М.Ж- нарт холбогдох эрүүгийн хэргийн тухай

 

Баян-Өлгий аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдааныг тус шүүхийн Ерөнхий шүүгч С.Өмирбек даргалж, шүүгч Д.Көбеш, Ховд аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн шүүгч Ж.Отгонхишиг нарын бүрэлдэхүүнтэй, тус шүүхийн хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар, 

Баян-Өлгий аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн шүүгч Б.Болормаа даргалж, тус шүүхийн Ерөнхий шүүгч А.Дауренбек, Х.Талгат нарын бүрэлдэхүүнтэй шийдвэрлэсэн, тус шүүхийн 2025 оны 6 дугаар сарын 04-ний өдрийн 2025/ШЦТ/159 дүгээр шийтгэх тогтоолтой, шүүгдэгч М.Ж-, Х.М- /MH/, Ө.Г- нарт  холбогдох эрүүгийн 2313000000157 дугаартай, 15 хавтастай хэргийг шүүгдэгч  Х.М- /MH/, Ө.Г- нарын давж заалдах гомдлыг үндэслэж 2025 оны 7 дугаар сарын 25-ны өдөр хүлээн авч, шүүгч Д.Көбешийн илтгэснээр хянан хэлэлцэв.

 

Шүүх хуралдаанд прокурор Д.Аянагүл, шүүгдэгч Х.М- /MH/, түүний өмгөөлөгч С.Алтай, шүүгдэгч Ө.Г- /цахим сүлжээгээр/, түүний өмгөөлөгч Х.Зулхаш, хохирогч С.П-, хэлмэрч, орчуулагч С.Нурасыл, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга А.Алсу нар оролцов. 

 

1. Монгол Улсын иргэн, яс үндэс ****, **** оны ** дугаар сарын **-ны өдөр ********* төрсөн, ** настай, эрэгтэй, **** боловсролтой, ****** мэргэжилтэй, хуваариа хөдөлмөр эрхэлдэг, ам бүл ** хүнтэй, ****** хамт **************** тоотод оршин суух, урьд ял шийтгүүлж байгаагүй, М.Ж- /РД:***********/, 

2. Монгол Улсын иргэн, яс үндэс ****, **** оны ** дугаар сарын **-ны өдөр *********** төрсөн, ** настай, эмэгтэй, ***** боловсролтой, ****** мэргэжилтэй, эрхэлсэн тодорхой ажилгүй, ам бүл ** хүнтэй, ********** хамт ************** тоотод оршин суух хаягтай, урьд ял шийтгүүлж байгаагүй Ө.Г- /РД:************/,

3. А Улсын иргэн, **** оны ** дугаар сарын **-ны өдөр ********* улсад төрсөн, ** настай, эрэгтэй, ********* боловсролтой, мэргэжилгүй, эрхэлсэн тодорхой ажилгүй, ам бүл **хүнтэй, ******** хамт ************** хотод оршин суудаг гэх, ************ түр оршин суух хаягтай, урьд ял шийтгүүлж байгаагүй М- .Х/МH/ гадаад паспортын дугаар: ************.

 

4.Холбогдсон хэргийн талаар:  

4.1. Яллагдагч М- Х- /MH/ нь яллагдагч М.Ж-тэй бүлэглэн Баян-Өлгий аймгийн Өлгий сумын 5 дугаар баг /Ховд гол/-ийн нутаг дэвсгэрт байрлах “Вluе ckу” гэх барилгын 4 давхрын 404 тоот өрөөнд “Веstnm” гэх нэртэй “Бүгд Найрамдах Азербайжан Улс руу аялуулах, амраах, өөрөө элсэж, доороо хүн элсүүлэх замаар мөнгө өсгөх боломжтой” гэх сүлжээний ажлыг санал болгон хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж 2021 оны 4 сараас 2023 оны 5 сарын хооронд яллагдагч М.Ж-ийн эзэмшлийн Хаан банкны *********** тоот данс болон вальютын ченж нар болох Б.А-ий эзэмшлийн Хаан банкны *********** тоот, З.Ф-йгийн эзэмшлийн Хаан банкны ************,     С.А-ын эзэмшлийн Хаан банкны *********** тоот, М.Т-ийн эзэмшлийн Хаан банкны ************ тоот дансаар хохирогч К.Ш- нарын 84 хохирогчоос нийт 227,712,671 төгрөгийг;

- яллагдагч Ө.Г-, М.Ж- нартай бүлэглэн Баян-Өлгий аймгийн Өлгий сумын 5 дугаар баг /Ховд гол/-ийн нутаг дэвсгэрт байрлах “Вluе ckу” гэх барилгын 4 давхрын 404 тоот өрөө, “Өркен” гэх зочид буудлын өрөө, Өлгий сумын ЗДТГ-ын хойно байрлах 1-24 айлын орон сууцны нэгдүгээр давхрын байранд, “57 соffее housе” гэх хаягтай ресторан зоогийн газарт “Веstnm” гэх нэртэй “Бүгд Найрамдах Азербайжан Улс руу аялуулах, амраах, өөрөө элсэж, доороо хүн элсүүлэх замаар мөнгө өсгөх боломжтой” гэх сүлжээний ажлыг санал болгон хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, 2021 оны 4 сараас 2022 оны 7 сарын хооронд яллагдагч М.Ж-ийн эзэмшлийн Хаан банкны *********** тоот данс болон вальютын ченж нар болох Б.А-ий эзэмшлийн Хаан банкны *********** тоот, З.Ф-йгийн эзэмшлийн Хаан банкны ************, С.А-ын эзэмшлийн Хаан банкны *********** тоот, М.Т-ийн эзэмшлийн Хаан банкны ************ тоот дансаар хохирогч С.Ф- нарын 10 хохирогчоос нийт 13,448,425 төгрөгийг авч залилах гэмт хэргийг олон шатлалт маркетинг, пирамид тогтолцооны луйврын аргаар,

4.2. Яллагдагч М.Ж- нь яллагдагч М- Х- /MH/-той бүлэглэн Баян-Өлгий аймгийн Өлгий сумын 5 дугаар баг /Ховд гол/-ийн нутаг дэвсгэрт байрлах “Вluе ckу” гэх барилгын 4 давхрын 404 тоот өрөө, “Өркен” гэх зочид буудлын өрөө, Өлгий сумын ЗДТГ-ын хойно байрлах 1-24 айлын орон сууцны нэгдүгээр давхрын байранд “Веstnm” гэх нэртэй “Бүгд Найрамдах Азербайжан Улс руу аялуулах, амраах, өөрөө элсэж, доороо хүн элсүүлэх замаар мөнгө өсгөх боломжтой” гэх сүлжээний ажлыг санал болгон хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, 2021 оны 4 сараас 2023 оны 5 сарын хооронд өөрийн эзэмшлийн Хаан банкны *********** тоот, иргэн О.Г-ы эзэмшлийн Хаан банкны *********** тоот данс болон бэлнээр хохирогч К.Ш- нарын 84 хохирогчоос  нийт 227,712,671 төгрөгийг;

-яллагдагч Ө.Г-, М- Х- /MH/нартай бүлэглэн Баян-Өлгий аймгийн Өлгий сумын 5 дугаар баг /Ховд гол/-ийн нутаг дэвсгэрт байрлах “Вluе ckу” гэх барилгын 4 давхрын 404 тоот өрөө, “Өркен” гэх зочид буудлын өрөө, Өлгий сумын ЗДТГ-ын хойно байрлах 1-24 айлын орон сууцны нэгдүгээр давхрын байран, “57 соffее housе” гэх хаягтай ресторан зоогийн газарт “Веstnm” гэх нэртэй “Бүгд Найрамдах Азербайжан Улс руу аялуулах, амраах, өөрөө элсэж, доороо хүн элсүүлэх замаар мөнгө өсгөх боломжтой” гэх сүлжээний ажлыг санал болгон хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, 2021 оны 4 сараас 2022 оны 7 сарын хооронд өөрийн эзэмшлийн Хаан банкны *********** тоот, яллагдагч Ө.Г-ий эзэмшлийн Хаан банкны *********** тоот данс болон бэлнээр хохирогч С.Ф-  нарын 10 хохирогчоос нийт 13,448,425 төгрөгийг,  

4.3. Яллагдагч Ө.Г- нь яллагдагч М.Ж-, М- Х- /MH/ нартай бүлэглэн Баян-Өлгий аймгийн Өлгий сумын 5 дугаар баг /Ховд гол/-ийн нутаг дэвсгэрт байрлах “Вluе ckу” гэх барилгын 4 давхрын 404 тоот ерөө, “Өркен” гэх зочид буудлын өрөө, Өлгий сумын ЗДТГ-ын хойно байрлах 1-24 айлын орон сууцны нэгдүгээр давхрын байранд, “57 соffее housе” гэх хаягтай ресторан зоогийн газарт “Веstnm”  гэх нэртэй “Бүгд Найрамдах Азербайжан Улс руу аялуулах, амраах, өөрөө элсэж, доороо хүн элсүүлэх замаар мөнгө өсгөх боломжтой” гэх сүлжээний ажлыг санал болгон хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, 2021 оны 4 сараас 2022 оны 7 сарын хооронд өөрийн эзэмшлийн Хаан банкны *********** тоот, яллагдагч М.Ж-ийн эзэмшлийн Хаан банкны *********** тоот данс болон бэлнээр хохирогч С.Ф- нарын 10 хохирогчоос нийт 13,448,425 төгрөгийг авч, залилах гэмт хэргийг олон шатлалт маркетинг, пирамид тогтолцооны луйврын аргаар тус тус үйлдсэн гэмт хэрэгт холбогджээ.

 

5. Прокурорын 2024 оны 3 дугаар сарын 28-ны  өдрийн 70 дугаар яллах дүгнэлтээр М.Ж-, Х.М- /MH/, Ө.Г- нарын дээрх үйлдлүүдийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2 дахь заалтад зааснаар тус тус зүйлчилж, хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн байна.

 

6. Иргэдийн төлөөлөгчийн саналд:

6.1. Тухайн гэмт хэргийн хохирогч нарын хохирлыг хуулийн дагуу барагдуулах, гэмт хэргийг зохион байгуулсан, түүнд татан оролцуулсан Ө.Г-д хариуцлага хүлээлгэх, мөн прокурорын яллах дүгнэлттэй санал нэг байна. Тухайн аж ахуйн нэгжид мөн адил хариуцлага арга хэмжээ авагдах ёстой.

 

7. Баян-Өлгий аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн 2025 оны 6 дугаар сарын 04-ний өдрийн  2025/ШЦТ/159 дүгээр шийтгэх тогтоолоор:

7.1. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.14 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасныг баримтлан, Баян-Өлгий аймгийн Прокурорын газрын хяналтын прокуророос шүүгдэгч М- Х- /MH/, М.Ж-, Ө.Г- нарыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1,3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан, мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2 дахь заалтад заасан “Залилах гэмт хэргийг олон шатлалт маркетинг, пирамид тогтолцооны луйврын аргаар үйлдсэн” гэмт хэргээр зүйлчилж, яллах дүгнэлт үйлдэж, ирүүлснээс шүүгдэгч М- Х- /MH/, М.Ж- нарын үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1.3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан, мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалт болгон,

-Шүүгдэгч Ө.Г-ий үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1,3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг болгон тус тус хөнгөрүүлэн өөрчилж,

7.2. Шүүгдэгч М- Х- /MH/, М.Ж- нарыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1,3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан мөн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад заасан “Хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч, залилах гэмт хэргийг их хэмжээний хохирол учруулж, бүлэглэж үйлдсэн” гэм буруутайд,

-Шүүгдэгч Ө.Г-ийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1,3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан мөн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “Хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар бусдыгтөөрөгдөлд оруулж, эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч, залилах” гэмт хэргийг бүлэглэж үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцож,

7.3. Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Ө.Г-д 3500 /гурван мянга таван зуу/ нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 3.500.000 /гурван сая таван зуун мянга/ төгрөгөөр торгох ял,

- Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар шүүгдэгч М.Ж-эд 17000 /арван долоон мянга/ нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 17.000.000 /арван долоон сая/ төгрөгөөр торгох ял,

- Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь   хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар шүүгдэгч М- Х- /MH/-д 4 /дөрөв/ жил, 1 /нэг/ сарын хугацаагаар хорих ял тус тус шийтгэж,

7.4. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.10 дугаар зүйлийн 1,2 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч М.Ж-ийн энэ хэрэгт цагдан хоригдсон 7 /долоо/ хоногийн нэг хоногийг торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 15.000 төгрөгөөр тооцон, 105 /нэг зуун тав/ нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 105.000 /нэг зуун таван мянга/ төгрөгөөр сольж, шүүгдэгч М.Ж-эд оногдуулсан 17000 /арван долоон мянга/ нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 17.000.000 /арван долоон сая/ төгрөгөөс хасаж тооцон, шүүгдэгч М.Ж-ийн эдлэх торгох ялыг 16.895 /арван зургаан мянга найман зуун ерэн тав/ нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 16.895.000 /арван зургаан сая найман зуун ерэн тав/ төгрөгөөр тогтоож, шүүгдэгч М- Х- /MH/-ын энэ хэрэгт цагдан хоригдсон 7 /долоо/ хоногийг түүний эдлэх 4 /дөрөв/ жил, 1 /нэг/ сарын хорих ялд оруулан тооцож, шүүгдэгч Ө.Г- нь цагдан хоригдсон хоноггүйг дурдаж,

7.5. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч М- Х- /MH/-д оногдуулсан 4 /дөрөв/ жил, 1/нэг/ сар хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр тогтоож,

7.6. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4,5 дахь хэсэгт заасныг баримтлан шүүгдэгч Ө.Г-д оногдуулсан 3500 /гурван мянга таван зуу/ нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 3.500.000 /гурван сая таван зуун мянга/ төгрөгөөр торгох ялыг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болсон өдрөөс хойш 1 /нэг/ жилийн хугацаанд, шүүгдэгч М.Ж-эд оногдуулсан 17000 /арван долоон мянга/ нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 17.000.000 /арван долоон сая/ төгрөгөөр торгох ялыг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болсон өдрөөс хойш 2 /хоёр/ жилийн хугацаанд тус тус хэсэгчлэн төлүүлэхээр тогтоож, шүүгдэгч М.Ж-, Ө.Г- нар нь торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож, хорих ялаар солихыг мэдэгдэж шийдвэрлэжээ.

 

8. Шүүгдэгч М- Х- /MH/-ын давж заалдах гомдолд:

8.1. Баян-Өлгий  аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн 2025 оны 6 дугаар сарын 04-ний өдрийн 2025/ШЦТ/159 дугаартай шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч, анхан шатны шүүх хэргийг хянан шийдвэрлэхдээ хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, хуулийн  зүйл, хэсэг, заалтыг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль ноцтой зөрчсөн, хэрэгт цугларсан нотлох баримтад зөв дүгнэлт, хийгээгүй, ингэснээр шүүхийн шийдвэр, хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй болж чадаагүй гэсэн үндэслэлээр дараах давж заалдах гомдлыг гаргаж байна.

8.2. Шүүгдэгч М.Ж- эхнэр Ж-гийн хамт 2023 оны ОХУ-д өөрсдийн хувийн машинаар очиж, хэргийн гол эзэн болох Казакстан Улсын иргэн М-тай уулзаж, миний буруутгагдаж буй залилангийн хэргийн чиглэл авч, хүн элсүүлэн ажиллаж цахим хэлбэрээр хийсэн талаар мөрдөн байцаалт хийгээгүй.

8.3. 2023 оны уг хэргийн ...  болох 600 долларыг Азербайжан Улсаас Казакстан  улс руу дамжуулан М.Ж- шилжүүлж авсныг уг хэрэгт шалгаагүй.

8.4. Уг хэргийн шүүгдэгч Ө.Г-  Азербайжан Улсын иргэн А-, Казакстан Улсын иргэн М-, Монгол Улсын иргэн Ай, Ак нартай хамтран 2019 онд уг хэргийг үйлдэж байсан боловч шалгагдаагүй.

8.5. Мөн уг хэрэгт намайг гэм буруутайд тооцож, яллахдаа улсын яллагчаас 3 жилийн хорих ял төлөвлөсөн боловч миний ялыг хүндрүүлж 4 жил 1 сар хорих ял шийтгэснийг эс зөвшөөрч байна. Урьдчилан хоригдох явцад миний бие 2-3 удаа муудаж, түргэн дуудаж, эмчилгээ хийлгэж байсан.

8.6. Иймд Баян-Өлгий аймгийн сумын дундын анхан шатны шүүхийн 2025 оны 6 дугаар сарын 04-ний өдрийн 159 дугаартай шийтгэх тогтоолыг бүхэлд нь хүчингүй болгож, нэмэлт мөрдөн байцаалтад буцааж өгнө үү. Хэрэв намайг гэм буруутайд тооцсон тохиолдолд миний хувийн байдлыг харгалзаж хорих ялыг хөнгөлж өгнө үү.

 

9. Шүүгдэгч Ө.Г-ий давж заалдах гомдолд:

9.1. Миний бие Баян-Өлгий аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн 2025 оны 6 дугаар сарын 04-ний өдрийн 2025/ШЦТ/159 дугаартай шийтгэх тогтоолыг 2025 оны 7 дугаар сарын 07-ны өдөр хүлээн авч танилцаад, тус шийтгэх тогтоолыг хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа тул Эрүүгийн хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг удирдлага болгож давж заалдах журмаар гомдол гаргаж байна.

9.2. Юуны өмнө хэргийн үйл баримтыг маш товч тодорхойлъё. “Bestnm” комП-д ажилд орсон талаар: 2020 оны 02 сард сард Ах, Ай, А- нар нь Азербайжан Улсын иргэн М-ын талаар надад хэлж утсаар танилцуулж байсан. Үүний дараа 2021 оны 3 дугаар сард М- надтай өөрөө холбогдож, өөрийгөө “Bestnm” комП-йн Азербайжан улс дахь албан ёсны төлөөлөгч гэж танилцуулсан ба намайг уг комП-д ажиллахыг санал болгосон. Өмнө нь Ах-, Ай, А- нар нь “Bestnm” комП-йг аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулдаг, хууль ёсны комП- гэж ойлгуулсан байсан ба М- хэлэхдээ энэ комП- нь дэлхийн өнцөг булан бүрд үйл ажиллагаа явуулдаг гэсэн. Үүний дагуу би “facebook” “youtube” сувгуудаар шалгаж үзэхэд үнэхээр аялал жуулчлап, бараа бүтээгдэхүүн, жишээлбэл гар утас, гоо сайхны бараа бүтээгдэхүүн онлайн худалдаа явуулдаг нь харагдсан. Мөн Баян-Өлгий аймгийн хүмүүс ч энэхүү комП-ар дамжиж гадаад улсууд руу аялсан зураг бичлэг байсан. М- нь комП-йнхаа санхүү, татварын тайланг үзүүлж комП-йн бусад захирлууд гэх олон хүнтэй яриулж, комП-йг хууль ёсны болох талаар бүрэн итгэл үнэмшлийг надад төрүүлж чадсан.

9.3. Миний гэм бурууг нотолж буй гэх баримтуудын талаар: Яллах дүгнэлтэд бичсэнээр анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолоор намайг С.Ф-, Е.Б-, Б.Ба-, Б.Бо-, Б.Ар-, К.С-, Х.Э-, С.Гү-, А.Ю-, Т.А- нарыг хууран мэхэлж, залилсан гэж үзсэн. Эдгээр хүмүүсээс С.Ф-, К.С-, Т.А- нарт ажил, үүргийн хувиар болон комП-йн үйл ажиллагааны танилцуулга хийсэн нь үнэн боловч төлбөр тооцооны асуудалд би оролцоогүй. А.Ю-гаас 2022 оны 04 дүгээр сарын 21-ний өдөр 1,613,475 шилжүүлснийг дансны үлдэгдэлтэй хамт нийт 1,853,100 төгрөг болгож М-ийн хэлсний дагуу валют арилжаагаар М- гэдэг хүний данс руу шилжүүлсэн. Х.Ая-гийн хувьд, би түүнийг танихгүй, түүнд комП-йн талаар танилцуулга хийгээгүй бөгөөд Х.Ая- мөнгөө Ж-т шилжүүлсэн талаар өөрөө мэдүүлсэн байна. Яагаад намайг Х.Ая-г залилсан гэж үзэж байгааг би огтоос ойлгоогүй. С.Гү-ы хувьд, түүний нэрээр 750,000 төгрөгийг валют арилжаагаар М- руу шилжүүлсэн нь үнэн боловч энэ мөнгийг багшдаа туслахын тулд би өөрөө төлсөн болохоос Гү- багшаас 750,000 төгрөг авсан зүйл байхгүй. Би энэхүү комП-д итгээгүй байсан бол өөрийнхөө мөнгийг ингэж шилжүүлж хохирохгүй байх байсан. КомП-йн үйл ажиллагаанд итгэж байсан учир би хүний өмнөөс мөнгө төлж хохирсон билээ. Гэтэл анхан шатны шүүхээс нотлох баримтын үндэслэлгүй, дан ганц хохирогчийн мэдүүлэгт үндэслэж намайг буруутгасанд гомдолтой байна.Х.Э-ын хувьд, би түүнд танилцуулга хийгээгүй ба түүнд Награт танилцуулга хийсэн. Х.Э- валют худалдаж авах шаардлагатай гэсэн тул түүнд ченжийн дансыг олж өгсөн, түүнээс өөр байдлаар харьцаагүй болно. Б.Ар-ийг би танихгүй, түүний нэрээр миний дансанд 294,550 төгрөг орж ирснийг М-ийн хэлснээр 2021 оны 06 дугаар сарын 19-ний өдөр валют арилжаагаар дамжуулан М- руу шилжүүлсэн. Харин яллах дүгнэлтэд дурдагдсан Б-, Ба-, Байболсын нарт би танилцуулга хийгээгүй, мөнгө ч аваагүй, ямар нэгэн данс ч өгөөгүй болно. Намайг яллах дүгнэлтэд дурдагдсан 10 хүнд нийт 13,448,425 төгрөгийн хохирол учруулсан гэх боловч энэ дүнгээс ердөө 455,475 төгрөгийг цалин болгож М- надад өгсөн. Мөн эдгээрийн зарим хүмүүст комП-йн талаар танилцуулга хийхдээ хууран мэхлэн санаа сэдэлт надад огтоос байгаагуй ба энэ комП- жинхэнэ бодит гэдэгт итгэж байсан, мөн тус комП-йн аялал жуулчлалын үйл ажиллагаанд тусалж, түүний тулд цалин авч байсан гэж ойлгож байсан. Тиймдээ ч би энэ комП-д өөрөөсөө мөнгө гарган гэр бүл, ах дүү нараа хүртэл оруулсан төдийгүй, өөрийн багш С.Гү-д туслахын тулд өөрөөс мөнгө гаргаж энэ бүхний эцэст би өөрөө хохирсон байхад надад ял шийтгэж байгаад гомдолтой байна. Мөн түүнчлэн энэхүү комП-д би анх хохирогч нарын нэгэн адил мөнгө төлж хохирсон байтал энэ талаар ямар ч ажиллагаа хийж намайг хохирогчоор тогтоогоогүй болно.

9.4. Анхан шатны шүүхийн хэргийн үйл баримт, нөхцөл байдлын талаар хийсэн дүгнэлтийн тухай: Анхан шатны шүүх намайг М.Х- болон М.Ж-тэй бүлэглэж Монгол Улсад хууль ёсоор үйл ажиллагаа явуулах тусгай зөвшөөрөлгүй, Бүгд Найрамдах Азербайжан Улсад аяллын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг гэх “Bestnm” комП-ас багц сонгож элсэх, тус орон амрах зэрэг үйлчилгээ авахын тулд тодорхой хэмжээний багцын үнэ төлөөд гэр бүлээрээ амарч, аялж болно, аяллын багцын үнэ төлбөл сар бүр тогтмол орлоготой болно гэх зэргээр иргэдийг хуурч нэр бүхий 10 хохирогчид үлэмж хэмжээний буюу 13.448.900 төгрөгийн хохирол учруулсан буруутай гэж үзэж Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 хэсэгт зааснаар 3500 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 3,500,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулсан. Залилах гэмт хэрэг нь хохирогч хууртагдаж итгэсэн учраас гэмт этгээдэд эд хөрөнгө, эд хөрөнгийн эрхээ сайн дураараа шилжүүлэн өгсөн байдаг бөгөөд субьектив санаа зорилгын хувьд залилагч этгээд нь анхнаасаа хохирогчийн эд хөрөнгө, эд хөрөнгийн эрхийг буцаан өгөхгүй, хариу төлбөр огт хийхгүй, эсхүл хагасыг нь хийнэ гэх сэдлээр уг гэмт хэргийг үйлддэг. Гэтэл миний хувьд анхнаасаа хохирогч нарыг залилж буйгаа ухамсарлаж ойлгоогүй байсан, надад уг комП-йн үйл ажиллагааг хууль ёсны гэж ойлгуулж, итгүүлсэн учраас би өөрийгөө хууль ёсны ажил хийж байна ойлгож байсан. Шүүх шийтгэх тогтоолын үндэслэх хэсэгт намайг өөрийн улсын нутаг дэвсгэрт хууль ёсоор үйл ажиллагаа явуулж байгаа гадаадын комП-д ажиллаж, орлого олж байгаа мэтээр ойлгож бодит нөхцөл байдлыг буруугаар төсөөлж, андуурсны улмаас гэмт хэрэг үйлдсэн... гэж нөхцөл байдлыг зөв ойлгож дүгнэж байсан боловч тогтоолын зарим хэсэгт дээрх нөхцөл байдлыг мэдсээр байж санаатай хүсэж үйлдсэн гэж үзэж байгаа нь энэхүү тогтоол дотроо хамгийн их зөрчилдөөнтэй, утга зүйн ямар ч ухаанаар тайлагдахааргүй оньсого шиг шийдвэр гаргасан. Ийнхүү анхан шатны гэм буруугийн шүүх хуралдаанаар намайг дээрх үндэслэлээр гэм буруутайд тооцсон шийдвэр гаргасан учир ял оногдуулах шүүх хуралдаанд өөрийн эрх зүйн байдлыг дээрдүүлэхийн тулд шүүхээс тогтоосон хохирогч нарт олгох хохирол төлбөрийг бүрэн төлж барагдуулсан болно. Мөн миний бие мөрдөн шалгах ажиллагаанаас эхлээд өөрийгөө энэхүү хэрэгт иргэний хариуцагч байх ёстой гэдэг байр суурийг илэрхийлж байсан бөгөөд иргэний хариуцагчийн хувьд өөрт ногдох хохирол төлбөрийг бүрэн төлж барагдуулсан болно.

9.5. Эрх зүйн үндэслэлийн талаар: Ө.Г- намайг хэдийгээр 10 хохирогчийг залилсан гэж үзэж байгаа боловч эдгээр 10 хохирогчийн мэдүүлгээс үзэхэд уг мөнгийг би шууд шилжүүлэн авсан, эсхүл шууд биечлэн хохирогч нарт танилцуулга хийгээгүй, ихэнх тохиолдолд Ж- нь миний дансыг ашигласан болох нь хэрэгт авагдсан мэдүүлэг нотлох баримтуудаас тодорхой харагддаг. Энэхүү эрүүгийн хэрэгт данс ашиглуулсан олон хүмүүс байгаа. Өөрөөр хэлбэл энэ хүмүүс нь валют арилжаа эрхэлдэг маш олон хүмүүсийн дансыг ашигласан. Түүнээс гадна энэхүү хэрэгт шалгагдаж байгаад хэрэгсэхгүй болчихсон Г-, Ж- нар ч гэсэн дансаа ашиглуулж байсан. Харин эдгээр хүмүүсийг дансаа ашиглуулсан үйлдэлд нь яллаагүй, хэргийг нь хэрэгсэхгүй болгосон. Харин миний эрх зүйн байдлын хувьд Ж- болон Г- нартай маш ойролцоо байгаа. Мөн бусдаас шилжүүлэн авсан мөнгөн дүнгийн хувьд ч маш ойролцоо байгаа болно. Тиймээс Ж-, Г- нарын адилаар надад холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгож, цагаатгах үндэслэлтэй гэж үзэж байна. Өөрөөр хэлбэл миний хувьд ч тэд нарын адилаар хохирогч нарын мөнгийг хувьдаа зарцуулаагүй, тогтоолд дурдагдсан нэр бүхий 10 хохирогчийн зарим хэсэгт уг комП-йн талаар танилцуулга хийхдээ өөрөө түүндээ итгэлтэй байсан, хэргийн бодит нөхцөл байдлыг ухамсарлаж ойлгоогүй, энэ комП-йн жинхэнээсээ аялал жуулчлалын ийм үйл ажиллагаа явуулдаг гэж итгэж зөвхөн танилцуулга хийж цалин авах зорилгоор л элссэн болно. Яг ийм нөхцөл байдлуудыг Ж- болон Г- нарт холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгохдоо Прокурор тогтоолдоо заасан байдаг. Харин эдгээр нөхцөл байдлууд нь бүгд Ө.Г- миний хувьд мөн тогтоогддог. Гэтэл Ж- болон Г- нарт холбогдсон хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон үндэслэл нь яг ижилхэн үндэслэл бүхий надад хэрэгжихгүй байгаа нь шударга ёсыг ялгавартай тогтоож байгаа, хуулийн нэг зүйл, заалтыг холбогдсон хүн бүрд өөр өөрөөр хэрэглэж байгаа нь тэгш бус нөхцөл байдлыг илэрхийлж байна.

Эхлээд энэ хэрэгт М-, Ж-, Г-, Ж- нарыг яллагдагчаар татан шалгаж байсан бөгөөд намайг татаж шалгаагүй байж байгаад сүүлд татаж шалгасан. Ингэж намайг яллах болсон шалтгаан нь надад залилуулсан гэх 10 хохирогч нар жинхэнээсээ өөрсдийн харьцаж хохирсон М- нарын хүмүүсээс мөнгөө авч чадахгүй болохоо мэдмэгц, төлбөрийн чадвартай гэдэг утгаар надаас хохирол төлбөр төлүүлэх зорилгоор надад холбогдуулан мэдүүлэг өгсөн байх боловч эдгээр мэдүүлгүүдээс харахад миний шууд оролцоо харагдахгүй, нотлогдохгүй байгаа юм.

Залилангийн гэмт хэргийн үндсэн бүрэлдэхүүн бол бусдыг залилж байгаагаа урьдчилж төлөвлөж, мэдсэн байх ёстой. Залилан мэхлэх гэмт хэрэгт бусдын эд хөрөнгийг төөрөгдүүлэх, хуурамч байдлаар өөрт шилжүүлэн авах санаа зорилго эртнээс үүссэн байх ёстой байдаг. Өөрөөр хэлбэл тухайн үедээ энэ үйлдлээ ойлгосон буюу комП-д элсэгч нарыг хохирооно, эд хөрөнгийг нь буцаан өгөхгүй, эдгээр хүмүүс цаашид аялал жуулчлалаар явахгүй гэдгийг эртнээс мэдсэн байх ёстой. Гэмт хэргийн бүрэлдэхүүний энэ хэсэг буюу субьектив тал нь энд няцаагдаж байна. Энэ талаар миний бие анхан шатны шүүх хуралдаанд тайлбарласан боловч миний эсрэг ашиг сонирхол бүхий хохирогч нарын мэдүүлгийг үнэлэхдээ нотлох баримтын тэнцвэртэй байдал хийгээд хохирогч нарын мэдүүлэг нь хөтөлбөргүй үнэн мөн эсэхэд анхан шатны шүүх эргэлзээтэй шийдвэр гаргасан.

9.6. Хохирогч нараас хувьдаа мөнгө төгрөг аваагүй, тэднийг залилах хүсэлт, сэдэл санаа байгаагүйгээр барахгүй би өөрөө М-ад итгэж, түүнд өөрийнхөө хөрөнгөө алдаж залилуулсан байхад намайг яллаж, хилсдүүлж байгаад маш их гомдолтой байна. Давж заалдах шатны шүүх миний энэхүү гомдлыг анхааран судалж, хавтаст хэргийг бүрэн хянаж үзсэний эцэст, нотлох баримтын үндэслэлтэй хууль ёсны шийдвэр гаргана гэж итгэж байна.

9.7. Миний хувьд хохиролд төлсөн төлбөрүүдийг иргэний хариуцлагын хүрээнд төлснөөр үлдээхээр буюу энэхүү эрүүгийн хэрэгт иргэний хариуцагчаар оролцох ёстой гэж үзэж байна.Намайг нэр дурдагдсан 10 хохирогч өөрийн М-эд алдсан 13,448,425 төгрөгийг төлүүлэхийн тулд намайг яллагдагчаар татуулсан юм. Энэ нь гагцхүү гэмт хэрэг үйлдсэн этгээд эрүүгийн хариуцлага хүлээх зарчимтай зөрчилдөж байна. Өөрөөр хэлбэл гэм буруугүй хүнийг төлбөр төлүүлэхийн тулд гэм буруутай байдлаар яллагдагчаар татаж, ял шийтгэж байгаа нь хүний эрхийг ноцтой зөрчиж байгаа үйлдэл юм. Тиймээс шийтгэх тогтоол нь хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангахгүй байна үзэж байгаа тул уг тогтоолыг хүчингүй болгож, Ө.Г- намайг цагаатгаж өгнө үү.

 

10. Прокурорын давж заалдах шатны шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбар, дүгнэлт:

10.1. Шүүгдэгч Х.М-ын хувьд данс ашиглуулсан, ахдаа залилуулсан, энэ аялал зуучлалын зорилгоор урилгаар ирсэн гэдэг зүйлийг ярьж байгаа боловч хавтаст хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудаар үгүйсгэгдэнэ. Тодруулбал, Х.М- нь Казакстан улсад байх хүртэл хэргийн хохирогч болон бусад яллагдагч нартай фейсбүүк цахимаар харилцдаг байсан. Мөн тэнд байх хүртэл “Best mn” ХХК-ийн сурталчилгааг явуулдаг байсан, энд ирсний дараа ч гэсэн үргэлжлүүлээд тухайн сурталчилгааг хийж ирсэн.  Прокурорын хувьд Х.М-ыг зөвхөн данс ашигласан, энэ гэмт хэрэгт оролцсон гэдгээр буруутгаагүй. Х.М-ыг данс ашиглуулснаас гадна биечлэн тухайн комП-йн үйл ажиллагааг явуулсан. Мөн комП-йн үйл ажиллагаатай холбоотой хохирогч нараас орж ирсэн орлогыг өөрийн дансаар дамжуулж авсан гэж буруутгаж байна. Хэдийгээр прокурорын хувьд Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт зааснаар буруутгасан боловч анхан шатны  шүүхээс зүйлчлэлийг өөрчилж,  залилангийн гэмт хэргийн улмаас бусдад их хэмжээний хохирол учруулсан гэж буруутгасан. Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэр үндэслэлтэй гэж үзэж байна. Эрүүгийн хуулийг тайлбарлаж хэрэглэхэд яллагдагч, шүүгдэгчид эргэлзээ төрөхийн бол ашигтайгаар шийдвэрлэнэ, мөн ийм зүйл ангиар бусдыг залилсан гэмт хэрэг үйлдсэн талаар хууль хэрэглээний хувьд нэгдмэл ойлголт байхгүй гэж үзэж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг  хүлээн зөвшөөрч, эсэргүүцэл бичээгүй байгаа.

10.2. Ө.Г-ий хувьд мэдээгүй байсан, өөрөө ч гэсэн энэ гэмт хэргийн хувьд хохирогч болсон гэдэг зүйлийг ярьж байгаа боловч Ө.Г-ий хувьд мэдэж байсан. Энэ гэмт хэргийг шалгах болсон гол шалтгаан нь Ай, А- нар анх гомдол гаргасан. Бид нар мэдэхгүй явж байгаад бусдыг залилаад, энэ гэмт хэрэг шалгагдаад, бид нар үйлдэл, үйл ажиллагааг зогсоосон байхад Ө.Г-, М.Ж-тэй үргэлжлүүлээд, үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа гэдэг гомдлыг гаргасан.

10.3 Улсын яллагчийн хувьд Ө.Г-ийг буруутгасан шалтгааны хувьд Ай, А- нарын гаргасан гомдолтой холбогдуулж мөн “Bestmn” ХХК нь бодит биш гэдгийг ихээхэн хүнээс мэдэж байсан. Яаж мэдэж байсан гэхээр энэ асуудал шалгагдаж эхлэнгүүт  Ө.Г-ий хувьд Казакстан Улс руу явж, Х.М-ын ах  Ас-, түүний гэр бүлийн хамаарал бүхий хүн болох хүмүүстэй уулзаж, тухайн комП-йн аялал жуулчлал ба гоо сайхны чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаггүй юм гэдгийг мэдчихээд, буцаж ирээд, тухайн үйл ажиллагааг  үргэлжлүүлсэн.

10.4 Ө.Г-ий хувьд энэ гэмт хэрэгт хэрхэн, яаж оролцсон гэхээр сурталчилгаа явуулдаг боловч прокурорын зүгээс зөвхөн биечлэн уулзаж, өөрийнхөө дансаар дамжуулж мөнгө авсан үйлдэлд буюу 10 хүнд л холбогдуулж түүнийг яллаж  хэргийг шүүх рүү шилжүүлсэн. Хэрвээ Ө.Г- гэдэг хүн Ай, А- нараас салаалж, бие дааж М.Ж-, Х.М- нарын хооронд зуучлаагүй байсан бол магадгүй 90 хэдэн хохирогч 200,000,000  төгрөгөөр хохирох байсан уу гэдэг асуудал гарч ирнэ. Иймд энэ гэмт хэргийн хувьд Ө.Г- хамгийн их оролцоотой хүн гэж үзэж байна. Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, шүүгдэгч нарын давж заалдах гомдлыг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

            11. Давж заалдах шатны шүүх шүүгдэгч Х.М- /MH/,  Ө.Г- нарын гаргасан давж заалдах гомдлыг үндэслэн анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй болсон эсэхийг хянан шийдвэрлэхдээ Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэгт зааснаар гомдолд дурдсан үндэслэлээр хязгаарлахгүйгээр, тухайн хэргийн бүх ажиллагаа, шийдвэрийг бүхэлд нь хянаж үзлээ.

12. Шүүгдэгч М- Х- /MH/, М.Ж- нар нь бүлэглэж, Баян-Өлгий аймгийн Өлгий сумын 5 дугаар баг /Ховд гол/-ийн нутаг дэвсгэрт байрлах “Вlue Sky” гэх барилгын 4 давхрын 404 тоот өрөөнд “Веstnm” гэх нэртэй “Бүгд Найрамдах Азербайжан Улс руу аялуулах, амраах, өөрөө элсэж, доороо хүн элсүүлэх замаар мөнгө өсгөх боломжтой” гэх сүлжээний ажлыг санал болгон хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж 2021 оны 4 сараас 2023 оны 5 сарын хооронд яллагдагч М.Ж-ийн эзэмшлийн Хаан банкны *********** тоот данс болон валютын ченж нар болох Б.А-ий эзэмшлийн Хаан банкны *********** тоот, З.Ф-гийн эзэмшлийн Хаан банкны ************, С.А-ын эзэмшлийн Хаан банкны *********** тоот, М.Т-ийн эзэмшлийн Хаан банкны ************ тоот дансаар тус тус дамжуулан нэр бүхий 83 хохирогчоос  нийт 227,712,671 /хоёр зуун хорин долоон сая долоон зуун арван хоёр мянга зургаан зуун далан нэг/ төгрөгийг,

- Мөн шүүгдэгч М- Х- /MH/, М.Ж- Ө.Г- нар нь бүлэглэж, Баян-Өлгий аймгийн Өлгий сумын 5 дугаар баг /Ховд гол/-ийн нутаг дэвсгэрт байрлах “Вlue Sку” гэх барилгын 4 давхрын 404 тоот өрөө, “Өркен” гэх зочид буудлын өрөө, Өлгий сумын ЗДТГ-ын хойно байрлах 1-24 айлын орон сууцны нэгдүгээр давхарт байрлах, “57 соffee house” гэх хаягтай ресторан зоогийн газарт “Веstnm” гэх нэртэй “Бүгд Найрамдах Азербайжан Улс руу аялуулах, амраах, өөрөө элсэж, доороо хүн элсүүлэх замаар мөнгө өсгөх боломжтой” гэх сүлжээний ажлыг санал болгон хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, 2021 оны 4 сараас 2022 оны 7 сарын хооронд яллагдагч М.Ж-ийн эзэмшлийн Хаан банкны *********** тоот данс болон валютын ченж нар болох Б.А-ий эзэмшлийн Хаан банкны *********** тоот, З.Ф-йн эзэмшлийн Хаан банкны ************, С.А-ын эзэмшлийн Хаан банкны *********** тоот, М.Т-ийн эзэмшлийн Хаан банкны ************ тоот дансаар нэр бүхий 10 хохирогчоос нийт 13,448,425 /Арван гурван сая дөрвөн зуун дөчин найман мянга дөрвөн зуун хорин тав/ төгрөгийг авч, залилах гэмт хэргийг олон шатлалт маркетинг, пирамид тогтолцооны луйврын аргаар үйлдсэн буюу Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2 дахь хэсэгт заасан гэмт хэрэгт тус тус холбогджээ.

13. Анхан шатны шүүх шүүгдэгч М- Х-ыг /MH/ Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заасан “Хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч, залилах гэмт хэргийг их хэмжээний хохирол учруулж, бүлэглэж үйлдсэн”  гэм буруутайд тооцож, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь хэсэгт зааснаар   4 жил, 1 сарын хугацаагаар хорих ялаар,

-шүүгдэгч  М.Ж-ийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заасан “Хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч, залилах гэмт хэргийг их хэмжээний хохирол учруулж, бүлэглэж үйлдсэн” гэм буруутайд тооцож,  Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь хэсэгт зааснаар  17,000,000 төгрөгөөр торгох  ялаар,

-шүүгдэгч Ө.Г-ийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “Хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч, залилах” гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож,  Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх  хэсэгт зааснаар   3,500,000 төгрөгөөр торгох  ялаар тус тус шийтгэжээ.

14. Шүүгдэгч М- Х- /MH/, М.Ж- нар нь бүлэглэж “Веstnm” гэх нэртэй “Бүгд Найрамдах Азербайжан Улс руу аялуулах, амраах, өөрөө элсэж, доороо хүн элсүүлэх замаар мөнгө өсгөх боломжтой” гэх сүлжээний ажлыг санал болгон хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж 2021 оны 4 сараас 2023 оны 5 сарын хооронд нэр бүхий 83 хохирогчоос  нийт 227,712,671  төгрөгийг залилж авсан гэмт хэргийг;

Түүнчлэн шүүгдэгч М- Х- /MH/, М.Ж-, Ө.Г- нар нь бүлэглэж, “Веstnm” гэх нэртэй “Бүгд Найрамдах Азербайжан Улс руу аялуулах, амраах, өөрөө элсэж, доороо хүн элсүүлэх замаар мөнгө өсгөх боломжтой” гэх сүлжээний ажлыг санал болгон хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, 2021 оны 4 сараас 2022 оны 7 сарын хооронд нэр бүхий 10 хохирогчоос нийт 13,448,425  төгрөгийг залилж авсан гэмт хэргийг тус тус тус үйлдсэн нь:

- Баян-Өлгий аймгийн прокурорын газарт Б.Ай, Н.А- нараас 2023 оны 5 дугаар сарын 23-ны өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол /1 дэх хавтаст хэргийн 27-28 дахь тал/,

- Яллагдагч М.Ж-, М- Х- /MH/ нарын “Веstnm” сүлжээний үйл ажиллагаа явуулсан гэх газарт 2023 оны 5 дугаар сарын 26-ны өдөр үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд /1 дэх хавтаст хэргийн 152-160 дахь тал/,

- Яллагдагч Ө.Г-, М.Ж- нарын “Веstnm” сүлжээний үйл ажиллагаа явуулсан гэх газарт 2023 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдөр үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд /1 дэх хавтаст хэргийн 161-162 дахь тал/,

- Хохирогч Т.Е-аас гаргаж өгсөн баримт буюу гэрэл зургийн үзүүлэлт /1 дэх хавтаст хэргийн 170-172 дахь тал/,

- Яллагдагч М.Ж-ийн эзэмшлийн Хаан банкны *********** тоот дансны хуулга /1 дэх хавтаст хэргийн 182-233 дахь тал/,

-Санхүүгийн зохицуулах хорооны 2023 оны 10 дугаар сарын 02-ны өдрийн 9/3787 дугаартай “...“Веstnm” гэх хуулийн этгээдэд хороо аливаа үйл ажиллагаа явуулах зөвшөөрөл олгож байгаагүй бөгөөд уг этгээдийн талаарх мэдээлэл баримт бичиг бүртгэлгүй болно” гэх агуулга бүхий албан бичиг /2 дахь хавтаст хэргийн 58 дахь/,

          - Тус хэрэгт хохирсон иргэдийг цагдаагийн байгууллагад ирж мэдүүлэг өгөх талаар орон нутгийн радио, телевизэд мэдээлэл хүргүүлсэн албан бичгүүд /2 дахь хавтаст хэргийн 212-214 дэх тал/,

          - 2023 оны 5 дугаар сарын 26-ны өдөр хэргийн газарт үзлэг хийх явцад хураан авсан 7 ширхэг А4 хэмжээтэй дэвтэр болон ногоон өнгийн хавтастай “Казах” хэл дээрх танилцуулга, А4 хэмжээтэй бичгийн цаасанд хэвлэсэн “Bestnm”-ийн талаарх “Казах” хэл дээрх танилцуулга 17 хуудас, мөн А4 хэмжээтэй бичгийн цаасанд хэвлэсэн “Веstnm”-ийн талаарх Монгол хэл дээрх танилцуулга 15 хуудас, мөн ижил танилцуулга 15 хуудас, мөн А4 хэмжээтэй бичгийн цаасанд хэвлэсэн “Веstnm” гэх бичиглэл бүхий гарчигтай Латин хэл дээрх 15 хуудас баримтуудыг эд мөрийн баримтаар тооцсон мөрдөгчийн тогтоол /2 дахь хавтаст хэргийн 218 дахь/,

-Хохирогч К.Ш-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 223 дахь тал/,

-Хохирогч Т.Е-ны мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 227-228 дахь тал/,

            -Хохирогч С.С-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /2 дугаар хавтаст хэргийн 231 дэх тал/,

            - С.С-ийн Хаан банкны *********** тоот дансны дэлгэрэнгүй хуулга /2 дахь хавтаст хэргийн 232 дахь тал/,

            - Хохирогч Д.Е-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 238 дахь тал/,

            -Хохирогч Д.Е-ээс хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /2 дахь хавтаст хэргийн 240 дэх тал/,

            - Хохирогч Х.Ау-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /2 дахь хавтаст хэргийн 243-244 дэх тал/,

            - Хохирогч Х.Ау-ийн Хаан банкны 5180719259 тоот дансны дэлгэрэнгүй хуулга /2 дахь хавтаст хэргийн 245-246, 250, 3 дахь  хавтаст хэргийн 01-04 дэх тал/,

            - Хохирогч З.Бо-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /3 дахь хавтаст хэргийн 08-09 дэх тал/,

            - З.Хуатханы Хаан банкны 5180875004 тоот дансны дэлгэрэнгүй хуулга /3 дахь хавтаст хэргийн 11 дэх тал/,

            - Хохирогч З.Бо-ийн Хаан банкны 5194202077 тоот дансны дэлгэрэнгүй хуулга /3 дахь хавтаст хэргийн 15 дахь тал/,

            - Хохирогч Х.Х-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /3 дахь хавтаст хэргийн 21 дэх тал/,

            - Хохирогч Х.Х-аас хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /3 дахь хавтаст хэргийн 22-25 дахь тал/,

            - Хохирогч Ш.Ас-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /3 дахь хавтаст хэргийн 29-30 дахь тал/,

           -Хохирогч Ш.Ас-ээс хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /3 дахь хавтаст хэргийн 39 дэх тал/,

           - Хохирогч Д.Ам-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /3 дахь хавтаст хэргийн 43 дахь тал/,

            - Хохирогч Д.Ам-ээс хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /3 дахь хавтаст хэргийн 45-48 дахь тал/,

            - Иргэн А.Ю-гаас гаргасан өргөдөл, түүний дансны дэлгэрэнгүй хуулга /3 дахь хавтаст хэргийн 51-56 дахь тал/,

         - Хаан банкны 2023 оны 7 дугаар сарын 19-ний өдрийн 5180/401 дугаартай албан бичгээр ирүүлсэн баримтууд /3 дугаар хавтаст хэргийн 65-68 дахь тал/,

         - Хохирогч А.Ю-гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /3 дахь хавтаст хэргийн 72, 74 дэх тал/,

         - Хохирогч Ш.Ш-ээс хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /3 дахь хавтаст хэргийн 97-98 дахь тал/,

        - Хаан банкны 2023 оны 6 дугаар сарын 09-ний өдрийн 5180/323 дугаартай албан бичгээр ирүүлсэн баримтууд /3 дахь хавтаст хэргийн 100-101 дэх тал/,

         - Хохирогч Ш.Ш-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /3 дахь хавтаст хэргийн 105 дахь тал/,

          - Хаан банкны 2023 оны 6 дугаар сарын 09-ний өдрийн 5180/323 дугаартай албан бичгээр ирүүлсэн баримт /3 дахь хавтаст хэргийн 124-125 дахь тал/,

          - Хохирогч Х.М-ы мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /3 дахь хавтаст хэргийн 130 дахь тал/,

         - Хохирогч Т.Ма-ээс хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /3 дахь хавтаст хэргийн 156-157 дахь тал/,

         - Хаан банкны 2023 оны 6 дугаар сарын 09-ний өдрийн 5180/323 дугаартай албан бичгээр ирүүлсэн баримт /3 дахь хавтаст хэргийн 159-160 дахь тал/,

         - Хохирогч Т.Ма-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /3 дахь хавтаст хэргийн 164 дэх тал/,

            - Хохирогч Ж.Н-аас хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /3 дахь хавтаст хэргийн 181-184 дэх тал/,

          - Хохирогч Ж.Н-ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /3 дахь хавтаст хэргийн 191 дэх тал/,

           - Хохирогч С.Р-ээс хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /3 дахь хавтаст хэргийн 209-212 дахь тал/,

           - Хаан банкны 2023 оны 6 дугаар сарын 09-ний өдрийн 5180/323 дугаартай албан бичгээр ирүүлсэн баримт /3 дахь хавтаст хэргийн 215-216 дахь тал/,

           - Гэрч Б.А-ий мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн “...Иргэн М.Ж- нь 2022 оны 6 дугаар сараас хойш нийт 45 удаа Казакстан Улсруу гадаад гуйвуулга хийлгэж байсан..., ...Казакстан Улс руу иргэн М- болон М- нар луу шилжүүлдэг байсан...” гэх мэдүүлэг /3 дахь хавтаст хэргийн 218 дахь тал/,

          - Б.А-ээс хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /3 дахь хавтаст хэргийн 220 дахь тал/,

            -Хохирогч С.Р-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /3 дахь хавтаст хэргийн 225-226 дахь тал/,

             - Хохирогч М.О-аас хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /3 дахь хавтаст хэргийн 244-248 дахь тал/,

            - Хохирогч М.О-ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /4 дэх хавтаст хэргийн 05 дахь тал/,

             - Хохирогч Н.Ы-ээс гаргасан өргөдөл, хавсралт баримт /4 дэх хавтаст хэргийн 21-24 дэх тал/,

            - Хохирогч Н.Ы-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /4 дэх хавтаст хэргийн 31-32 дахь тал/,

          - Хохирогч Д.Ы-ээс хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /4 дэх хавтаст хэргийн 50-51 дэх тал/,

          - Хохирогч Д.Ы-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /4 дэх хавтаст хэргийн 59 дэх тал/,

           - Хохирогч А.Е-гээс гаргасан өргөдөл, хавсралт баримтууд /4 дэх хавтаст хэргийн 121-123 дахь тал/,

            - Хохирогч А.Е-гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /4 дэх хавтаст хэргийн 131 дэх тал/,

            - Хохирогч Х.Л-ээс 2023 оны 8 дугаар сарын 05-ны өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /4 дэх хавтаст хэргийн 149 дэх тал/,

            - Хохирогч Х.Л-ээс хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /4 дэх хавтаст хэргийн 152-154 дэх тал/,

            - Хохирогч Х.Л-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /4 дэх хавтаст хэргийн 161 дэх тал/,

            - Хохирогч А.К-ээс 2023 оны 8 дугаар сарын 05-ны өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /4 дэх хавтаст хэргийн 176 дахь тал/,

            - Хохирогч А.К-ээс хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /4 дэх хавтаст хэргийн 179-180 дахь тал/,

            - Хохирогч А.К-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /4 дэх хавтаст хэргийн 186 дахь тал/,

            - Хохирогч Х.Ы-ээс 2023 оны 8 дугаар сарын 05-ны өдөр гаргасан гэмт хэрийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /4 дэх хавтаст хэргийн 201 дэх тал/,

            - Хохирогч Х.Ы-ээс хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /4 дэх хавтаст хэргийн 204-206 дахь тал/,

            - Хохирогч Х.Ы-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /4 дэх хавтаст хэргийн 213-214, 216 дахь тал/,

            - Хохирогч Ж.Е-гүлээс 2023 оны 8 дугаар сарын 05-ны өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /4 дэх хавтаст хэргийн 233 дахь тал/,

            - Хохирогч Ж.Е-гүлээс хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /4 дэх хавтаст хэргийн 238-246, 5 дугаар хавтаст хэргийн 26-53 дахь тал/,

            - Хохирогч Ж.Е-гүлийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /5 дахь хавтаст хэргийн 3-4, 7, 25 дахь тал/,

            - Хохирогч Ж.Т-гаас 2023 оны 9 дүгээр сарын 04-ний өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /5 дахь хавтаст хэргийн 67 дахь тал/,

            - Хохирогч Ж.Т-гийн өргөдөл, хавсралт баримт /5 дахь хавтаст хэргийн 69-70 дахь тал/,

            - Хохирогч Ж.Т-гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /5 дахь хавтаст хэргийн 77-78 дахь тал/,

             - Хохирогч П.Д-аас 2023 оны 9 дүгээр сарын 29-ний өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаар гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /5 дахь хавтаст хэргийн 93 дахь тал/,

            - Хохирогч П.Д-ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /5 дахь хавтаст хэргийн 100 дахь тал/,

            - Хохирогч М.К-гаас 2023 оны 9 дүгээр сарын 28-ны өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /5 дахь хавтаст хэргийн 117 дахь тал/,

            - Хохирогч М.К-гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн гэх мэдүүлэг /5 дахь хавтаст хэргийн 126-127 дахь тал/,

            - Хохирогч Х.Ху-ээс 2023 оны 9 дүгээр сарын 28-ны өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаар гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /5 дахь хавтаст хэргийн 143 дахь тал/,

            - Хохирогч Х.Ху-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /5 дахь хавтаст хэргийн 151-152 дахь тал/,

            - Хохирогч Ж.К-ээс 2023 оны 9 дүгээр сарын 28-ны өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /5 дахь хавтаст хэргийн 169 дэх тал/,

            - Хохирогч Ж.К-ээс хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /5 дахь хавтаст хэргийн 170-172 дахь тал/,

            - Хохирогч Ж.К-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /5 дахь хавтаст хэргийн 179-180 дахь тал/,

            - Хохирогч Б.СТ-атаас 2023 оны 9 дүгээр сарын 29-ний өдөр гаргасан гэмт  хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /5 дахь хавтаст хэргийн 196 дахь тал/,

            - Хохирогч Б.СТ-атын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /5 дахь хавтаст хэргийн 200-201 дэх тал/,

            - Хохирогч К.У-гаас 2023 оны 9 дүгээр сарын 29-ний өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /5 дугаар хавтаст хэргийн 224 дэх тал/,

            - Хохирогч К.У-гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /5 дахь хавтаст хэргийн 228-229 дэх тал/,

            - Хохирогч К.У-гаас хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /5 дахь хавтаст хэргийн 232-234 дэх тал/,

            - Хохирогч Ж.П-ээс 2023 оны 9 дүгээр сарын 27-ны өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /6 дахь хавтаст хэргийн 2 дахь тал/,

            - Хохирогч Ж.П-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /6 дахь хавтаст хэргийн 06-08 дахь тал/,

            - Хохирогч Ж.П-ээс хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /6 дахь хавтаст хэргийн 10-12 дахь тал/,

           - Хохирогч О.О-гаас 2023 оны 9 дүгээр сарын 27-ны өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаар гомдол, мэдээллийг хүлээн авсан тэмдэглэл /6 дахь хавтаст хэргийн 28 дахь тал/,

            - Хохирогч О.О-гаас хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /6 дахь хавтаст хэргийн 38-39 дэх тал/,

            - Хохирогч О.О-гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /6 дахь хавтаст хэргийн 42-43 дахь тал/,

           - Хохирогч А.С-оос 2023 оны 9 дүгээр сарын 28-ны өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /6 дахь хавтат хэргийн 58 дахь тал/,

            - Хохирогч А.С-ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /6 дахь хавтаст хэргийн 67-68 дахь тал/,

            - Хохирогч Т.Н-аас 2023 оны 9 дүгээр сарын 28-ны өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /6 дахь хавтаст хэргийн 85 дахь тал/,

            - Хохирогч Т.Н-аас хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /6 дахь хавтаст хэргийн 86-89 дэх тал/,

            - Хохирогч Т.Н-ы мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /6 дахь хавтаст хэргийн 97-98 дахь тал/,

            - Хохирогч Ж.З-ас 2023 оны 9 дүгээр сарын 29-ний өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /6 дахь хавтаст хэргийн 112 дахь тал/,

            - Хохирогч Ж.З-ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /6 дахь хавтаст хэргийн 115 дахь тал/,

            - Хохирогч А.Т-аас 2023 оны 9 дүгээр сарын 29-ний өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /6 дахь хавтаст хэргийн 136 дахь тал/,

            - Хохирогч А.Т-ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг,

            - Хохирогч А.П-гаас 2023 оны 9 дүгээр сарын 29-ний өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /6 дахь хавтаст хэргийн 167 дахь тал/,

            - Хохирогч А.П-гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /6 дахь хавтаст хэргийн 174-175 дахь тал/,

            - Хохирогч П.Ж-гаас 2023 оны 9 дүгээр сарын 29-ний өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /6 дахь хавтаст хэргийн 191 дэх тал/,

            - Хохирогч П.Ж-гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /6 дахь хавтаст хэргийн 198-199 дэх тал/,

            - Хохирогч Н.О-ээс 2023 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /6 дахь хавтаст хэргийн 214 дэх тал/,

            - Хохирогч Н.О-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /6 дахь хавтаст хэргийн 222-223 дахь тал/,

            - Хохирогч Ж.М-аас 2023 оны 9 дүгээр сарын 28-ны өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээллийг хүлээн авсан тэмдэглэл /6 дугаар хавтаст хэргийн 237 дахь тал/,

            - Хохирогч Ж.М-ы мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /6 дахь хавтаст хэргийн 248-249 дэх тал/,

          - Хохирогч Е.Х-ээс 2023 оны 9 дүгээр сарын 29-ний өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /7 дахь хавтаст хэргийн 13 дахь тал/,

            - Хохирогч Е.Х-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /7 дахь хавтаст хэргийн 16-17 дахь тал/,

            - Хохирогч С.Е-ээс 2023 оны 10 дугаар сарын 02-ны өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /7 дахь хавтаст хэргийн 36 дахь тал/,

            - Хохирогч С.Е-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /7 дахь хавтаст хэргийн 41-43 дахь тал/,

            - Хохирогч С.Е-ээс хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /7 дахь хавтаст хэргийн 45-46 дахь тал/,

            - Хохирогч Г.ЖР-ээс 2023 оны 9 дүгээр сарын 27-ны өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /7 дахь хавтаст хэргийн 63 дахь тал/,

            - Хохирогч Г.ЖР-ээс хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /7 дахь хавтаст хэргийн 64 дэх тал/,

- Хохирогч Г.ЖР-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /7 дугаар хавтаст хэргийн 72-74 дэх тал/,

            - Хохирогч Х.С-аас 2023 оны 9 дүгээр сарын 27-ны өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /7 дахь хавтаст хэргийнн 90 дэх тал/,

            - Хохирогч Х.С-аас хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /7 дахь хавтаст хэргийн 91-99 дэх тал/,

            - Хохирогч Х.С-ы мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /7 дахь хавтаст хэргийн 106-109, 115 дахь тал/,

            - Хохирогч Х.Ая-гаас 2023 оны 9 дүгээр сарын 27-ны өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /7 дахь хавтаст хэргийн 134 дэх тал/,

            - Хохирогч Х.Ая-гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /7 дахь хавтаст хэргийн 137-138, 140 дэх тал/,

            - Хохирогч Р.С-оос хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /7 дахь  хавтаст хэргийн 167-170 дахь тал/,

            - Хохирогч Р.С-ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /7 дахь хавтаст хэргийн 181-182, 185 дахь тал/,

            - Хохирогч Р.Д-аас 2023 оны 10 дугаар сарын 02-ны өдөр гаргасан гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /7 дахь хавтаст хэргийн 200 дахь тал/,

            - Хохирогч Р.Д-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /7 дахь хавтаст хэргийн 203-204 дэх тал/

           - Хохирогч Т.Ш-ы мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /7 дахь хавтаст хэргийн 225 дахь тал/,

            - Хохирогч Т.Ш-аас хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /7 дахь хавтаст хэргийн 227-232 дахь тал/,

            - Хохирогч Т.А-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /7 дахь хавтаст хэргийн 235-236 дахь тал/,

            - Хохирогч Х.А-ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /7 дахь, хавтаст хэргийн 239-240 дэх тал/,

            - Хохирогч К.Б-гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /7 дахь хавтаст хэргийн 243-244 дэх тал/,

            - Хохирогч Х.У-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /7 дахь хавтаст хэргийн 247-248 дахь тал/,

            - Хохирогч С.Ф-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 2-6 дахь тал/,

           - Хохирогч  Б.Н-гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн /8 дахь хавтаст хэргийн 9-11 дэх тал/,

            - Хохирогч Х.Г-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн: мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 14-15 дахь тал/,

            - Хохирогч Х.Х-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 19-20 дахь тал/,

            - Хохирогч С.Б-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 23-24 дэх тал/,

            - Хохирогч Р.М-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 27-28 дахь тал/,

            - Хохирогч Б.К-ийн  мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 31-32 дахь тал/,

            - Хохирогч Ж.Н-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 35-44 дэх тал/,

            - Хохирогч А.Г-гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 47-48 дахь тал/,

           - Хохирогч А.К-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 51-52 дахь тал/,

            - Хохирогч Т.Ы-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 55-58 дахь тал/,

            - Хохирогч С.Е-гүлийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 61-64 дэх тал/,

            - Хохирогч М.Е-гүлийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 67-68 дахь тал/,

            - Хохирогч М.Х-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 71-72 дахь тал/,

            - Хохирогч М.А-ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /8 дахь хавтаст хэргийн 78 дахь тал/,

            - Хохирогч Б.Ж-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /8 дахь хавтаст хэргийн 81 дэх тал/,

           - Хохирогч Ж.Г-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 89-96 дахь тал/,

            - Хохирогч С.Ж-гийн  мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 99-100 дахь тал/,

            - Хохирогч Б.Балнурын мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 104-121 дэх тал /,

            - Хохирогч Б.Й-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 124-127 дахь тал/,

            - Хохирогч Б.Б-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 132-133 дахь тал/,

           - Хохирогч Е.Б-ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 139-140 дэх тал/,

            - Хохирогч Б.Сагынышын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 144-146 дахь тал/,

            - Хохирогч Х.Аймөлдирийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /8 дахь хавтаст хэргийн 150-151 дэх тал/,

            - Хохирогч С.Гү-ы мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /8 дахь хавтаст хэргийн 154 дэх тал/,

            - Хохирогч Д.Сагатханы мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /8 дахь хавтаст хэргийн 158 дахь тал/,

            - Хохирогч Е.Н-ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 161-162 дахь тал/,

            - Хохирогч К.С-гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг, дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дахь хавтаст хэргийн 166-168 дахь тал/,

            - Хохирогч С.РЛ-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /8 дахь хавтаст хэргийн 171 дэх  тал/,

            - Хохирогч Б.Х-ы мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /8 дахь хавтаст хэргийн 175-177 дахь тал/,

           - Хохирогч Ж.Ж-ы мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /8 дахь хавтаст хэргийн 180-181 дэх тал/,

           - Гэрч Б.Айгийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /8 дахь хавтаст хэргийн 195-196 дахь тал/,

            - Гэрч Б.А-ийн мэдүүлэг /8 дахь хавтаст хэргийн 198 дахь тал/,

           - Гэрч Б.А-ээс хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /8 дахь хавтаст хэргийн 199-215 дахь тал/,

           - Гэрч З.Ф-гийн дансны дэлгэрэнгүй хуулга /8 дугаар ХХ-ийн 229-230 дугаар хуудас/

            - Гэрч Б.Н-ын “мэдүүлэг /8 дахь хавтаст хэргийн 232 дахь тал/,

            - Яллагдагч М.Ж-ийн Өлгий сумын 5 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулж байсан газарт хэргийн газрын нөхөн үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд /10 дахь хавтаст хэргийн 204-205 дахь тал/,

            - Хаан банк дахь М.Ж-ийн эзэмшлийн *********** тоот дансанд үзлэг хийсэн мөрдөгчийн тэмдэглэл /10 дахь хавтаст хэргийн 206-222 дахь тал/,

            - Хохирогч Х.Б-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /11 дэх хавтаст хэргийн 137 дахь тал/,

            - Хохирогч Х.Э-ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн  гэх мэдүүлэг, /11 дэх хавтаст хэргийн 141-142 дахь тал/,

            - Хохирогч Т.Т-ы мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн гэх мэдүүлэг /11 дэх хавтаст хэргийн 166-167 дахь тал/,

            - Хохирогч Е.Б-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /11 дэх хавтаст хэргийн 173 дахь тал/,

            - Хохирогч Б.Ба-ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /11 дэх хавтаст хэргийн 177 дахь тал/,

            - Хохирогч Б.Ар-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /11 дэх хавтаст хэргийн 189-190 дэх тал/,

            - Хохирогч Ш.М-ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /11 дэх хавтаст хэргийн 181-182 дахь тал/,

            - Хохирогч Х.Б-ий мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /11 дэх хавтаст хэргийн 197 дахь тал/,

            - Хохирогч Х.Ж-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /11 дэх хавтаст хэргийн 202 дахь тал/,

            - Хохирогч С.Т-ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн  мэдүүлэг /11 дэх хавтаст хэргийн 205 дахь тал/ зэрэг хэрэгт цуглуулж, бэхжүүлсэн, анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдаанаар хэлэлцүүлсэн нотлох баримтуудаар хөтөлбөргүй тогтоогджээ. Шүүхийн шийдвэрийн үндэслэл болсон дээрх нотлох баримтуудыг хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн, шүүхээс үнэлж дүгнэх боломжтой, хоорондоо зөрүүгүй, гэмт хэргийн үйл баримтыг бүрэн нотлон тогтооход хүрэлцээтэй байна.

15. Анхан шатны шүүх Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.14 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасныг баримтлан, Баян-Өлгий аймгийн Прокурорын газрын хяналтын прокуророос шүүгдэгч М- Х- /MH/, М.Ж-, Ө.Г- нарыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1,3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан, мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.2 дахь заалтад заасан “Залилах гэмт хэргийг олон шатлалт маркетинг, пирамид тогтолцооны луйврын аргаар үйлдсэн” гэмт хэргээр зүйлчилж, яллах дүгнэлт үйлдэж, ирүүлснээс шүүгдэгч М- Х- /MH/, М.Ж- нарын үйлдлийг хөнгөрүүлэн Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1.3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан, мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалт болгон,

-шүүгдэгч Ө.Г-ий үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1,3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг болгон тус тус хөнгөрүүлэн өөрчилсөн нь шүүгчдэгч нарын үйлдсэн гэмт хэрэг, тэдгээрийн залилах гэмт хэргийг хамтран оролцож үйлдсэн цаг хугацаа, үйлдэл, оролцооны шинж, гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдалд тохирсон, шүүх ийнхүү дүгнэхдээ Эрүүгийн хуулийн холбогдох заалтыг хэргийн үйл баримтад зөв тайлбарлаж хэрэглэсэн, хэрэгт цугларсан нотлох баримтыг хуульд заасан журмаар үнэлсэн, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг зөрчсөн ноцтой зөрчил тогтоогдоогүй байна.

15.1. Анхан шатны шүүх хэргийн үйл баримтыг хэрэгт цугларсан нотлох баримтын хэмжээнд, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.14 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Анхан шатны журмаар хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа нь тухайн шүүгдэгчийн хувьд прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн эрүүгийн хэргийн хүрээнд явагдана” гэж заасан хүрээнд тогтоож, түүнд Эрүүгийн хуулийн тохирох заалтыг оновчтой тайлбарлаж хэрэглэсэн буюу хуульд зааснаар оролцогч нарын тайлбар, дүгнэлт, шинжлэн судалсан бичгийн нотлох баримтуудад үндэслэн хууль зүйн дүгнэлт хийжээ. Хэрэгт тогтоогдсон үйл баримтаар шүүгдэгч М- Х- /MH/, М.Ж-, Ө.Г- нар нь бүлэглэж, Монгол Улсад хууль ёсоор үйл ажиллагаа явуулах тусгай зөвшөөрөлгүй, Бүгд Найрамдах Азербайжан Улсад аяллын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг гэх Bestnm.net комП-ас аяллын багц сонгож элсэх, тус оронд амрах зэрэг үйлчилгээ авахын тулд тодорхой хэмжээний багцын үнэ төлөөд гэр бүлээрээ амарч, аялж болно, аяллын багцын үнэ төлбөл сар бүр тогтмол орлоготой болно гэх зэргээр тус аймгийн иргэдийг хуурч, шүүгдэгч М- Х- /MH/, М.Ж- нар нь нэр бүхий 83 хохирогчид их хэмжээний буюу 221.779.789 хохирол, М- Х- /MH/, М.Ж-, Ө.Г- нар нь бүлэглэж, нэр бүхий 10 хохирогчид үлэмж хэмжээний буюу 13.448.900 төгрөгийн хохирол тус тус учруулж залилах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон анхан шатны шүүхийн дүгнэлт хэргийн жинхэнэ бодит байдалтай нийцэхээс гадна гэм буруугийн зарчмыг хангасан байна гэж давж заалдах шатны шүүх хуралдаанаас дүгнэв.

16. Шүүгдэгч М.Ж-, Х.М-  /MH/ нарын нэр бүхий 83 иргэнийг Монгол Улсад хууль ёсоор үйл ажиллагаа явуулах тусгай зөвшөөрөлгүй, Бүгд Найрамдах Азербайжан Улсад аяллын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг гэх Bestnm.net комП-ас аяллын багц сонгож элсэх, тус Улсад амрах зэрэг үйлчилгээ авахын тулд тодорхой хэмжээний багцын үнэ төлөөд гэр бүлээрээ амарч, аялж болно, аяллын багцын үнэ төлсөн тохиолдолд сар бүр тогтмол орлоготой болно гэж хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч, залилах гэмт хэргийг их хэмжээний буюу 221.779.789 төгрөгийн хохирол учруулж, бүлэглэж үйлдсэн үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар;

Шүүгдэгч Х.М- /MH/, М.Ж-, Ө.Г- нарын үйлдлийн улмаас нэр бүхий 10 хохирогчид 13.448.900 төгрөгийн хохирол учруулж, бүлэглэж үйлдсэн үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх заалтад зааснаар тус тус зүйлчилсэн анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол хууль зүйн үндэслэлтэй, хэргийн үйл баримтад Эрүүгийн хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэжээ.

17. Шүүгдэгч Х.М- /MH/ нь “... Шүүгдэгч М.Ж- эхнэр Ж-гийн хамт 2023 оны ОХУ-д өөрсдийн хувийн машинаар очиж, хэргийн гол эзэн болох Казакстан улсын иргэн М-тай уулзаж, миний буруутгагдаж буй залилангийн хэргийн чиглэл авч, хүн элсүүлэн ажиллаж цахим хэлбэрээр хийсэн талаар мөрдөн байцаалт хийгээгүй.  2023 оны   уг хэргийн ...  болох 600 долларыг  Азербайжан Улсаас Казакстан  улс руу дамжуулан М.Ж- шилжүүлж авсныг уг хэрэгт шалгаагүй. Уг хэргийн шүүгдэгч Ө.Г-  Азербайжан Улсын иргэн А-, Казакстан улсын иргэн М-, Монгол Улсын иргэн Ай, Ак нартай хамтран 2019 оноос хойш хэргийг үйлдэж байсан боловч шалгагдаагүй. Мөн уг хэрэгт намайг гэм буруутайд тооцож, яллахдаа улсын яллагчаас 3 жилийн хорих ял төлөвлөсөн боловч миний ялыг хүндрүүлж 4 жил  1 сар хорих ял шийтгэснийг эс зөвшөөрч байна. Урьдчилан хоригдож явцад миний би 2-3 удаа бие муудаж, түргэн дуудаж, эмчилгээ хийлгэж байсан болно. Иймд анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг бүхэлд нь хүчингүй болгож, нэмэлт мөрдөн байцаалтад буцааж өгнө үү. Хэрэв намайг гэм буруутайд тооцсон тохиолдолд миний хувийн байдлыг харгалзаж хорих ялыг хөнгөлж өгнө үү...” гэх агуулга бүхий давж заалдах гомдлыг,

Шүүгдэгч Ө.Г- нь “...Яллах дүгнэлтэд бичсэнээр анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолоор намайг С.Ф-, Е.Б-, Б.Ба-, Б.Бо-, Б.Ар-, К.С-, Х.Э-, С.Гү-, А.Ю-, Т.А- нарыг хууран мэхэлж, залилсан гэж үзсэн. Эдгээр хүмүүсээс С.Ф-, К.С-, Т.А- нарт ажил, үүргийн хувиар болон комП-йн үйл ажиллагааны танилцуулга хийсэн нь үнэн боловч төлбөр тооцооны асуудалд би оролцоогүй. Гэтэл анхан шатны шүүхээс нотлох баримтын үндэслэлгүй, дан ганц хохирогчийн мэдүүлэгт үндэслэж намайг буруутгасанд гомдолтой байна.

Намайг яллах дүгнэлтэд дурдагдсан 10 хүнд нийт 13,448,425 төгрөгийн хохирол учруулсан гэж байх боловч энэ дүнгээс ердөө 455,475 төгрөгийг цалин болгож М- надад өгсөн. Мөн эдгээрийн зарим хүмүүст комП-йн талаар танилцуулга хийхдээ хууран мэхлэн санаа сэдэлт надад огтоос байгаагүй ба энэ комП- жинхэнэ бодит гэдэгт итгэж байсан, мөн тус комП-йн аялал жуулчлалын үйл ажиллагаанд тусалж, түүний тулд цалин авч байсан гэж ойлгож байсан....Залилангийн гэмт хэргийн үндсэн бүрэлдэхүүн бол ...тухайн үедээ энэ үйлдлээ ойлгосон буюу комП-д элсэгч нарыг хохирооно, эд хөрөнгийн буцаан өгөхгүй, эдгээр хүмүүс цаашид аялал жуулчлалаар явахгүй гэдгийг эртнээс мэдсэн байх ёстой. Гэмт хэргийн бүрэлдэхүүний энэ хэсэг буюу субьектив тал нь энд няцаагдаж байна.

...Миний хувьд хохиролд төлсөн төлбөрүүдийг иргэний хариуцлагын хүрээнд төлснөөр үлдээхээр буюу энэхүү эрүүгийн хэрэгт иргэний хариуцагчаар оролцох ёстой гэж үзэж байна. Намайг нэр дурдагдсан 10 хохирогч өөрийн М-эд алдсан 13,448,425 төгрөгийг төлүүлэхийн тулд намайг яллагдагчаар татуулсан юм. Энэ нь гагцхүү гэмт хэрэг үйлдсэн этгээд эрүүгийн хариуцлага хүлээх зарчимтай зөрчилдөж байна. Өөрөөр хэлбэл гэм буруугүй хүнийг төлбөр төлүүлэхийн тулд гэм буруутай байдлаар яллагдагчаар татаж, ял шийтгэж байгаа нь хүний эрхийг ноцтой зөрчиж байгаа үйлдэл юм. Тиймээс шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож, Ө.Г- намайг цагаатгаж өгнө үү. ...” гэх агуулга бүхий давж заалдах гомдлыг тус тус гаргажээ. 

18. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлага нь тухайн хүн, хуулийн этгээдийн үйлдсэн гэмт хэрэг, гэмт хэргийн нийгмийн хор аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэм буруугийн хэлбэрт тохирсон байна” гэж заасан бөгөөд гэм буруутай этгээдэд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдлаас гадна гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, оролцоо, учруулсан хохирол, үйлдсэн гэмт хэргийн хор уршгийн шинж чанар, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх үндэслэлүүдийг тал бүрээс нь харгалзан үзэхээр хуульчилсан.

Анхан шатны шүүх хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудад үндэслэл бүхий дүгнэлт хийж, эрх хэмжээнийхээ хүрээнд  шүүгдэгч Х.М-ийг /MH/ Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар дөрвөн жил нэг сарын хугацаагаар хорих ялаар, шүүгдэгч Ө.Г-д  Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 3,500,000  төгрөгөөр торгох ял оногдуулж шийдвэрлэсэн нь хуульд нийцсэн, эрүүгийн хариуцлагын зорилгыг хангасан гэж давж заалдах шатны шүүхээс дүгнэв.

18.1. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдлуудыг хангалттай шалгаж тодруулсан, мөрдөн шалгах ажиллагаа болон шүүхээс хэрэг хянан шийдвэрлэх явцад оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрхийг хасаж, хязгаарласан, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан шаардлагыг зөрчсөн ноцтой зөрчил тогтоогдоогүй.

18.2. Шүүгдэгч Х.М-, М.Ж- нарын хувьд анхнаасаа гэмт үйлдлээ хэрэгжүүлж эхлэхээс өмнө, мөн үйлдлээ хэрэгжүүлэх явцад, харин шүүгдэгч Ө.Г-ий хувьд Х.М-, М.Ж нартай хамтран ажиллах явцад нэр бүхий олон тооны хохирогч нарын эд хөрөнгө, эсхүл түүнийг эзэмших, өмчлөх эрх буцааж сэргэхгүй, урамшуулал гэх хэдхэн удаагийн буцаан төлбөрөөр өөр хариу төлбөр огт хийгдэхгүй, аяллын эрх худалдан авсан гэх иргэд Бүгд Найрамдах Азербайжан Улс руу ялахгүй, аялж байгаагүй гэдгийг сайтар ухамсарлан, мэдсээр байж бусдыг хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бусдын эд хөрөнгийг залилан авах гэмт үйлдлээ үргэлжлүүлсээр байсан ба тогтмол үргэлжлүүлэх гэсэн санаа зорилго, сэдэлтээр хохирогч нарыг хуурч, эсхүл зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгө, эд хөрөнгийн эрхийг шилжүүлэн авснаараа Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлд 1 дэх хэсэгт заасан гэмт залилах гэмт хэргийн үндсэн шинжийг бүрэн хангасан байна.

Харин шүүгдэгч Х.М-, М.Ж- нарын хувьд залилах гэмт хэргийг бусдад их хэмжээний хохирол учруулж үйлдсэн тул тэдгээрийн үйлдэл холбогдлыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар, , шүүгдэгч Ө.Г-ий хувьд тэдгээр шүүгдэгч нартай хамтран оролцож, 10 хохирогчид 13,448,900 төгрөгийн хохирол учруулж, бусдад залилсан үйлдлийг Х.М-, М.Ж нартай хамтад нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар тус тус зүйлчилж, шүүгдэгч тус бүрийн залилах гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, хохирол төлбөр төлсөн байдал, шүүгдэгчийн хувийн байдал зэргийг харгалзаж үзсэн анхан шатны шүүхийн хууль зүйн дүгнэлт, шүүгдэгч нарын гэмт хэрэгт оролцсон оролцоо, үйлдэл, үйл ажиллагааны цар хүрээ, чиг үүрэг, учруулсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, хэр хэмжээ зэргийг тал бүрээс нь харьцуулж, шүүгдэгч Х.М-эд хуульд заасан төрөл хэмжээний дотор хорих ял, шүүгдэгч М.Ж-, Ө.Г- нарт торгох ял оногдуулсан байдал нь тэдгээрийн гэм буруугийн хэлбэрт тохирсон байна.

18.3. Шүүгдэгч Х.М- /MH/ нь Монгол Улсад хууль ёсоор үйл ажиллагаа явуулах тусгай зөвшөөрөлгүй, Бүгд Найрамдах Азербайжан Улсад аяллын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг гэх Bestnm.net комП-ас аяллын багц сонгож элсэх, тус оронд амрах зэрэг үйлчилгээ авахын тулд тодорхой хэмжээний багцын үнэ төлөөд гэр бүлээрээ амарч, аялж болно, аяллын багцын үнэ төлбөл сар бүр тогтмол орлоготой болно гэж хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч, залилах гэмт хэргийг их хэмжээний буюу 221.779.789 төгрөгийн хохирол учруулах гэмт хэргийг  М.Ж-тэй бүлэглэж үйлдсэн,

шүүгдэгч Ө.Г- нь Монгол Улсад хууль ёсоор үйл ажиллагаа явуулах тусгай зөвшөөрөлгүй, Бүгд Найрамдах Азербайжан Улсад аяллын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг гэх Bestnm.net комП-ас аяллын багц сонгож элсэх, тус оронд амрах зэрэг үйлчилгээ авахын тулд тодорхой хэмжээний багцын үнэ төлөөд гэр бүлээрээ амарч, аялж болно, аяллын багцын үнэ төлбөл сар бүр тогтмол орлоготой болно гэж хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, өөрийгөө хуульч учраас худлаа ярихгүй гэж хохирогч нарыг итгүүлж, эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч, шилжүүлэн авахад оролцож нэр бүхий 10 хохирогчид 13.448.900 төгрөгийн хохирол учруулах гэмт хэргийг гадаад улсын иргэн Х.М- /MH/, Монгол Улсын иргэн М.Ж- нартай бүлэглэж үйлдсэн  нь хэрэгт хуульд заасан үндэслэл журмаар цуглуулж, бэхжүүлсэн гэрч, хохирогчийн мэдүүлгүүд, банкны дансны хуулга болон бусад бичмэл нотлох баримтуудаар хангалттай тогтоогджээ. Энэ талаар шүүгдэгч Х.М-ийн /MH/, Ө.Г- нарын  “гэмт хэрэг үйлдээгүй” гэх агуулгатай давж заалдах гомдол хууль зүйн болон бодит үндэслэлгүй, тэдгээрийн гаргасан давж заалдах гомдол хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудаар үгүйсгэгдсэн байна.

Иймд дээрх үндэслэлүүдээр анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, шүүгдэгч Х.М- /MH/, Ө.Г- нарын давж заалдах гомдлуудыг тус тус хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв. 

19. Давж заалдах шатны шүүх ийнхүү шийдвэрлэхдээ анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдаанд оролцсон иргэдийн төлөөлөгчийн дүгнэлтийг Монгол Улсын шүүхийн тухай хуулийн 66 дугаар зүйлийн 66.6 дахь хэсэгт зааснаар харгалзаж үзсэнийг тэмдэглэх нь зүйтэй.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1 дэх заалтыг удирдлага болгож,

 

ТОГТООХ нь:

           

1. Баян-Өлгий аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн 2025 оны 6 дугаар сарын 04-ний өдрийн 2025/ШЦТ/159 дүгээр шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, шүүгдэгч Х.М- /MH/, Ө.Г- нарын давж заалдах гомдлуудыг тус тус хэрэгсэхгүй болгосугай. 

 

2. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1 дүгээр зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар “шүүхийн хууль хэрэглээний зөрүүг арилгах”, “Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн”, “хуулийг Улсын дээд шүүхийн тогтоол, тайлбараас өөрөөр  хэрэглэсэн”, “эрх зүйн шинэ ойлголт, эсхүл хууль хэрэглээг тогтооход зарчмын хувьд нийтлэг ач холбогдолтой” зэрэг үндэслэлүүдээр давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрийг гардуулсан, эсхүл хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор оролцогч, прокурор, дээд шатны прокурор хяналтын журмаар гомдол, эсэргүүцэл гаргаж болохыг тайлбарласугай.

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ,

ЕРӨНХИЙ ШҮҮГЧ                             С.ӨМИРБЕК

 

ШҮҮГЧ                                                Ж.ОТГОНХИШИГ

 

ШҮҮГЧ                                                Д.КӨБЕШ