,70,5 еврог, 48 сарын хугацаатай жилийн 4,6%ийн хүүтэй тус тус төлсөн тохиолдолд өмчлөх эрхийг шилжүүлэхээр тохиролцсон байгаа нь зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний харилцаа байна.

 

Иймд, зохигчдын хооронд Иргэний хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.1.1, 43 дугаар зүйлийн 43.1-д зааснаар худалдах, худалдан авах гэрээ, 6 дугаар зүйлийн 6.1-д зааснаар зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний харилцаа үүссэн гэж дүгнэв.

 

4. Иргэний хуулийн 06 дугаар зүйлийн 06.1-д Үүргийг тогтоосон газар, хугацаанд нь, зохих ёсоор, шударгаар гүйцэтгэнэ гэж, мөн 08 дугаар зүйлийн 08.1-д Үүргийг хууль буюу гэрээнд заасан хугацаанд гүйцэтгэнэ гэж тус тус заасан. Өөрөөр хэлбэл, худалдах, худалдан авах гэрээгээр үүрэг хүлээсэн хариуцагч нь үүргийг тогтоосон газар, хугацаандаа гүйцэтгэх ёстой бөгөөд хэрэв тодорхой хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр үл биелүүлсэн тохиолдолд түүнийг үүргээ зөрчсөнд тооцно.

 

Тайлбарвал, хариуцагч ******* ХХК нь 017 оны 5 дугаар сарын 30-ны өдрийн УХБ-ТӨВ-017/031 тоот Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээгээр хүлээн авсан Гилфосат 48 хувьтай 3,000 литр бодисын үлдэгдэл төлбөр 15,750,000 төгрөгийг 017 оны 11 дүгээр сарын 5-ны өдөр, 018 оны 4 дүгээр сарын 16-ны өдрийн -үр-018/08хө тоот Улаан буудайн үр зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээгээр хүлээн авсан Бурятскаяа остистая үрийн улаанбуудай 7 тн, Алтайская элит үрийн улаанбуудай 30 тн нийт 10 тн улаанбуудайн үлдэгдэл төлбөр 54,756,000 төгрөгийг 018 оны 10 дугаар сарын 30-ны өдөр, 018 оны 6 дугаар сарын 6-ны

өдрийн БОР-ТӨВ-018/4 тоот Бордоо зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээгээр хүлээн авсан гуматын 700 литр бордооны үлдэгдэл төлбөр 3,6750,000 төгрөгийг 018 оны 11 дүгээр сарын 5-ны өдөр, 018 оны 6 дугаар сарын 6-ны өдрийн УХБТӨВ-018/66 тоот Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээгээр хүлээн авсан Гилфосат 48 хувьтай 800 литр, Алмазис 7 литр тус тус бодисын үлдэгдэл төлбөр 5,104,750 төгрөгийг 018 оны 11 дүгээр сарын 5-ны өдөр, 018 оны 5 дугаар сарын 01-ний өдрийн ИБ/04 тоот Хүнсний ногооны иж бүрдэл зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээгээр хүлээн авсан хүнсний ногооны иж бүрдэл, техникийн үлдэгдэл 75,178,40.00 төгрөгийг 7 жилийн хугацаанд буюу 04 оны 1 дугаар сарын 31-ний дотор, 018 оны 6 дугаар сарын 15-ны өдрийн ОХУ-Т17-166 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээсийн гэрээгээр хүлээн авсан хор цацагч ОП-3000 маркийн техникийн үлдэгдэл төлбөр 7,331,7 ам долларыг 0 оны 06 дугаар сарын 15-ний өдөр, 018 оны 08 дугаар сарын 14-ний өдрийн ОХУ-Т18/09 тоот Санхүүгийн түрээсийн гэрээгээр хүлээн авсан өвс боогч, хадуур, тармуур тус бүр 1 ширхгийн үлдэгдэл төлбөр 1,040,0 еврог 0 оны 08 дугаар сарын 14-ний өдөр, 018 оны 8 дугаар сарын 16-ны өдөр ОХУ-Т18/11 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээсийн гэрээгээр хүлээн авсан чиргүүлийн жатканы үлдэгдэл төлбөр 10,37,4 ам долларыг 0 оны 08 дугаар сарын 16-ны өдөр, 018 оны 8 дугаар сарын 7-ны ОХУ-18/40 Санхүүгийн дамжуулан түрээсийн гэрээгээр хүлээн авсан үр тариа хураах комбайн вектор 410 маркийн техникийн үлдэгдэл төлбөр 80,70,5 еврог 0 оны 08 дугаар сарын 7-ны өдөр төлөхөөр тус тус үүргийг хүлээсэн.

 

Зохигчид гэрээгээр тогтоосон тоо, хэмжээ, чанар, эд хөрөнгийн эрхийн болон биет байдлын доголдол, гэрээний үнэ, урьдчилгаа төлбөр төлсөн эсэх, гэрээнүүдийн төлөгдөөгүй үлдэгдэл төлбөрийн тооцооллын талаар маргаагүй боловч хариуцагч ******* ХХК нь цар тахлын улмаас үүрэг гүйцэтгэхэд саад болох хүндэтгэн үзэх шалтгаан бий болсон, нэхэмжлэгч алданги нэхэмжлэх эрхгүй, мөн гэрээнд заасан хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан үндэслэлээр нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг, хариуцагч ******* ХХК нь ОХУ-Т17-166 дугаартай "Санхүүгийн дамжуулах түрээсийн гэрээ-ний зүйлийг хүлээн аваагүй үндэслэлээр өөрт холбогдуулан гаргасан шаардлагыг тус тус эс зөвшөөрч марг******* байна.

 

4.1 Иргэний хуулийн 74 дүгээр зүйлийн 74.1-д Хуульд хөөн хэлэлцэх хугацаа хамаарахгүйгээр зааснаас бусад тохиолдолд өөр этгээдээс ямар нэг үйлдэл хийх буюу хийхгүй байхыг шаардах эрх хөөн хэлэлцэх хугацаатай байна гэж зааснаар тус хуулийн 186 дугаар зүйлийн 186.1-д зааснаар нөгөө талаасаа хүлээсэн үүргээ гүйцэтгэхийг шаардах зарим эрх тодорхой хугацаагаар хязгаарлагддаг.

 

Тодруулбал, энэ хуулийн 75 дугаар зүйлийн 75..1-д гэрээний үүрэгтэй холбоотой шаардлага гаргах хөөн хэлэлцэх хугацаа гурван жил байна гэж зааснаар эдийн болон эдийн бус баялагтай холбоотой эрх зүйн харилцаанд оролцсон этгээд хуульд заасан буюу заагаагүй тодорхой төрлийн гэрээ болон нэрлэгдээгүй аливаа гэрээг холбогдох этгээдтэй байгуулсан бөгөөд тухайн этгээд гэрээний үүргээ зөрчсөнөөс улбаалан зөрчигдсөн эрхээ хамгаалуулахаар буюу иргэний эрх зүйн хамгаалалтыг шүүхийн журмаар хэрэгжүүлэх тохиолдолд уг этгээдэд холбогдуулан шаардлага гаргах хөөн хэлэлцэх хугацаа 3 /гурав/ жил байх юм.

Иргэний хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.1, 9.3-т зааснаар иргэний эрх зүйн хамгаалалт нь зөрчигдсөн эрхийг сэргээх зорилготой бөгөөд шүүх, арбитр хуулиар тогтоосон журам, аргаар үүнийг хэрэгжүүлэх ба гэрээний дагуу хүлээсэн үүргийг гүйцэтгүүлэх шаардлагыг дээр дурдсан 3 жилийн хугацаанд гаргахад хөөн хэлэлцэх хугацааг тус хуулийн 76 дугаар зүйлийн 76.1-д зааснаар шаардах эрх үүссэн үеэс эхлэн тоолдог.

 

Иргэний хуулийн 76 дугаар зүйлийн 76.-т зааснаар нэхэмжлэгчийн шаардах эрхийг хэзээ үүссэнийг хуульд заасан журмын дагуу тоолбол 017 оны 5 дугаар сарын 30-ны өдрийн УХБ-ТӨВ-017/031 тоот Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний шаардах эрх 00 оны 11 дүгээр сарын 5-ны өдөр, 018 оны 4 дүгээр сарын 16-ны өдрийн -үр-018/08хө тоот Улаан буудайн үр зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний шаардах эрх 01 оны 10 дугаар сарын 30-ны өдөр, 018 оны 6 дугаар сарын 6-ны өдрийн БОР-ТӨВ-018/4 тоот Бордоо зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний шаардах эрх 01 оны 11 дүгээр сарын 5-ны өдөр, 018 оны 6 дугаар сарын 6-ны өдрийн УХБТӨВ-018/66 тоот Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний шаардах эрх 018 оны 11 дүгээр сарын 5-ны өдөр тус тус дууссан *******ээ.

 

Нэхэмжлэгч дээрх гэрээний үүргийг цаг тухай бүрт нэхэмжилж ирсэн, үүрэг гүйцэтгэх хугацааг хойшлуулсан гэх тайлбарыг шүүхэд гаргасан боловч уг тайлбараа баримтаар нотлоогүй тул хариуцагчийн Иргэний хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.1-д заасан үндэслэлээр үүрэг гүйцэтгэхээс татгалзах, татгалзал үндэслэлтэй байна.

 

Мөн нэхэмжлэгч талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээнд үүргийг гүйцэтгэснээр үүрэг дуусгавар болохоор талууд харилцан тохиролцсон гэх боловч үүрэг гүйцэтгэх хугацааг гэрээнд заасан төлбөр төлөх хугацаагаар тооцож алданги шаард******* байгаагаас үзвэл үүрэг гүйцэтгэх хугацаа нь гэрээнд заасан төлбөр төлөх хугацаагаар талууд тохирсон гэж шүүх дүгнэв.

 

Иймд, 017 оны 5 дугаар сарын 30-ны өдрийн УХБ-ТӨВ-017/031 тоот Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, 018 оны 4 дүгээр сарын 16-ны өдрийн -үр-018/08хө тоот Улаан буудайн үр зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, 018 оны 6 дугаар сарын 6-ны өдрийн БОР-ТӨВ-018/4 тоот Бордоо зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, 018 оны 6 дугаар сарын 6-ны өдрийн УХБТӨВ-018/66 тоот Ургамал хамгааллын бодис зээлээр худалдах, худалдан авах тус тус гэрээний үлдэгдэл төлбөр 79,85,750.00 төгрөг, алданги 39,64,875.00 төгрөг, нийт 118,98,65.00 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй.

 

4. 018 оны 5 дугаар сарын 01-ний өдрийн ИБ/04 тоот Хүнсний ногооны иж бүрдэл зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээгээр 84,366,893.8 төгрөгийн үнэ бүхий хүнсний ногооны иж бүрдлийг урьдчилгаа 10 хувь, үлдэх 90 хувийг 7 /долоо/ жилийн хугацаанд төлж барагдуулах, уг гэрээний 4 дүгээр зүйлийн 4.1-д зааснаар тогтоосон хугацаанд гүйцэтгээгүй үүргээс хоног тутамд 0.01 хувийн алданги төлөхөөр талууд харилцан тохиролцсон байна./х.х-ийн 107-109 дүгээр тал/

Дээрх гэрээний 1 дүгээр зүйлийн 1.-д үүрэг гүйцэтгэх хугацааг 7 /долоо/ жилийн хугацаанд буюу 04 он хүртэл гэж тодорхойлсон боловч уг гэрээний хавсралт, талуудын шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбараар 018-04 оныг дуустал хэсэгчилж төлөхөөр харилцан тохиролцсон болох нь тогтоогдож байна./х.х-ийн 11 дугаар тал/

 

Нэгэнт хариуцагч 018 оны 5 дугаар сарын 01-ний өдрийн ИБ/04 тоот гэрээний үлдэгдэл төлбөр 75,178,40.00 төгрөгийг буцаан төлөх үүргээ хэтрүүлсэн эсэх талаар мараагүй ба уг төлбөрөөс хариуцагчийн төлбөл зохих алдангийн хэмжээг тооцвол /75,178,40*0,01%=75,178 /нэг өдрийн/ 05 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс, шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан 05 оны 5 дугаар сарын 1-ний өдөр хүртэлх /140хоног*75,178=10,54,978 алданги төлөх үүрэг үүссэн тул 018 оны 5 дугаар сарын 01-ний өдрийн ИБ/04 тоот гэрээний үүрэгт үндсэн төлбөр 75,178,40.00 төгрөг, алданги 10,54,978 төгрөг, нийт 85,703,398.00 төгрөгийг хариуцагч ******* ХХК-аас гаргуулах нь зүйтэй.

 

4.3 018 оны 6 дугаар сарын 15-ны өдрийн ОХУ-Т17-166 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээслэх гэрээгээр хор цацагч ОП-3000 маркийн техникийг нийт 10,474,7 ам доллараар, урьдчилгаа 30 хувь 3,143.0 ам доллар, үлдэгдэл 7,331,7 ам долларыг 1 /нэг/ жилийн 5,6% хүүтэй, 48 сарын хугацаатай худалдан авахаар зохигчид гэрээ байгуулсан ба хариуцагч нар уг гэрээний үлдэгдэл төлбөр болон түүнд тохирсон хүүг төлөөгүй үйл баримттай маргаагүй./х.х-ийн 146-150 дугаар тал/

 

Нэхэмжлэгч дээрх гэрээний үлдэгдэл төлбөр 7,331,7 ам доллар, түүний хүүнд 018 онд 410,6 ам доллар, 019 оны хүүнд 307,9 ам доллар, 00 оны хүүнд 05,3 ам доллар, 01 оны хүүнд 10,6 ам доллар, нийт 8,358.1 ам долларыг, 05 оны 5 дугаар сарын -ны өдрийн Монгол банкны зарласан ханшаар тооцож 8,358.1ам,доллар*3,573,73=9,869,59.7 төгрөг нэхэмжилснийг хариуцагч Иргэний хуулийн 18 дугаар зүйлийн 18.1-д зааснаар үүрэг үүссэн үеийн ханшаар төлөх үүрэгтэй гэж маргасан.

 

Зохигчдын хооронд байгуулагдсан 018 оны 6 дугаар сарын 15-ны өдрийн ОХУ-Т17-166 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээсийн гэрээний дугаар зүйлийн .3-д төлбөрийг үүрэг гүйцэтгэх үеийн Монгол банкны ханшаар тооцож төлбөр гүйцэтгэхээр тохирсон талуудын тохиролцоо Иргэний хуулийн 189 дүгээр зүйлийн 189.1-д заасныг зөрчөөгүй тул нэхэмжлэгчийг үүрэг гүйцэтгэх үеийн ханшаар тооцож нэхэмжилснийг буруутгах боломжгүй тул 9,869,59.7 төгрөгийг хариуцагч нараас гаргуулах нь зүйтэй.

 

Нэхэмжлэгч ОХУ-Т17-166 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээслэх гэрээний 6 дугаар зүйлийн 6.1-д зааснаар тогтоосон хугацаанд гүйцэтгээгүй үүргээс хоног тутамд 0,1 хувийн алданги тооцож нэхэмжлэхдээ уг гэрээний үндсэн үүрэг 7,331,7ам.доллар*3,573,73=6,01,516.00 төгрөгөөс хоног тутамд 6,01 төгрөгийг Иргэний хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.4-д зааснаар алдангийн хэмжээ 50 хувиас хэтрэхгүй буюу алдангид 13,100,758.1 төгрөгөөр нэхэмжилснийг гаргуулах үндэслэлтэй.

 

Мөн 018 оны 6 дугаар сарын 15-ны өдрийн ОХУ-Т17-166 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээсийн гэрээгээр мөнгөн төлбөрийн үүргийг хариуцагч Начин хайрхан ХХК болон ******* ХХК нар хамтран гүйцэтгэхээр үүрэг хүлээсэн байна./х.х-ийн 146 дугаар тал/

 

Иргэний хуулийн 4 дугаар зүйлийн 4.1-д Үүрэг гүйцэтгэгчдийн хэн хэн нь үүргийн гүйцэтгэлийг үүрэг гүйцэтгүүлэгчид бүхэлд нь буюу хэсэгчлэн хүлээлгэн өгөх, үүрэг гүйцэтгүүлэгч нь үүргийн гүйцэтгэлийг бүхэлд нь буюу хэсэгчлэн үүрэг гүйцэтгэгч тус бүрээс шаардах эрх бүхий байвал хамтран үүрэг гүйцэтгэгчид гэнэ гэж, мөн 4.-т Хамтран хүлээх үүрэг нь хууль буюу гэрээнд зааснаар, эсхүл үүргийн зүйлийн үл хуваагдах шинж чанартай холбоотой үүснэ гэж зааснаар нэхэмжлэгч, хариуцагч нараас тэнцүү хэмжээгээр үүрэг гүйцэтгүүлэхээр шаардлага гаргасныг буруутгах боломжгүй тул ОХУ-Т17-166 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээслэх гэрээний үндсэн төлбөр 6,01,516.00 төгрөг, хүү 3.668.076.00 төгрөг, алданги 13,100,758.1 төгрөг, нийт 4,970,350.00 төгрөгийг хариуцагч ******* ХХК, ******* ХХК нараас тус бүр 1,485,175.00 төгрөгийг гаргуулахаар шийдвэрлэв.

 

5. Хариуцагч ******* ХХК нь 018 оны 08 дугаар сарын 14-ний өдрийн ОХУ-Т18/09 тоот Санхүүгийн түрээсийн гэрээгээр өвс боогч, хадуур, тармуур тус бүр 1 ширхгийг нийт 18,489.8 еврогоор худалдан авахаар урьдчилгаа 30 хувь буюу 6,449,8 еврог төлж, үлдэгдэл 1,040,0 еврог 48 сарын хугацаанд 1/нэг/ жилийн 4,6 хувийн хүүтэй төлж барагдуулах, уг гэрээний 11 дүгээр зүйлийн 11.1-д зааснаар тогтоосон хугацаанд гүйцэтгээгүй үүргээс хоног тутамд 0,1 хувийн алданги төлөхөөр талууд харилцан тохиролцсон байна./х.х-ийн 188-193 дугаар тал/

 

Дээрх гэрээгээр хариуцагч ******* ХХК нь 0 оны 8 дугаар сарын 14-ний өдөр үлдэгдэл төлбөр 1,040,0 евро, түүнд ногдох хүү 1668,6 евро, нийт 13,708,6 еврогийн үүрэг гүйцэтгэхээр талууд харилцан тохиролцсон ба хариуцагч гэрээгээр шилжүүлэн авсан хөрөнгө, эрхийн болон эд хөрөнгийн доголдол, үлдэгдэл төлбөр түүнд ногдох хүүгийн тооцоололтой маргаагүй.

 

Гэвч хариуцагч ******* ХХК нь дээрх 13,708,6 еврогийн үүргийг Иргэний хуулийн 18 дугаар зүйлийн 18.1-д зааснаар үүрэг үүссэн үеийн Монгол банкнаас зарласан ханшаар тооцож гүйцэтгэх тухай маргасан боловч талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээний дугаар зүйлийн .17-д төлбөр төлөх үеийн Монгол банкны ханшаар тооцож төлөхөөр тохиролцсон тул хариуцагчийн татгалзал, тайлбар үндэслэлгүй байна.

 

Иймд 13,708,6 еврог 05 оны 5 дугаар сарын -ны өдрийн Монгол банкны зарласан ханшаар тооцвол 13,708,6 евро*4,046,71=48.7.388.4 төгрөг, мөн ОХУ-Т18/09 тоот Санхүүгийн түрээсийн гэрээний 11 дүгээр зүйлийн 11.1-д зааснаар хоног тутам гүйцэтгээгүй үүргээс 0,1 хувиар тооцох алдангийг нэхэмжлэгч үндсэн төлбөрийн үлдэгдэл болох 1,040,0 евро*4,046,71=48.7.388.4 төгрөгөөс тооцож, Иргэний хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.4-д зааснаар 4,361,194. төгрөг нэхэмжилснийг ханг*******, нийт 79,835,9,9 төгрөгийг хариуцагч ******* ХХК-аас гаргуулах зүйтэй.

 

5.1 Хариуцагч ******* ХХК нь 018 оны 8 дугаар сарын 16-ны өдрийн ОХУ-Т18/11 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээсийн гэрээгээр чиргүүлийн жатка 1 ширхгийг 15,940,1 ам доллараар худалдан авахаар урьдчилгаа 30 хувь 5,567,7 ам долларыг төлж, үлдэгдэл 10,37,4 ам долларыг 48 сарын хугацаанд жилийн 5,6 хувийн хүүтэй төлөх, уг гэрээний 8 дугаар зүйлийн 8.1-д зааснаар тогтоосон хугацаанд гүйцэтгээгүй үүргээс хоног тутамд 0,1 хувийн алданги төлөхөөр талууд харилцан тохиролцсон байна./1-р х.х-ийн 195-00 дугаар тал/

 

Дээрх гэрээгээр хариуцагч ******* ХХК нь 0 оны 8 дугаар сарын 16-ны өдөр үлдэгдэл төлбөр 10,37,4 ам.долларыг, түүнд ногдох хүү 1,45.1 ам.доллар, нийт 11,84.5 ам.долларын үүрэг гүйцэтгэхээр талууд харилцан тохиролцсон ба хариуцагч гэрээгээр шилжүүлэн авсан хөрөнгө, эрхийн болон эд хөрөнгийн доголдол, үлдэгдэл төлбөр түүнд ногдох хүүгийн тооцоололтой маргаагүй боловч уг гадаад валютын үүргийг Иргэний хуулийн 18 дугаар зүйлийн 18.1-д зааснаар үүрэг үүссэн үеийн Монгол банкнаас зарласан ханшаар тооцож гүйцэтгэх тухай маргасан.

 

Гэвч ОХУ-Т18/11 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээсийн гэрээний дугаар зүйлийн .4-д талууд төлбөр төлөх үеийн Монгол банкны зарласан ханшаар тооцож, гадаад валютын үүрэг гүйцэтгэхээр харилцан тохиролцсон тул хариуцагчийн татгалзал, тайлбар үндэслэлгүй байна.

 

Иймд 11,84.5 ам.долларыг 05 оны 5 дугаар сарын -ны өдрийн Монгол банкны зарласан ханшаар тооцвол 11,84.5 ам.доллар*3,573.73 төгрөг=4,57,570.3 төгрөг, мөн ОХУ-Т18/11 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээсийн гэрээний 8 дугаар зүйлийн 8.1-д зааснаар хоног тутам гүйцэтгээгүй үүргээс 0,1 хувиар тооцох алдангийг нэхэмжлэгч үндсэн төлбөрийн үлдэгдэл болох 10,37,4 ам.доллар*3,573.73 төгрөг=37,068,157.1 төгрөгөөс тооцож, Иргэний хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.4-д зааснаар 18,534,078.5 төгрөгөөр тооцож шаардсаныг хангах үндэслэлтэй тул нийт 60,791,648.9 төгрөгийг хариуцагч ******* ХХК-аас гаргуулах нь зүйтэй.

 

5. Хариуцагч Начинхайран ХХК нь018 оны 8 дугаар сарын 7-ны ОХУ-18/40 Санхүүгийн дамжуулан түрээслэх гэрээгээр үр тариа хураах комбайн вектор 410 маркийн техникийг 96,393,7 еврогоор худалдан авахаар урьдчилгаа 15,691, еврог төлж, үлдэгдэл 80,70,5 еврог, 48 сарын хугацаанд жилийн 4,6%ийн хүүтэй төлөхөөр талууд харилцан тохиролцсон *******ээ./1-р х.х-ийн 19-134 дүгээр тал/

 

Дээрх гэрээгээр хариуцагч ******* ХХК нь 0 оны 8 дугаар сарын 7-ны өдөр үлдэгдэл төлбөр 80,70,5 еврог, түүнд ногдох хүү 6,54.8 евро, нийт 87,7.3 еврог үүрэг гүйцэтгэхээр талууд харилцан тохиролцсон ба хариуцагч гэрээгээр шилжүүлэн авсан хөрөнгө, эрхийн болон эд хөрөнгийн доголдол, үлдэгдэл төлбөр түүнд ногдох хүүгийн тооцоололтой маргаагүй боловч уг гадаад валютын үүргийг Иргэний хуулийн 18 дугаар зүйлийн 18.1-д зааснаар үүрэг үүссэн үеийн Монгол банкнаас зарласан ханшаар тооцож гүйцэтгэх тухай маргасан.

 

Гэвч ОХУ-18/40 Санхүүгийн дамжуулан түрээслэх гэрээний дугаар зүйлийн .4-д талууд төлбөр төлөх үеийн Монгол банкны зарласан ханшаар тооцож, гадаад валютын үүрэг гүйцэтгэхээр харилцан тохиролцсон тул хариуцагчийн татгалзал, тайлбар үндэслэлгүй тул үндсэн төлбөр 80,70,5 еврог*4,046.71 төгрөг=36,579,613.7 төгрөгөөс нэхэмжлэгч 36,530,385.00 төгрөг нэхэмжилснийг нэхэмжлэлийн шаардлагын хүрээнд ханг*******, хүүнд 6,54.8 евро*4,046.71 төгрөг= 6,403,973.4 төгрөг, нийт 35,934,358.4 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгох нь зүйтэй.

 

Харин нэхэмжлэгч Иргэний хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.1-д заасныг үндэслэн алдангид 163,65,19.5 төгрөгийг хариуцагч ******* ХХК-аас нэхэмжилсэн боловч тус хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.6-д заасан анзын хэмжээг тохиролцсон, мөн хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.3-д заасан бичгээр анзыг бичгээр тохирсон гэж үндэслэл тогтоогдоогүй тул алдангид нэхэмжилсэн 163,65,19.00 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй.

 

6. Нэхэмжлэгчээс хариуцагч ******* ХХК-нд холбогдуулан шүүхийн шийдвэрийг сайн дураар биелүүлээгүй тохиолдолд үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулах тухай шаардлага гаргасныг хариуцагч ******* ХХК эс зөвшөөрч маргасан.

 

Иргэний хуулийн 153 дугаар зүйлийн 153.1-д Үүрэг гүйцэтгэгч барьцаагаар хангагдсан үүргийг хууль буюу гэрээнд заасны дагуу гүйцэтгээгүй буюу зохих ёсоор гүйцэтгээгүй бол барьцаалагч буюу үүрэг гүйцэтгүүлэгч нь бусад үүрэг гүйцэтгүүлэгчдээс тэргүүн ээлжинд барьцааны зүйлийн үнээс шаардлагаа хангуулах эрхтэй гэж заасан.

 

018 оны 6 дугаар сарын 15-ны өдрийн ОХУ-Т17-Б166 тоот барьцааны гэрээгээр дугаар гэрчилгээтэй, аймаг, сум, дугаар баг үр тарианы зориулалт бүхий 100 га газрыг, ОХУ-Т17-166 тоот Санхүүгийн дамжуулан түрээслэх гэрээний үүргийг гүйцэтгүүлэхээр талууд харилцан тохиролцсон байна./1-р х.х-ийн 151-154 дүгээр тал/

 

Газрын тухай хуулийн 35 дугаар зүйлийн 35.1.7-д газар эзэмших эрхээ энэ хуульд заасан журмын дагуу барьцаалах эрхтэй гэж, мөн 35.3.6-д энэ хуульд заасны дагуу эрхийн гэрчилгээгээ барьцаалах, шилжүүлэх тохиолдолд улсын бүртгэлд бүртгүүлэх гэж, түүнчлэн 38 дугаар зүйлийн 38.5-д газар эзэмшигч нь газар эзэмших эрхээ Иргэний хуульд нийцүүлэн барьцаалж болох бөгөөд энэ тохиолдолд сумын газрын даамал, аймаг, нийслэл, дүүргийн газрын албанд бүртгүүлж, эрхийн гэрчилгээнд барьцаалсан тухай тэмдэглэл хийлгэнэ гэж тус тус заасан.

 

Өөрөөр хэлбэл, Иргэний хуулийн 154 дүгээр зүйлийн 154.1-д Хөдлөх болон үл хөдлөх эд хөрөнгө, бусдын өмчлөлд шилжүүлж болох эд хөрөнгийн эрх барьцааны зүйл байна гэж, мөн 164 дүгээр зүйлийн 164.1-д Эрх барьцаалахад энэ хуулийн 153-160 дугаар зүйлийн холбогдох заалтууд нэгэн адил хамаарна гэж тус тус зааснаар ийнхүү газар эзэмших эрхийг бусдад барьцаалуулах бол харьяа газрын албанд бүртгүүлэх шаардлагатай.

 

Гэтэл дугаар гэрчилгээтэй, аймаг, сум, дугаар баг үр тарианы зориулалт бүхий 100 га газрыг, харьяа газрын албанд барьцааг бүртгүүлсэн гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй, нэхэмжлэгч уг газрын гэрчилгээнд тэмдэглэл хэсэгт тэмдэглэл хийгдсэн гэх тайлбарыг гаргах боловч уг тэмдэглэгээ нь талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээнээс өмнөх цаг хугацаанд барьцаа бүртгэсэн үйл баримт тул барьцааг хуульд зааснаар бүртгүүлээгүй үндэслэлээр шаардах эрх үүсээгүй гэж шүүх дүгнэлээ./1-р х.х-ийн 180 дугаар тал/

 

Иймд дээр дурдсаныг тус тус нэгтгэн хариуцагч ******* ХХК-аас 600,750,501 төгрөг, хариуцагч Сүвэн уул ХХК-аас 1,485,175 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч ******* ******* *******н ******* *******-д олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 309,58,053 төгрөгт холбогдох хэсэг, Барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэл хангуулах шаардлагыг тус тус хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.

 

7. Нэхэмжлэгч ******* ******* *******н ******* ******* нь Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1.3 дах хэсэгт зааснаар төсвийн байгууллагын шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл улсын тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлөгдөх үндэслэлээр улсын тэмдэгтийн хураамж төлөөгүй.

 

Төсвийн тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.1.34-т "төсвийн байгууллага гэж баталсан төсвийн дагуу төрийн чиг үүрэгт хамаарах *******ил, үйлчилгээг хэрэгжүүлдэг, Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн тухай хуульд заасны дагуу улсын бүртгэлийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллагад бүртгүүлсэн төрийн болон орон нутгийн өмчит, ашгийн төлөө бус хуулийн этгээдийг; гэж заасан.Гэтэл нэхэмжлэгч ******* ******* *******н ******* *******-ийн дүрмийн 1.3-т уг хуулийн этгээдийг ашгийн төлөө гэж үндсэн үйл *******иллагааны зорилгыг тодорхойлсон тул улсын тэмдэгтийн хураамжийг нөхөж гаргуулахаар шийдвэрлэв.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56., 57 дугаар зүйлийн 57.1, 58 дугаар зүйлийн 58.1-д тус тус зааснаар нэхэмжлэгч ******* ******* *******н ******* *******-аас 931,493,79.00 төгрөгт ногдох улсын тэмдэгтийн хураамж 4,815,418.64 төгрөгийг нөхөн гаргуулж, нэхэмжлэлийн хангагдсан үнийн дүнд тохирох улсын тэмдэгтийн хураамжид хариуцагч ******* ХХК-аас 3,161,70.50 төгрөг, хариуцагч ******* ХХК-аас 65,375.88 төгрөгийг тус тус гаргуулж, нэхэмжлэгч ******* ******* *******н ******* *******-д олгох нь зүйтэй.

 

Монгол Улсын Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.1, 115.., 116, 118 дугаар зүйлд заасныг тус тус удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

 

1. Иргэний хуулийн 4 дугаар зүйлийн 4.1, 43 дугаар зүйлийн 43.1, 3 дугаар зүйлийн 3.6, 6 дугаар зүйлийн 6.1, 63 дугаар зүйлийн 63., 153 дугаар зүйлийн 153.1-д тус тус зааснаар хариуцагч ******* ХХК-аас 600,750,501.00 төгрөг, хариуцагч ******* ХХК-аас 1,485,175.00 төгрөгийг тус тус гаргуулж, нэхэмжлэгч ******* ******* *******н ******* *******-нд олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 309,58,053 төгрөгт холбогдох хэсэг, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэл хангуулах шаардлагыг тус тус хэрэгсэхгүй болгосугай.

 

. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56., 57 дугаар зүйлийн 57.1, 58 дугаар зүйлийн 58.1-д тус тус зааснаар нэхэмжлэгч ******* ******* *******н ******* *******-аас 931,493,79.00 төгрөгт ногдох улсын тэмдэгтийн хураамжид 4,815,418.64 төгрөгийг нөхөн гаргуулж, улсын орлогод оруулж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас хангагдсан үнийн дүнд тохирох улсын тэмдэгтийн хураамжид хариуцагч ******* ХХК-аас 3,161,70.50 төгрөг, хариуцагч ******* ХХК-аас 65,375.88 төгрөгийг тус тус гаргуулж, нэхэмжлэгч ******* ******* *******н ******* *******-нд олгосугай.

 

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.4, 119.7-д зааснаар шийдвэрийг танилцуулан сонсгож, 14 хоног өнгөрснөөс хойш 14 хоногийн дотор шүүх хуралдааны оролцогч талууд шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гардан авах үүргээ биелүүлээгүй нь давж заалдах журмаар гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүй бөгөөд шүүх хуралдаанд оролцоогүй талд шийдвэрийг гардуулснаар гомдол гаргах хугацааг тоолохыг дурдсугай.

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ Л.ЗОЛЗАЯА