*******, ******* нарт холбогдох

эрүүгийн хэргийн тухай

Баянхонгор аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн Давж заалдах шатны шүүхийн Эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдааныг тус шүүхийн Ерөнхий шүүгч Б.Болор-Эрдэнэ лж, шүүгч  Т.Ганчимэг, Т.Даваасүрэн нарын бүрэлдэхүүнтэй тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд  хийсэн шүүх хуралдаанд:

Прокурор М.Оюунбат, Б.Байгаль,

Шүүгдэгч *******, түүний өмгөөлөгч Б.Дашдорж /цахимаар/

Шүүгдэгч *******, түүний өмгөөлөгч А.Эрдэнэтулга/цахимаар/

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн ар М.Золбоот    нарыг оролцуулан;

Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүхийн Ерөнхий шүүгч Д.Батцэнгэл лж хянан шийдвэрлэсэн 2025 оны 5 дугаар сарын 14-ний өдрийн ******* дугаар шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч прокурор М.Оюунбат, Б.Байгаль нарын бичсэн эсэргүүцлээр *******, ******* нарт холбогдох эрүүгийн ******* дугаар хэргийг 2025 оны 6 дугаар сарын 26-ны өдөр  хүлээн авч, Ерөнхий шүүгч Б.Болор-Эрдэнийн илтгэснээр  хянан хэлэлцэв.

1.Шүүгдэгч, Монгол Улсын иргэн, ******* оны дугаар сарын 19-ны өдөр Өвөрхангай аймгийн ******* суманд төрсөн, 49 настай, эрэгтэй, дээд боловсролтой, ******* *******, ******* мэргэжилтэй, Баянхонгор аймгийн албан тушаалтай байсан,одоо өндөр насны тэтгэвэртэй, ам бүл 6, эхнэр хүүхдүүд болон зээгийн хамт Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын дугаар баг тоотод оршин сууж байсан, Одоо Өвөрхангай аймгийн ******* сумын 5 дугаар баг -ын тоотод оршин сууж байгаа, Цэргийн хүндэт медаль, Цэргийн гавьяаны одон, Алтангадас одон, Цэргийн гавьяаны улаан тугийн одонгоор шагнагдаж байсан. урьд ял шийтгэлгүй, хариуцах чадвартай, овогт гийн , /РД:ЙЮ741914/

2.Шүүгдэгч, Монгол Улсын иргэн, оны 03 дугаар сарын 01-ний өдөр Баянхонгор аймгийн Баянхонгор суманд төрсөн, настай, эрэгтэй, дээд боловсролтой, ******* мэргэжилтэй, Баянхонгор аймгийн , *******лэгч ажилтай, ам бүл 2, эхнэр 2 хүүхдийн хамт Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын 1 дүгээр баг тоотод оршин суух хаягтай, улсаас авсан гавьяа шагналгүй, урьд ял шийтгэлгүй, хариуцах чадвартай, овогт , /РД:/,

Шүүгдэгч ******* нь Баянхонгор аймгийн буюу нийтийн албан тушаалтан  байхдаа өөрийн хамаарал бүхий этгээд болох эхнэр т давуу байдал бий болгох зорилгоор албан үүрэг, бүрэн *******, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж Баянхонгор аймгийн даргын 2020 оны 09 дүгээр сарын 01-ний өдөр 6/75 дугаартай тушаалаар ыг 2020 оны 09 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс Заал зохион байгуулагчийн албан тушаалд томилж, Засгийн 2019 оны “Төрийн зарим албан тушаалын цалингийн сүлжээ, доод жишгийн шинэчлэн тогтоох тухай” 472 дугаар тогтоолын дагуу ын цалингийн сүлжээг ТҮ-5 /5/ шатлалаар цалинжуулж, төрийн алба хаасан хугацааны нэмэгдлийг 15 хувь, ур чадварын нэмэгдлийг -25 хувь хүртэл тус тус бодож олгохыг ахлах нягтлан бодогч /ахмад Э.Баянзулд/ даалгасан,

 улмаар Баянхонгор аймгийн газрыг буюу ажил олгогч талыг төлөөлж өөрийн хамаарал бүхий этгээд болох эхнэр тай 2020, 2021, 2022, 2023 онуудад Хөдөлмөрийг гэрээг байгуулж, 2020 оны 09 дүгээр сараас 2023 оны 12 дугаар сарыг дуустал 40 сарын цалин, урамшуулалд 43,213,685 /дөчин гурван сая хоёр зуун арван гурван мянга зургаан зуун наян таван/ төгрөгийг олгож, өөрийн хамаарал бүхий хүн болох эхнэр т давуу байдал бий болгож, Баянхонгор аймгийн Онгой газарт 43,213,685 төгрөгийн хохирол учруулсан,

Мөн үргэлжилсэн үйлдлээрээ өөртөө давуу байдал бий болгох зорилгоор албан үүрэг, бүрэн *******, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж Баянхонгор аймгийн , ажилтан *******д тус аймагт үйл ажиллагаа явуулдаг хянан шалгах *******тэй гадаадын хөрөнгө оруулалттай хуулийн этгээд болох “ ” ХХК руу “Ардын хувьсгалын 0 жил, Баянхонгор аймаг байгуулагдсаны 80 жилийн ойг угтан тус газар нь байгууллагын гадна болон дотор засвар, тохижилтын ажлыг хийж гүйцэтгэж, алба хаагчдын ажиллах орчин нөхцөлийг сайжруулах ажилд дэмжлэг хүсэх” тухай албан бичгийг боловсруулж, огноо дугаарыг урьд олгосон өөр албан бичгийн огноо дугаар тавьж явуулах хууль бус үүрэг даалгавар өгсөн,

 Улмаар , ажилтан Н.Гантулгын “...Ардын хувьсгалын 0 жил, Баянхонгор аймаг байгуулагдсаны 80 жилийн ойг угтан тус газар нь байгууллагын гадна болон дотор засвар, тохижилтын ажлыг хийж гүйцэтгэж, албан хаагчдын ажиллах орчин нөхцөлийг сайжруулах талаар арга хэмжээ авч жүүлж ажиллаж байна. Иймд танай байгууллагаас дэмжлэг үзүүлж, хамтран ажиллахыг хүсье...” гэсэн албан бичгийг боловсруулж, өөрийн удирдлага *******ээр гарын үсэг зуруулан, урьд өөр албан т олгосон байсан 2021 оны 6 дугаар сарын 16-ны өдөр 18/139 дугаарыг тавиулж “ ” ХХК руу хүргүүлсэн,

Дэ******* албан бичгийн хариуд ирүүлсэн “ Энтерпрайзес” ХХК-ийн 2021 оны 6 дугаар сарын 25-ны өдрийн 21/06/73 тоот “...Манай компанийн зүгээс онцгой алба хаагчдад онцгой хүндэтгэлтэй хандаж, тэдний эрүүл мэнд, ажиллах орчин нөхцөлийг сайжруулахад хувь нэмрээ оруулах нь зүйтэй гэж үзэж, танай байгууллагаас ирүүлсэн хүсэлтийн дагуу 8,000,000 /найман сая/ төгрөгийн хандив, дэмжлэг үзүүлэхээр шийдвэрлэснийг мэдэгдэхэд таатай байна...” гэсэн албан бичгийг хүлээн авсан боловч байгууллагын хэргээр оруулахгүй байх, “ Энтерпрайзес” ХХК-аас ирүүлэх хандиваар ирүүлэх 8,000,000 төгрөгийг байгууллагын данс руу биш , ажилтан Н.Гантулгын данс руу шилжүүлэх авах талаар албан боловсруулж, огноо дугаарыг урьд олгосон өөр албан бичгийн огноо дугаар тавьж явуулах хууль бус үүрэг даалгавар өгсөн,

Улмаар өөрийн шууд удирдлагад ажилладаг , ажилтан *******ар 2021 оны 06 дугаар сарын 30-ны өдөр 1,000,000 төгрөгийг, 2021 оны 7 дугаар сарын 01-ний өдөр 7,000,000 төгрөгийг, нийт 8,000,000 төгрөгийн дамжуулан авч өөртөө эдийн засгийн давуу бий болгосон гэмт хэргийг зохион байгуулж, гүйцэтгэж, бусадтай бүлэглэн үйлдсэн,

2. ******* нь Баянхонгор аймгийн , ажилтнаар ажиллаж байхдаа өөрийн шууд удирдлага болох Баянхонгор аймгийн , нийтийн албан тушаалтан *******ийн албан үүрэг, бүрэн *******, албан тушаалын байдлаа урвуулан гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийх зорилгоор тус аймагт үйл ажиллагаа явуулдаг хянан шалгах *******тэй гадаадын хөрөнгө оруулалттай хуулийн этгээд болох “ Энтерпрайзес" ХХК руу “Ардын хувьсгалын 0 жил, Баянхонгор аймаг байгуулагдсаны 80 жилийн ойг угтан тус газар нь байгууллагын гадна болон дотор засвар, тохижилтын ажлыг хийж гүйцэтгэж, алба хаагчдын ажиллах орчин нөхцөлийг сайжруулах ажилд дэмжлэг хүсэх” тухай албан бичгийг боловсруулж, өөрийн удирдлага огноо дугаарыг урьд олгосон өөр албан бичгийн огноо дугаар тавьж явуулах талаарх өгсөн хууль бус үүрэг даалгаврыг,

“ Энтерпрайзес” ХХК-ийн 2021 оны 06 дугаар сарын 25- ны өдрийн 21/06/73 тоот “...Манай компанийн зүгээс онцгой алба хаагчдад онцгой хүндэтгэлтэй хандаж, тэдний эрүүл мэнд, ажиллах орчин нөхцөлийг сайжруулахад хувь нэмрээ оруулах нь зүйтэй гэж үзэж, танай байгууллагаас ирүүлсэн хүсэлтийн дагуу 8,000,000 /найман сая/ төгрөгийн хандив, дэмжлэг үзүүлэхээр шийдвэрлэснийг мэдэгдэхэд таатай байна...” гэсэн албан бичгийг хүлээн авсан боловч байгууллагын хэргээр оруулахгүй авхуулсан байх талаарх өгсөн хууль бус үүрэг даалгаврыг,

 “ Энтерпрайзес” ХХК-аас  хандиваар ирүүлэх 8,000,000 төгрөгийг байгууллагын данс руу биш , ажилтан Н.Гантулгын данс руу шилжүүлэх авах талаар албан боловсруулж, огноо дугаарыг урьд олгосон өөр албан бичгийн огноо дугаар тавьж явуулах  талаарх өгсөн хууль бус  үүрэг даалгаврыг,

Бичиг ажилтан Н.Гантулгын  ХААН банк дахь  эзэмшлийн тоот дансанд “ Энтерпрайзес” ХХК-иас шилжүүлсэн 8000,000 төгрөгийг гаргуулан бэлнээр авах талаар өгсөн хууль бус үүрэг даалгавруудыг хууль бус гэдгийг мэдсээр байж, түүнийг биелүүлэн,

Баянхонгор аймгийн хэвлэмэл хуудас дээр ... албан бичгийг боловсруулж, өөрийн удирдлага *******ээр зуруулан, урьд өөр албан т олгосон байсан 2021 оны 6 дугаар сарын 16-ны өдөр 18/139 т дугаарыг тавиулж “ Энтерпрайзес” ХХК руу хүргүүлсэн,

“ Энтерпрайзес” ХХК-ийн 2021 оны 06 дугаар сарын 25-ны өдрийн 21/06/73 тоот “...Манай компанийн зүгээс онцгой алба хаагчдад онцгой хүндэтгэлтэй хандаж, тэдний эрүүл мэнд, ажиллах орчин нөхцөлийг сайжруулахад хувь нэмрээ оруулах нь зүйтэй гэж үзэж, танай байгууллагаас ирүүлсэн хүсэлтийн дагуу 8,000,000 /найман сая/ төгрөгийн хандив, дэмжлэг үзүүлэхээр шийдвэрлэснийг мэдэгдэхэд таатай байна...” гэсэн албан бичгийг хүлээн авсан боловч байгууллагын хэргээр оруулалгүй нуун дарагдуулсан,

Баянхонгор аймгийн хэвлэмэл хуудас дээр “...Танай компани албан хаагчдад онцгой хүндэтгэлтэй хандаж, тэдний эрүүл мэнд, ажиллах орчин нөхцөлийг сайжруулахад хувь нэмрээ оруулж 8000 000 төгрөгийн хандив тусламжийг  үзүүлэхээр болсонд талархал ил*******ийлье.Хандив тусламжийг тус нярав Н.Гантулгын тоот дансанд шилжүүлж дэмжлэг үзүүлж хамтран ажиллана уу...” гэсэн албан бичгийг боловсруулж, өөрийн удирдлага *******ээр гарын үсэг зуруулан, урьд өөр албан т олгосон байсан 2021оны 6 дугаар сарын 28-ны өдөр 18/151 дугаарыг тавиулж “ Энтерпрайзес” ХХК руу хүргүүлсэн,

“ Энтерпрайзес” ХХК-аас “ газарт Ардын хувьсгалын 0 жил, Баянхонгор аймаг байгуулагдсаны 80 жилийн ойг угтан тус газар нь байгууллагын гадна болон дотор засвар, тохижилтын ажлыг хийж гүйцэтгэж, алба хаагчдын ажиллах орчин нөхцөлийг сайжруулах ажилд дэмжлэг үзүүлэх” зорилгоор 2021 оны 06 дугаар сарын 30-ны өдөр шилжүүлсэн 8,000,000 төгрөгийг Хаан банк дахь өөрийн эзэмшлийн дугаарын данснаас гарган авч, 2021 оны 06 дугаар сарын 30-ны өдөр 1,000,000 төгрөгийг, 2023 оны 7 дугаар сарын 01-ний өдөр 7,000,000 төгрөгийг, нийт 8,000,000 төгрөгийг дамжуулан Баянхонгор аймгийн *******д бэлнээр өгч, албан үүрэг, бүрэн *******, албан тушаалын байдлаа урвуулан өөртөө  эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон гэмт үйлдэхэд нь дэмжлэг үзүүлж, хамжигчаар хамтран оролцож, бүлэглэн үйлдсэн гэмт т тус тус холбогдуулан Баянхонгор аймгийн Прокурорын газраас *******, ******* нарт Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1-т зааснаар  тус тус зүйлчилж, яллах дүгнэлт үйлдэн хэргийг анхан шатны шүүхэд шилжүүлжээ. / яллах дүгнэлтэд дсэнээр/

Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолын тогтоох хэсэгт:

Эрүүгийн хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.19 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-д зааснаар Баянхонгор аймгийн Прокурорын газраас шүүгдэгч овогт Наваанчогдонгийн д холбогдуулан Эрүүгийн хуулийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3.5 дугаар зүйлийн 1-д заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1-д зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлснийг   сэхгүй болгож, түүнийг цагаатгаж,

   Шүүгдэгч овогт гийн ийг 2017 оны өөрчлөн найруулсан Эрүүгийн хуулийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1-д заасан нийтийн албан тушаалтан албан үүрэг, бүрэн *******, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж өөртөө, бусдад давуу байдал бий  болгосон гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож,

   2017 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1-д зааснаар шүүгдэгч   овогт гийн ийг нийтийн албанд томилогдох *******ийг хоёр / 02 / жилийн хугацаагаар хасаж,  таван мянга дөрвөн зуун  / 5.400 /  нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу таван сая дөрвөн зуун мянган  / 5.400.000 / төгрөгөөр торгох ялаар шийтгэж,

   Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар дугаар зүйлийн 4-д зааснаар шүүгдэгч *******д  оногдуулсан торгох ялыг шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр болсноос хойш хоёр / 02 / жилийн дотор хэсэгчлэн төлүүлэхийг Өвөрхангай аймаг дахь Шүүхийн Шийдвэр гүйцэтгэх газарт даалгаж,

   Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 5-д зааснаар шүүгдэгч ******* нь торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд нь биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг дурдаж,

Шүүгдэгч ******* нь энэ т хохирогч байгууллага Ерөнхий газарт төлөх төлбөргүй, шүүгдэгч *******, ******* нар нь энэ т цагдан хоригдсон хоноггүй, эд мөрийн баримтаар битүүмжлэгдсэн зүйлгүй болохыг тус тус дурдаж,

Эрүүгийн хуулийн 7.5 дугаар зүйлийн 1, 2, 3, 4-д зааснаар шүүгдэгч *******ээс найман /8.000.000/ төгрөгийг гаргуулж улсын төсөвт шилжүүлэхийг Өвөрхангай аймаг дахь Шүүхийн Шийдвэр гүйцэтгэх газарт даалгаж,

Эрүүгийн хуулийн 5.7 дугаар зүйлийн 3-д зааснаар шүүгдэгч *******д Эрүүгийн хуулийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1-д зааснаар нийтийн албанд томилогдох *******ийг хоёр / 02 / жилийн хугацаагаар хассан нэмэгдэл ялыг торгох ял оногдуулсан үеэс эхлэн тоолохыг Өвөрхангай аймаг дахь Шүүхийн Шийдвэр гүйцэтгэх газарт даалгаж,

Эрүүгийн хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.8 дугаар зүйлийн 1.5-д зааснаар шүүгдэгч *******д авсан тодорхой үйл ажиллагаа явуулах, албан үүргээ биелүүлэхийг түдгэлзүүлэх, хувийн баталгаа гаргах, шүүгдэгч *******д авсан хувийн баталгаа гаргах  таслан сэргийлэх арга хэмжээг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол тус тус хэвээр үргэлжлүүлж,

Эрүүгийн хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 37.1 дугаар зүйлийн 2-д зааснаар давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах буюу эсэргүүцэл дсэн тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, тогтоол биелүүлэх хүртэл шүүгдэгч *******д  авсан тодорхой үйл ажиллагаа явуулах, албан үүргээ биелүүлэхийг түдгэлзүүлэх, хувийн баталгаа гаргах, шүүгдэгч *******д авсан хувийн баталгаа гаргах  таслан сэргийлэх арга хэмжээг тус тус хэвээр үргэлжлүүлж, шийдвэрлэжээ.

Прокурор М.Оюунбат, Б.Байгаль давж заалдах шатны шүүхэд бичсэн эсэргүүцэлдээ:

... шүүхийн шийтгэх тогтоол нь хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, Эрүүгийн хуулийг буруу лэсэн гэж дүгнэн дараах үндэслэлээр эсэргүүцэл бичиж байна. Үүнд:

Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолын үндэслэлдээ:

Нэгдүгээрт: Шүүгдэгч *******д холбогдох хэргийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан, мөн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэргийн шинжгүй гэх үндэслэлээр сэхгүй болгож, цагаатгаж шийдвэрлэсэн үндэслэлийн тухайд,

Шүүгдэгч ******* нь дэд ахлагч цолтой бөгөөд энэ нь Цэргийн албаны тухай хуулийн холбогдох заалтууд, Гамшгаас хамгаалах тухай хуулийн холбогдох заалтууд, Цэргийн алба хаагчийн ******* зүйн тухай хуулийн 3.1.3.захирах, захирагдах, 6.1.5.захирах, захирагдах зарчмыг мөрдөх гэсэн үүрэгтэй гэж хуульчилсан тул өөрийн шууд захирах даргын өгсөн үүрэг даалгаврыг биелүүлсэн гэж дүгнэж, дэ******* үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.1 дүгээр зүйлийн 4 дэх хэсэгт заасан заалтад хамаарч байх тул гэмт хэргийн шинжгүй гэж дүгнэлээ гэжээ.

Үндэслэл 1: Хэрэгт хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн нотлох баримтуудаар шүүгдэгч ******* нь Баянхонгор аймгийн , ажилтнаар ажиллаж байхдаа,

Баянхонгор аймгийн , нийтийн албан тушаалтан *******ийн албан үүрэг, бүрэн *******, албан тушаалын байдлаа урвуулан гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийж буюу тус аймагт үйл ажиллагаа явуулдаг хянан шалгах *******тэй гадаадын хөрөнгө оруулалттай хуулийн этгээд болох “ Энтерпрайзес” ХХК руу “Ардын хувьсгалын 0 жил, Баянхонгор аймаг байгуулагдсаны 80 жилийн ойг угтан тус газар нь байгууллагын гадна болон дотор засвар, тохижилтын ажлыг хийж гүйцэтгэж, алба хаагчдын ажиллах орчин нөхцөлийг сайжруулах ажилд дэмжлэг хүсэх” тухай албан бичгийг боловсруулж, огноо дугаарыг урьд олгосон өөр албан бичгийн огноо дугаар тавьж явуулах талаарх өгсөн хууль бус үүрэг даалгавар,

“ Энтерпрайзес” ХХК-аас ирсэн албан бичгийг байгууллагын хэргийн бүртгэлээр хүлээн авахгүй байх, мөн хандиваар өгөх 8,000,000 төгрөгийг өөрийн дансаар хүлээн авч, бэлнээр гарган авах талаар өгсөн хууль бус үүрэг даалгавруудыг хууль бус гэдгийг мэдсээр байж, түүнийг биелүүлэн,

- Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн 6.1 “Албан тушаалтан нь хууль дээдлэх зарчимд захирагдан, албан үүргээ иргэдийн итгэл хүлээхүйц, тэгш, шу, хариуцлагатайгаар гүйцэтгэж, албаны ёс зүйг сахина”,

6.4 “Албан тушаалтан иргэний болон хуулийн этгээдийн зүгээс тавьсан албан үүрэгтэй нь зөрчилдөх хувийн ашиг сонирхлын асуудал болон зан байдлыг тэвчиж, албан үүргээ гүйцэтгэхдээ нийтийн ашиг сонирхлыг хувийн болон тусгай ашиг сонирхлоос илүүд үзнэ”,

 6.5 “Албан тушаалтан ашиг сонирхлын зөрчилд орж болох нөхцөл байдлыг мэдэгдэх, түүнээс татгалзах замаар урьдчилан сэргийлнэ” гэсэн зарчмуудыг,

мөн хуулийн 8.2 “Албан тушаалтан албан үүргээ гүйцэтгэхэд ашиг сонирхлын зөрчил үүссэн, үүсэж болзошгүй нөхцөлд албан үүргээ гүйцэтгэхээс татгалзаж, энэ тухай ******* бүхий байгууллага, албан тушаалтанд бичгээр мэдэгдэх үүрэгтэй”,

 8.6 “Ашиг сонирхлын зөрчилтэй гэж ойлгогдохуйц нөхцөл байдал үүсвэл тухайн албан тушаалтан уг нөхцөл байдалд бичгээр тайлбар хийж, ******* бүхий байгууллага, албан тушаалтанд хүргүүлнэ” гэснийг,

- Засгийн 2020 оны 246 дугаартай тогтоолын хавсралтаар баталсан Албан хөтлөлтийн журмын

2.1.3.“Байгууллагын албан хөтлөлтийг боловсронгуй болгох, арга зүй, удирдлага, зохион байгуулалтаар хангах, үйл ажиллагааг баримтжуулах болон мэдээллийн сан үүсгэх ажлыг тухайн байгууллагын захиргааны асуудал хариуцсан нэгж (ажилтан), албан хөтлөлтийн систем (цаашид “мэдээллийн систем” гэх), мэдээллийн сангийн үнэн зөв, бүрэн бүтэн, аюулгүй байдлыг мэдээллийн технологийн асуудал хариуцсан нэгж (ажилтан) тус тус хариуцан гүйцэтгэнэ”,

2.2.4.Албан хөтлөлтийн талаар ажилтан дараах чиг үүргийг жүүлнэ: 2.2.4.1. баримт бичгийг холбогдох хууль тогтоомж, Монгол хэлний зөв бичих дүрэм, стандартад заасан шаардлагын дагуу зохион бүрдүүлж, түүний үнэн зөв, албан ёсны хүчинтэй байдлыг ханган боловсруулж, хянуулах, батлуулах;

2.2.4.3.өөрийн зохион бүрдүүлж, шийдвэрлэгдсэн баримт т стандартад заасны дагуу "боловсруулсан, хянасан" (1 дүгээр хавсралт) тэмдэглэлийг хийж, албан бүрдүүлсэн байх;

2.2.5.Бичиг хэргийн ажилтан дараах үүргийг жүүлнэ:

 2.2.5.1.байгууллагад ирсэн цаасан суурьт баримт бичгийг хүлээн авах, бүртгэх, бүртгэл-хяналтын карт хөтлөх, холбогдох ажилтанд шилжүүлэх, мэдээллийн системээр ирсэн цахим баримт бичгийг хүлээн авах, буцаах (аюулгүй шаардлага хангаагүй, эсхүл ******* бүхий этгээд баталгаажуулсан гэж үзэх боломжгүй бол), бүртгэх, удирдлагад танилцуулах;

2.2.5.2. явуулах баримт бичгийг ажилтнуудаас хүлээн авах, бүрдлийг шалгах, стандартын дагуу зохиож бүрдүүлсэн эсэхэд хяналт тавих, хэвлэмэл хуудсанд буулгах, удирдлагад танилцуулж баталгаажуулах, бүртгэх, дугтуйлах, хаяглах, илгээх, мэдээллийн системээр явуулах баримт т дугаар олгох, удирдлагад танилцуулах, илгээх...” гэснийг тус тус зөрчиж,

2021 оны 6 дугаар сарын 16-ны өдөр “ Энтерпрайзес” ХХК “... Ардын хувьсгалын 0 жил, Баянхонгор аймаг байгуулагдсаны 80 жилийн ойг угтан тус газар нь байгууллагын гадна болон дотор засвар, тохижилтын ажлыг хийж гүйцэтгэж, албан хаагчдын ажиллах орчин нөхцөлийг сайжруулах талаар арга хэмжээ авч жүүлж ажиллаж байна. Иймд танай байгууллагаас дэмжлэг үзүүлж, хамтран ажиллахыг хүсье...” гэсэн албан бичгийг боловсруулж, урьд өөр албан т олгосон байсан 2021 оны 6 дугаар сарын 16-ны өдөр 18/139 дугаарыг тавиулан “ Энтерпрайзес” ХХК руу хүргүүлсэн,

Дэ******* албан бичгийн хариуд “ Энтерпрайзес” ХХК-ийн 2021 оны 6 дугаар сарын 25-ны өдрийн 21/06/73 тоот “...Манай компанийн зүгээс онцгой алба хаагчдад онцгой хүндэтгэлтэй хандаж, тэдний эрүүл мэнд, ажиллах орчин нөхцөлийг сайжруулахад хувь нэмрээ оруулах нь зүйтэй гэж үзэж, танай байгууллагаас ирүүлсэн хүсэлтийн дагуу 8,000,000 /найман сая/ төгрөгийн хандив, дэмжлэг үзүүлэхээр шийдвэрлэснийг мэдэгдэхэд таатай байна...” гэсэн албан бичгийг байгууллагын хэргийн бүртгэлд оруулалгүй хүлээн авсан, тус 8,000,000 төгрөгийг Хаан банк дахь өөрийн хувийн дансаар хүлээн авах талаар “ Энтерпрайзес” ХХК-д мэдэгдсэн,

Улмаар “ Энтерпрайзес” ХХК-аас 2021 оны 6 дугаар сарын 30-ны өдөр шилжүүлсэн 8,000,000 төгрөгийг Хаан банк дахь өөрийн эзэмшлийн дугаарын дансаар хүлээн авч,

өөрийн төрсөн эгч ийн Хаан банк дахь 50990404 данс руу 2021 оны 6 дугаар сарын 30-ны өдөр 1,000,000 төгрөгийг,

2023 оны 7 дугаар сарын 01-ний өдөр 7,000,000 төгрөгийг тус тус шилжүүлж, 8,000,000 төгрөгийг бэлнээр гаргуулан авч, өөрийн шууд удирдлага болох Баянхонгор аймгийн *******д 8,000,000 төгрөгийг бэлнээр өгч, нийтийн албан тушаалтан буюу Баянхонгор аймгийн *******ийн албан үүрэг, бүрэн *******, албан тушаалын байдлаа урвуулан гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийж өөртөө эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон гэмт үйлдэхэд нь дэмжлэг үзүүлж, хамжигчаар хамтран оролцож, бүлэглэн үйлдсэн болох нь нотлон тогтоогдсон.

Үндэслэл 2:

Шүүгдэгч ******* нь цэргийн албан хаагч буюу дэд ахлагч цолтой байх тул Цэргийн албан хаагчийн ******* зүйн тухай хуульд заасан заалтууд жих боловч цэргийн албан хаагч нь удирдлагаас өгсөн хууль ёсны үүрэг даалгаврыг биелүүлэхэд хамаарах бөгөөд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 4.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Цэргийн алба хаагч, хууль сахиулагч дээд шатны албан тушаалтны бичгээр, амаар өгсөн заавал биелүүлэх тушаал, даалгаврыг хууль бус болохыг мэдэх боломжгүй, мэдэлгүйгээр биелүүлж энэ хуулиар хамгаалагдсан ашиг сонирхолд хохирол учруулсныг гэмт т тооцохгүй’’ гэж хуульчилсан гэвч шүүгдэгч нь Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн 6.1 “Албан тушаалтан нь хууль дээдлэх зарчимд захирагдан, албан үүргээ иргэдийн итгэл хүлээхүйц, тэгш, шу, хариуцлагатайгаар гүйцэтгэж, албаны ёс зүйг сахина”,

6.4 “Албан тушаалтан иргэний болон хуулийн этгээдийн зүгээс тавьсан албан үүрэгтэй нь зөрчилдөх хувийн ашиг сонирхлын асуудал болон зан байдлыг тэвчиж, албан үүргээ гүйцэтгэхдээ нийтийн ашиг сонирхлыг хувийн болон тусгай ашиг сонирхлоос илүүд үзнэ”,

 6.5 “Албан тушаалтан ашиг сонирхлын зөрчилд орж болох нөхцөл байдлыг мэдэгдэх, түүнээс татгалзах замаар урьдчилан сэргийлнэ” гэсэн зарчмуудыг,

мөн хуулийн 8.2 “Албан тушаалтан албан үүргээ гүйцэтгэхэд ашиг сонирхлын зөрчил үүссэн, үүсэж болзошгүй нөхцөлд албан үүргээ гүйцэтгэхээс татгалзаж, энэ тухай ******* бүхий байгууллага, албан тушаалтанд бичгээр мэдэгдэх үүрэгтэй”,

8.6 “Ашиг сонирхлын зөрчилтэй гэж ойлгогдохуйц нөхцөл байдал үүсвэл тухайн албан тушаалтан уг нөхцөл байдалд бичгээр тайлбар хийж, ******* бүхий байгууллага, албан тушаалтанд хүргүүлнэ” гэснийг мэдсээр байж зөрчиж шүүгдэгч *******ийн хууль бус үүрэг даалгаврыг биелүүлж албан үүрэг, бүрэн *******, албан тушаалын байдлаа урвуулан гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийж өөртөө эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон гэмт үйлдэхэд нь дэмжлэг үзүүлж, хамжигчаар хамтран оролцож, бүлэглэн үйлдсэн болох нь тогтоогдсон.

Үндэслэл 3: Шүүгдэгч ******* нь 2021 оны 6 дугаар сарын 16-ны өдөр “ Энтерпрайзес” ХХК "... Ардын хувьсгалын 0 жил, Баянхонгор аймаг байгуулагдсаны 80 жилийн ойг угтан тус газар нь байгууллагын гадна болон дотор засвар, тохижилтын ажлыг хийж гүйцэтгэж, албан хаагчдын ажиллах орчин нөхцөлийг сайжруулах талаар арга хэмжээ авч жүүлж ажиллаж байна. Иймд танай байгууллагаас дэмжлэг үзүүлж, хамтран ажиллахыг хүсье...” гэсэн албан бичгийг боловсруулж, урьд өөр албан т олгосон байсан 2021 оны 6 дугаар сарын 16-ны өдөр 18/139 дугаарыг тавиулан “ Энтерпрайзес” ХХК руу хүргүүлсэн,

Дэ******* албан бичгийн хариуд “ Энтерпрайзес” ХХК-ийн 2021 оны 6 дугаар сарын 25-ны өдрийн 21/06/73 тоот “...Манай компанийн зүгээс онцгой алба хаагчдад онцгой хүндэтгэлтэй хандаж, тэдний эрүүл мэнд, ажиллах орчин нөхцөлийг сайжруулахад хувь нэмрээ оруулах нь зүйтэй гэж үзэж, танай байгууллагаас ирүүлсэн хүсэлтийн дагуу 8,000,000 /найман сая/ төгрөгийн хандив, дэмжлэг үзүүлэхээр шийдвэрлэснийг мэдэгдэхэд таатай байна...” гэсэн албан бичгийг байгууллагын хэргийн бүртгэлд оруулалгүй хүлээн авсан, тус 8,000,000 төгрөгийг Хаан банк дахь өөрийн хувийн дансаар хүлээн авах талаар “ Энтерпрайзес” ХХК-д мэдэгдсэн,

Улмаар “ Энтерпрайзес” ХХК-аас 2021 оны 6 дугаар сарын 30-ны өдөр шилжүүлсэн 8,000,000 төгрөгийг Хаан банк дахь өөрийн эзэмшлийн дугаарын дансаар хүлээн авч, өөрийн төрсөн эгч ийн Хаан банк дахь 50990404 данс руу 2021 оны 6 дугаар сарын 30-ны өдөр 1,000,000 төгрөгийг, 2023 оны 7 дугаар сарын 01-ний өдөр 7,000,000 төгрөгийг тус тус шилжүүлж, 8,000,000 төгрөгийг бэлнээр гаргуулан авч, өөрийн шууд удирдлага болох Баянхонгор аймгийн *******д 8,000,000 төгрөгийг бэлнээр өгсөн үйлдлүүд нь санаатайгаар үйлдэгдсэн бөгөөд өөрийн идэвхтэй үйлдлээр тухайн шууд удирдлага болох шүүгдэгч *******ийн албан үүрэг, бүрэн *******, албан тушаалын байдлаа урвуулан гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийж өөртөө эдийн засгийн давуу байдал бий болгох гэмт үйлдэх нөхцөлийг бүрдүүлж дэмжлэг үзүүлж хамжигчаар хамтран оролцсон болох нь нотлон тогтоогдсон.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг “Хоёр, түүнээс олон хүн гэмт үйлдэхэд санаатай нэгдсэнийг гэмт т хамтран оролцох гэнэ”, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг “Урьдчилан амлаж бусдыг санаатай гэмт үйлдэхэд дэмжлэг үзүүлсэн хүнийг гэмт хэргийн хамжигч гэнэ” гэсэн зохицуулалтыг бүрэн хангасан байна гэж дүгнэлээ.

Үндэслэл 4: Шүүгдэгч Н.Гантулгын үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн 2.1 дүгээр зүйлийн 4 дэх хэсэгт заасан “ Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид заасан гэмт хэргийн шинжийг хэлбэрийн төдий агуулсан боловч тухайн этгээдийн хувийн байдал, үйлдэл, эс үйлдэхүйн нийгмийн аюулын хэр хэмжээ нь энэ хуулиар хамгаалагдсан ******* ашигт бодит хохирол, хор уршиг учруулаагүй үйлдэл, эс үйлдэхүйг гэмт т тооцохгүй” гэх зохицуулалтад хамаарахгүй буюу шүүгдэгчийн үйлдсэн гэмт нь хэлбэрийн бүрэлдэхүүнтэй бөгөөд хохирол, хор уршиг шаардахгүй, мөн т цугларсан нотлох баримтуудаар шүүгдэгч Н.Гантулгын дэмжлэг үзүүлж хамтран оролцсон гэмт үйлдлийн улмаас төрд 8,000,000 төгрөгийн бодит хохирол, төр нийтийн ашиг сонирхол зөрчигдөх буюу төрийн байгууллагын хэвийн үйл ажиллагааг алдагдуулж төр, төрийн байгууллагад итгэх олон нийтийн итгэлийг сулруулсан хор уршгийг бий болгосон нөхцөл байдал нь нотлон тогтоогдсон тул шүүгдэгч Н.Гантулгын үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт гэмт хэргийн шинжгүй гэх үндэслэлээр сэхгүй болгож, цагаатгаж шийдвэрлэсэн нь Эрүүгийн хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.6 дугаар зүйлийн 1.1 дэх заалт “дүгнэлт нь шүүх хуралдаанаар хэлэлцсэн нотлох баримтаар нотлогдохгүй”, 1.2 дахь заалтад заасан “дүгнэлтэд ноцтойгоор нөлөөлж болох нөхцөл байдлыг шүүх анхаарч үзэлгүй орхигдуулсан” гэж үзэх үндэслэлтэй байх тул Шүүхийн шийтгэх тогтоолд заасан үндэслэл нь хэргийн бодит байдалд нийцээгүй, мөн хуулийн 39.7 дугаар зүйлийн 1.3 дахь заалтад заасан хуулийн зүйл, хэсэг, заалтыг буруу тайлбарлаж лэсэн байх тул Эрүүгийн хуулийг буруу лэсэн гэж дүгнэлээ.

Хоёрдугаарт, Шүүх иргэний хариуцагч ыг Баянхонгор аймгийн газарт заал зохион байгуулагчаар ажиллах хугацаанд цалин урамшуулал авсан 43,213,685 төгрөгийг шүүгдэгч ******* болон иргэний хариуцагч нараас гаргуулахгүйгээр шийдвэрлэлээ гэх үндэслэлийн тухайд,

Үндэслэл 5: Шүүхээс шүүгдэгч ******* нь Баянхонгор аймгийн буюу нийтийн албан тушаалтнаар ажиллахдаа Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн 11 дүгээр зүйлийн 11.1-т заасан “Албан тушаалтан албан үүргээ гүйцэтгэхдээ өөрийн болон өөртэй нь хамаарал бүхий этгээдийн хувийн ашиг сонирхлыг хөндсөн захиргааны шийдвэр гаргах, удирдах, хяналт, шалгалт хийх, хариуцлага хүлээлгэх, гэрээ байгуулах, эдгээрийг хэлэлцэх, бэлтгэх, оролцох зэрэг үйл ажиллагаа явуулахыг хориглоно” гэсэн албан үүргээ гүйцэтгэхтэй холбогдсон хориглолт, хязгаарлалтыг, мөн хулийн 8 дугаар зүйлийн 8.2 дахь хэсэгт заасан “Албан тушаалтан албан үүргээ гүйцэтгэхэд ашиг сонирхлын зөрчил үүссэн, үүсэж болзошгүй нөхцөлд албан үүргээ гүйцэтгэхээс татгалзаж энэ тухай ******* бүхий байгууллага албан тушаалтанд бичгээр эсхүл цахим хэлбэрээр мэдэгдэх” үүрэгтэй гэснийг илтэд зөрчиж өөрийн эхнэр Пүрэв-Очирын Хишигбаярыг 2020 оны 09 дүгээр сарын 01-ний өдөр 6/75 дугаартай тушаалаар 2020 оны 09 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс Заал зохион байгуулагчийн албан тушаалд томилж, албан үүрэг бүрэн ******* албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгосон гэмт үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон тул Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 5 дугаар зүйлийн 5.1 дэх хэсэгт заасныг баримтлан мөн хугацаанд олсон орлого болох 51,213,685 төгрөгийг гэм буруутай этгээдээс гаргуулж улсын төсөвт шилжүүлэх хууль зүйн үндэслэлтэй байтал шүүхээс сэхгүй болгож шийдвэрлэсэн нь Эрүүгийн хуулийг буруу лэсэн гэж дүгнэлээ.

Гуравдугаарт, Шүүгдэгч *******д Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар нийтийн албанд томилогдох *******ийг 2 жилийн хугацаагаар хасаж, таван мянга дөрвөн зуун нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 5,400,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулж шийдвэрлэсэн үндэслэлийн тухайд,

Үндэслэл 6: Шүүхээс гэмт үйлдсэн гэм буруутай нь тогтоогдсон шүүгдэгчид Эрүүгийн хуулийн 5.1 дүгээр зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагын зорилгыг хангахуйц, мөн хуулиар тогтоосон төрөл, хэмжээний ялыг оногдуулах нь Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.3 дугаар зүйлд заасан шу ёсны зарчимд нийцэх юм.

Ийнхүү ял оногдуулахдаа шүүх эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд гэмт үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт үйлдсэн хүний хувийн байдал, гэмт үйлдэлдээ хандаж буй хандлага, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг тал бүрээс нь харгалзан үзэж Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангид заасан үндэслэл, журмын дагуу тусгай ангид заасан төрөл, хэмжээний дотор эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэж, оногдуулсан ял нь шүүгдэгчийн гэм бурууд тохирч буйг ерөнхий зарчмын хүрээнд бус тухайн хэргийн жинхэнэ байдалтай холбон шийдвэртээ бодитой, итгэл төрүүлэхүйц дүгнэх үүрэгтэй.

Гэтэл анхан шатны шүүхээс шүүгдэгч *******д эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ тухайн үйлдсэн гэмт хэргийн шинж, учруулсан хохирол, хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдал, гэмт үйлдэлдээ хандаж буй хандлага, үргэлжилсэн үйлдлээр хоёр удаа үйлдсэн нөхцөл байдал зэргийг харгалзан үзэлгүйгээр тухайн зүйл хэсэгт заасан эрүүгийн хариуцлагын доод хэмжээгээр ял оногдуулсан ял, эрүүгийн хариуцлагын зорилгод нийцээгүй илтэд хөнгөрүүлэн шийдсэн гэж үзэх үндэслэлтэй байна.

Иймд Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүхийн 2025 оны 05 дугаар сарын 15-ны өдрийн ******* дугаартай шийтгэх тогтоол нь хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, Эрүүгийн хуулийг буруу лэсэн байх тул Эрүүгийн хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1, 1.2 дахь заалтад тус тус заасны дагуу шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгуулж, Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүхээр дахин хэлэлцүүлэхээр Монгол Улсын Эрүүгийн хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 38.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг баримтлан улсын яллагчийн эсэргүүцэл бичив.гэжээ.

Прокурор М.Оюунбат тус шүүх хуралдаанд гаргасан дүгнэлтдээ: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр мөн шүүхэд буцаана уу гэв.

Прокурор Б.Байгаль тус шүүх хуралдаанд гаргасан дүгнэлтдээ:   Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр мөн шүүхэд буцаана уу гэв.

Шүүгдэгч *******ийн өмгөөлөгч Б.Дашдорж тус шүүх хуралдаанд гаргасан саналдаа: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээнэ үү гэв.

Шүүгдэгч Н.Гантулгын өмгөөлөгч А.Эрдэнэтулга тус шүүх хуралдаанд гаргасан саналдаа: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээнэ үү гэв.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Давж заалдах шатны шүүх Эрүүгийн хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэгт зааснаар хэргийг хянан шийдвэрлэхдээ бүртгэлт, мөрдөн байцаалт, анхан шатны шүүхийн бүх ажиллагаа, шийдвэрийг т цугларсан нотлох баримтуудад үндэслэн прокурор М.Оюунбат, Б.Байгаль нарын бичсэн эсэргүүцэлд заасан үндэслэлүүдээр хязгаарлахгүйгээр хэргийг бүхэлд нь хянав.

Шүүгдэгч ******* нь Баянхонгор аймгийн буюу нийтийн албан тушаалтнаар ажиллаж байхдаа өөрийн хамаарал бүхий этгээд болох эхнэр ыг Баянхонгор аймгийн даргын 2020 оны 09 дүгээр сарын 01-ний өдөр 6/75 дугаар тушаалаар  2020 оны 09 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс Заал зохион байгуулагчийн албан тушаалд томилж, тай 2020, 2021, 2022, 2023 онуудад хөдөлмөрийг гэрээ байгуулж, 2020 оны 09 дүгээр сараас 2023 оны 12 дугаар сарыг дуустал 40 сарын цалин, урамшуулалд 43,213,685 /дөчин гурван сая хоёр зуун арван гурван мянга зургаан зуун наян таван/ төгрөгийг олгосон,

- Шүүгдэгч *******, Баянхонгор аймгийн , ажилтан ******* нар нь тус аймагт үйл ажиллагаа явуулдаг хянан шалгах *******тэй гадаадын хөрөнгө оруулалттай хуулийн этгээд болох “ ” ХХК руу “Ардын хувьсгалын 0 жил, Баянхонгор аймаг байгуулагдсаны 80 жилийн ойг угтан тус газар нь байгууллагын гадна болон дотор засвар, тохижилтын ажлыг хийж гүйцэтгэж, алба хаагчдын ажиллах орчин нөхцөлийг сайжруулах ажилд дэмжлэг хүсэх” тухай  хүсэл зоригоо ил*******ийлсэн  агуулгатай албан бичгийг боловсруулж, огноо дугаарыг урьд  өөр албан т олгосон байсан  18/139 дугаарыг тавьж  ******* гарын үсэг зурж  явуулсан,

-Дэ******* албан бичгийн хариуд ирүүлсэн “ Энтерпрайзес” ХХК-ийн 2021 оны 6 дугаар сарын 25-ны өдрийн  “...Манай компанийн зүгээс онцгой алба хаагчдад онцгой хүндэтгэлтэй хандаж, тэдний эрүүл мэнд, ажиллах орчин нөхцөлийг сайжруулахад хувь нэмрээ оруулах нь зүйтэй гэж үзэж, танай байгууллагаас ирүүлсэн хүсэлтийн дагуу 8,000,000 /найман сая/ төгрөгийн хандив, дэмжлэг үзүүлэхээр шийдвэрлэснийг мэдэгдэхэд таатай байна...” гэж  хүсэл зоригийг нь зөвшөөрсөн агуулгаар бичсэн 21/06/73 тоот албан бичгийг хүлээн авсан,   харин уг албан бичгийг байгууллагын т бүртгээгүйгээс гадна   8,000,000 төгрөгийг байгууллагын дансаар бус, , ажилтан Н.Гантулгын  дансаар шилжүүлэн  авахаар  албан    боловсруулан гаргаж,   урьд олгосон өөр албан бичгийн огноо дугаар тавьж явуулсан,

- “ Энтерпрайзес” ХХК нь   , ажилтан Н.Гантулгын эзэмшлийн  Хаан банк дахь  тоот дансанд  8,000,000 төгрөгийг  2021 оны 6 дугаар сарын 30-ны өдрийн 13 цаг 00 минутад шилжүүлсэн, шүүгдэгч ******* нь  дэ******* мөнгийг өөрийн төрсөн эгч ийн 50990404 тоот дансанд  мөн өдрийн 13 цаг 39 минутад 00 000 төгрөгийг шилжүүлж, мөн өдрийн  13 цаг 42 минутаас 22 цаг 19 минутын хооронд 915 000, 9 800,, 000  төгрөгийг 2021 оны 7 дугаар  сарын 01-ний өдрийн  цаг 39 минутад 5000 төгрөгийг,нийт 939800 төгрөгийг

Мөн өөрийн дэ******* данснаас төрсөн эгч ийн 50990404 тоот дансанд  2021 оны 7 дугаар сарын 01-ний өдрийн 11 цаг 00 минутад шилжүүлсэн   7 000 000 төгрөгийг  мөн өдрийн  11 цаг 36 минутад 3 000 000 төгрөгийг,11 цаг 38 минутад 4 000 000 төгрөгийг нийт 7 000 000 төгрөгийг бэлнээр  гарган авч *******д нийт 8 000 000 төгрөгийг  бэлнээр хүлээлгэж өгсөн үйл баримт  хавтаст т авагдаж, шүүх хуралдаанаар шинжлэн хэлэлцүүлсэн нотлох баримтуудаар хөтөлбөргүй,  хангалттай нотлогдон тогтоогдсон байна.

Харин Баянхонгор аймгийн Прокурорын Прокурорын яллах дүгнэлт дэх яллаж байгаа гэмт хэргийн товч утга хэсэгт шүүгдэгч ******* нь  “ Энтерпрайзес” ХХК -иас   шүүгдэгч  Н.Гантулгын эзэмшлийн  Хаан банк дахь  тоот дансанд  шилжүүлсэн 8,000,000 төгрөгийг  өөрийн төрсөн эгч ийн 50990404 тоот дансанд   шилжүүлж уг данснаас  дэ******* цаг хугацаанд  нийт 7939800 төгрөг бэлнээр гарсан үйл баримтыг орхигдуулан бичсэнийг  анхан шатны шүүх анхаараагүй ч  хэргийг эцэслэн шийдвэрлэхдээ  хэргийн үйл баримтад оруулан дүгнэснийг дурдах нь зүйтэй.

Гэмт хэргийн үйл баримтаар  шүүгдэгч нарын  үйлдлүүд харилцан хамааралтай, уялдаа холбоотой байхад Прокурор  яллах дүгнэлтийнхээ  яллаж байгаа гэмт хэргийн товч утгыг  дахин, дахин давтаж, хэт нуршуу байдлаар бичсэнийг цаашид анхаарах шаардлагатай юм.

Анхан шатны шүүх  дэ******* үйл баримтын хүрээнд хэргийг эцэслэн шийдвэрлээд гаргасан  шийтгэх тогтоолд:

Нэг: 1”.Шүүгдэгч ******* нь өөрийн гэр бүлийн хамаарал бүхий эхнэр ыг Баянхонгор аймгийн газарт заал зохион байгуулагчийн ажилд ажилд томилохдоо Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн 11 дүгээр зүйлийн 11.1, 8 дугаар зүйлийн 8.2,  3 дугаар зүйлийн 3.1.2, 3.1.3-д  тус тус заасан болон Монгол улсын Үндсэн хууль, бусад хуулиар олгогдсон бүрэн *******ээ хувийн ашиг сонирхлоосоо ангид тэгш шуар жүүлэн олон нийтийн итгэлийг алдаж хувийн ашиг сонирхлыг тэргүүнд тавьж өөрт олгогдсон албан үүрэг, бүрэн ******* албан тушаалын байдлаа урвуулан бусдад давуу байдал олгосон ...” гэж  дүгнэжээ.

Шүүгдэгч ******* нь дээр дурдсан хууль тогтоомжоор  албаны бүрэн *******ээ ашиглаж, хувийн ашиг сонирхлыг тэргүүнд тавьж эхнэр ыг Баянхонгор аймгийн газарт заал зохион байгуулагчийн  ажилд томилж  түүнтэй хөдөлмөрийн гэрээ байгуулж ажиллуулах тухайгаа харьяа дээд хаа холбогдох албан тушаалтнуудад мэдэгдэж байсан талаарх гэрчийн мэдүүлгүүд т авагдсан, хөдөлмөрийн харилцаа болоод  хөдөлмөрийн гэрээ байгуулахыг хориглосон холбогдох хуулиудын нарийвчилсан зохицуулалтууд, Д.Хишигбаярыг цалинжуулсан тухайн үеүдийн хөдөлмөрийн  хөлсний доод хэмжээ зэрэг зохицуулалт, хэргийн нөхцөл байдал зэргийг тал бүрээс нь харгалзан шийдвэрлэх юм.

2.Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолд “...Шүүгдэгч ******* нь нийтийн албан тушаалтан,  авлигын гэмт хэргийн субъект бөгөөд Төсвийн тухай  хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.3.4, Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн 17 дугаар зүйлийн 17.1-д “албан тушаалтан, төрийн болон….байгууллага нийтийн цээнд зориулан иргэн, хуулийн этгээдээс….бусад санхүүгийн туслалцааг авах, хүсэхийг хориглоно”,мөн хуулийн 17 дугаар зүйлийн 17.3-д “албан тушаалтан хандив, санхүүгийн туслалцааг авахын өмнө өөрийн удирдлага, эсхүл ******* бүхий байгууллагаас зөвшөөрөл авсан байна” гэж  тус тус  заасныг  зөрчиж...., ... нийтийн албан тушаалтан,  авлигын гэмт хэргийн субъект бөгөөд “ ” ХХК-иас  Баянхонгор аймгийн газарт тохижилт хийх, хандив нэрээр албан явуулж улмаар 8.000.000 төгрөгийг тус хэргийн ажилтан Н.Гантулгыг нярваар ажилладаг мэтээр албан хүргүүлж уг мөнгийг шүүгдэгч Н.Гантулгын ХААН банкны хувийн дансаар шилжүүлэн өөртөө бэлнээр авч ашигласан...,... уг мөнгийг байгууллагатаа зарцуулаагүй, байгууллагын төрийн сан дахь  0030031402 нэмэлт дансаар дамжуулалгүй авч завшиж өөртөө давуу байдал бий болгосон .... үйлдэл нь нийтийн албан тушаалтан албан үүрэг, бүрэн *******, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, өөртөө давуу байдал бий болгосон Эрүүгийн хуулийн 22 дугаар бүлэгт заасан гэмт хэргийн бүрэлдэхүүнийг хангасан... “ гэж дүгнээд 2017 оны 05 дугаар сарын 11-ний өдөр, Монгол улсын Их хурлын өөрчлөн найруулсан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн  22.1 дүгээр зүйлийн 1-д зааснаар шүүгдэгч   Ж. ийг нийтийн албанд томилогдох *******ийг хоёр / 02 / жилийн хугацаагаар хасаж,  таван мянга дөрвөн зуун  / 5.400 /  нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу таван сая дөрвөн зуун мянган  / 5.400.000 / төгрөгөөр торгох ялаар шийтгэж  шийдвэрлэсэн нь  Эрүүгийн хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн  39.5 дугаар зүйлийн 1.1-т зааснаар  шүүхийн тогтоолд заасан үндэслэл нь хэргийн бодит байдалтай нийцээгүйгээс Эрүүгийн хуулийг буруу лэжээ.

 Шүүгдэгч *******ийн   хуулийн этгээдээс хэлцлийн үндсэн дээр,  тухайн зорилгод нь  хүргэх зорилгоор  хандив, тусламж нэрээр шилжүүлэн өгсөн 8 000 000 төгрөгийг ******* мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан   ашиглаж, эд хөрөнгийг шамшигдуулж өөрөө захиран зарцуулах *******ийг бий болгосон үйлдэл нь албан тушаалын эсрэг гэмт   гэх боловч шунахай сэдэлтээр өөртөө давуу байдал олж авсан  үйлдлээрээ  өмчлөх *******ийн эсрэг гэмт тэй ижил төстэй шинжийг агуулсан байна.

Бусдын өмчийг ******* мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, шунахай сэдэлтээр ,өөртөө лэж, завшиж үрэгдүүлсэн үйлдлийг өмчлөх *******ийн эсрэг, эсхүл албан тушаалын гэмт хэргийн холбогдох зүйл, хэсгийн алинаар нь зүйлчлэхээс хамаарч гэмт хэргийн ангилал, ялын төрөл, хэмжээ өөрчлөгдөж, шүүгдэгчийн ******* зүйн байдалд нөлөөлөх хууль зүйн үр дагавар үүснэ.

Эрүүгийн хуулийн 17 дугаар бүлэгт заасан “Хөрөнгө завших” гэмт нь хууль болон гэрээний үндсэн дээр бусдын итгэмжлэн хариуцуулсан эд хөрөнгийг санаатайгаар, шунахай сэдэлтээр, бүрмөсөн өөрийн, эсхүл хамаарал бүхий бусад этгээдийн эзэмшилд шилжүүлэн авахаас гадна тухайн эд хөрөнгөнөөс өөртөө, эсхүл өөрийн хамаарал бүхий этгээдэд эдийн ашигтай байдлыг бий болгож, хууль ёсны өмчлөгчид хохирол учруулсан байдаг   бөгөөд хууль ёсны өмчлөгчөөс тогтоосон албаны бүрэн *******, чиг үүргийн хүрээнд тухайн эд хөрөнгө, түүний *******ийг ашиглах, захиран зарцуулах, хамгаалах үүрэг хүлээсэн этгээд тэдгээрийг шунахай сэдэлтээр, зохих зөвшөөрөлгүйгээр өөрийн, эсхүл хамаарал бүхий бусад этгээдэд шилжүүлж шамшигдуулсан үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн 17.4 дүгээр зүйлд заасан “Хөрөнгө завших” гэмт хэргийн шинжтэй гэж үзнэ.

Нийтийн албан тушаалтан өөртөө, эсхүл бусдад хууль бус давуу байдал бий болгох зорилгоор, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж,  зохих байгууллагын өмч, хөрөнгийг завшсан үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн 17.4 дүгээр зүйлд заасан “Хөрөнгө завших”-аас гадна 22.1 дүгээр зүйлд заасан “Эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах” гэмт хэргийн зарим шинжийг давхар агуулдаг байна.

 Энэ тохиолдолд  нэг үйлдэлд Эрүүгийн хуулийн 17.4 болон 22.1 дүгээр зүйлд зааснаар давхар зүйлчлэхгүй бөгөөд харин нийтийн албан тушаалтан хувийн ашиг сонирхлыг гүйцэлдүүлэх шунахай сэдэлтээр, албаны ******* ашгийн эсрэг хийх ёсгүй үйлдэл хийсэн нь өмчлөх *******ийн эсрэг гэмт үйлдэх арга  юм.

Өмчлөх *******ийн эсрэг гэмт хэргийн хувьд шунахай сэдэлт нь тухайн төрлийн гэмт хэргийн бүрэлдэхүүний заавал байх шинж бол Эрүүгийн хуулийн 22.1 дүгээр зүйлд заасан “Эрх мэдэл, албан тушаалтын байдлаа урвуулан ашиглах” гэмт хэргийн хувьд хэргийн зүйлчлэлд нөлөөлдөггүй , субьектив шинжтэй  байдаг байна.           

Гэтэл шүүгдэгч *******ийн “ ” ХХК-иас    Баянхонгор аймгийн  албан хаагчдын эрүүл мэнд, ажиллах орчин нөхцөлийг сайжруулахад  зориулж  өгсөн 8,000,000 төгрөгийн хандив, дэмжлэгийг хувийн дансаар авсан үйлдлийг  Прокуророос Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлээр зүйлчилж, яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлснийг  анхан шатны шүүх анхааралгүйгээр   Эрүүгийн хуулийг буруу тайлбарлан лэж, хэргийн зүйлчлэлийг  нь зөвтгүүлээгүйгээс  анхан  шатны шүүхийн  шийдвэр нь хэргийн бодит нөхцөл байдал болоод  хууль ёсны, үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй байна.

Мөн түүнчлэн шүүгдэгч *******ийн дэ******* үйлдлийг нийтийн албан тушаалтан албан үүрэг, бүрэн *******, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж хандивт өгсөн 8 000 000 төгрөгийг холбогдох хууль, журмын дагуу байгууллагын данс бүртгэлд оруулахгүйгээр  бусдын дансаар авсан  үйлдэл нь гэм буруугийн санаатай хэлбэрээр, шунахай болон хувийн бусад сэдэлтээр үйлдэгдсэн  нийтийн албан тушаалтан өөрийн хууль бус үйлдлийн улмаас үүсэх  үр дагаврыг урьдчилан тооцож, түүндээ хүрсэн нь гэм буруугийн санаатай хэлбэрээр илрэн гарчээ.

Монгол Улсын дээд шүүхийн “Эрүүгийн хуулийн 28 дугаар бүлгийн зарим зүйл, заалтыг тайлбарлах тухай” 2009 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдрийн 23 дугаар тогтоолд “Албан тушаалтан албаны ******* мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулах, хэтрүүлэх замаар ашиг хонжоо олсон байдаг хэдий ч бусдын эд хөрөнгийг хууль бусаар, үнэ төлбөргүйгээр өөртөө авах болон бусдын өмчлөлд шилжүүлээгүй байдгаараа өмчлөх *******ийн эсрэг гэмт хэргээс ялгагдана” хэмээн албан ёсоор тайлбарлажээ.

 Монгол Улсын нэгдэн орсон Авлигын эсрэг НҮБ-ын Конвенцын 17 дугаар зүйлд “Оролцогч улс бүр нийтийн албан тушаалтан өөрийн болон бусад хувь хүн, хуулийн этгээдийн ашиг тусын тулд аливаа эд хөрөнгө, нийтийн болон хувийн өмч хөрөнгийг санаатайгаар хулгайлсан, үрэгдүүлсэн, төсвийн хөрөнгийг зориулалтын бусаар зарцуулсан гэмт үйлдсэн тохиолдолд шаардлагатай хууль тогтоомжийг ашиглаж, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх болон бусад арга хэмжээг авна” гэж заасан.

Мөн тус Конвенцын 19 дүгээр зүйлд “Оролцогч улс бүр нийтийн албан тушаалтан өөрийн чиг үүргийг жүүлэх явцдаа өөрт болон өөр бусад хувь хүн, хуулийн этгээдэд хууль бус давуу байдал олж авах зорилгоор хууль зөрчиж аливаа үйлдэл гүйцэтгэх, эсхүл гүйцэтгэхгүй байх буюу санаатайгаар чиг үүргээ буюу албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах гэмт хэргийг тогтооход шаардлагатай байж болох хууль тогтоох болон бусад арга хэмжээг авах асуудлыг харгалзаж үзнэ” гэж тус тус заасан бөгөөд Конвенцыг соёрхон баталсан гишүүн улс орнуудыг үндэсний хууль тогтоомждоо нийтийн албан тушаалтны үйлдсэн албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах болон хөрөнгө завших гэмт хэргийг Конвенцын үзэл санаанд нийцүүлэн хуульчлахыг үүрэг болгосон юм.

Хууль тогтоогч 2015 оны Эрүүгийн хуулийн 22.1 дүгээр зүйлд заасан “Эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах” гэмт хэргийн үндсэн шинжийг  “Нийтийн албан тушаалтан албан үүрэг, бүрэн *******, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, эсхүл зориуд жүүлэхгүй байж өөртөө, эсхүл бусдад давуу байдал бий болгосон бол ...” хэмээн тодорхойлсноос үзэхэд “давуу байдал олж авах” нь гэмт хэргийн субьектив шинжид бус гэмт үйлдэл, эс үйлдэхүйн үр дагавар мэтээр томьёолж дсэн нь Авлигын эсрэг конвенцын 19 дүгээр зүйлд “... хууль бус давуу байдал олж авах зорилгоор...” гэж заасантай агуулгын хувьд нийцээгүй, Эрүүгийн хуулийн 22.1 дүгээр зүйлд гэмт хэргийн субьектив талын шинжид хамаарах “өөртөө болон бусдад давуу байдал бий болгох зорилго” гэсэн оюун санааны элементийг объектив талын шинжид хамаарах үйлдлийн /эс үйлдлийн/ үр дагаварт бий болох үр дүн гэх агуулгаар буюу “давуу байдал бий болгосон” гэж томьёолон хуульчилсан нь нийтийн албан тушаалтны шунахай сэдэлтээр, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж хөрөнгө завшсан гэмт хэргийг зарим прокурор, шүүх Эрүүгийн хуулийн 17.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-д зааснаар хүндрүүлэн зүйлчилж шийдвэрлэхийн оронд Эрүүгийн хуулийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хөнгөн гэмт хэргээр буруу зүйлчлэн шийдвэрлэх, улмаар хүн бүр хууль шүүхийн өмнө ******* тэгш байх зарчим алдагдаж, нийтийн албан тушаалтан ял завших нэг шалтгаан нөхцөл болж байна гэж дүгнэсэн Монгол Улсын Дээд шүүхийн    тогтоолуудыг дурдах нь зүйтэй юм.

Хоёр: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолд “ Шүүгдэгч ******* нь Баянхонгор аймгийн газарт , *******лэгчээр ажилладаг, дэд ахлагч цолтой, байгууллагын алба  хаагч... ******* нь шүүгдэгч ******* буюу шууд захирах даргын өгсөн үүрэг даалгавар буюу “ ” ХХК руу албан бичиж явуулсан, албан бичгийн огноог өөрчилсөн, өөрийн дансаар 8.000.000 төгрөгийг авч бэлнээр шүүгдэгч *******д аваачиж өгсөн үүрэг даалгаврыг биелүүлсэн ... үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн 2.1 дүгээр зүйлийн 1-д заасан “Энэ хуулийн тусгай ангид заасан нийгэмд аюултай гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйг гэмт т тооцно” гэж заасанд хамаарахгүй... шууд захирах даргын өгсөн үүрэг нь Эрүүгийн хуульд заасан нийгэмд аюултай гэм буруутай үйлдэл мөн эсэхийг мэдээгүй, мэдэх боломжгүй байсан буюу “байгууллагадаа хандив авч байгаа” гэж ойлгож албан бичгийн огноог засах, бэлэн мөнгийг өөрийн дансаар авч шууд захирах даа авчирч өгсөн үйлдэл гаргасан ... нь Эрүүгийн хуулийн 2.1 дүгээр зүйлийн 4-д заасан “Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид заасан гэмт хэргийн шинжийг хэлбэрийн төдий агуулсан боловч тухайн этгээдийн хувийн байдал, үйлдэл, нийгмийн аюулын хэр хэмжээ нь энэ хуулиар хамгаалагдсан ******* ашигт бодит хохирол хор уршиг учруулаагүй үйлдлийг гэмт т тооцохгүй” гэх заалтад хамаарч байна.

“... Шүүгдэгч Н.Гантулгын санаа зорилго буюу субьектив шинж энэ гэмт т хангагдаагүй бөгөөд шүүгдэгч нь шууд захирах болох шүүгдэгч *******ийн санаа зорилго, цаашид хийгдэх үйлдлийг мэдээгүй, мэдэх боломжгүй, мэдэх талаар харилцан тохирсон ярилцсан үйлдэл тогтоогдоогүй,Эрүүгийн ******* зүйн онолд дан ганц үр дагаварт чиглэсэн объектив  яллах ажиллагааг хориглодог бөгөөд шүүгдэгч ******* нь энэ гэмт т урьдчилан амлаж бусдыг санаатай гэмт үйлдэхэд дэмжлэг үзүүлж хамжигчаар оролцсон санаа зорилгыг бүрэн тогтоож чадаагүй, энэ талаар нотолж чадаагүй буюу Эрүүгийн хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлийн 1.3-д заасан             шүүгдэгч Н.Гантулгын “гэмт хэргийн сэдэлт, зорилгыг” нотолж чадаагүй байна...” гэж дүгнээд  Эрүүгийн хуулийн Эрүүгийн хуулийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3.5 дугаар зүйлийн 1-д заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1-д зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлснийг гэмт хэргийн шинжгүй  үндэслэлээр сэхгүй болгож, түүнийг цагаатгаж шийдвэрлэсэн нь Эрүүгийн хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн  39.5 дугаар зүйлийн 1.1-т зааснаар  шүүхийн тогтоолд заасан үндэслэл нь хэргийн бодит байдалтай нийцээгүйгээс Эрүүгийн хуулийг буруу лэжээ.

Шүүгдэгч Н.Гантулгыг   Баянхонгор аймгийн   , ажилтны албан тушаалаа  ашиглаж ,  байгууллагын албан бичгийн огноо болон дугаарыг тухайн цаг хугацаагаар нь авалгүйгээр  удаа дараа урьд олгосон өөр албан бичгийн огноо дугаар тавьж явуулсан санаатай, идэвхтэй үйлдлээрээ Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай  хууль, Засгийн 2020 оны 246 дугаартай тогтоолын хавсралтаар баталсан Албан хөтлөлтийн журмын  холбогдох зохицуулалтуудыг зөрчсөн,

- “ Энтерпрайзес” ХХК-аас 2021 оны 6 дугаар сарын 30-ны өдөр шилжүүлсэн 8,000,000 төгрөгийг Хаан банк дахь өөрийн эзэмшлийн дугаарын дансаар хүлээн авч, өөрийн төрсөн эгч ийн Хаан банк дахь 50990404 данс руу шилжүүлж, 8,000,000 төгрөгийг бэлнээр гарган авч, өөрийн шууд удирдлага болох Баянхонгор аймгийн *******д бэлнээр өгсөн  үйлдлийг  гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийж, гэмт үйлдэгдэх нөхцөл боломжийг нь бүрдүүлэн  өгч, дэмжлэг үзүүлж, хамжигчаар хамтран оролцсон гэж үзнэ.

Шүүгдэгч ******* нь цэргийн албан хаагч буюу дэд ахлагч цолтой  албан тушаалтны хувьд  Цэргийн албан хаагчийн ******* зүйн тухай хууль болон  Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн  холбогдох заалтуудаар   харин ч  хууль дээдлэх зарчимд захирагдан, албан үүргээ иргэдийн итгэл хүлээхүйц, тэгш, шу, хариуцлагатайгаар гүйцэтгэж, албаны ёс зүйг сахиж, нийтийн ашиг сонирхлыг хувийн болон тусгай ашиг сонирхлоос илүүд үзэж,  ашиг сонирхлын зөрчилд орж болох нөхцөл байдлыг мэдэгдэх, түүнээс татгалзах замаар урьдчилан сэргийлж, албан үүргээ гүйцэтгэхээс татгалзаж, энэ тухай ******* бүхий байгууллага, албан тушаалтанд бичгээр мэдэгдэх үүрэгтэй байтал    бусдын захиалгыг гүйцэлдүүлсэн, гэмт үйлдэгдэх нөхцөл боломжийг нь бүрдүүлэн  өгч, дэмжлэг үзүүлж, хамжигчаар хамтран оролцсон  гэм буруутай, идэвхтэй үйлдэл байна.

Энэ т 2021 оны 11 дүгээр  сарын 18-ны өдөр анх бүртгэлтийн нээж, Баянхонгор аймгийн прокурорын газраас 2023 оны 09 дүгээр сарын 26-ны өдөр *******, ******* нарт  эрүүгийн үүсгэж,  тэднийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар яллагдагчаар татаж (6  дугаар хавтаст хэргийн  1-122  дах тал), Авлигатай тэмцэх газраас мөрдөн шалгах ажиллагааг явуулж дуусган, улмаар 2024 оны 6 дугаар  сарын 25-ны өдөр яллах дүгнэлт үйлдэн хэргийг  2024 оны 9 дүгээр сарын 04-ний өдөр Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхэд  шилжүүлсэн, анхан шатны шүүх  2025 оны 5 дугаар сарын 4-ний өдөр шийтгэх тогтоол гаргаж шийдвэрлэжээ.

Иймд  анхан шатны шүүхийн  шийтгэх тогтоолыг  хүчингүй болгож,  хэргийг анхан шатны шүүхэд буцааж, шүүх бүрэлдэхүүн шийдвэрлэв.

Давж заалдах шатны шүүх хуралдаанаас  анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг  хүчингүй болгож, хэргийг анхан шатны шүүхээр дахин хэлэлцүүлэхээр буцааж шийдвэрлэсэнтэй холбогдуулан Прокурорын эсэргүүцлийн  үндэслэлд хууль зүйн дүгнэлт хийгээгүй болно.

Тус хэргийг Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын Эрүүгийн хэргийн  2024 оны 12 дугаар сарын 18-ны өдрийн “ шүүх хуралдааныг хойшлуулсан”  шүүх хуралдааны тэмдэглэлд  тус шүүхийн урьдчилсан хэлэлцүүлгийг Ерөнхий шүүгч Б.Гэрэлмаа лж явуулсан гэх боловч шүүгч Д.Батцэнгэл гарын үсэг зурж баталгаажуулан, техникийн шинжтэй алдаа гаргасныг анхааруулах нь зүйтэй. / 8 дугаар хавтаст  193-195 дугаар тал/

Эрүүгийн хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.9 дүгээр  зүйлийн 1.1, 1.2-т  заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1.Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүхийн 2025 оны 5 дугаар сарын 15-ны өдрийн ******* дугаар шийтгэх тогтоолыг  хүчингүй болгосугай.

2.Эрүүгийн хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 14.1 дүгээр зүйлийн 1.1-т зааснаар  хэргийг анхан шатны шүүхэд очтол шүүгдэгч *******, ******* нарт   хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээ тус тус  авсугай

3.Эрүүгийн хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1 дүгээр зүйлийн 1,2-т тус тус зааснаар .анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн хууль лээний зөрүүг арилгах, Эрүүгийн хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн, шүүх хуулийг Улсын Дээд шүүхийн тогтоол, тайлбараас өөрөөр лэсэн, ******* зүйн шинэ ойлголт, эсхүл хууль лээг тогтооход зарчмын  хувьд нийтлэг ач холбогдолтой гэж үзвэл гомдол, эсэргүүцэл гаргах ******* бүхий этгээд  нь Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг гардуулсан буюу  хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор хяналтын журмаар Монгол Улсын Дээд Шүүхэд гомдол, эсэргүүцэл гаргаж болохыг мэдэгдсүгэй.

ДАРГАЛАГЧ, ЕРӨНХИЙ ШҮҮГЧ Б.БОЛОР-ЭРДЭНЭ

ШҮҮГЧИД Т.ГАНЧИМЭГ

Т.ДАВААСҮРЭН