2025         11         20                                                  312/ШШ2025/02402

 

 

 

 МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүхийн шүүгч Г.Жаргалтуяа даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн иргэний хэргийн шүүх хуралдаанаар,

Нэхэмжлэгч: *** тоот хаягт оршин суух, ******* овогт ******* ******* /РД: *******, утас: *******/-н нэхэмжлэлтэй,

Хариуцагч: *** тоот хаягт байрлах, “******* ******* ” ХХК /РД: *******, утас: *******/-д холбогдох,

Нэхэмжлэлийн шаардлага: “83,400,000 төгрөг гаргуулах тухай” иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдааны оролцогчид:

  Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С.

  Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч А.

  Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Г.Отгонтуяа.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

1. Нэхэмжлэгч Т.******* нь хариуцагч “******* ******* ” ХХК-д холбогдуулан “83,400,000 төгрөг гаргуулах тухай” нэхэмжлэл гаргасан. Нэхэмжлэгч, түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нар нь нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлээ дараах байдлаар тодорхойлж байна. Үүнд:

           I. Нэхэмжлэгч Т.******* нь шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлдээ: Т.******* би “******* ******* ” ХХК-тай 2024.10.03-ны өдөр “Орон сууц захиалгын гэрээ” хийж “ Гарден” орон сууцны зориулалттай барилгад 8-р блок 2-р орцонд 708 тоот 2 өрөө байрыг авахаар тохиролцсон. Би гэрээ байгуулахдаа байрны урьдчилгаанд 55,400,000 төгрөг төлсөн. Орон сууц захиалгын гэрээний 3.1-д зааснаар гүйцэтгэгч “******* ******* ” ХХК уг барилгыг 2024 оны 4-р улиралд ашиглалтад оруулах үүрэг хүлээсэн. Гэвч гүйцэтгэгч гэрээний үүргээ хугацаанд нь, зохих ёсоор биелүүлээгүйн улмаас барилгыг 2025 оны 2-р улиралд ашиглалтад оруулсан. Би уг байрны үлдэгдэл төлбөрийг банкнаас ипотекийн зээл авч төлөхөөр төлөвлөж байсан. Гэтэл ипотекийн зээл авах боломжгүй нөхцөл байдал үүсэж би үлдэгдэл төлбөрөө гэрээний хугацаандаа төлөх боломжгүй болсон. Иймээс би 2025 оны 07 дугаа сарын 31-ний өдөр “Орон сууц захиалгын гэрээ”-нээс татгалзах саналыг “******* ******* ” ХХК-д бичгээр мэдэгдэж, тус компанид тушаасан 55,400,000 төгрөгийг надад буцаан олгохыг хүссэн. Гэтэл “******* ******* ” ХХК-ийн зүгээс энэ мөнгийг надад бүрэн өгөхгүй, үүнээс орон сууц захиалгын гэрээний 2.5-д зааснаар гэрээний үнийн дүнгийн 10 хувийн торгууль буюу 18,480,000 төгрөгийг суутган тооцож, үлдэгдэл мөнгийг өгнө гэснийг би хүлээн зөвшөөрөхгүй. “******* ******* ” ХХК-тай 2024.10.03-ны өдөр гэрээ байгуулахдаа тушаасан миний 55,400,000 төгрөгийг гүйцэтгэгч тал барилгын ажилдаа зарцуулж ашигласан учир хариуцагч компанид ямар нэгэн хохирол бодитой учраагүй. Харин би захиалсан орон сууцаа авч чадаагүй тул олон сарын хугацаанд өөрийн 55,4 сая төгрөгөө ашиглаж, захиран зарцуулах боломжгүй байснаар надад мөнгө санхүүгийн хувьд хохиролтой нөхцөл байдал үүссэн нь үнэн. Хариуцагч тал намайг дахин давхар хохироох нь хууль ёсны бөгөөд шударга ёсны зарчимтай зөрчилдөж байна. Иймд би “******* ******* ” ХХК-аас 55,400,000 төгрөгийг шүүхийн журмаар гаргуулахаар энэхүү нэхэмжлэлийг гаргаж байгаа учир зохих ёсоор шийдвэрлэж өгнө үү гэжээ.

              II. Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С. нэхэмжлэлийн нэмэгдүүлсэн шаардлагадаа: Т.******* би “******* ******* ” ХХК-тай 2024.10.03-ны өдөр “Орон сууц захиалгын гэрээ” хийж “ Гарден” орон сууцны зориулалттай барилгад 8-р блок 2-р орцонд 708 тоот 2 өрөө байрыг 184,800,000 төгрөгөөр авахаар тохиролцож, байрны урьдчилгаанд 55,400,000 төгрөг төлсөн. Тухайн үед би банкнаас ипотекийн зээл авахаар төлөвлөж байсан тул гэрээний 2.1-д үлдэгдэл төлбөрийг /129,360,000/, ипотекийн зээлээр төлөхөөр харилцан тохиролцсон. Орон сууц захиалгын гэрээний 3.1-д зааснаар гүйцэтгэгч уг барилгыг 2024 оны 4-р улиралд ашиглалтад оруулах үүрэг хүлээсэн. Гэвч гүйцэтгэгч гэрээний энэ үүргээ хугацаанд нь, зохих ёсоор биелүүлээгүйн улмаас надад ипотекийн зээл авах боломжгүй нөхцөл байдал үүсэж би гэрээнээс татгалзсан. “******* *******” ХХК уг барилгыг 2025.04.01-ний өдөр буюу гэрээний 3.1-д заасан хугацаанаас 90 хоногийн дараа ашиглалтад оруулах комиссын дүгнэлт гаргуулжээ. Миний 2024.10.03-ны өдөр гэрээ байгуулахдаа тушаасан 55,400,000 төгрөгийг гүйцэтгэгч тал барилгын ажилдаа зарцуулж ашигласан, өөрөөр хэлбэл би “******* *******” ХХК-ийн барилгад бодит байдлаар 55,4 сая төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийсэн. Уг барилгыг ашиглалтад оруулсны дараа 2025.08.11-ний өдөр хариуцагч нь 708 тоот 2 өрөө байрыг 212,800,000 төгрөгөөр бусдад худалдан борлуулжээ. Ийнхүү “******* *******” ХХК надтай байгуулсан гэрээний үүргээ зохих ёсоор биелүүлээгүй хэрнээ, барилга ашиглалтад орсны дараа 708 тоот орон сууцыг илүү үнээр зарж 28,000,000 төгрөгийн ашиг олсон. Орон сууц захиалгын гэрээг анхнаасаа “******* *******” ХХК өөрийн санал санаачилгаар хийж гэрээний агуулгыг дангаараа тодорхойлж, гүйцэтгэгч тал өөртөө хууль бусаар давуу байдал олгосон. Уг гэрээнд захиалагч тал ямар нэгэн санал оруулж гэрээний т байдал, стандарт нөхцөлийг хангах, захиалагчийн хууль ёсны эрх, ашиг сонирхлыг гэрээгээр хамгаалах сонголт, боломжгүйгээр бэлэн хэвлэгдсэн гэрээнд би тулгамдсан нөхцөл байдлаар гарын үсэг зурсан. Гэтэл гэрээний 2.2-т захиалагч төлбөрөө хугацаанд нь төлөөгүй бол хоног тутамд төлөгдөөгүй нийт үнийн 0,3 хувийн алданги төлөх, харин гэрээний 3.2-т гүйцэтгэгч барилгыг гэрээнд заасан хугацаанд ашиглалтад оруулаагүй бол ...4 дэх сараас эхлэн гүйцэтгэгч гэрээний нийт үнийн дүнгийн 10 хувиар тооцон хоног тутамд 0,1 хувийн алданги төлнө гэжээ. Түүнчлэн гэрээний 2.5-д захиалагч тал ...гэрээг цуцалсан тохиолдолд гэрээний үнийн дүнгийн 10 хувийн торгуулийг гүйцэтгэгчид төлөх, 5.1-д захиалагч гэрээнд заасан үүргээ биелүүлэхгүй 14-өөс дээш хоногоор хэтрүүлсэн тохиолдолд гүйцэтгэгч дангаараа гэрээ цуцлах, гүйцэтгэгч орон сууц захиалгын үнэд дангаараа өөрчлөлт оруулах гэх мэтээр захиалагчид хохиролтой, гүйцэтгэгчийн ашиг сонирхлыг зүй бусаар хамгаалсан заалт гэрээнд олон байдаг. Дээр дурдсан нөхцөл байдлаар орон сууц захиалгын гэрээний зарим заалт харилцан итгэлцэл, шударга ёсны зарчимд харш, уг нөхцөлийг хүлээн зөвшөөрөгч нөгөө талдаа хохиролтой байсан. Иймээс Иргэний хуулийн 202 дугаар зүйлийн 202.1-д зааснаар уг гэрээний 2.5 заалт хүчин төгөлдөр бус байна. Мөн гэрээний 3.2 заалт нь Үндсэн хуульд заасан хүн бүр хууль, шүүхийн өмнө эрх тэгш байх зарчимтай зөрчилдөж байна. Алдангийн хэмжээ гэрээний 2.2 заалттай адил хоног тутамд 0,3 хувийн байснаар шударга ёс, тэгш байдлын зарчим хангагдана. Орон сууц захиалагч гэрээнээс татгалзсанаар хариуцагчид ямар нэгэн хохирол бодитой учраагүй. Би захиалсан орон сууцаа авч чадаагүй тул удаан хугацаанд өөрийн 55,4 сая төгрөгөө ашиглаж, захиран зарцуулах боломжгүй байснаар надад мөнгө санхүүгийн хохиролтой нөхцөл байдал үүссэн нь үнэн. Иргэний хуулийн 205.1 Хууль буюу гэрээнд заасны дагуу аль нэг тал нь гэрээнээс татгалзсан бол талууд гэрээний гүйцэтгэлийг биет байдлаар нь, түүнчлэн гэрээ биелснээс олсон ашгийг харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй. Мөн хуулийн 219.1 Үүрэг гүйцэтгэгч хүлээсэн үүргээ зөрчсөн тохиолдолд үүрэг гүйцэтгүүлэгч учирсан хохирлоо арилгуулахаар шаардах эрхтэй. 222.7 Үүрэг гүйцэтгэгч хугацаа хэтрүүлснээс учирсан хохирлыг арилгуулахаар үүрэг гүйцэтгүүлэгч шаардах эрхтэй, 227.1 Гэрээний нэг тал үүргээ зөрчсөн бол нөгөө тал нь гэрээнээс татгалзсантай холбогдон учирсан хохирлыг арилгуулахаар шаардах эрхтэй гэж тус тус заажээ. Иймд дээр дурдсан үндэслэлүүдээр “******* ******* ” ХХК-аас 55,400,000 төгрөг гаргуулах нэхэмжлэлийн шаардлагаа 28,000,000 төгрөгөөр ихэсгэж байгаа тул хариуцагчаас нийт 83,400,000 төгрөг гаргуулах шийдвэр гаргаж өгнө үү гэжээ.

              III. Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С. шүүх хуралдаанд тайлбарлахдаа: Нэхэмжлэгч Т.******* нь “******* ******* ” ХХК-тай 2024 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдөр Орон сууц захиалгын гэрээ хийж, “ Гарден” орон сууцны зориулалттай барилгад 8-р блок 2-р орцонд 708 тоот 2 өрөө байрыг авахаар тохиролцсон. Нэхэмжлэгч гэрээ байгуулахдаа байрны урьдчилгаанд 55,400,000 төгрөг төлсөн. Орон сууц захиалгын гэрээний 3.1-д зааснаар гүйцэтгэгч “******* ******* ” ХХК уг барилгыг 2024 оны 4-р улиралд ашиглалтад оруулах үүрэг хүлээсэн. Гэвч гүйцэтгэгч гэрээний үүргээ хугацаанд нь, зохих ёсоор биелүүлээгүйн улмаас барилгыг 2025 оны 2-р улиралд ашиглалтад оруулсан. Уг байрны үлдэгдэл төлбөрийг банкнаас ипотекийн зээл авч төлөхөөр төлөвлөж байсан. Гэтэл ипотекийн зээл авах боломжгүй нөхцөл байдал үүсэж үлдэгдэл төлбөрөө гэрээний хугацаандаа төлөх боломжгүй болсон. Иймээс 2025 оны 07 дугаар сарын 31-ний өдөр Орон сууц захиалгын гэрээнээс татгалзах саналыг “******* ******* ” ХХК-д бичгээр мэдэгдэж, тус компанид тушаасан 55,400,000 төгрөгийг буцаан олгохыг хүссэн. Гэтэл “******* ******* ” ХХК-ийн зүгээс энэ мөнгийг бүрэн өгөхгүй, үүнээс орон сууц захиалгын гэрээний 2.5-д зааснаар гэрээний үнийн дүнгийн 10 хувийн торгууль буюу 18,480,000 төгрөгийг суутган тооцож, үлдэгдэл мөнгийг өгнө гэснийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Энэ байрыг “******* ******* ” ХХК нь өөр этгээдэд худалдсан байсан. Надад орон сууцны м²-ыг нь 3,300,000 төгрөгөөр худалдахаар тохиролцсон байсан бөгөөд өөр этгээдэд 1 м²-ыг нь 3,800,000 төгрөгөөр худалдсан байсан. Ингэж зарснаар “******* ******* ” ХХК нь 28,000,000 төгрөгийн ашиг олсон байна. Зүгээр гэрээн дээр гарын үсэг зуруулдаг, гэрээний стандарт шаардлагыг хангаагүй заалтыг оруулсан байдаг. Гэрээнд алдангийн хэмжээ гэрээний 2.2 заалттай адил хоног тутамд 0,3 хувиар тооцохоор, мөн 4 дэх сараас эхлэн гүйцэтгэгч гэрээний нийт үнийн дүнгийн 10 хувиар тооцон хоног тутамд 0,1 хувийн алданги төлнө гэжээ. Түүнчлэн гэрээний 2.5-д захиалагч тал гэрээг цуцалсан тохиолдолд гэрээний үнийн дүнгийн 10 хувийн торгуулийг гүйцэтгэгчид төлөх, 5.1-д захиалагч гэрээнд заасан үүргээ биелүүлэхгүй 14-өөс дээш хоногоор хэтрүүлсэн тохиолдолд гүйцэтгэгч дангаараа гэрээ цуцлах, гүйцэтгэгч орон сууц захиалгын үнэд дангаараа өөрчлөлт оруулах гэх мэтээр захиалагчид хохиролтой, гүйцэтгэгчийн ашиг сонирхлыг зүй бусаар хамгаалсан заалт гэрээнд олон байдаг. Ийм гэрээнд нэхэмжлэгч гарын үсэг зурсан байсан. Иргэний хуулийн 205.1-д хууль буюу гэрээнд заасны дагуу аль нэг тал нь гэрээнээс татгалзсан бол талууд гэрээний гүйцэтгэлийг биет байдлаар нь, түүнчлэн гэрээ биелснээс олсон ашгийг харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй гэснийг үндэслэж нэхэмжлэлийн шаардлагаа 28,000,000 төгрөгөөр ихэсгэж байгаа тул хариуцагчаас нийт 83,400,000 төгрөг гаргуулах шийдвэр гаргаж өгнө үү. Иргэний хуулийн 219 дүгээр зүйлийн 219.1-д Үүрэг гүйцэтгэгч хүлээсэн үүргээ зөрчсөн тохиолдолд үүрэг гүйцэтгүүлэгч учирсан хохирлоо арилгуулахаар шаардах эрхтэй гэж, 222.7-д Үүрэг гүйцэтгэгч хугацаа хэтрүүлснээс учирсан хохирлыг арилгуулахаар үүрэг гүйцэтгүүлэгч шаардах эрхтэй, 227 дугаар зүйлийн 227.1-д Гэрээний нэг тал үүргээ зөрчсөн бол нөгөө тал нь гэрээнээс татгалзсантай холбогдон учирсан хохирлыг арилгуулахаар шаардах эрхтэй гэж тус тус заасан учир “******* ******* ” ХХК-аас нийт 83,400,000 төгрөгийг гаргуулж өгнө үү гэв.

2. Хариуцагч “******* ******* ” ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч А. нэхэмжлэлийн шаардлагад дараах байдлаар тайлбар гаргадаг. Үүнд:

             I. Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүхэд гаргасан хариу тайлбартаа: Иргэн Т.*******гаас “******* ******* ” ХХК-д холбогдуулан 55,400,000 төгрөг гаргуулах нэхэмжлэлийн шаардлагатай танилцаад нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хүлээн зөвшөөрөхгүйгээ илэрхийлж дараах хариу тайлбарыг гаргаж байна. Үүнд манай байгууллага Т.*******тай 2024 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдөр 23 дугаартай Орон сууц захиалгын гэрээ хийсэн бөгөөд захиалгын нийт үнийн дүн 184,800,000 төгрөг байсан. “******* ******* ” ХХК 2025 оны эхний улиралд тухайн орон сууцыг бүрэн ашиглалтад оруулсан бөгөөд 2025 оны 04 дүгээр сарын 01-ний өдөр гэхэд захиалагчид орон сууцандаа орж эхэлсэн. Энэ хугацаанд нэхэмжлэгч Т.*******гийн зүгээс гэрээг цуцлах талаар ямар нэгэн санал ирүүлээгүй бөгөөд манай компанийн зүгээс 2025 оны 07 сарын 18-ны өдөр орон сууц захиалгын гэрээний 2.22-т заасны дагуу хугацаа хэтэрсэн тул мөнхүү гэрээний 5.1 дэх хэсгийг үндэслэн гэрээг албан ёсоор цуцлах, төлбөр хүлээн авах, өөрийн нэр дээрх дансны дугаарыг мэдэгдэх талаархи мэдэгдлийг 2025 оны 07 сарын 25-ны өдөр 250718/01 дугаартай мэдэгдлийг хүргүүлсэн бөгөөд хүлээн авсан, мөн 2025 оны 08 сарын 20-ны өдөр 250820/02 дугаартай мэдэгдлийг тус тус хүргүүлсэн болно. Гэрээний 2.5-д гэрээг 2.3, 2.4-т зааснаар цуцалсан тохиолдолд гэрээний нийт дүнгийн 10 хувийн торгуулийг төлөхөөр заасан бөгөөд талууд танилцаж гарын үсгээ зурсан. Иймд гэрээний дагуу бид Т.*******д 36,920,000 төгрөгийг төлөх ёстой тул нэхэмжлэлийн шаардлагаас 18,480,000 төгрөгийг хасч маргааныг шийдвэрлэж өгнө үү гэжээ.

             II. Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч А. нь нэхэмжлэлийн нэмэгдүүлсэн шаардлагад гаргасан хариу тайлбартаа: Нэхэмжлэгч Т.*******н итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн шаардлагатай танилцаад дараах хариу тайлбарыг гаргаж байна. Үүнд хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн зүгээс 28 сая төгрөгөөр нэмэгдүүлсэн бөгөөд энэ нь үндэслэлгүй байна. Учир нь Т.******* нь гэрээний дагуу хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй бөгөөд үүнийг үндэслэн “******* ******* ” ХХК-аас гэрээг цуцалсан ба гэрээнд заагдсан үндэслэлийн зохих хувийг суутган авна гэж нэхэмжлэгчид өөрт нь танилцуулсан. Иймд нэхэмжлэлийн нэмэгдүүлсэн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй болно гэжээ.

           III.  Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч А. шүүх хуралдаанд тайлбарлахдаа: “******* ******* ” ХХК нэхэмжлэгч Т.*******тай 2024 оны 10 сарын 23-ны өдөр орон сууц захиалгын гэрээ байгуулсан бөгөөд захиалгын нийт үнийн дүн 184,800,000 төгрөг байсан. “******* ******* ” ХХК 2025 оны эхний улиралд тухайн орон сууцыг бүрэн ашиглалтад оруулсан бөгөөд 2025 оны 04 дүгээр сарын 01-ний өдөр гэхэд захиалагчид орон сууцандаа орж эхэлсэн. Энэ хугацаанд нэхэмжлэгч Т.*******н зүгээс гэрээг цуцлах талаар ямар нэгэн санал ирүүлээгүй бөгөөд манай компанийн зүгээс 2025 оны 07 дугаар сарын 18-ны өдөр Орон сууц захиалгын гэрээний 2.22-т заасны дагуу хугацаа хэтэрсэн тул гэрээний 5.1 дэх хэсгийг үндэслэн гэрээг албан ёсоор цуцлах, төлбөр хүлээн авах, өөрийн нэр дээрх дансны дугаарыг мэдэгдэх талаарх мэдэгдлийг 2025 оны 07 дугаар сарын 25-ны өдөр 25718-01 дугаартай мэдэгдэл болон 2025 оны 08 дугаар сарын 20-ны өдөр 250820/02 дугаартай мэдэгдлийг тус тус хүргүүлсэн боловч хариу ирүүлээгүй. Гэрээний 2.5-д гэрээг 2.3, 2.4-т зааснаар цуцалсан тохиолдолд гэрээний нийт үнийн дүнгийн 10 хувийг торгуулийг төлөхөөр заасан бөгөөд талууд танилцаж гарын үсгээ зурсан. Иймд гэрээний дагуу бид Т.*******д 18,480,000 төгрөгийг хасч, 36,920,000 төгрөгийг төлөхийг хүлээн зөвшөөрч байна. Сүүлд нэмэгдүүлсэн нэхэмжлэлийн шаардлага 28,000,000 төгрөгийг хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа. Энэ талаарх тайлбараа бичгээр гаргасан байгаа. Тухайн үед улсын комисс барилгыг хүлээж авахгүй байсан учир 1-3 сараар айлуудыг байранд нь оруулах хугацаа хойшилсон. Гэрээний 30 хувь болох 55,400,000 төгрөгийг захиалагч төлж баталгаажуулсан. Ипотекийн зээлийг нэг удаа олгох ёстой байдаг. Нэхэмжлэгчид ямар шалтгааны улмаас уг зээлийг олгоогүй юм бэ гэдгээ нотолж чадаагүй. Байраа ашиглалтад оруулсан учир нэхэмжлэгчид байрандаа нүүж орохыг мэдэгдсэн. Үүнээс хойш ямар ч холбоогүй байж байгаад 2025 оны 07 дугаар сард гэрээнээс татгалзах саналыг гаргасан бөгөөд гэрээний талууд зэрэг гэрээнээс татгалзах санал гаргасан. Гэрээ бүхэн хэлцэл болдог тэгэхээр талууд гэрээг байгуулах үедээ аль нэг тал нь ноцтой төөрөгдөлд орж, хүч хэрэглэж хийсэн гэрээ биш, талуудын хүсэл зоригийн үндсэн дээр байгуулсан гэрээ байгаа. Хариуцагч талаас бичгээр гаргасан тайлбараа дэмжиж байна, өөр нэмж хэлэх зүйл байхгүй гэв.

3. Нэхэмжлэгч талаас: улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн баримт, Худалдаа хөгжлийн банкны 2024.10.03-ны өдрийн “Дотоод шилжүүлгийн маягт”, Т.*******н иргэний үнэмлэхийн лавлагаа, нэхэмжлэгчээс 2025.07.31-ний өдөр “******* ******* ” ХХК-д хандан гаргасан “Гэрээнээс татгалзах тухай” хүсэлт, 2024.10.03-ны өдрийн 23 дугаартай “Орон сууц захиалгын гэрээ”, 2025.08.21-ний өдрийн 0842 дугаартай “Итгэмжлэл” зэргийг шүүхэд нотлох баримтаар гаргаж өгсөн. (хх 3-11, 22 тал)

4. Хариуцагч талаас: 2025.09.08-ны өдрийн 250908/а дугаартай “Итгэмжлэл олгох тухай” албан бичиг, нэхэмжлэлд гаргасан хариу тайлбар, 2025.07.18-ны өдрийн 250718/01 дугаартай “Мэдэгдэл хүргүүлэх тухай” албан бичиг, 2025.08.20-ны өдрийн 250820/02 дугаартай “Мэдэгдэл хүргүүлэх тухай” албан бичиг, хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээнийн нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбар зэргийг шүүхэд нотлох баримтаар гаргаж өгсөн. (хх 14, 19, 27-28, 30 тал)

5. Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн хүсэлтээр шүүгчийн 2025.10.08-ны өдрийн 312/ШЗ2025/07507 дугаар захирамжаар аймгийн Улсын бүртгэлийн хэлтсээс нотлох баримт гаргуулахаар шийдвэрлэсэн бөгөөд тус хэлтсээс 2025.10.15-ны өдрийн 22/1592 дугаартай албан бичгээр Ү-2101030790 дугаартай үл хөдлөх эд хөрөнгийн лавлагаа, холбогдох баримтыг нотлох баримтаар ирүүлсэн байна. (хх 29, 31-33, 36-45 тал)

ҮНДЭСЛЭХ нь:

Нэхэмжлэгч Т.******* нь шүүхэд хариуцагч “******* ******* ” ХХК-д холбогдуулан “55,400,000 төгрөг гаргуулах тухай” нэхэмжлэлийн шаардлага гаргасан бөгөөд хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад нэхэмжлэлийн шаардлагын хэмжээг 28,000,000 төгрөгөөр ихэсгэж, хариуцагчаас нийт 83,400,000 төгрөгийг гаргуулахаар шаардсан. (хх 1-2, 47-48 тал)

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж шийдвэрлэх үндэслэлтэй гэж үзэв.

Нэхэмжлэгч Т.*******, түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С. нар шаардах эрхийн үндэслэлээ “…би “******* ******* ” ХХК-тай 2024.10.03-ны өдөр “Орон сууц захиалгын гэрээ” байгуулж 2 өрөө орон сууцыг авахаар тохиролцож, урьдчилгаанд 55,400,000 төгрөг төлсөн. Хариуцагч барилгыг 2024 оны 4 улиралд ашиглалтад оруулах үүрэг хүлээсэн боловч гэрээний үүргээ хугацаанд нь биелүүлээгүй, 2025 оны 2 улиралд ашиглалтад оруулсан. Би байрны үлдэгдэл төлбөрийг банкнаас ипотекийн зээл авч төлөхөөр төлөвлөж байсан. Гэтэл байр хугацаандаа ашиглалтад ороогүйгээс ипотекийн зээл авах боломжгүй болсон. Иймд би 2025.07.31-ний өдөр “Орон сууц захиалгын гэрээ”-нээс татгалзах саналыг “******* ******* ” ХХК-д бичгээр мэдэгдэж, тус компанид тушаасан 55,400,000 төгрөгийг буцаан олгохыг хүссэн. Гэтэл тус компанийн зүгээс гэрээний 2.5-д зааснаар гэрээний үнийн дүнгийн 10 хувийн торгууль 18,480,000 төгрөгийг суутган тооцож, үлдэгдэл мөнгийг өгнө гэснийг би хүлээн зөвшөөрөхгүй. “******* ******* ” ХХК нь миний төлсөн 55,400,000 төгрөгийг барилгын ажилдаа зарцуулж ашигласан учир тус компанид ямар нэгэн хохирол бодитой учраагүй. Надтай орон сууцны м²-ын үнийг 3,300,000 төгрөгөөр худалдахаар тохиролцсон байсан бөгөөд өөр этгээдэд 1 м²-ыг нь 3,800,000 төгрөгөөр худалдаж 28,000,000 төгрөгийн ашиг олсон. Иргэний хуулийн 205 дугаар зүйлийн 205.1-д зааснаар олсон ашгийг шаардах эрхтэй. Мөн хуулийн 219 дүгээр зүйлийн 219.1, 222 дугаар зүйлийн 222.7, 227 дугаар зүйлийн 227.1-д тус тус зааснаар гэрээнээс татгалзсантай холбогдон учирсан хохирлыг арилгуулахаар шаардах эрхтэй учир “******* ******* ” ХХК-аас нийт 83,400,000 төгрөгийг гаргуулж өгнө үү...” гэж тайлбарладаг.

Хариуцагч “******* ******* ” ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нэхэмжлэлийн шаардлагаас 36,920,000 төгрөгийг төлөхийг хүлээн зөвшөөрч, үлдэх 46,480,000 төгрөгийг эс зөвшөөрч мэтгэлцдэг бөгөөд тэрээр татгалзлын үндэслэлээ “…Манай байгууллага Т.*******тай 2024.10.03-ны өдөр 23 дугаартай Орон сууц захиалгын гэрээ байгуулсан бөгөөд захиалгын нийт үнэ 184,800,000 төгрөг байсан. Тухайн орон сууцыг 2025 оны эхний улиралд бүрэн ашиглалтад оруулсан бөгөөд нэхэмжлэгчид байрандаа нүүж орохыг мэдэгдсэн. Энэ хугацаанд нэхэмжлэгчийн зүгээс гэрээг цуцлах талаар ямар нэгэн санал ирүүлээгүй. Иймд манай компани орон сууц захиалгын гэрээний 2.22-т заасны дагуу хугацаа хэтэрсэн тул гэрээний 5.1-ийг үндэслэн гэрээг албан ёсоор цуцлах, төлбөр хүлээн авах, өөрийн нэр дээрх дансны дугаарыг мэдэгдэх талаарх мэдэгдлийг 2025.07.25-ны өдөр 250718/01 дугаар болон 2025.08.20-ны өдөр 250820/02 дугаартай мэдэгдлийг тус тус хүргүүлсэн. Т.******* нь ямар ч холбоогүй байж байгаад 2025 оны 07 сард гэрээнээс татгалзах саналыг мөн гаргасан. Гэрээний 2.5-д гэрээг 2.3, 2.4-т зааснаар цуцалсан тохиолдолд гэрээний нийт дүнгийн 10 хувийн торгуулийг төлөхөөр заасан бөгөөд талууд танилцаж гарын үсгээ зурсан. Иймд гэрээний дагуу Т.*******н төлсөн мөнгөнөөс 18,480,000 төгрөгийг хасаж, 36,920,000 төгрөгийг төлнө. 28,000,000 төгрөгийг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн нэмэгдүүлсэн шаардлага нь үндэслэлгүй тул хүлээн зөвшөөрөхгүй...” гэж тайлбарладаг.

Хэрэгт авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн бичгийн нотлох баримтууд, талуудын тайлбар зэргээр дараах үйл баримт нотлогдож байна. Үүнд:

1. Нэхэмжлэгч Т.******* болон хариуцагч “******* ******* ” ХХК-ийн хооронд 2024 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдөр 23 дугаартай “Орон сууц захиалгын гэрээ” бичгээр байгуулагдаж, тус гэрээгээр хариуцагч нь нэхэмжлэгчид аймаг, сум, баг, хороолол “ ” үйлчилгээтэй орон сууцны зориулалттай 8 дугаар блок 2 дугаар орц 7 дугаар давхар 708 тоот хаягт байрлах 56 м.кв талбай бүхий 2 өрөө орон сууцыг 2024 оны 4 дүгээр улиралд ашиглалтад оруулан хүлээлгэн өгөх үүргийг, нэхэмжлэгч нь орон сууцны нийт үнэд 184,800,000 төгрөг /1 м.кв-н үнийг 3,300,000 ₮/-ийг хариуцагчид төлөх, уг төлбөрөөс гэрээ байгуулахад урьдчилгаа 30 хувь 55,400,000 төгрөгийг төлөх, үлдэгдэл 129,360,000 төгрөгийг ипотекийн зээлээр төлөх үүргийг тус тус хүлээсэн байна. (хх 8-11 тал)

2. Нэхэмжлэгч Т.******* нь харилцан тохиролцсоноор орон сууцны үнийн урьдчилгаа 30 хувь 55,400,000 төгрөгийг гэрээ байгуулагдсан 2024 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдөр хариуцагч “******* ******* ” ХХК-ийн харилцах данс руу шилжүүлэн төлсөн байна. (хх 4 тал)

3. Харин хариуцагч “******* ******* ” ХХК нь тухайн орон сууцыг гэрээгээр тохирсон 2024 оны 4 дүгээр улиралд бус 2025 оны 1 дүгээр улиралд ашиглалтад оруулсан байх ба тус барилгад 15 хүний бүрэлдэхүүнтэй барилга байгууламжийг ашиглалтад оруулах улсын комисс 2025 оны 03 дугаар сарын 21-ний өдрөөс 1 хоногийн хугацаанд ажиллан 2025 оны 04 дүгээр сарын 01-ний өдөр ББКД-61-0006/25 дугаартай “Барилга байгууламжийг ашиглалтад оруулах” дүгнэлтийг гаргасан байна. (хх 50-51 тал)

4. Хариуцагч “******* ******* ” ХХК нь улсын комиссын дүгнэлт гарсны дараа нэхэмжлэгч Т.*******д гэрээний дагуу үлдэгдэл төлбөрийг төлж орон сууцаа хүлээж авах талаар мэдэгдсэн байх ба нэхэмжлэгчийн зүгээс гэрээнд заасан үүргээ биелүүлээгүйгээс хариуцагч компани нь нэхэмжлэгчид 2025 оны 07 дугаар сарын 25-ны өдрийн 250718/01 дугаартай албан бичгээр “гэрээнд заасан хугацаа хэтэрсэн тул гэрээний 5.1 дэх заалтыг үндэслэн гэрээг цуцалж байна” гэсэн мэдэгдлийг хүргүүлжээ. (хх 27 тал)

5. Дээрх мэдэгдлийн хариуд нэхэмжлэгч Т.******* нь 2025 оны 07 дугаар сарын 31-ний өдрийн огноотой “...Гэрээнээс татгалзаж, өөрийн тушаасан 55,400,000 төгрөгийг буцаан олгохыг хүссэн...” мэдэгдлийг хариуцагч “******* ******* ” ХХК-д бичгээр хүргүүлсэн, үүний хариуд хариуцагч нь мөн 2025 оны 08 дугаар сарын 20-ны өдрийн 250820/02 дугаартай албан бичгээр “...гэрээний 2.5-д заасны дагуу төлбөрийг буцаан олгох болсон тул төлбөр хүлээн авах өөрийн нэр дээрх дансны мэдээллийг ирүүлэх тухай” мэдэгдлийг нэхэмжлэгч Т.*******д бичгээр хүргүүлсэн байна. (хх 7, 28 тал)

Эдгээр үйл баримтуудын талаар талууд маргаагүй. Харин “Орон сууц захиалгын гэрээ”-ний 2.5-д зааснаар гэрээний үнийн дүнгийн 10 хувийн торгууль 18,480,000 төгрөгийг нэхэмжлэгчийн урьдчилгаа гэж төлсөн төлбөрөөс суутгах эсэх, мөн нэхэмжлэгч нь гэрээнээс татгалзсанаас учирсан хохирол гэж 28,000,000 төгрөгийг хариуцагчаас шаардах эрхтэй эсэх нь талуудын маргааны зүйл болжээ.

Хариуцагч “******* ******* ” ХХК-ийн барьж, ашиглалтад оруулах Grand garden үйлчилгээтэй орон сууцны хотхоны 8 дугаар блок, 2 дугаар орц 7 давхар 708 тоот хаягт байрлах 2 өрөө бүхий 56 м² талбайтай орон сууцыг худалдаж авахаар төлбөрийн 30 хувийг гэрээ байгуулахад төлж, үлдэгдэл 70 хувийг орон сууцыг ашиглалтад орсны дараа ипотекийн зээлээр төлөхөөр харилцан тохиролцож байгаа зэргээс үзэхэд талуудын хооронд Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.1-д заасан шаардлагад нийцсэн, хүчин төгөлдөр худалдах, худалдан авах гэрээний эрх зүйн харилцаа үүссэн байна.

Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.1-д худалдах, худалдан авах гэрээгээр худалдагч нь биет байдлын доголдолгүй хөрөнгө худалдан авагчийн өмчлөлд шилжүүлэх, худалдан авагч нь худалдагчид хэлэлцэн тохирсон үнийг төлөх үүргийг тус тус хүлээдэг.

Талуудын хооронд байгуулагдсан “Орон сууц захиалгын гэрээ”-ний 3.1-д “Гүйцэтгэгч нь аймаг, сум, баг, хороололд баригдаж буй 8 блок “ ” төслийн 8-р блок барилгыг 2024 оны 4-р улиралд ашиглалтад оруулна” гэж, 3.2-т “Гэрээний 3.1-д заасан хугацааг 3 сараас дээш хугацаагаар хойшлуулж болохгүй” гэж тус тус заасан байна.

Үүнээс үзэхэд гэрээний талууд 8-р блок барилгыг буюу нэхэмжлэгчийн захиалсан орон сууцыг 2024 оны 4 дүгээр улиралд ашиглалтад оруулах хугацааг 3 сар хүртэл хугацаагаар хойшлуулж болохоор харилцан тохиролцсон байна.

Хариуцагч “******* ******* ” ХХК нь уг барилгыг 2025 оны 1 дүгээр улиралд ашиглалтад оруулсан байх ба тус барилгад 2025 оны 03 дугаар сарын 21-ний өдөр улсын комисс ажиллан 2025 оны 04 дүгээр сарын 01-ний өдрийн ББКД-61-0006/25 дугаартай “Барилга байгууламжийг ашиглалтад оруулах” дүгнэлтийг гаргасан байгаагаас үзэхэд хариуцагч “******* ******* ” ХХК нь гэрээнд заасан хугацааг 3 сар хүрэхгүй хугацаагаар хойшлуулж 8-р блокын барилгыг ашиглалтад оруулсан байна.

Нэгэнт талууд гэрээнд заасан хугацааг 3 сараар хойшлуулж болохоор харилцан тохиролцсон байгаа тул хариуцагч “******* ******* ” ХХК-ийг гэрээнд заасан үүргээ биелүүлээгүй, зөрчсөн гэж үзэх үндэслэлгүй байна.

Харин нэхэмжлэгч Т.******* нь “Орон сууц захиалгын гэрээ”-ний 2.1-д зааснаар үлдэгдэл төлбөр 129,360,000 төгрөгийг ипотекийн зээлээр төлөх үүргээ биелүүлээгүй хугацаа хэтрүүлсэн болох нь талуудын тайлбар болон хэрэгт авагдсан талуудын бие биедээ хүргүүлсэн “Мэдэгдэл”-үүдээр тус тус нотлогдож байна.

Нэхэмжлэгч тал “...Эхний удаа ипотекийн зээл гарах үед байр ашиглалтад ороогүй байсан гэдэг үндэслэлээр дараагийн хүнд нь зээлийг нь олгосон. Хариуцагч гэрээнд заасан хугацаанд орон сууцыг ашиглалтад оруулаагүйгээс надад ипотекийн зээл олгогдоогүй...” гэж тайлбарладаг боловч энэ талаарх баримт хэрэгт авагдаагүй байна.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25 дугаар зүйлийн 25.2.2, 38 дугаар зүйлийн 38.1-д тус тус зааснаар шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлага, түүний үндэслэл, тайлбар, түүнтэй холбоотой баримтыг нэхэмжлэгч өөрөө, харин нэхэмжлэлийн шаардлагыг үгүйсгэх татгалзах үндэслэл, тайлбар, түүнтэй холбоотой баримтыг хариуцагч өөрөө тус тус нотлох, нотлох баримтыг цуглуулах, гаргаж өгөх үүрэгтэй бөгөөд талууд хуульд заасан энэхүү үүргээ хэрэгжүүлж улмаар мөн хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.3-т зааснаар хэргийн үйл баримтыг нотлох замаар мэтгэлцэх учиртай.

Нэхэмжлэгчээс хариуцагчид хүргүүлсэн 2025 оны 07 дугаар сарын 31-ний өдрийн гэрээнээс татгалзах тухай мэдэгдэлд “...Би уг байрны үлдэгдэл төлбөрийг банкнаас ипотекийн зээл авч төлөхөөр төлөвлөж байсан. Гэтэл ипотекийн зээл авах боломжгүй нөхцөл байдал үүссэн. Иймээс би үлдэгдэл төлбөрөө гэрээний хугацаандаа төлж чадаагүй...” гэж гэрээнээс татгалзах болсон шалтгаанаа тайлбарласан байна. Харин уг мэдэгдэлд орон сууцыг гэрээнд заасан хугацаанд ашиглалтад ороогүйгээс ипотекийн зээл авч чадаагүй, үүнээс шалтгаалж гэрээнээс татгалзсан гэсэн зүйл тусгагдаагүй байна.

          Өөрөөр хэлбэл нэхэмжлэгч тал нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлээ буюу ипотекийн зээл олгогдоогүй шалтгаан нь хариуцагч тухайн орон сууцыг гэрээнд заасан хугацаанд ашиглалтад ороогүйгээс болсон гэдгээ хуульд заасны дагуу баримтаар гаргаж нотолж чадаагүй бөгөөд нэхэмжлэгч талыг хуульд заасан нотлох үүргээ хэрэгжүүлээгүй гэж үзнэ.

Хариуцагч “******* ******* ” ХХК нь нэхэмжлэгчийг гэрээнд заасан үүргээ биелүүлээгүйгээс түүнтэй байгуулсан “Орон сууц захиалгын гэрээ”-ний 5.1-д “Захиалагч тал нь гэрээний 1.1, 2.1, 2.2, 2.22-т заасан гэрээний үүргээ биелүүлээгүй 14-өөс дээш хоногоор хэтрүүлсэн тохиолдолд Захиалагч талаас үл хамааран Гүйцэтгэгч нь энэхүү гэрээг дангаар цуцлах эрхтэй” гэж зааснаар гэрээг дангаар цуцлах эрхтэй байх бөгөөд энэхүү эрхээ хэрэгжүүлэн нэхэмжлэгч Т.*******д гэрээг цуцалсан тухай мэдэгдлийг 2 удаа хүргүүлсэн байдаг.

Иргэний хуулийн 204 дүгээр зүйлийн 204.1-д “Аль нэг тал нь гэрээнээс татгалзах бол энэ тухай нөгөө талдаа мэдэгдэнэ” гэж, 225 дугаар зүйлийн 225.1-д “Талуудын аль нэг нь гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зөрчсөн бөгөөд үүрэг гүйцэтгэх нэмэлт хугацаа тогтоосон боловч үр дүн гараагүй бол нөгөө тал гэрээнээс татгалзах эрхтэй” гэж тус тус зааснаар гэрээний талууд гэрээнээс татгалзах эрхтэй бөгөөд хариуцагч “******* ******* ” ХХК нь хууль болон гэрээнд зааснаар нэхэмжлэгч Т.*******тай байгуулсан “Орон сууц захиалгын гэрээ”-нээс татгалзаж, гэрээг цуцалсан нь хуульд нийцсэн байна.

Харин нэхэмжлэгч нь хууль болон гэрээнд зааснаар гэрээнээс татгалзах эрхтэй бөгөөд энэ эрхээ хэрэгжүүлэн гэрээнээс татгалзсан байх боловч гэрээнээс татгалзсан үндэслэл /хариуцагч тал гэрээнд заасан хугацаанд орон сууцыг ашиглалтад оруулаагүйгээс ипотекийн зээл авч чадаагүйгээс гэрээнээс татгалзсан гэх/-ээ нотолж чадаагүй учир гүйцэтгэгч буюу хариуцагч тал үүргээ зөрчсөнөөс нэхэмжлэгч гэрээнээс татгалзан талуудын хооронд байгуулагдсан “Орон сууц захиалгын гэрээ” цуцлагдсан гэж үзэх үндэслэлгүй байна.

Талуудын хооронд 2024 оны 10 дугаар сарын 03-ны өдөр байгуулагдсан “Орон сууц захиалгын гэрээ”-ний 2.5-д “Захиалагч тал гүйцэтгэгчийн буруутай бус шалтгааны улмаас захиалгат ажлын гүйцэтгэлийн явцад гэрээнээс татгалзан 2.3, 2.4-т зааснаар гэрээг цуцалсан тохиолдолд гэрээний 2.1-д заасны дагуу гэрээний үнийн дүнгийн 10 хувийн торгуулийг Гүйцэтгэгч талд гэрээ цуцалснаас учирсан хохиролд тооцож суутгуулна” гэж заасан.

Гэрээнд ийнхүү зааснаас үзэхэд нэгдүгээрт захиалагч тал буюу нэхэмжлэгч Т.******* гэрээнээс татгалзсан тохиолдолд, хоёрдугаарт захиалгат ажлын гүйцэтгэлийн явцад буюу тухайн орон сууц баригдаж дуусаагүй байх үед захиалагч тал гэрээнээс татгалзан гэрээний 2.3, 2.4-т зааснаар гэрээг цуцалсан тохиолдолд гэсэн 2 урьдчилсан нөхцөл бүрдсэн тохиолдолд гэрээний үнийн дүнгийн 10 хувийн торгуулийг гүйцэтгэгч талд гэрээ цуцалснаас учирсан хохиролд тооцож суутгуулахаар харилцан тохиролцсон байна. Гэвч,

1. Талуудын хооронд байгуулагдсан “Орон сууц захиалгын гэрээ”-нээс захиалагч тал буюу нэхэмжлэгч Т.******* татгалзсанаар гэрээ цуцлагдаагүй,

2. Захиалгат ажлын гүйцэтгэлийн явцад нэхэмжлэгч Т.******* гэрээнээс татгалзаагүй зэрэг гэрээний 2.5-д заасан урьдчилсан 2 нөхцөл хангагдаагүй,

3. Мөн гүйцэтгэгч тал буюу хариуцагч “******* ******* ” ХХК нь тухайн орон сууцыг барьж дуусган ашиглалтад оруулж, улсын комисс хүлээж авснаас хойш “...гэрээгээр хүлээсэн үлдэгдэл төлбөрөө төлөх үүргээ нэхэмжлэгч Т.******* биелүүлээгүй…” үндэслэлээр гэрээнээс татгалзсанаар гэрээ цуцлагдсан байх тул хариуцагч нь эдгээр үндэслэлээр нэхэмжлэгчийн төлсөн 55,400,000 төгрөгөөс гэрээний 2.5-д зааснаар гэрээний үнийн дүнгийн 10 хувийн торгуулийг гэрээ цуцалснаас учирсан хохирол гэж тооцон суутгаж авах хууль зүйн үндэслэлгүй байна.

Өөрөөр хэлбэл, нэхэмжлэгч Т.*******н нэхэмжлэлийн шаардлага 55,400,000 төгрөгөөс 18,480,000 төгрөгийг төлөхгүй гэх хариуцагч талын татгалзал нь үндэслэлгүй байна.  

Иргэний хуулийн 205 дугаар зүйлийн 205.1-д “Хууль буюу гэрээнд заасны дагуу аль нэг тал нь гэрээнээс татгалзсан бол талууд гэрээний гүйцэтгэлийг биет байдлаар нь, түүнчлэн гэрээ биелсэнээс олсон ашгийг харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй” гэж хуульчилсан.

Хэдийгээр нэхэмжлэгч Т.******* нь гэрээнээс татгалзах эрхтэй, энэ эрхээ хэрэгжүүлэн гэрээнээс татгалзсан байх боловч уг татгалзал нь хууль буюу гэрээнд заасны дагуу байх ёстой талаар Иргэний хуулийн 205 дугаар зүйлийн 205.1-д тодорхой хуульчилсан байна.

Гүйцэтгэгч буюу хариуцагч “******* ******* ” ХХК нь гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зөрчөөгүй байх бөгөөд нэхэмжлэгч Т.*******н гэрээнээс татгалзсан явдалд хариуцагч тал буруугүй, нэхэмжлэгч нь “ипотекийн зээл авах боломжгүй нөхцөл байдал үүссэн” шалтгаанаар гэрээнээс татгалзсан байх тул талууд гэрээний гүйцэтгэлийг биет байдлаар нь буцаан өгөх үүрэгтэй.

Иймд нэхэмжлэгч Т.******* нь хариуцагч “******* ******* ” ХХК-аас гэрээний үнэд төлсөн 55,400,000 төгрөгөө буцаан шаардах эрхтэй, хариуцагч нь үүнийг буцааж өгөх үүрэгтэй гэж үзнэ.

Хариуцагчаас 28,000,000 төгрөгийг гаргуулах нэмэгдүүлсэн шаардлагын тухайд:

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь уг шаардлагын үндэслэлээ Иргэний хуулийн 205 дугаар зүйлийн 205.1 болон мөн хуулийн 219 дүгээр зүйлийн 219.1-д “Үүрэг гүйцэтгэгч хүлээсэн үүргээ зөрчсөн тохиолдолд үүрэг гүйцэтгүүлэгч учирсан хохирлоо арилгуулахаар шаардах эрхтэй” гэж, 222 дугаар зүйлийн 222.7-д “Үүрэг гүйцэтгэгч хугацаа хэтрүүлснээс учирсан хохирлыг арилгуулахаар үүрэг гүйцэтгүүлэгч шаардах эрхтэй” гэж, 227 дугаар зүйлийн 227.1-д “Гэрээний нэг тал үүргээ зөрчсөн бол нөгөө тал нь гэрээнээс татгалзсантай холбогдон учирсан хохирлыг арилгуулахаар шаардах эрхтэй” гэж тус тус зааснаар гэрээнээс татгалзсантай холбогдон учирсан хохирлыг арилгуулахаар шаардах эрхтэй гэж тайлбарладаг.

Иргэний хуулийн 219 дүгээр зүйлийн 219.1, 222 дугаар зүйлийн 222.7, 227 дугаар зүйлийн 227.1-д тус тус зааснаас үзвэл үүрэг гүйцэтгэгч буюу хариуцагч “******* ******* ” ХХК нь гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зөрчсөн, хугацаа хэтрүүлсэн байхыг шаардаж байх бөгөөд энэ тохиолдолд үүрэг гүйцэтгүүлэгч буюу нэхэмжлэгч Т.******* нь учирсан хохирлоо арилгуулахаар хариуцагчаас шаардах эрхтэй байхаас гадна нэхэмжлэгч нь гэрээ цуцалснаас өөрт нь хохирол учирсан болохоо баримтаар нотлох учиртай.

Гэвч хэрэгт авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн баримтуудаар хариуцагч “******* ******* ” ХХК-ийг гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зөрчсөн, хугацаа хэтрүүлсэн гэж үзэх үндэслэл тогтоогдохгүй байхаас гадна хариуцагч тал гэрээнээс татгалзсанаас нэхэмжлэгч Т.*******д хохирол учирсан гэх үндэслэл мөн тогтоогдохгүй байна.

Нөгөөтэйгүүр хариуцагч “******* ******* ” ХХК нь хууль болон гэрээнд зааснаар буюу нэхэмжлэгч Т.******* нь гэрээнд зааснаар үлдэгдэл төлбөрөө төлөх үүргээ биелүүлээгүй үндэслэлээр түүнтэй байгуулсан “Орон сууц захиалгын гэрээ”-нээс татгалзан улмаар гэрээг цуцалсан байх тул нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас хохирол шаардах эрхгүй байна.

Мөн хариуцагч нь нэхэмжлэгчтэй байгуулсан гэрээг цуцалсны дараа тухайн орон сууцыг бусдад худалдаж 28,000,000 төгрөгийн ашиг олсон байгааг нэхэмжлэгч Т.*******д учирсан хохирол гэж үзэх үндэслэлгүй.

Иймд Иргэний хуулийн 205 дугаар зүйлийн 205.1, 219 дүгээр зүйлийн 219.1-д заасан үндэслэл тогтоогдохгүй байх тул хариуцагч “******* ******* ” ХХК-аас хохиролд 28,000,000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгох хууль зүйн үндэслэлгүй байна.

Шүүх дээрх бүгд үндэслэлүүдээр хариуцагч “******* ******* ” ХХК-аас 55,400,000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгч Т.*******д олгож, нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх 28,000,000 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж дүгнэлээ.

Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухайд:

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 58 дугаар зүйлийн 58.4-т зааснаар тус шүүхийн шүүгчийн 2025 оны 08 дугаар сарын 26-ны өдрийн 312/ШЗ2025/05973 дугаар болон 2025 оны 10 дугаар сарын 30-ны өдрийн 312/ШЗ2025/08304 дугаар захирамжуудаар нэхэмжлэгч Т.*******г нэхэмжлэлийн шаардлагад ногдох улсын тэмдэгтийн хураамжийн зөрүү 394,950 төгрөг болон нэхэмжлэлийн нэмэгдүүлсэн шаардлагад ногдох улсын тэмдэгтийн хураамж 297,950 төгрөгийг тус тус нийт 692,900 төгрөгийг төлөх хугацааг тус иргэний хэргийг хянан шийдвэрлэх хүртэл хугацаагаар хойшлуулж шийдвэрлэсэн болохыг дурдаж, хуульд зааснаар нэхэмжлэгч Т.ёулсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 40,000 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчээс 28,000,000 төгрөгт ногдох улсын тэмдэгтийн хураамж 297,950 төгрөг гаргуулж улсын орлогод оруулж, мөн хариуцагч “******* ******* ” ХХК-аас 55,400,000 төгрөгт ногдох улсын тэмдэгтийн хураамжид 434,950 төгрөгийг гаргуулан үүнээс 40,000 төгрөгийг нэхэмжлэгч Т.*******д олгож, үлдэх 394,950 төгрөгийг улсын орлогод оруулахаар тус тус шийдвэрлэв. 

           Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гаргасан хүсэлтийг үндэслэн хариуцагч “******* ******* ” ХХК /РД: *******, утас: *******/-ийн Богд банкин дахь 8200000508 тоот харилцах дансны зарлагын хөдөлгөөнийг нэхэмжлэлийн үнийн дүн /55,400,000 төгрөг/-гийн хэмжээнд зогсоож, шүүхээс гарах шийдвэрийн биелэлтийг баталгаажуулах арга хэмжээ авсан тус шүүхийн шүүгчийн 2025 оны 09 дүгээр сарын 12-ны өдрийн 312/ШЗ2025/06465 дугаартай захирамж нь энэхүү шийдвэр хүчин төгөлдөр болох хүртэл хугацаанд хэвээр байхыг дурдах нь зүйтэй.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.1, 115.2.2, 116, 118 дугаар зүйлүүдэд тус тус заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.1, 205 дугаар зүйлийн 205.1, 219 дүгээр зүйлийн 219.1-д тус тус заасныг баримтлан хариуцагч “******* ******* ” ХХК-аас 55,400,000 /тавин таван сая дөрвөн зуун мянга/ төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгч Т.*******д олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх 28,000,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосугай.

2. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 58 дугаар зүйлийн 58.4-т зааснаар тус шүүхийн шүүгчийн 2025 оны 08 дугаар сарын 26-ны өдрийн 312/ШЗ2025/05973 дугаар болон 2025 оны 10 дугаар сарын 30-ны өдрийн 312/ШЗ2025/08304 дугаар захирамжуудаар нэхэмжлэгч Т.*******н улсын тэмдэгтийн хураамжид нийт 692,900 төгрөгийг төлөх хугацааг тус иргэний хэргийг хянан шийдвэрлэх хүртэл хугацаагаар хойшлуулж шийдвэрлэсэн болохыг дурдсугай.

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 60 дугаар зүйлийн 60.1, 56 дугаар зүйлийн 56.2, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1-д тус тус зааснаар нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 40,000 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгч Т.*******гаас улсын тэмдэгтийн хураамжид 297,950 /хоёр зуун ерэн долоон мянга есөн зуун тавь/ төгрөгийг гаргуулж улсын орлогод оруулж, хариуцагч “******* ******* ” ХХК-аас улсын тэмдэгтийн хураамжид 434,950 төгрөгийг гаргуулан үүнээс 40,000 /дөчин мянга/ төгрөгийг нэхэмжлэгч Т.*******д олгож, үлдэх 394,950 /гурван зуун ерэн дөрвөн мянга есөн зуун тавь/ төгрөгийг улсын орлогод оруулсугай.

4. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 70 дугаар зүйлийн 70.2-т зааснаар хариуцагч “******* ******* ” ХХК /РД: *******, утас: *******/-ийн Богд банкин дахь 8200000508 тоот харилцах дансны зарлагын хөдөлгөөнийг нэхэмжлэлийн үнийн дүн /55,400,000 төгрөг/-гийн хэмжээнд зогсоож, шүүхээс гарах шийдвэрийн биелэлтийг баталгаажуулах арга хэмжээ авсан тус шүүхийн шүүгчийн 2025 оны 09 дүгээр сарын 12-ны өдрийн 312/ШЗ2025/06465 дугаартай захирамж нь энэхүү шийдвэр хүчин төгөлдөр болох хүртэл хугацаанд хэвээр байхыг дурдсугай.

5. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 119.4, 119.7, 120 дугаар зүйлийн 120.2-т тус тус зааснаар шийдвэр нь танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох бөгөөд талууд мөн хуулийн 119.3-т заасан 14 хоногийн хугацаа өнгөрмөгц 14 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гардан авах үүрэгтэй, зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч энэхүү шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардаж авснаас хойш 14 хоногийн дотор аймгийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй, талууд хуульд заасан хугацааны дотор шийдвэрийг гардан аваагүй нь гомдол гаргах хугацааг хуульд заасан журмын дагуу тоолоход саад болохгүйг тус тус мэдэгдсүгэй.

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ                             Г.ЖАРГАЛТУЯА