2025          12            11                                                                         2025/ДШМ/1403

 

 

Б.Н-, Б.У-, Т.С-, Б.О-,

Б.Э-, Ц.А-, Я.Г-, Ч.Э-, Б.У-

А.С-, М.С-, Н.А-,

С.Н- нарт холбогдох

эрүүгийн хэргийн тухай

 

Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн шүүгч Н.Баярмаа даргалж, шүүгч Л.Одончимэг, шүүгч П.Гандолгор нарын бүрэлдэхүүнтэй тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанд,

прокурор Б.Очгэрэл, С.Ууганбаяр,

хохирогч “....” банкны итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С.Г-,

хохирогч “.... ББСБ” ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Э-,

хохирогч “....” ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Ц.М-,

хохирогч “....” банкны итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Х.Т-,

хохирогч “.... ББСБ" ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Л.Ш-,

хохирогч “.... ББСБ” ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Ц-, түүний өмгөөлөгч Б.Н-,

иргэний нэхэмжлэгч “....” ХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Ш.А-,

шүүгдэгч Б.Н-, түүний өмгөөлөгч З.Хүрэлсүх,

шүүгдэгч Б.У-, түүний өмгөөлөгч С.Дэлгэрмаа, Э.Ш-, Г.Энхболд,

шүүгдэгч Т.С-, түүний өмгөөлөгч М.Хандармаа,

шүүгдэгч Б.О-, түүний өмгөөлөгч А.Энхбаатар, Б.Ганпүрэв,

шүүгдэгч Б.Э-, цагаатгагдсан этгээд Я.Г-, тэдгээрийн өмгөөлөгч Я.Батханд,

цагаатгагдсан этгээд Ч.Э-, Б.У-, тэдгээрийн өмгөөлөгч Б.Мөнхгэрэл,

шүүгдэгч Н.А-, түүний өмгөөлөгч А.Буянжаргал,

шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Т.Мөнхтуяа нарыг оролцуулан,

Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн 2025 оны 06 дугаар сарын 30-ний өдрийн 2025/ШЦТ/1687 дугаар шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч шүүгдэгч Б.У-, Б.О-, Б.Н-, Т.С-, шүүгдэгч Б.О-ын өмгөөлөгч А.Энхбаатар, Б.Ганпүрэв, шүүгдэгч Б.Н-ы өмгөөлөгч З.Хүрэлсүх, хохирогч “.... ББСБ” ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Э-, шүүгдэгч Т.С-ын өмгөөлөгч М.Хандармаа, шүүгдэгч Б.У-ийн өмгөөлөгч Э.Ш-, С.Дэлгэрмаа, хохирогч “....” банкны итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С.Г- нарын гаргасан гомдлуудыг үндэслэн Б.Н-, Б.У-, Т.С-, Б.О-, Б.Э-, Ц.А-, Я.Г-, Ч.Э-, Б.У-, А.С-, М.С-, Н.А-, С.Н- нарт холбогдох 201701000083 дугаартай эрүүгийн хэргийг 2025 оны 09 дүгээр сарын 24-ний өдөр хүлээн авч, шүүгч П.Гандолгорын илтгэснээр хянан хэлэлцэв.   

1. Т- овгийн Б-ын Н-, ........ /РД: Б-/

2. Б- овгийн Б-гийн У-, ........, /РД: Б-/,

урьд: - Хан-Уул дүүргийн шүүхийн 2009 оны 9 дүгээр сарын 08-ны өдрийн шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 166 дугаар зүйлийн 166.2 дахь хэсэгт зааснаар 500,000 Т-ийн эд хөрөнгө хурааж, 5 жил 6 сарын хугацаагаар хорих ялаар шийтгүүлсэн,

- Сонгинохайрхан дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2019 оны 11 дүгээр сарын 01-ний өдрийн 1149 дугаартай шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т зааснаар 7 жил 05 сарын хорих ялаар шийтгүүлсэн,

3. Б- овгийн Т-ийн С-, ........ /РД: Т-/,

урьд: - Баянзүрх дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2018 оны 5 дугаар сарын 31-ний өдрийн 786 дугаартай шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар хорих ял оногдуулахгүйгээр 1 жилийн хугацаагаар тэнсэж, согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис хэрэглэхийг хориглох хязгаарлалт тогтоох албадлагын арга хэмжээ авсан,

- Баянзүрх дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2019 оны 10 дугаар сарын 02-ны өдрийн 1536 дугаартай шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 2 жилийн хугацаагаар хорих ялаар шийтгүүлж, өмнөх шийтгэх тогтоолоор оногдуулсан 1 жилийн хорих ялыг нэмж нэгтгэн, нийт 3 жилийн хугацаагаар ялаар шийтгүүлж байсан,

4. Б- овгийн Б-ын О-, ......, /РД: Б-/,

5. О- овгийн Б-гийн Э-, ........, /РД: Б-/,

6. Ж- овгийн Ч-ын Э-, ......., ял шийтгэлгүй, /РД: Ч-/,

7. Т- овгийн Ц-ийн А-, ........., ял шийтгэлгүй, /РД: Ц-/,

8. Б- овгийн Я-гийн Г-, ........, ....., ял шийтгэлгүй, /РД: Я-/,

9. У- овгийн А-ийн С-, ......., ял шийтгэлгүй, /РД: А-/,

10. Б- овгийн Б-ын У-, ........, ял шийтгэлгүй, /РД: Б-/,

11. Г- тайж овгийн Н-ийн А-, ......., ял шийтгэлгүй, /РД: Н-/,

12. Б- овгийн С-н Н-, .........., ял шийтгэлгүй, /РД: С-/,

13. У- овгийн М-ын С-, ..........., ял шийтгэлгүй /РД: М-/,

Шүүгдэгч Б.Н- нь ганцаараа:

- Чингэлтэй дүүргийн 6 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “М-” ББСБ-ын салбараас залилах гэмт хэрэг үйлдэгдэж байгааг ойлгож мэдээгүй Н.ИдэрБ-, Т.А- нарыг ашиглаж, Баянгол дүүргийн 2 дугаар хороо А- дүгээр байрны 2 тоот орон сууцны Ү-А- дугаартай Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, Үл хөдпөх хөрөнгийн бүртгэлийн лавлагаа, Гэрлэлтийн бүртгэлийн лавлагаа зэрэг хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2016 оны 5 дугаар сарын 20-ны өдөр Н.ИдэрБ-, Т.А- нарын нэр дээр зээлийн гэрээ байгуулах замаар 30,000,000 Т-ийг шилжүүлэн авч залилсан,

-Баянзүрх дүүргийн 16 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “М-” ББСБ-ын салбараас залилах гэмт хэрэг үйлдэгдэж байгааг ойлгож мэдээгүй Б.Идэр-А-, Г.С- нарыг ашиглаж, Хан-Уул дүүргийн 11 дүгээр хороо Зайсан гудамж С- дүгээр байрны 83 тоот орон сууны Ү-С- дугаартай Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, автомат машины лавлагаа, оршин суугаа хаягийн тодорхойлолт, үл хөдлөх хөрөнгийн бүртгэлийн лавлагаа, дансны хуулга зэрэг бусад хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2016 оны 10 дугаар сарын 28-ны өдөр Б.Идэр-А-, Г.С- нарын нэр дээр зээлийн гэрээ байгуулан 35,000,000 Т-ийг шилжүүлэн авч залилсан,

-Чингэлтэй дүүргийн 3 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “С-” ББСБ-с залилах гэмт хэрэг үйлдэгдэж байгааг ойлгож мэдээгүй Г.С-, Б.М- нарыг ашиглаж, Баянгол дүүргийн 2 дугаар хороо А- дүгээр байрны 2 тоот орон сууцны Ү-М- дугаартай үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, үл хөдлөх хөрөнгийн бүртгэлийн лавлагаа, гэрлэлтийн бүртгэлийн лавлагаа зэрэг хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2016 оны 09 дүгээр сарын 09-ний өдөр Г.С-, Б.М- нарын нэр дээр зээлийн гэрээ байгуулах замаар 55,000,000 Т-ийг шилжүүлэн авч, их хэмжээний хохирол учруулан залилсан,

- Баянгол дүүргийн 13 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “М-” ББСБ-аас залилах гэмт хэрэг үйлдэгдэж байгааг ойлгож мэдээгүй С.Г-, Н.М- нарыг ашиглаж, Хан-Уул дүүргийн 11 дүгээр хороо Зайсан гудамж С- байрны 83 тоот орон сууцны Ү-С- дугаартай Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ болон бусад хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2016 оны 07 дугаар сарын 08-ны өдөр С.Г-, Н.М- нарын нэр дээр зээлийн гэрээ байгуулан 30,000,000 Т-ийг шилжүүлэн авч залилсан,

- Баянгол дүүргийн 13 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “М-” ББСБ-аас залилах гэмт хэрэг үйлдэгдэж байгааг ойлгож мэдээгүй Б.А-ыг ашиглаж, Баянгол дүүргийн 4 дүгээр хороо Алтайн орд цогцолбор Нарны зам гудамж А- дүгээр байрны 11 давхрын 51 тоот орон сууцны Ү-А- дугаартай Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, Гэрлэлтийн бүртгэлийн лавлагаа зэрэг бусад хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2016 оны 6 дугаар сарын 23-ны өдөр Б.Н-, Б.А- нарын нэр дээр зээлийн гэрээ байгуулан 30,000,000 Т-ийг шилжүүлэн авч залилсан,

- Сонгинохайрхан дүүргийн 15 дугаар хороо 19 дүгээр байрны 1 давхарт байрлах нотариатын газарт залилах гэмт хэрэг үйлдэгдэж байгааг ойлгож мэдээгүй Я.СүхБ-, Б.Ж- нарыг ашиглаж, Баянгол дүүргийн 2 дугаар хороо Ж- байрны 5 тоот орон сууцны өмчлөгч Б.Б- байхад түүний төрсөн эгч болох Б.Ж-ыг байрны өмчлөгч Б.Б- мэтээр бодит байдлыг нуух замаар Б.О-г төөрөгдөлд оруулж, зээл чөлөөлүүлэх замаар Я.СүхБ-, Б.Ж- нарын авсан зээлийн барьцаанд байсан уг байрыг барьцаалан 2015 оны 02 дугаар сарын 25-ны өдөр Я.СүхБ-, Б.Ж- нарын нэр дээр барьцааны болон зээлийн гэрээ байгуулах замаар 39,000,000 Т-ийг шилжүүлэн авч залилсан,

- Хан-Уул дүүргийн 3 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах .... банкны салбараас залилах гэмт хэрэг үйлдэгдэж байгааг ойлгож мэдээгүй И.А-ыг ашиглаж, Баянгол дүүрэг, 4 дүгээр хороо Нарны зам гудамж А- дүгээр байрны 51 тоот орон сууцны Ү-А- дугаартай Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ болон бусад хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2016 оны 05 дугаар сарын 20-ны өдөр Б.Н-, И.А- нарын нэр дээр зээлийн гэрээ байгуулах замаар 123,000,000 Т-ийг шилжүүлэн авч, их хэмжээний хохирол учруулан залилсан,

- Хан-Уул дүүргийн 3 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах .... банкны салбараас залилах гэмт хэрэг үйлдэгдэж байгааг ойлгож мэдээгүй Н.А-, Б.Ж- нарыг ашиглаж, Хан-Уул дүүрэг, 15 дугаар хороо Нархан хотхоны Ж- тоот орон орон сууцны Ү-Ж- дугаартай Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, гэрлэлтийн бүртгэлийн лавлагаа зэрэг хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2015 оны 12 дугаар сарын 08-ны өдөр Н.А-, Б.Ж- нарын нэр дээр зээлийн гэрээ байгуулах замаар 101,500,000 Т-ийг шилжүүлэн авч, их хэмжээний хохирол учруулан залилсан,

- Баянгол дүүргийн 2 дугаар хороо 27 дугаар байранд “С.Г-ийн эзэмшлийн А- УБХ улсын дугаартай тоёото приус 30 маркийн автомашиныг худалдан авч байгаа юм, мөнгө дутаад байна, уг автомашиныг нэр дээр чинь шилжүүлж өгье, 6,000,000 Т- зээлээч, 1 сарын хугацаанд зээлээ төлөөд өөрийн нэр дээр шилжүүлж авна хэмээн Д.Х-аас 2016 оны 6 дугаар сарын 27-ны өдөр 6,000,000 Т-ийг авсан боловч хуурамчаар үйлдсэн баримт бичиг ашиглан Д.Х-ын эзэмшлийн уг автомашиныг бусдад шилжүүлэн бодит байдпыг нуух замаар Д.Х-ыг төөрөгдөлд оруулж залилсан,

- Баянгол дүүргийн 2 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулдаг “Х-” ББСБ-аас цалингийн тодорхойлолт, нийгмийн даатгалын дэвтэр зэрэг хуурамч баримт бичиг ашиглан, хуурч 2014 оны 12 дугаар сарын 30-ны өдрөөс 2015 оны 8 дугаар сарын 08-ны өдөр хүртэл хугацаанд С.Э-, Б.О-, Б.Б-, Г.Ж-, Д.М-, Г.У-, Б.Э-, Ж.Д-, Б.Т-, Д.Д-, Г.О-, Б.Ө- нарын 12 хүний нэр дээр зээлийн гэрээ байгуулах замаар нийт 43,800,000 Т-ийг залилсан,

- Чингэлтэй дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт банканд ажилладаг зээл гаргаж өгнө, гарсан зээлээс хувь авна гэж хуурч, мөн зээлэх нэрээр Н.С-г төөрөгдөлд оруулан 2015 оны 5 дугаар сарын 11-ний өдрөөс 2016 оны 11 дүгээр сарын 11-ний өдрийн хооронд нийт 106,900,000 Т-ийг залилан авч их хэмжээний хохирол учруулсан,

- “С- Корпораци” ХХК-д борлуулалтын 4 дүгээр хэлтсийн харилцагч хариуцсан менежерээр ажиллаж байхдаа СүхБ- дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах С-ын үндсэн салбарт 2020 оны 12 дугаар сарын 30-ны өдөр “С- корпораци” ХХК-ий мэдээллийн санд иргэн У.А-, Г.О-, А.А- нарын нэр дээр зээлийн мэдээллийн санг зохиомлоор үүсгэж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, “iphone 12 Рго mах” загварын гар утас 2 ширхэг, “Samsung S20 Ultra” загварын гар утас 1 ширхэг зэргийг залилан авч, хохирогчид нийт 12,877,000 Т-ийн хохирол учруулсан,

- “С- Корпораци” ХХК-д борлуулалтын 4 дүгээр хэлтсийн харилцагч хариуцсан менежерээр ажиллаж байхдаа СүхБ- дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах С-ын үндсэн салбарт 2021 оны 02 дугаар сарын 26-ны өдөр “С- корпораци” ХХК-ий мэдээллийн санд иргэн Э.Ж-гийн нэр дээр зээлийн мэдээллийн санг зохиомлоор үүсгэж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, “iphone 12 Рго mах” загварын гар утсыг залилан авч, хохирогчид 5,159,000 Т-ийн хохирол учруулсан,

- “С- Корпораци” ХХК-д борлуулалтын 4 дүгээр хэлтсийн харилцагч хариуцсан менежерээр ажиллаж байхдаа СүхБ- дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах С-ын үндсэн салбараас 2021 оны 05 дугаар сарын 25-ны өдөр УлаанБ- төмөр замын барилга засвар, ашиглалт, үйлчилгээний ангийн “2021 оны 06 дугаар сарын 11-ний өдрийн 88/158 дугаартай албан бичгийг ашиглаж, “iphone 12 Рго mах” загварын 256 гегабайт багтаамжтай гар утсыг хуурч, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, У.А-аар дамжуулан авч залилан 5,159,000 Т-ийн хохирол учруулсан,

- “С- Корпораци” ХХК-д борлуулалтын 4 дүгээр хэлтсийн харилцагч хариуцсан менежерээр ажиллаж байхдаа Баянгол дүүргийн 3 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах Өргөө кинотеатрын дэргэд байрлах С-ын салбараас 2021 оны 06 дугаар сарын 11-ний өдөр УлаанБ- төмөр замын барилга засвар, ашиглалт, үйлчилгээний ангийн “2021 оны 06 дугаар сарын 11-ний өдрийн 88/128 дугаартай албан бичгийг ашиглаж, “iphone 12 Рго mах” загварын 256 гегабайт багтаамжтай гар утсыг хуурч, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, Т.Г-ээр дамжуулан авч залилан 5,159,000 Т-ийн, нийт 10,318,000 Т-ийн хохирол учруулан залилсан,

- “С- Корпораци” ХХК-д борлуулалтын 4 дүгээр хэлтсийн харилцагч хариуцсан менежерээр ажиллаж байхдаа СүхБ- дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах С-ын үндсэн салбарт 2020 оны 08 дугаар сарын 17-ны өдөр “С- корпораци” ХХК-ийн мэдээллийн санд иргэн Г.А-ын нэр дээр зээлийн мэдээллийн санг зохиомлоор үүсгэж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдпыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, "Samsung S20 Рlus blaск” загварын гар утсыг залилан авч, 3,199,000 Т-ийн хохирол,

- “С- Корпораци” ХХК-д борлуулалтын 4 дүгээр хэлтсийн харилцагч хариуцсан менежерээр ажиллаж байхдаа СүхБ- дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах С-ын үндсэн салбарт 2020 оны 08 дугаар сарын 13-ны өдөр “С- корпораци” ХХК-ийн мэдээллийн санд иргэн Н.А-гийн нэр дээр зээлийн мэдээллийн санг зохиомлоор үүсгэж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, “Samsung S20 Рlus blaск” загварын гар утсыг залилан авч, 3,999,000 Т-ийн хохирол,

- “С- Корпораци” ХХК-д борлуулалтын 4 дүгээр хэлтсийн харилцагч хариуцсан менежерээр ажиллаж байхдаа СүхБ- дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах С-ын үндсэн салбарт 2020 оны 08 дугаар сарын 13-ны өдөр “С- корпораци” ХХК-ийн мэдээллийн санд иргэн Б.Н-гийн нэр дээр зээлийн мэдээллийн санг зохиомлоор үүсгэж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, “Samsung S20 Рlus blaск” загварын гар утсыг залилан авч, 3,999,000 Т-ийн хохирол,

- “С- Корпораци” ХХК-д борлуулалтын 4 дүгээр хэлтсийн харилцагч хариуцсан менежерээр ажиллаж байхдаа СүхБ- дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах С-ын үндсэн салбарт 2020 оны 08 дугаар сарын 13-ны өдөр “С- корпораци” ХХК-ийн мэдээллийн санд иргэн Б.Я-ын нэр дээр зээлийн мэдээллийн санг зохиомлоор үусгэж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдпыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, “Samsung Z flip” загварын гар утсыг залилан авч, 4,399,000 Т-ийн хохирол,

- “С- Корпораци” ХХК-д борлуулалтын 4 дүгээр хэлтсийн харилцагч хариуцсан менежерээр ажиллаж байхдаа СүхБ- дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт уйл ажиллагаа явуулах С-ын ундсэн салбарт 2020 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдөр "С- корпораци ХХК-ийн мэдээллийн санд иргэн Г.Г-гийн нэр дээр зээлийн мэдээллийн санг зохиомлоор үүсгэж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, “iphone 11 Pго mах” 64 гб загварын гар утсыг залилан авч, 4,059,000 Т-ийн хохирол,

- “С- Корпораци” ХХК-д борлуулалтын 4 дүгээр хэлтсийн харилцагч хариуцсан менежерээр ажиллаж байхдаа СүхБ- дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах С-ын ундсэн салбарт 2021 оны 01 дүгээр сарын 27-ны өдөр “С- корпораци” ХХК-ийн мэдээллийн санд иргэн С.Э-ийн нэр дээр зээлийн мэдээллийн санг зохиомлоор үүсгэж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, “iphone 12” 64 gb загварын гар утсыг залилан авч, 4,439,000 Т-ийн хохирол,

- “С- Корпораци” ХХК-д борлуулалтын 4 дүгээр хэлтсийн харилцагч хариуцсан менежерээр ажиллаж байхдаа СүхБ- дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах С-ын үндсэн салбарт 2021 оны 01 дүгээр сарын 27-ны өдөр “С- корпораци” ХХК-ийн мэдээллийн санд иргэн Л.О-ийн нэр дээр зээлийн мэдээллийн санг зохиомлоор үүсгэж, зохиомол байдпыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, “Samsung S20 Ultra” загварын гар утсыг залилан авч, 3,999,000 Т-ийн хохирол,

- “С- Корпораци” ХХК-д борлуулалтын 4 дүгээр хэлтсийн харилцагч хариуцсан менежерээр ажиллаж байхдаа СүхБ- дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах С-ын үндсэн салбарт 2021 оны 02 дугаар сарын 26-ны өдөр “С- корпораци” ХХК-ийн мэдээллийн санд иргэн Э.А-ын нэр дээр зээлийн мэдээллийн санг зохиомлоор үүсгэж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, “Samsung А51” загварын гар утсыг залилан авч, 949,000 Т-ийн хохирол,

- “С- Корпораци” ХХК-д борлуулалтын 4 дүгээр хэлтсийн харилцагч хариуцсан менежерээр ажиллаж байхдаа СүхБ- дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах С-ын үндсэн салбарт 2021 оны 02 дугаар сарын 26-ны өдөр “С- корпораци" ХХК-ийн мэдээллийн санд “лжА-” регистрийн дугаар дээр зээлийн мэдээллийн санг зохиомлоор үүсгэж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдпыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, “iphone 12 mini” 64 gb загварын гар утсыг залилан авч, 4,439,000 Т-ийн хохирол,

- “С- Корпораци” ХХК-д борлуулалтын 4 дүгээр хэлтсийн харилцагч хариуцсан менежерээр ажиллаж байхдаа СүхБ- дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах С-ын үндсэн салбарт 2021 оны 02 дугаар сарын 26-ны өдөр “С- корпораци" ХХК-ий мэдээллийн санд “А-” регистрийн дугаар дээр зээлийн мэдээллийн санг зохиомлоор үүсгэж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, “iphone 12” 64 gb загварын гар утсыг залилан авч, 4,439,000 Т-ийн хохирол,

- “С- Корпораци” ХХК-д борлуулалтын 4 дүгээр хэлтсийн харилцагч хариуцсан менежерээр ажиллаж байхдаа СүхБ- дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах С-ын үндсэн салбарт 2021 оны 02 дугаар сарын 26-ны өдөр "С- корпораци” ХХК-ий мэдээллийн санд иргэн Н.А-ийн нэр дээр зээлийн мэдээллийн санг зохиомлоор үусгэж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдпыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, “iphone 12” 64 gb загварын гар утсыг залилан авч, 4,439,000 Т-ийн хохирол учруулсан,

- “С- Корпораци” ХХК-д борлуулалтын 4 дүгээр хэлтсийн харилцагч хариуцсан менежерээр ажиллаж байхдаа СүхБ- дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах Шангрила төвийн 3 давхарт байрлах С-ын үндсэн салбараас 2021 оны 06 дугаар сарын 11-ний өдөр УлаанБ- төмөр замын барилга засвар, ашиглалт, үйлчилгээний ангийн “2021 оны 06 дугаар сарын 11-ний өдрийн 88/129 дугаартай албан бичгийг ашиглаж, “iphone 12 Pго mах” загварын 256 гегабайт багтаамжтай гар утсыг хуурч, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, Ө.-ээр дамжуулан авч залилан 5,159,000 Т-ийн хохирол учруулсан,

- СүхБ- дүүргийн 1 дүгээр хороо, Юнескогийн гудамжны МПМ цогцолборт үйл ажиллагаа явуулдаг “С- Корпораци” ХХК-д борлуулалтын 4 дүгээр хэлтсийн харилцагч хариуцсан менежерээр ажиллаж байхдаа 2021 оны 03 дугаар сарын 22-ны өдөр 12 ширхэг “Айфон 12 про макс” загварын гар утас, 2021 оны 03 дугаар сарын 31-ний өдөр 13 ширхэг “Айфон 12 про макс” загварын гар утас, 1 ширхэг “Самсунг А-10” загварын гар утас зэргийг “А-” ХХК-д борлуулж буй мэтээр “С- корпораци” ХХК-г хуурч, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 118,844,000 Т-ийн хохирол учруулж залилсан,

Шүүгдэгч Б.У- ганцаараа:

- Иргэн Б.А-гийн өмчлөлийн Баянзүрх дүүргийн 1 дүгээр хороо, 12 дугаар хороолол, Их тойруу 30 дугаар байрны 184 тоот орон сууцыг өөрийн өмчлөлийнх гэж хохирогч Ч.Б-г хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон Баянзүрх дүүргийн 2 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт 2017 оны 8 дугаар сарын 13-ны өдөр зээлийн гэрээ байгуулах замаар 9,000,000 Т-ийг “....” банкин дахь Б- тоот дансаар, Баянзүрх дүүргийн 2 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт 2019 оны 6 дугаар сарын 05-ны өдөр 4,000,000 Т-ийг бэлнээр тус тус шилжүүлэн авч залилсан,

- Солонгос улс руу явах виз гаргаж өгнө гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож иргэн Т.АриунБ-ын Архангай аймгийн Эрдэнэбулган сумаас 2019 оны 10 дугаар сарын 26, 27-ны өдрүүдэд нийт 3,500,000 Т-ийг төрсөн дүү Б.Э-гийн эзэмшлийн .... банкны Э- дугаартай дансаар шилжүүлэн авч залилсан, Мөн Солонгос улс руу явах виз гаргаж өгнө гэж зохиомол байдпыг зориудаар бий болгож иргэн Ц.М-ээс Архангай аймгийн Эрдэнэбулган сумаас 2019 оны 10 дугаар сарын 31-ний өдөр 7,000,000 Т-ийг төрсөн дүү Б.Э-гийн эзэмшлийн .... банкны Э- дугаартай дансаар шилжүүлэн авч залилсан,

Шүүгдэгч Б.Н-, Б.О-, Т.С-, Б.У-, Н.А-, М.С-, А.С-, Ц.А-, Б.Э-, Я.Г-, Ч.Э-, Б.У-, С.Н- нарын бүлэглэн үйлдсэн гэмт хэргийн тухайд:

- Шүүгдэгч Б.Н-, Б.О-, Т.С- Б.У- нар бүлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн Баянзүрх дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “.... капитал” ББСБ-аас залилах гэмт хэрэг үйлдэгдэж байгааг ойлгож мэдээгүй Д.Н-ийг ашиглаж, СүхБ- дүүргийн 6 дугаар хороо, Бага тойруу Н- байрны 71 тоот орон сууцны Ү-Н- дугаартай, Баянзүрх дүүргийн 26 дугар хороо Хүннүгийн Н- дугаар байрны 57 тоот орон сууны Ү-Н- дугаартай Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, цалингийн тодорхойлолт зэрэг хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдпыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2018 оны 8 дугаар сарын 14-ний өдөр Д.Н-, Б.О- нарын нэр дээр зээлийн гэрээ байгуулах замаар 170,000,000 Т-ийг шилжүүлэн авч, их хэмжээний хохирол учруулан залилсан,

- Шүүгдэгч Б.Н-, Б.Э-, Б.У-, Ц.А- нар бүлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн, Баянзүрх дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах .... капитал” ББСБ Баянзүрх салбараас Чингэлтэй дүүргийн 6 дугаар хороо, Н- хотхон 1/6 байр, 27 тоот орон сууцны Ү-Н- дугаартай Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ зэрэг хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2018 оны 10 дугаар сарын 18-ны өдөр Ц.А-ын нэр дээр зээлийн болон барьцааны гэрээ байгуулан 30,000,000 Т-ийг шилжүүлэн авч залилсан,

- Шүүгдэгч Б.Н-, Б.Э-, Б.У-, Я.Г- нар бүлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн Баянзүрх дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “.... капитал” ББСБ Баянзүрх салбараас Баянзүрх дүүргийн 1 дүгээр хороо, Н- 24/6 гудамж 102 байр 401 тоот орон сууцны Ү-Н- дугаартай Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ зэрэг хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2018 оны 11 дүгээр сарын 02-ны өдөр Я.Г-ийн нэр дээр зээлийн болон барьцааны гэрээ байгуулан 30,000,000 Т-ийг шилжүүлэн авч залилсан,

- Шүүгдэгч Б.Н-, Б.Э-, Т.С- нар бүлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн Хан-Уул дүүргийн 2 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах .... банкны салбараас залилах гэмт хэрэг үйлдэгдэж байгааг ойлгож мэдээгүй Д.Н-ийг ашиглаж, Баянгол дүүргийн 3 дугаар хороо, 2 дугаар хороолол, Н- гудамж, 84/2 байрны 01 тоот үйлчилгээний Ү-Н- дугаартай Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, цалингийн тодорхойлолт, нийгмийн даатгалын дэвтэр зэрэг хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, 2018 оны 02 дугаар сарын 08-ны өдөр Д.Н-, Б.Э- нарын нэр дээр авто машины лизингийн зээлийн гэрээ байгуулах замаар 148,000,000 Т-ийг .... банкнаас Н- группийн Н- тоот данс руу шилжүүлж, улмаар жийп гранд черокий маркийн тээврийн хэрэгслийг Д.Н-ийн нэр дээр гаргуулан авч, их хэмжээний хохирол учруулан залилсан,

- Шүүгдэгч Б.Н-, Н.А-, Т.С- М.С- нар бүлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн 2018 оны 1 дүгээр сарын 31-ний өдөр Баянзүрх дүүргийн 25 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах Нарны зам .... банкны салбараас хуурамчаар үйлдсэн гэрлэлтийн бүртгэлийн лавлагаа, үл хөдлөх хөрөнгийн лавлагаа, нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлтийн талаарх тодорхойлолт зэрэг баримт бичгийг ашиглан “Н-” ХХК-тай байгуулсан Автомашин худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу өөрийн худалдан авсан тоёото Ланд круйзер 200 маркийн автомашиныг барьцаалах нэрийдлээр төөрөгдөлд оруулан .... банкнаас 149,000,000 Т-ийг тус тус шилжүүлэн залилан авч, бусдад их хэмжээний хохирол учруулсан.

- Шүүгдэгч Б.Н-, Т.С-, Н.А-, С.Н-, Б.О- нар бүлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн Баянзүрх дүүргийн 25 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах Нарны зам .... банкны салбараас хуурамчаар үйлдсэн гэрлэлийн бүртгэлийн лавлагаа, үл хөдпөх хөрөнгийн лавлагаа, нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлтийн талаарх тодорхойлолт зэрэг баримт бичгийг ашиглан “Н-” ХХК-тай байгуулсан Автомашин худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу Т.С-ын худалдан авсан тоёото Ланд круйзер 200 маркийн автомашиныг барьцаалах нэрийдлээр төөрөгдөлд оруулан 2018 оны 01 дүгээр сарын 12-ны өдөр Т.С- болон Б.О- нарын нэр дээр зээлийн болон барьцааны гэрээ байгуулах замаар 136,800,000 Т-ийг шилжүүлэн авч залилан их хэмжээний хохирол учруулсан,

- Шүүгдэгч Б.Н-, Б.Э-, Б.У- нар бүлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн Сонгинохайрхан дүүргийн 4 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт “Н-” ХХК-иас Баянзүрх дүүргийн 1 дүгээр хороо 102 дугаар байрны Н- тоот орон сууцны Ү-Н- дугаартай Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, Үл хөдлөх хөрөнгийн бүртгэлийн лавлагаа зэрэг хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдпыг зориудаар бий болгон, “Н- ХХК-ийн захирал хэмээн бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2018 оны 11 дүгээр сарын Об-ны өдөр Б.Э-ын нэр дээр газрын тосны бүтээгдэхүүн зээлээр худалдах, худалдан авах болон барьцааны гэрээ байгуулах замаар 218,510 литрийн дизель түлшийг шилжүүлэн авч, 473,916,000 Т-ийн их хэмжээний хохирол учруулан залилсан,

- Шүүгдэгч Б.Н-, Ч.Э-, Б.Э-, Б.У-, Б.О- нар бүлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн Хан-Уул дүүргийн 3 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “....” ББСБ-аас Чингэлтэй дүүргийн 6 дугаар хороо Их тойруу гудамжны 6/1 барилгын Н- тоот 319.43 мкв талбай бүхий үйлчилгээний зориулалттай Ү-Н- дугаартай Үл хөдпөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, үл хөдлөх хөрөнгийн бүртгэлийн лавлагаа зэрэг хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдпыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2018 оны 12 дугаар сарын 17-ны өдөр Ч.Э-ын нэр дээр зээлийн гэрээ байгуулах замаар 60,000,000 Т-ийг шилжүүлэн авч, их хэмжээний хохирол учруулан залилсан,

- Шүүгдэгч Б.Н-, Б.О-, А.С-, Т.С-, Б.У- нар бүрлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн СүхБ- дүүргийн нутаг дэвсгэрт байрлах Н- ХХК-иас Баянзүрх дүүргийн 1 дүгээр хороо Н- гудамж 103 дугаар байрны 1001 тоот орон сууцны Ү-Н- дугаартай Үл хөдпөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ зэрэг хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2018 оны 5 дугаар сарын 03-ны өдөр А.С-гийн нэр дээр шатахуун дараа төлбөрт нөхцөлөөр худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулан 311,100,000 Т-ийн шатахуун шилжүүлэн авсан, улмаар шатахууны төлбөрийг бүрэн төлсөн боловч урьдын харилцааны явцад бий болсон итгэлийг урвуулан ашиглаж дахин 2018 оны 6 дугаар сарын 18, 19-ний өдрүүдэд нийт 424,783,000 Т-ийн шатахуун шилжүүлэн авч залилан их хэмжээний хохирол учруулсан,

- Шүүгдэгч Б.Н-, Б.О-, А.С-, Б.У-, Т.С- нар бүлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн 2018 оны 8 дугаар сарын 08-ны өдөр СүхБ- дүүргийн 3 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт “Н-ээс хямдхан шатахуун авч өгнө” гэж хуурч, урьдын харилцааны явцад бий болсон итгэлийг урвуулан ашиглаж, “Н-” ХХК-д шатахууны үнэ болох 424,783,000 Т-ийг Ц.М-аар төлүүлсэн боловч шатахууныг өгөөгүй залилан, их хэмжээний хохирол учруулсан,

- Шүүгдэгч Б.Н-, Т.С-, Б.Э-, Б.У- нар бүлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн СүхБ- дүүргийн 6 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “М-” ХХК-иас Хан-Уул дүүргийн 11 дүгээр хороо, М- таун хотхон 105 дугаар байр 19 тоот орон сууцны Ү-М- дугаартай Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, үл хөдлөх хөрөнгийн бүртгэлийн лавлагаа зэрэг бусад хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2018 оны 7 дугаар сарын 06-ны өдөр Т.С-ын нэр дээр газрын тосны бүтээгдэхүүн зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, барьцааны гэрээ байгуулах замаар 200,000 литр дизель түлшийг залилан авч, 244,200,000 Т-ийн их хэмжээний хохирол учруулсан,

- Шүүгдэгч Б.Н-, Б.Э-, Б.У-, Т.С- нар бүлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн СүхБ- дүүргийн 6 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “М-” ХХК-иас Чингэлтэй дүүргийн 5 дугаар хороо, М- гудамжны 45 дугаар байр 9 тоот орон сууцны Ү-М- дугаартай Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, үл хөдпөх хөрөнгийн бүртгэлийн лавлагаа зэрэг бусад хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2018 оны 9 дүгээр сарын 25-ны өдөр Б.Э-ын нэр дээр газрын тосны бүтээгдэхүүн зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, барьцааны гэрээ байгуулах замаар 50,000 литр дизель түлшийг залилан авч, 191,986,000 Т-ийн их хэмжээний хохирол учруулсан,

- Шүүгдэгч Б.Н-, Ц.А-, Б.Н-, Б.У- нар бүлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн СүхБ- дүүргийн 6 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “М-” ХХК-иас Чингэлтэй дүүргийн 6 дугаар хороо, М- Н- хотхон 4/6 байрны 27 тоот орон сууцны Ү-Н- дугаартай Үл хөдпөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, үл хөдпөх хөрөнгийн бүртгэлийн лавлагаа зэрэг бусад хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2018 оны 10 дугаар сарын 08-ны өдөр Ц.А-ын нэр дээр газрын тосны бүтээгдэхүүн зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, барьцааны гэрээ байгуулах замаар 39,720 литр дизель түлшийг залилан авч, 82,617,600 Т-ийн их хэмжээний хохирол учруулсан,

- Шүүгдэгч Б.Н-, Я.Г-, Б.У- нар бүлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн СүхБ- дүүргийн 6 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах "М-” ХХК-иас Баянзүрх дүүргийн 1 дүгээр хороо, Н- 246 гудамж 102 дугаар байрны Н- тоот орон сууцны Ү-Н- дугаартай дугаартай Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, үл хөдлөх хөрөнгийн бүртгэлийн лавлагаа зэрэг бусад хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2018 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдөр Я.Г-ийн нэр дээр газрын тосны бүтээгдэхүүн зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, барьцааны гэрээ байгуулах замаар 150,000 литр дизель түлшийг залилан авч, 333,207,400 Т-ийн их хэмжээний хохирол учруулсан,

- Шүүгдэгч Б.Н-, Ч.Э-, Б.У- нар бүлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн СүхБ- дүүргийн 6 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “М-” ХХК-иас Чингэлтэй дүүргийн 6 дугаар хороо, М- гудамжны 68/1 дугаар барилгын Н- тоот орон сууцны Ү-Н- дугаартай дугаартай Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, үл хөдлөх хөрөнгийн бүртгэлийн лавлагаа зэрэг бусад хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2019 оны 01 дүгээр сарын 24-ний өдөр Ч.Э-ын нэр дээр газрын тосны бүтээгдэхүүн зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, барьцааны гэрээ байгуулах замаар 200,000 литр дизель түлшийг залилан авч, 357,105,000 Т-ийн их хэмжээний хохирол учруулсан,

- Шүүгдэгч Б.Н-, Б.У-, Б.У- нар бүлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн СүхБ- дүүргийн 6 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “М-” ХХК-иас Б.У-ыг “Нобле дриллинг” ХХК-ний гүйцэтгэх захирал гэж хуурч, Баянзүрх дүүргийн 25 дугаар хороо 13 дугаар хороолол 83 дугаар байр 55 тоот орон сууцны Ү-М- дугаартай, мөн Баянзүрх дүүргийн 6 дугаар хороо 13 дугаар хороолол 71/2 дугаар байр 2 давхрын үйлчилгээний Ү-М- дугаартай Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, зэрэг хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2019 оны 02 дугаар сарын 26-ны өдөр Б.У-ын нэр дээр газрын тосны бүтээгдэхүүн зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, барьцааны гэрээ байгуулах замаар 103,598 литр дизель түлшийг залилан авч, 249,300,000 Т-ийн их хэмжээний хохирол учруулсан,

- Шүүгдэгч Б.Н-, Т.С-, Б.О-, Б.У- нар бүлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, цалингийн тодорхойлолт, гэрлэлтийн бүртгэлийн лавлагаа, Нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлтийн талаарх тодорхойлолт, тээврийн хэрэгслийн лавлагаа, дансны хуулга зэрэг хуурамч баримт бичиг ашиглан, Чингэлтэй дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах .... лизинг ХХК-иас хуурч, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, “М-” ХХК-иас 231.000.000 Т-өөр худалдан авсан ....лизинг ХХК-ний өмчлөлийн Тоёота ланд круйзер маркийн суудлын автомашиныг 2018 оны 4 дүгээр сарын 10-ны өдөр С.ГанБ-ын нэр дээр санхүүгийн түрээсийн гэрээг байгуулах замаар залилан авч, 231.000.000 Т-ийн их хэмжээний хохирол учруулсан,

- Шүүгдэгч Б.Н-, Т.С-, Б.У-, Б.О- нар бүлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн Баянзүрх дүүргийн 26 дугаар хороо Баянмонгол хороолол 412 дугаар байр 26 тоот орон сууцны үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, иргэний үнэмлэхийн лавлагаа зэрэг баримт бичгийг хуурамчаар үйлдэн зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон уг орон сууцыг өөрийн өмчлөлийнх гэж Э.Т-ийг төөрөгдөлд оруулан, 2018 оны 9 дүгээр сарын 15-ны өдөр Баянгол дүүргийн 4 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах Нотариатын газарт Орон сууц хөлслөх гэрээ байгуулах замаар 20,000,000 Т-ийг залилсан,

- Шүүгдэгч Б.Н-, М.С-, Т.С-, Б.О-, Н.А-, Б.У- нар бүлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн Сонгинохайрхан дүүргийн 20 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “Т-” ХХК-иас М.С-г “Финанз Планз” ХХК-ний захирал гэж хуурч, Баянзүрх дүүргийн 1 дүгээр хороо Н- 21/Б гудамжны 101 дүгээр байрны 1001 тоот хаягт байрлах 264.4 м.кв талбайтай, Ү-Т- дугаартай үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээ зэрэг бусад хуурамч баримт бичгийг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2019 оны 03 дугаар сарын 28-ны өдөр Зээлээр шатахуун худалдах, худалдан авах гэрээ, барьцааны гэрээ зэргийг байгуулах замаар 50,220 литр дизель түлшийг залилан авч, 103,955,400 Т-ийн их хэмжээний хохирол учруулсан,

- Шүүгдэгч Б.Н-, М.С- Б.О-, Н.А-, Т.С- нар бүлэглэн гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн СүхБ- дүүргийн 6 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “М-" ХХК-иас М.С-г “Финанз Планз” ХХК-ний захирал гэж хуурч, Хан-Уул дүүрэг, 15 дугаар хороо, Нархан хотхоны 51/2 байрны 17 тоотод байх 93,52 м.кв талбайтай 3 өрөө орон сууцны Ү-Т- дугаартай үл хөдпөх хөрөнгийн гэрчилгээ зэрэг бусад хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2019 оны 03 дугаар сарын 04-ны өдөр “Газрын тосны бүтээгдэхүүн зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, барьцааны гэрээ зэргийг байгуулах замаар 197,128,000 Т-ийн үнэ бүхий дизель түлшийг залилан авч их хэмжээний хохирол учруулсан залилсан гэмт хэрэгт тус тус холбогджээ.

Нийслэлийн прокурорын газраас: Шүүгдэгч Н.А-, Б.О-, Т.С-, Б.У-, Б.Н- нарын үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1 дэх заалтад зааснаар,

шүүгдэгч М.С-гийн үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1 дэх заалтад зааснаар,

шүүгдэгч С.Н-, Б.У- нарын үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар,

шүүгдэгч Я.Г-, Ц.А-, А.С- нарын үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар,

шүүгдэгч Ч.Э-ын үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар,

шүүгдэгч Б.Э-ын үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1 дэх заалтад зааснаар тус тус зүйлчлэн яллах дүгнэлт үйлдэж, хэргийг шүүхэд шилжүүлжээ.

Баянзүрх, СүхБ-, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүх: 1. Нийслэлийн прокурорын газраас шүүгдэгч Ж- овгийн Ч-ын Э-, Т- овгийн Ц-ийн Аптантуул, Б- овгийн Я-гийн Г-, Б- овгийн Б-ын У-, Б- овгийн С-н Н- нарыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг заасныг тус тус журамлан, мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т зааснаар зүйлчилж ирүүлсэн хэргийг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.19 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-т заасан “гэмт хэргийн шинжгүй” үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгож, шүүгдэгч нарыг цагаатгаж,

2. Нийслэлийн прокурорын газраас шүүгдэгч Т- овгийн Б-ын Н-, Б- овгийн Б-гийн У-, Б- овгийн Т-ийн С-, Б- овгийн Б-ын О-, У- овгийн А-ийн С- нарт Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан, мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалт, мөн зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хэргээс:

- Шүүгдэгч Б.Н-, Б.У-, Т.С-, Б.О-, А.С- нар нь бүлэглэн “2018 оны 08 дугаар сарын 08-ны өдөр СүхБ- дүүргийн 3 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт “Н-ээс хямдхан шатахуун авч өгнө” гэж хуурч, урьдын харилцааны явцад бий болсон итгэлийг урвуулан ашиглаж, “Н-” ХХК-д шатахууны үнэ болох 424,783,000 Т-ийг Ц.М-аар төлүүлсэн боловч шатахууныг өгөлгүй залилан, их хэмжээний хохирол учруулсан” гэх үйлдлийг,

- Шүүгдэгч Б.Н-, Б.У-, Б.О- нарын Т.С-той бүлэглэн “2018 оны 09 дүгээр сарын 15-ны өдөр Баянзүрх дүүргийн 26 дугаар хороо, Б- хорооллын 412 дугаар байр 26 тоот орон сууцны үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, иргэний үнэмлэхийн лавлагаа зэрэг хуурамч баримт бичиг ашиглан, хохирогч Э.Т-ийг хуурч, төөрөгдөлд оруулан 20,000,000 Т-ийг шилжүүлэн авч залилсан” гэх үйлдлийг,

- Шүүгдэгч Б.У-ийн “Б.Н-, Б.О-, Т.С- нартай гэмт хэрэгт хамтран оролцож, бүлэглэн Баянзүрх дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “.... капитал” ББСБ-аас залилах гэмт хэрэг үйлдэгдэж байгааг ойлгож мэдээгүй Д.Н-ийг ашиглаж, СүхБ- дүүргийн 6 дугаар хороо, М- Н- байрны 71 тоот орон сууцны Ү-Н- дугаартай, Баянзүрх дүүргийн 26 дугар хороо Хүннүгийн Н- дугаар байрны 57 тоот орон сууны Ү-Н- дугаартай Үл хөдпөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, цалингийн тодорхойлолт зэрэг хуурамч баримт бичиг ашиглан, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдпыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, 2018 оны 8 дугаар сарын 14-ний өдөр Д.Н-, Б.О- нарын нэр дээр зээлийн гэрээ байгуулах замаар 170,000,000 Т-ийг шилжүүлэн авч, их хэмжээний хохирол учруулан залилсан” гэх үйлдпийг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.19 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-т заасан “гэмт хэргийн шинжгүй” үндэслэлээр тус тус хэрэгсэхгүй болгож,

3. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.14 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар Нийслэлийн прокурорын газраас шүүгдэгч Б.О-, Б.Э-, Н.А-, М.С- нарыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хэргийн зүйлчлэлийг, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т зааснаар хөнгөрүүлэн өөрчилж,

4. Шүүгдэгч Т- овгийн Б-ын Н-ыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус заасныг журамлан, мөн хуулийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1-т заасан “Бусдыг хуурч, хуурамч баримт бичиг ашиглаж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч, залилах гэмт хэргийг байнга үйлдэж амьдралын эх үүсвэр болгосон" гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд,

- Шүүгдэгч Б- овгийн Б-гийн У-ийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус заасныг журамлан, мөн хуулийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1-т заасан “Бусдыг хуурч, хуурамч баримт бичиг ашиглаж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох, бодит байдпыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч, залилах гэмт хэргийг байнга үйлдэж амьдралын эх үүсвэр болгосон” гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд,

- Шүүгдэгч Б- овгийн Т-ийн С-ыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус заасныг журамлан, мөн хуулийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1-т заасан “Бусдыг хуурч, хуурамч баримт бичиг ашиглаж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох, бодит байдпыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч, залилах гэмт хэргийг байнга үйлдэж амьдралын эх үүсвэр болгосон” гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд,

- Шүүгдэгч Б- овгийн Б-ын О-ыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан, мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т заасан “Бусдыг хуурч, хуурамч баримт бичиг ашиглаж, зохиомол байдпыг зориудаар бий болгох, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч их хэмжээний хохирол учруулсан гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд,

- Шүүгдэгч О- овгийн Б-гийн Э-ыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан, мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т заасан “Бусдыг хуурч, хуурамч баримт бичиг ашиглаж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч их хэмжээний хохирол учруулсан” гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд,

- Шүүгдэгч У- овгийн А-ийн С-г Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан, мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т заасан “Бусдыг хуурч, хуурамч баримт бичиг ашиглаж, зохиомол байдпыг зориудаар бий болгох, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч их хэмжээний хохирол учруулсан” гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд,

- Шүүгдэгч Г- тайж овгийн Н-ийн А-г Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан, мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т заасан “Бусдыг хуурч, хуурамч баримт бичиг ашиглаж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох, бодит байдпыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч их хэмжээний хохирол учруулсан” гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд,

- Шүүгдэгч У- овогт М-ын С-г Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан, мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т заасан “Бусдыг хуурч, хуурамч баримт бичиг ашиглаж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох, бодит байдпыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч их хэмжээний хохирол учруулсан” гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцож,

5. Шүүгдэгч Т- овгийн Б-ын Н-ыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус заасныг журамлан, мөн хуулийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1-т зааснаар 10 жил 6 сарын хугацаагаар хорих ялаар,

- Шүүгдэгч Б- овгийн Б-гийн У-ийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус заасныг журамлан, мөн хуулийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1-т зааснаар 9 жилийн хугацаагаар хорих ялаар,

- Шүүгдэгч Б- овгийн Т-ийн С-ыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус заасныг журамлан, мөн хуулийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1-т зааснаар 7 жилийн хугацаагаар хорих ялаар,

- Шүүгдэгч Б- овгийн Б-ын О-ыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан, мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т зааснаар 4 жил 6 сарын хугацаагаар хорих ялаар,

- Шүүгдэгч О- овгийн Б-гийн Э-ыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан, мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т зааснаар 15,000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 15,000,000 Т-өөр торгох ялаар,

- Шүүгдэгч У- овгийн А-ийн С-г Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан, мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т заанаар 10,000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 10,000,000 Т-өөр торгох ялаар,

- Шүүгдэгч Г- тайж овгийн Н-ийн А-г Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан, мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т зааснаар 2 жилийн хугацаагаар хорих ялаар,

- Шүүгдэгч У- овогт М-ын С-г Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан, мөн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т зааснаар 10,000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 10,000,000 Т-өөр торгох ялаар тус тус шийтгэж,

6. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.9 дүгээр зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Б.У-ийн Сонгинохайрхан дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2019 оны 11 дүгээр сарын 01-ний өдрийн 1149 дугаартай шийтгэх тогтоолоор оногдуулсан 7 жил 5 сарын хугацаагаар хорих ялаас эдпээгүй үлдсэн 6 сар 22 хоногийн хорих ял дээр, энэ шийтгэх тогтоолоор оногдуулсан 9 жилийн хугацаагаар хорих ялыг нэмж нэгтгэн, түүний нийт эдпэх хорих ялын хэмжээг 9 жил 6 сар 22 хоногийн хугацаагаар тогтоож,

7. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.10 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Б.Н-ы цагдан хоригдсон 186 хоногийг, шүүгдэгч Б.У-ийн цагдан хоригдсон 524 хоногийг, шүүгдэгч Т.С-ын цагдан хоригдсон 546 хоногийг, шүүгдэгч Б.О-ын цагдан хоригдсон 34 хоногийг тэдгээрийн эдпэх ялд оруулан тооцож, мөн хуулийн ерөнхий ангийн 6.8 дугаар зүйлийн 2 дахь эсгийн 2.1-т зааснаар шүүгдэгч Б.Э-ын цагдан хоригдсон 6 хоногийн нэг хоногийг торгох ялын 15 нэгжтэй тэнцэх хэмжээгээр тооцож эдлэх ялаас ....ч, түүний нийт эдлэх торгох ялын хэмжээг 14,910 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 14,910,000 Т-өөр тогтоож,

8. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дугаар зүйлийн 3, 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Б.Н-, Б.У-, Т.С-, Б.О-, Н.А- нарт оногдуулсан хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр тогтоож,

9. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 3, 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Б.Э-, А.С-, М.С- нарт оногдуулсан торгох ялыг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болсноос хойш 1 жил 6 сарын хугацаанд хэсэгчлэн төлүүлэхээр тогтоож, шүүгдэгч нар нь шүүхээс оногдуулсан торгох ялыг тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын 15 нэгжийг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг анхааруулж,

10. Шүүгдэгч Н.А-д урьд авсан хувийн баталгаа гаргах болон Монгол Улсын хилээр гарахыг хязгаарлах хязгаарлалт тогтоох таслан сэргийлэх арга хэмжээг өөрчилж, цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээ авч,

11. Энэхэрэгт шүүгдэгч Б.У-, Б.Э-, Ч.Э-, Ц.А-, Я.Г-, А.С-, Б.У-, Н.А-, С.Н-, М.С- нар нь цагдан хоригдсон хоноггүй, шүүгдэгч Б.Н- 186 хоног, шүүгдэгч Б.У- 524 хоног, Т.С- 546 хоног, шүүгдэгч Б.О- 34 хоног, шүүгдэгч Б.Э- 6 хоног цагдан хоригдсон болохыг дурдаж, шүүгдэгч А.С-, М.С- нар нь бусдад төлөх төлбөргуй, хэрэгт эд мөрийн баримтаар тооцсон болон битүүмжилсэн, хураан авсан эд хөрөнгөгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардал нэхэмжпээгүй, иргэний бичиг баримт шүүхэд шилжиж ирээгүй болохыг тус тус дурдаж,

12. Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1 дэх хэсэг, 510 дугаар зүйлийн 510.1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Б.Н-аас нийт 1,808,038,232 Т-ийг, шүүгдэгч Б.У-ээс нийт 931,268,647 Т-ийг, шүүгдэгч Т.С-оос нийт 415,732,898 Т-ийг, шүүгдэгч Б.О-аас нийт 206,559,613 Т-ийг, шүүгдэгч Б.Э-аас нийт 15,245,500 Т-ийг, шүүгдэгч Н.А-гаас нийт 81,247,965 Т-ийг тус тус гаргуулж, нэр бүхий хохирогч нарт олгуулж, хохирогч “....” банк болон “...." ББСБ нь шүүгдэгч нарт олгосон зээлийн хүү, алдангийг холбогдох баримтаа бүрдүүлэн Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх журмаар нэхэмжлэх эрхийг нээлттэй үлдээж,

13. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 21.5 дугаар зүйлийн 6 дахь хэсэгт зааснаар хэрэгт хавсаргасан СиДи - 7 ширхгийг хэргийн хадгалах хугацаа дуусах хүртэл хүртэл хугацаагаар хэрэгт хадгалж,

14. 2020 оны 2 дугаар сарын 27-ны өдрийн 78 дугаартай “.... УБТ улсын дугаартай Тоёото Ланд круйзер 200 маркийн тээврийн хэрэгслийн шилжилт хөдөлгөөнийг хязгаарласан" прокурорын зөвшөөрөл,

- 2018 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдрийн 3317 дугаартай “Б.М-ийн эзэмшлийн .... УБХ улсын дугаартай Тоёота приус 30 маркийн тээврийн хэрэгсэл болон М.Э-ын эзэмшлийн .... банкны Э- тоот дансны хөрөнгийн шилжилт хөдөлгөөнийг хязгаарласан прокурорын зөвшөөрлийг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц тус тус хүчингүй болгож,

15. Шийтгэх тогтоол нь уншиж сонсгосноор хүчинтэй болох ба шүүгдэгч, хохирогч, тэдгээрийн хууль ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгч, улсын яллагч, дээд шатны прокурор анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг гардан авснаас хойш, эсхүл Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 11.9 дүгээр зүйлд заасны дагуу хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах, эсэргүүцэл бичих эрхтэйг дурдаж,

16. Шийтгэх тогтоолд оролцогч давж заалдах гомдол гаргасан, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичсэн тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч Б.Н-, Б.У-, Т.С-, Б.О-, Н.А- нарт авсан цагдан хорихтаслан сэргийлэх арга хэмжээ, шүүгдэгч Б.Э-, А.С-, М.С-, Ч.Э-, Ц.А-, Я.Г-, Б.У-, С.Н- нарт урьд авсан хувийн баталгаа гаргах болон Монгол Улсын хилээр гарахыг хязгаарлах хязгаарлалт тогтоох таслан сэргийлэх арга хэмжээг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол тус тус хэвээр үргэлжлүүлж,

17. Шийтгэх тогтоол хуулийн төгөлдөр болмогц шүүгдэгч Ч.Э-, Ц.А-, Я.Г-, Б.У-, С.Н- нарт урьд авсан хувийн баталгаа гаргах болон Монгол Улсын хилээр гарахыг хязгаарлах хязгаарлалт тогтоох таслан сэргийлэх арга хэмжээг тус тус хүчингүй болгож шийдвэрлэжээ. 

Шүүгдэгч Б.У- давж заалдах гомдол болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “Би өчигдөр хэргийн материалтай танилцсан. Энэ хэрэгт би 18 үйлдэлд буруутгагдахдаа нэг ч өмгөөлөгчтэй байцаалт өгч байгаагүй. 2020 онд өмгөөлөгчгүй байж байгаад 2021 оны 08 дугаар сард өмгөөлөгч С.Дэлгэрмаа, Э.Ш-, Г.ЭнхБ- нартай гэрээ байгуулсан. Урд өдөр нь прокурор Гэрэлмаа зүйл анги хүндэрсэн, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1 дэх заалтад зааснаар яллагдагчаар татсан тогтоол гээд 41 дүгээр хавтаст хэргийн 180-183 дугаар хуудсанд авагдсан Нийслэлийн прокурорын газрын тогтоолыг танилцуулсан. Зүйл анги хүндэрсэн учраас та зайлшгүй өмгөөлөгчтэй байцаалт өгнө мөрдөгчийн гээд маргааш өдөр нь буюу 07 дугаар сарын 26-ны өдөр яллагдагчаар татсан тогтоол гараад 07 дугаар 27-ны өдөр мөрдөгч Отгонням ирээд байцаалт авахдаа “өмгөөлөгчтэй байцаалт өгнө, хууль нь тийм гэхээр нь би тийм” гэж хэлсэн. Түүнээс хойш би энэ хэрэгт нэг ч удаа байцаалт өгөөгүй. Тэгээд миний холбогдсон 18 үйлдэл нэг нэмэгдэж, нэг ....агдаж, би 407 дугаар нээлттэй, хаалттай хорих ангиас 4 удаа дуудлагаар ирж очсон. Би нийт 30 сарын хугацаанд Цагдан хорих 461 дүгээр хаалттай ангид цагдан хоригдсон. Энэ хугацаанд надаас 2 удаа 407 дугаар нээлттэй, хаалттай хорих ангид байцаалт аваад бусдаар нэг ч удаа байцаалт аваагүй. 21 дүгээр хавтаст хэрэгт авагдсан 18 хуудас гомдлыг гаргаж, мөрдөгчийг дуудаж мэдүүлэг өгсөн байдаг. Би ингэж ярихаас өөр аргагүй байна. Дандаа бичгээр харьцаж мөрдөгч, прокурортой уулзах боломжгүй байсаар байгаад цаасаар дамжуулан хэргийг шийдвэрлүүлнэ гэж хүнд байдаг гэдгийг би мэдэрлээ. 56 хавтаст хэргийн 32-38 дугаар хавтаст хэрэгт авагдсан Э-тай холбоотой Баянгол дүүргийн прокурорын газар шалгагдаж байсан хэргийг 2023 оны 03 дугаар сарын 17-ны өдөр хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон тогтоолыг танилцуулсан. Гэтэл 2024 оны 03 дугаар сарын 28-ны өдөр Баянгол дүүргийн прокурорын газрын хяналтын прокурор Эрдэнэзаяа надад яллах дүгнэлт танилцуулсан буюу танд холбогдох 2023 оны 03 дугаар сарын 17-ны өдрийн хэрэгсэхгүй болгосон хэргийг Улсын ерөнхий прокурорын газраас сэргэсэн байна гэсэн бөгөөд энэ талаар гомдолдоо дэлгэрэнгүй бичсэн байгаа. Би 9 жил 6 сарын хугацаагаар хорих ялаар шийтгүүлсэн. Дотор нь байсан хэргийг тусгаарлаад прокурор нь 20 хувийн цалингийн нэмэгдэл авсан байхад надад 2 жилийн хугацаагаар хорих ял нэмэгдсэн. Тиймээс энэ хэргийг нэгтгэж шийдвэрлүүлэх хүсэлтэй байна. Хоёрдугаарт, би зүйл ангийн хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа талаар гомдолдоо дурдаагүй. Цаасаар дамжуулж мэдүүлэг өгч явсаар байгаад миний хувийн байдал, ар гэрийн байдал, юу хийж байсан талаар шалгасан баримт хавтаст хэрэгт нэг ч баримт байхгүй. Би 2014 оноос хойш цайны газар ажиллуулж, 2017, 2018 онд миний 5 дүү Турк улсад ажиллаж байх хугацаанд Турк улсаас бараа зөөж би онлайн дэлгүүр ажиллуулж байсан. 2018, 2019 онд хоригдох хүртлээ БНХАУ-ын Гуанжоу хотоос хүүхдийн хувцасны дэлгүүр ажиллуулж байгаа. Тухайн үед дүүгийн дансыг ашиглаж байсан бөгөөд дансны хуулгаар орлого, зарлага нь харагддаг. Үүнийг шалгаагүй байж хэдэн үйлдэл нэмэгдсэн гэж хэлээд шүүгдэгч нарын үгээр надад зүйл анги нэмсэн. Би өөрийн хувийн байдлын талаар шалгуулсан бол арай өөр зүйл яригдах болов уу гэж бодож байна. Хохирлын тооцооны талаар гомдолдоо хангалттай бичсэн байгаа. Давж заалдах гомдол гаргасан “.... ББСБ” ХХК, “....” банк нараас гаргасан гомдолд манайхаас Б.У- зээл аваагүй, ямар хамааралгүй Б.У-ээс хохирол гаргуулсан байна гэж дурдсан байсан. 53 дугаар хавтаст хэргийн 122-173 дугаар хуудсанд авагдсан мөрдөгч Дөлгөөний “Б.У- дээр дансны хуулганаас бүх хохирлыг шүүхэд 930.000.000 Т- буюу тэрбум орчим Т- орж ирээгүй байгаа тул бусад шүүгдэгч нарын хэлснээр хохирлын тооцоог тэнцүү хувааж тавилаа” гэсэн дүгнэлт байгаа. Прокурор 800.000.000 Т-ийн хохирлын тооцоо гаргасан боловч шүүхээс 931.000.000 Т-ийн хохирол гарсан. “.... Лизинг” ХХК-ийг залилсан үйлдлийн талаар би гомдолдоо бичээгүй. “.... Лизинг” ХХК болон “М-” ХХК оролцсоноор нэг нь ч хэлээгүй байхад “04 дүгээр сарын 16-ны өдөр 16.000.000 Т-ийг Б.У-ийн дүүгийн данс руу хийсэн” гэх ганцхан үг тавьсан. Гэтэл “.... Лизинг” ХХК, “М-” ХХК-иас 2 сарын өмнө зээл авч дуусчхаад сарын дараа Сайн ломбардад тавьж 100.000.000 гаруй Т- аваад надад 16.000.000 Т-ийг У-ийн Э- гэх данс руу 04 дүгээр сарын 16-ны өдөр хийсэн гэдэг боловч би Э- гэх дансыг тухайн оны 05 дугаар сарын 08-ны өдөр нээлгэсэн байдаг. Энэ зангилааг прокурор, шүүх нь харж өгөхийг хүсэж байна. Би 30 хуудас гомдол гаргахдаа 5 нотлох баримт хавсаргасан буюу зөрчил гаргасан прокурорт сахилгын шийтгэл оногдуулсан баримт, Баянгол дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхээс прокурорт буцсан танд холбогдох эрүүгийн 1805060870372 дугаартай хэргийн материалыг шүүхээс ирсэн даруй, СүхБ- дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхэд хянагдаж байгаа эрүүгийн 201Н-000083 дугаартай хэрэгт нэгтгэн шалгуулахаар прокурорын хяналтын харьяаллыг Нийслэлийн прокурорын газарт өөрчлөн тогтоож энэ талаар танд мэдэгдэнэ гэж Нийслэлийн прокурор газрын Ерөнхий прокурорын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч хууль цаазын шадар зөвлөх А.Э- гэсэн бичиг, Э- гэх дансыг нээв гэсэн хуулганы огнооны баримт болон яллах дүгнэлт үйлдэж гардуулсны дараа 2023 оны 06 дугаар сарын 08-ны өдөр надаас байцаалт авах гэж ирээд “өмгөөлөгч С.Дэлгэрмаа, Э.Ш- нар Хөгжлийн банкны шүүх хуралд орж байна гэхээр нь би өмгөөлөгч нартайгаа байцаалт өгнө” гэж хэлээд 2023 оны 06 дугаар сарын 10-ны өдөр би прокурор ЭнхБ-т “манай өмгөөлөгч нарын шүүх хурал олон хоног үргэлжилсэн боловч одоо би байцаалтаа өгье, наад хэргийг чинь би мэдэхгүй байна” гэсэн хүсэлт гаргасан бөгөөд уг хүсэлтийнхээ хариу зэргийг гомдолдоо хавсаргасан. Хамгийн сүүлийн 18 дахь үйлдэл буюу С-гийн үйлдэл дээр нэг ч удаа байцаалт аваагүй атлаа надад яллагдагчаар татсан тогтоол танилцуулахад нь би “байцаалт авчхаад дараа нь яллагдагчаар татдаггүй юм уу” гэж асуухад “байцаалт өгсөн” гэсэн бөгөөд би байцаалт өгснөө мэдэхгүй байгаа. Муу л бол хойд захын хар овоохой гэгчээр хоригдож байх хугацаандаа хэрэгт шалгагдана. Цагаатгагдсан 5 хүний мэдүүлэгт “тавуулаа нэгнээсээ мөнгө байна уу, мөнгө байна уу гэж асуугаад Н-аа гэж хүн байгаа, У- мөнгөтэй гэж хэлсэн” гэсэн байдаг. Мөрдөгч Отгонням цагаатгагдсан 5 хүнээс нэг өдөр байцаалт авсан байдаг. Би гомдолдоо энэ талаар дэлгэрэнгүй бичсэн байгаа. Би энэ хэрэгт 30 сар цагдан хоригдсон, эрүүл мэндийн байдал хүнд байгаа. Өчигдөр Цагдан хорих 461 дүгээр хаалттай ангийн нэгдсэн эмнэлгийн комиссоор орох хуваарьт өдөр байсан боловч шүүх дээр хэргийн материалтай танилцаж байхад болсон байна. 2021, 2022 онд намайг 18 сар, 20 сар хоригдсон гээд Баянзүрх дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхээс 407 дугаар нээлттэй, хаалттай хорих ангиас шүүх хуралдаанд оролцуул гэдэг юм. Миний эрүүл мэндэд эрсдэлтэй байдал үүсэх гээд байна гэсэн дүгнэлт гарсан. Өчигдөр манай өмгөөлөгч эрүүл мэндийн хүсэлт авсан байгаа. Надад холбогдох хэргүүдийг нэгтгэж шийдвэрлэж өгнө үү. Хэрэв анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол хүчингүй болбол би 407 дугаар нээлттэй, хаалттай хорих ангид 6 сар 22 хоногийн хорих ялын үлдэгдэлтэй байгаа тул тус хорих анги руу явуулж өгнө үү. Би агаар салхинд хөдөлгөөнтэй байхгүй бол би хүчилтөрөгчийн дутагдалтай байгаа. Намайг хоригдож хугацаанд эцэг маань бурхан болсон. Түүнээс хойш би 4 сар эмнэлэгт хэвтсэн. 407 дугаар нээлттэй, хаалттай хорих ангиас 2024 оны 4 дүгээр сард суллагдах байсан. Энэ хэрэгт цагдан хоригдсон хугацааг өмнөх ялаас ....ахгүй гээд намайг гаргаагүй. Би ялын тооцоогоо өгөөд явуулдаг, одоо 1 сар байгаа, 2 сар байгаа гэсээр байгаад намайг 10 сар хүлээлгэсэн. Одоо манай эх, 3 хүүхэдтэй маань байгаа. Манай дунд хүү энэ жил оюутан болсон, том хүү сургуулиа төгсөж чадахгүй, ажил хийж дүү нараа тэжээнэ гээд чөлөө авсан. Би 6 сар 22 хоногийн хорих ялын үлдэгдэлтэй. Энэ хэрэгт 30 сар цагдан хоригдсон. Тиймээс би хангалттай хоригдсон учраас шилжүүлээд намайг суллачих боломж байдаг юм болов уу гэж бодож үзсэн. Цагдан хорих 461 дүгээр хаалттай ангид хаашаа ч явсан 2 алхам газарт би хүчилтөрөгчийн дутагдалд ороод зүрх, даралт гээд олон өвчтэй болсон. Миний сахар өндөр гараад давтан шинжилгээ өгөөд Цагдан хорих 461 дүгээр хаалттай ангийн нэгдсэн эмнэлгийн комиссын дүгнэлт гаргуулах гэсэн боловч хоцроод дараагийн сард дахин оруулна гэсэн үүнээс өмнө 407 дугаар нээлттэй, хаалттай хорих анги руу явуулж надад эрүүл мэндээ анхаарах боломж олгож өгнө үү” гэжээ.

Шүүгдэгч Б.Н- давж заалдах гомдол болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “Миний бие анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч гомдол гаргасан. Би үйлдэл тус бүртээ тайлбар хийнэ. Учир нь, гомдолдоо Д-г дэлгэрэнгүй бичээгүй. Мөн хэргийн материалтай танилцаад мөрдөн шалгах ажиллагаа дутуу хийгдсэн талаар хэд хэдэн зүйлийг олж тэмдэглэсэн байгаа. Анхан шатны шүүхийн 1687 дугаар шийтгэх тогтоолын хавсралт хэсэгт “.... ББСБ” ХХК-ийг 30.000.000 Т-өөр хохироосон үйлдэл дээр хохирлын тооцоо дээр маргаж байгаа. Үүнд, ИдэрБ- нь надад 27.100.000 Т-ийг шилжүүлсэн баримт 1 дүгээр хавтаст хэргийн 110 дугаар хуудсанд авагдсан. 2.900.000 Т-ийг ИдэрБ- өөрийн дансанд авч үлдэж ашигласан учраас ИдэрБ-ыг иргэний хариуцагчаар оролцуулан 2.900.000 Т-ийг нэхэмжлэх хүсэлтэй байна. Мөн тус зээлийг шийдвэрлэж гаргаж өгсөн эдийн засагч Энхманлай 1 дүгээр хавтаст хэргийн 47 дугаар хуудсанд авагдсан мэдүүлэгтээ “А- миний данс руу хэлээгүй байхад 1.000.000 Т-ийг шилжүүлсэн байсан. Тэгээд би А-д 1.000.000 Т-ийг нь бэлнээр буцааж өгсөн” мэдүүлсэн. Тэгэхээр А- энэ хүнийг мэдээгүй байхад дансны дугаарыг нь яаж мэдэж шилжүүлсэн бэ гэдэг асуудал байгаа. 1.000.000 Т-ийг буцааж А-д өгсөн бол энэ мөнгө ....а байна вэ, энэ мөнгийг хохирол төлбөртөө оруулан тооцуулмаар байна. ИдэрБ- 2.900.000 Т-ийг, Энхманлай 1.000.000 Т- авсан болох нь хавтаст хэрэгт авагдсан нотлох баримтын хүрээнд нотлогдож байгаа учраас энэ мөнгийг эдгээр хүмүүсээс гаргуулах хүсэлтэй байна. Би хохироосон бүх байгууллагуудынхаа хохирол төлбөрийг төлж барагдуулах зорилго, хүсэлтэй байгаа. Тиймээс энэ мөнгөнөөс авч хэрэглэсэн хүмүүс нь үнэн зөв, шударгаар төлж барагдуулаасай гэж хүсэж байна. Учир нь, би анх хэрэгт холбогдоод бүх мэдүүлэгтээ болон шүүхийн хэлэлцүүлэгт С- гэх хүний дарамтад, тэр хүний өр зээлийг төлөхийн тулд ойр тойрныхоо бүх хүмүүсийг гуйж зээл гаргуулсан талаар мэдүүлж, энэ хүнийг шалгаж өгнө үү гэж хүсэлт гаргасан боловч энэ хүнд холбогдуулан хэрэг үүсгээгүй. Харин энэ хүнээс мэдүүлэг авсны дараагаар Чингэлтэй дүүргийн Цагдаагийн газрын нэгдүгээр хэлтсийн мөрдөгч Рэнцэн тухайн хүнийг хохирогчоор тогтоож, хэрэгт хохирогчийн байр суурьтай явж байгаа. Би энэ хүний талаар тусад нь дэлгэрэнгүй тайлбар нэмэлтээр гаргаж өгнө. Хоёрдугаарт, “.... ББСБ” ХХК-ийн 35.000.000 Т-ийн асуудал байгаа. 35.000.000 Т-ийн асуудал дээр Идэр-А-, С- нар нь хамтарч зээл авах нөхцөлтэйгөөр 11.000.000 Т-ийг нь авсан байдаг. Үүнийг шүүх хуралдааны тэмдэглэлд тусгуулмаар байна. 1 дүгээр хавтаст хэргийн 217 дугаар хуудсанд Идэр-А- 11.000.000 Т-ийг авсан талаараа мэдүүлсэн. Энэ талаар мөрдөгч Мөнхбат тодруулаад 11.000.000 Т-ийг Идэр-А-, С- нар төлөх ёстой гэж дүгнэсэн. Би хохирлын тооцоог зөвшөөрөхгүй, С-г яллагдагчаар татуулах хүсэлтэй байгаа. Мөн арванхоёроос хойших үйлдлүүдэд холбоотой этгээдүүдийг шалгаагүй. “М-” ХХК-аас 1.642.244.000 Т-ийн үнэ бүхий дизель түлшийг ачиж авсан Э- гэх хүнээс мэдүүлэг аваагүй, энэ талаар шалгах ажиллагаа явуулаагүй, тэр хүний үйлдэлд дүгнэлт хийгээгүй” гэжээ.

Шүүгдэгч Б.О- давж заалдах гомдол болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “Би 2018 оноос Т.С-той автомашины хамтран зээлдэгчээр оролцож эхэлсэн. Тухайн үед зээл хэвийн төлөгдөж байх хугацаанд би Б.Н-ыг гуйлтаар А.С- болон манай нагац ах ГанБ- нарыг зээлд оруулсан. Би энэ хоёр хүнийг оруулж өгснөөс хойш энэ хэрэгт салшгүй аймар том холбоотой болсон. Учир нь, ГанБ-, А.С- нарын зээл эрсэдсэнээс болоод би энэ хоёрын зээлийн мөнгөнөөс Б.У-, Н.А-, Б.Н- гэх мэт хүмүүсийн холбоотой өр төлбөрийг төлсөн гэдэг асуудал яригддаг. Би тэр мөнгийг буцааж авахын тулд эргээд энэ хүмүүстэй холбогдсон. Үүнээс болоод “.... ББСБ” ХХК, “М-” ХХК, “Э-” ХХК гээд би гэртээ сууж байгаад хэн нэгэн байгууллагыг очоод хохироосон байсан. Би энэ үйлдлүүд яагаад ороод ирсэн гэдгийг эд нараас асууж байсан. Би ГанБ-той холбоотой үйлдэл дээр маргадаггүй, буруугаа хүлээн зөвшөөрдөг. Учир нь, би тэр хүмүүсийг оруулж өгөөгүй байсан бол хохирогч нар хохирохгүй байсан. Энэ миний буруу, сэтгэл санааны тогтворгүй байдалд автаж бусдыг зээлд орох байдалд оруулж, өөрөө ч гэсэн залилах гэмт хэрэгт холбогдсондоо маш их харамсдаг. Энэ байдлаар хохироосон байгууллагуудаас уучлал хүсмээр байна. Дээрээс нь хохирлыг бодитоор тогтоогоод өгвөл би төлөхөө илэрхийлдэг. Би Цагдан хорих 461 дүгээр хаалттай ангид 6 сар гаруй хугацаанд цагдан хоригдож байна. Миний бие 0-6 насны 3 хүүхэдтэй, өрх толгойлсон эх бөгөөд миний эх харвалтын улмаас миний асран хамгаалалтад байдаг. Бага охин маань хагалгааны заалттай. Би гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч маш их харамсаж байна. Хэрэв анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэрэгсэхгүй болгох, хүчингүй болгосон тохиолдолд надад авсан таслан сэргийлэх арга хэмжээг өөрчилж өгнө үү. Миний хувийн байдал болон ар гэрийн байдал хэцүү байгаа тул энэ нөхцөл байдлыг харгалзан үзнэ үү” гэжээ.

Шүүгдэгч Т.С- давж заалдах гомдол болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “Би хавтаст хэргийн материалтай өмнө нь танилцаж байгаагүй байж байгаад гомдол гаргасны дараа танилцсан. 30 дугаар хавтаст хэргийн 75-81 дүгээр хуудсанд 2021 оны 03 дугаар сарын 15-ны өдөр яллах дүгнэлт танилцуулаад 03 дугаар сарын 16-ны өдөр надаас мэдүүлэг авсан гэх СүхБ- дүүргийн Цагдаагийн нэгдүгээр хэлтсийн мөрдөгч Тулга гэх хүний тэмдэглэл авагдсан. Надаас мэдүүлэг авч байгаагүй, яллах дүгнэлт танилцуулаагүй баримт хавтаст хэрэгт авагдсан байна. Энэ нь “М-” ХХК-тай холбоотой байсан. Мөн шүүхээс “.... ББСБ” ХХК-аас 170.000.000 Т- авсан гэх үйлдлийг хэрэгсэхгүй болгож, миний үйлдэл байхгүй болсон боловч шүүхийн шийтгэх тогтоолын хавсралтад оруулаад надаас 51.663.000 Т-ийг гаргуулахаар шийдвэрлэсэн байна. Хохирлын тооцоо дээр маргах зүйл их, хүлээн зөвшөөрөхгүй зүйл их байгаа. Би 10 гаруй үйлдлээс 2 үйлдэлд нь оролцсон учраас маргадаггүй. Бусад үйлдлийн тухайд Цагдан хорих 461 дүгээр хаалттай ангид цагдан хоригдож байх хугацаанд араас мэдүүлэг авсан асуудал байгаа бөгөөд мэдэхгүй зүйлээ зөвшөөрөхгүй байгаа. Тиймээс дахин мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулж миний гомдолд дурдсан данснуудыг шалгаж өгөхийг хүсэж байна” гэжээ,

шүүгдэгч Б.У-ийн өмгөөлөгч Э.Ш-, С.Дэлгэрмаа нар хамтран гаргасан давж заалдах гомдол болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “...Өмгөөлөгчдийн зүгээс анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн гэдэг үндэслэлээр давж заалдах гомдол гаргасан. Анхан шатны шүүх шүүгдэгчийн гэм бурууг хянан шийдвэрлэхдээ зөвхөн нотлох баримтад үндэслэн шийдвэрээ гаргах ёстой. Гэтэл Б.У-ийг 16 үйлдэлд буруутгаж ял шийтгэхдээ зөвхөн бусад шүүгдэгч нарын мэдүүлэгт үндэслэж ял шийтгэсэн нь үндэслэлгүй. Б.У-ийн хувьд 18 үйлдэлд буруутгагдсанаас 2 үйлдлээ хүлээн зөвшөөрсөн байдаг. Хэрэгт авагдсан баримтуудтай нэг бүрчлэн танилцахад Б.У-ийг буруутгасан 16 үйлдэлд хамтран оролцсон гэдгийг нотолсон баримт нь шүүгдэгч нарын мэдүүлгээс өөр ямар ч баримт байхгүй гэдгийг тодотгож хэлэх нь зөв байх. Бидний зүгээс яагаад бусад шүүгдэгч нарын мэдүүлгийг Б.У-ийг гэм буруутайд тооцоход эргэлзээтэй, нотлох чадварын хувьд харьцангуй сул баримт гэж үзэж байгаа гэхээр Б.У- нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад ганцаараа цагдан хоригдож байсан. Өөрөөр хэлбэл, 407 дугаар нээлттэй, хаалттай хорих ангид ял эдэлж, бусад шүүгдэгч нар гадуур шалгагдсан. Тиймээс бусад шүүгдэгч нарын хувьд хоорондоо ярилцаж үгээ нэгтгэх боломжтой байсан. Тэгэхээр зөвхөн эдгээр шүүгдэгч нарын мэдүүлгээр Б.У-ийг буруутгах хууль зүйн үндэслэлгүй гэж үзэж байгаа юм. Хоёрдугаарт, бусад шүүгдэгч нарын ашиг сонирхлын зөрчилтэй буюу энэ хэрэгт хувийн сонирхолтой этгээдүүд байгаа. Гэтэл энэ хувийн сонирхолтой этгээдүүдийн мэдүүлгээр Б.У-ийг 16 үйлдэлд буруутгаж ял шийтгэсэн нь үндэслэлгүй. Гуравдугаарт, хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа үйлдлүүдтэй холбоотой үндэслэлээ давж заалдах гомдолд нэг бүрчлэн дэлгэрэнгүй тайлбарласан. Тэгэхээр давж заалдах шатны шүүхээс үйлдэл тус бүрд бичсэн үндэслэлүүдийг анхаарч дүгнэлт хийж өгөхийг хүсэж байна. Жишээлбэл, шатахуун шилжүүлэн авсан гэсэн үйлдлийг тайлбарлая. Б.У-ийн тухайд шатахуун нийлүүлэх гэрээтэй холбоотой асуудалд огт хамааралгүй, энэ талаар мэдэхгүй гэж мөрдөн шалгах ажиллагааны шатнаас эхлэн мэдүүлсэн. Эдгээр нь 2018 оны 3 дугаар сарын үйлдлүүд байдаг. Гэтэл Б.У-ийн зүгээс Б.Н-тай танилцахаас өмнөх үйлдлүүд байгаа учраас эдгээр үйлдлүүдэд хамтран оролцоогүй талаар мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад тодорхой мэдүүлдэг. Тэгэхээр сэжигтэн, яллагдагчийн мэдүүлэг нь хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу авсан мэдүүлэг учраас Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.1, 16.2 дугаар зүйлд заасан нотлох баримтын шаардлагыг хангах баримт тул түүний мэдүүлэг нь ач холбогдолтой байгаа учраас мэдүүлэгт нь анхаарал хандуулахыг хүсэж давж заалдах гомдлоо гаргасан. Мөн “М-” ХХК-тай холбоотой үйлдэлд Б.У- оролцоогүй болох нь хэрэгт авагдсан баримтуудаар тогтоогддог. Тухайлбал, 25 дугаар хавтаст хэргийн 203 дугаар талд гэрч ГанБ- “У-ийг огт мэдэхгүй. Энэ зээлтэй холбоотой асуудлыг Н-аа хөөцөлдөж байсан. С- зээлтэй холбоотой баримтуудыг хуурамчаар үйлдсэн” гэж мэдүүлсэн байдаг. Гэтэл зөвхөн ашиг сонирхлын зөрчилтэй этгээдүүдийн мэдүүлгээр Б.У-ийг буруутгаж байгаа нь үндэслэлгүй. Эцэст нь дүгнэхэд Б.У-ийн хувьд өмнө нь залилах гэмт хэрэгт шүүхээс ял шийтгүүлж ялаа эдэлж байгаа. Гэтэл зөвхөн залилах гэмт хэрэгт ял шийтгүүлж байгаа гэсэн байдлаар хэт хавтгайруулж ялласан гэж өмгөөлөгчдийн зүгээс үзэж байгаа. Хавтаст хэрэгт Б.У- хэрхэн яаж хамтран оролцсон үйлдэл оролцооны талаар шүүгдэгч нарын мэдүүлгээс өөр нотолсон нэг ч баримт байхгүй тул давж заалдах шатны шүүх үүнд тодорхой дүгнэлт хийж өгөхийг хүсэж байна. Б.У- нь мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад хамгийн тогтвортой мэдүүлэг өгсөн ганц шүүгдэгч байдаг. Учир нь, цагдан хоригдож байсан учраас өөр бусад этгээдүүдтэй үгээ нэгтгэх боломж бололцоо байгаагүй. Тиймээс учраас Б.У-ийн мэдүүлэг хамгийн бодитой, бусад шүүгдэгч нарын хувьд үгээ нэгтгэсэн, хохирлыг хувааж төлөх гэсэн зорилгоор Б.У-ийг хамтран оролцсон мэтээр мэдүүлсэн байхыг ч үгүйсгэхгүй гэж өмгөөлөгчдийн зүгээс үзэж байгаа. Иймд давж заалдах шатны шүүхээс энэ талаар тодорхой дүгнэлт хийгээд хэрэв энэ хэргийг эцэслэн шийдвэрлэхэд хүрвэл Б.У-ийн зарим үйлдэл холбогдлыг хэрэгсэхгүй болгож, зүйлчлэлийг хөнгөрүүлж өгнө үү...

... Анхан шатны шүүхийн хэлэлцүүлэгт өмгөөлөгчдийн зүгээс 2017 дугаартай хэрэгт шалгагдаж байх үед гэмт хэргийн шинжгүй үндэслэлээр тусгаарлагдаж, дахин Улсын ерөнхий прокуророос сэргээгдсэн хэрэг Улсын мөрдөн байцаах залилах гэмт хэргийн тасагт шалгагдаж байгаа талаарх баримтуудыг гаргаж өгч Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.16 дугаар зүйлийн 5 дахь хэсэгт заасан үндэслэл байгаа тул шүүх хуралдааныг хойшлуулж өгнө үү гэсэн хүсэлт гаргасан боловч шүүхээс хүсэлтийг хүлээн авахаас татгалзаж шийдвэрлэсэн. Энэ нь шүүгдэгчийн шударга шүүхээр шүүлгэх эрхийг хязгаарлаж, эрх зүйн байдлыг дордуулах нөхцөлийг бий болгосон. Мөн хуулиар тогтоосон шаардлагад үл нийцэх шийдвэр гарсан гэж үзэж байгаа. Тэгэхээр эрүүгийн 2017 дугаартай хэргийг сүүлд зарим яллагдагчид холбогдох хэргийг тусгаарлаад энэ хэрэг 2025 дугаартай болсон. Тиймээс энэ хэрэгтээ нэгтгэх нь Б.У-ийн эрх зүйн байдал нь дээрдэх тул шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгох үндэслэл болно. Энэ нөхцөл байдлыг онцгойлон анхаарч үзэхийг хүсэж байна. Бусад үндэслэлүүдийн тухайд гомдолдоо дэлгэрэнгүй дурдсан тул өмгөөлөгч Э.Ш-тэй хамтран гаргасан гомдлын үндэслэлээ дэмжиж оролцож байна” гэжээ.

шүүгдэгч Т.С-ын өмгөөлөгч М.Хандармаа давж заалдах гомдол болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “...Нийслэлийн прокурорын газраас миний үйлчлүүлэгч Т.С-ыг нийт 12 үйлдэлд яллах дүгнэлт үйлдэж, хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн. Шүүхээс 2 үйлдлийг нь хэрэгсэхгүй болгож, 10 үйлдэлд гэм буруутайд тооцож, түүнд хорих ял оногдуулсан. Т.С-ын тухайд хүлээн зөвшөөрч байгаа 2 үйлдэл байдаг. Эхнийх нь 2018 оны 07 дугаар сарын 06-ны өдөр “Э-” ХХК-д 244.200.000 Т-ийн хохирол учруулсан үйлдэл юм. Үүнээс 96.000.000 Т-ийг авч хэрэглэсэн Т.С- гэж мэдүүлдэг. 2 дахь үйлдэл нь 2018 оны 01 дүгээр сарын 31-ний өдөр “Н-” ХХК-аас Тоёото Ланд круйзер маркийн автомашин худалдан авч 136.800.000 Т-ийн хохирол учруулсан үйлдлээ хүлээн зөвшөөрдөг. 136.800.000 Т-өөс Т.С- 5.000.000 Т- авч ашигласан талаараа мэдүүлдэг мөн дансны хуулгаар нотлогддог. Гэтэл анхан шатны шүүхээс Т.С-ын оролцоогүй 8 үйлдэлд бусад шүүгдэгч нарын мэдүүлгийг үндэслэж гэм буруутайд тооцсон. Т.С-ын тухайд 2019 оны 10 дугаар сарын 02-ны өдөр ял шийтгүүлж, хорих ял эдэлж байх хугацаанд нь бусад шүүгдэгч нараас мэдүүлэг авч, тэдгээрийн мэдүүлэгт үндэслэн гэм буруутайд тооцсоныг хүлээн зөвшөөрдөггүй. Хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа 8 үйлдэлд Т.С- оролцоогүй, энэ мөнгөнөөс авч хэрэглэсэн зүйл байхгүй. Мөн шүүхээс хохирлыг тооцохдоо 415.732.898 Т-ийг гаргуулахаар хувь тэнцүүлэн хуваарилсныг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Хохирол, хор уршгийг авч ашигласан, хэрэглэсэн үнийн дүнгээрээ төлөх ёстой гэж үзэж байгаа. Тиймээс Т.С-ын оролцсон 2 үйлдэлд тооцсон хохирлыг төлүүлэхээр шийтгэх тогтоолд өөрчилж өгнө үү. Мөн шүүхээс Т.С-ыг залилах гэмт хэргийг үйлдэхдээ амьдралын эх үүсвэр болгосон гэж гэм буруутайд тооцсон. Т.С-ын тухайд энэ гэмт хэргийг байнга давтамжтай үйлдэж, амьдралынхаа эх үүсвэр болгож ашигласан гэх үйл баримт тогтоогддоггүй. Иймд зүйлчлэлийг хөнгөрүүлж өгнө үү гэсэн үндэслэлээр гомдол гаргасан ...” гэжээ.

Шүүгдэгч Б.Н-ы өмгөөлөгч З.Хүрэлсүх давж заалдах гомдол болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “... Шүүгдэгч Б.Н-ы эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалж давж заалдах шатны шүүхийн шатнаас өмгөөлөгчөөр оролцож байгаа. Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад болон анхан шатны шүүхийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны шатанд оролцоогүй. Хавтаст хэргийн материалтай танилцсан. Монголын Өмгөөлөгчдийн холбооны төлбөрийн чадамжгүй иргэдэд туслалцаа үзүүлэх гэсэн манай зохион байгуулалтын нэгжид Б.Н-аас ирүүлсэн хүсэлтээр 2025 оны 8 дугаар сарын дунд үеэс эхлэн ажилласан. Давж заалдах шатны шүүхийн хэлэлцүүлэгт үйлчлүүлэгчийн гаргасан гомдлын үндсэн агуулгыг дэмжиж оролцож байгаа. Өөрөөр хэлбэл, энэ хэрэгт нэмэлт шалгах ажиллагаа байна. Нэгдүгээрт, энэ шалгалтын ажиллагааг явуулснаар гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлын хэмжээг үнэн зөв тогтоох, түүнийг хариуцвал зохих этгээдийг тогтоох, магадгүй зарим тохиолдолд хэргийн жинхэнэ яллагдагч нэмж татагдах үндэслэл байна уу гэх асуудлыг нэг мөр шалгуулах гэсэн саналыг дэмжиж байна. Хоёрдугаарт, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7 дугаар бүлэгт заасан гэмт хэрэг үйлдэж олсон хөрөнгө орлогыг хураах хуулийн шаардлагыг нэг мөр хангуулахад шүүгдэгч Б.Н-ы гаргасан гомдол чиглэгдэж байгаа тул түүний гаргасан гомдлыг дэмжиж оролцож байна. Энэ хэрэгт 2023 оны 5 дугаар сард прокуророос яллах дүгнэлт үйлдэж, хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн. Шүүхийн шатанд нэлээн хугацаа орсон. Энэ хугацаанд мөрдөн шалгах ажиллагаа явагдаагүй гэдэг Б.Н-ы дурдсан нөхцөл байдал нь хэргийн талаар шүүхээс прокуророос гарсан эрх зүйн актуудын огноог судлах замаар тогтоогдож байна гэж үзнэ. Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад Б.Н- өөрийн холбогдсон хэргийн талаар, хэн хэнтэй хамааралтай вэ гэдэг асуудлын талаар тодорхой мэдүүлгүүдийг өгсөн нь хавтаст хэрэгт авагдсан байна. Тухайн үед өмгөөлөгч Б.Н- өмгөөлөгчгүй мэдүүлэг өгсөн. Өөрөөр хэлбэл, мэдүүлэгт дурдсан агуулгын талаар мөрдөн шалгах ажиллагааг дэлгэрүүлж явуулах хүсэлтийг гаргаж байгаагүй. Өмгөөлөгчийн мэргэжлийн туслалцаанаас хол байсан учраас зөвхөн Б.Н-ы мэдүүлэгт дурдагдаад өнгөрсөн хэрэгт ач холбогдолтой гэсэн нөхцөл байдлууд шалгагдаагүй орхигдсон байна. Энэ утгаараа шүүхийн шийдвэрийг хөндөх үндэслэл байна гэж үзсэн. Шүүгдэгч Б.Н- давж заалдах гомдолдоо хэд хэдэн хүний нэрийг дурдсан. Нэгдүгээрт, С- хохирогчоор тогтоогдсон. Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолын хохирлын талаар дүгнэлт хийсэн хавсралтын 11-д хохирогч Н.С- гэх хүний нэр бичигдсэн. Үйлчлүүлэгчийн хувьд хэргийн материалтай танилцсан. Өмгөөлөгчтэй хамтран ажиллах явцад С-тай холбоотой хэргийн талаар хохирлыг үнэн зөв тогтоолгох гэсэн хүсэлт гаргаж байгааг нь дэмжиж байна. Энэ шийтгэх тогтоолын хохирлын хавсралтын 1-11 хүртэлх эхний 11 үйлдэл буюу нийт 6.200.000.000 орчим Т-ийн хохиролтой 11 үйлдэл С-тай холбоотой. Өөрөөр хэлбэл, С-гийн өрийн төлөхөөр хамтарч авч байсан зээлүүд надад хариуцагдлаа гэдэг асуудлаар нэмэлт ажиллагаа хийлгэх үндэслэлтэй гэж үзэж байгаа. Хоёрдугаарт, Б.У- нартай холбоотой үйлдлүүдэд тодорхой хүмүүсийг нэр заан шалгуулах 20 үйлдэл дурддаг. Үүний нийт дүн нь 3.391.000.000 орчим Т-ийн хохирол учирсан бөгөөд үүнээс Б.Н-ыг 1.332.300.000 Т-ийг хариуцахаар шүүхээс гарсан шийдвэртэй холбоотойгоор 20 үйлдэлд нэмэлт шалгах ажиллагаа явуулах хүсэлт гаргасан. Үүнд Э-, Д-, Б-, С-, Д-, С- нарыг шалгуулах хүсэлтийг гаргасан. С-ийг нэр заан дурдахад Ж- хавтаст хэргийн 18, 19, 33, 34, 154 дүгээр талд “С-, Н- нарын үйлдэл холбогдлыг энэ хэргээс тусгаарласан. Энэ хэрэгт С-ийг яллагдагчаар татсан нөхцөл байдал тогтоогдож байгаа” бөгөөд тусгаарлахгүйгээр энэ хэрэгт хамт шалгах ёстой байсан гэдэг ийм үйл баримтыг тогтоосон прокурорын тогтоол, мэдүүлгүүд авагдсан байна. Б.Н-ы өмгөөлүүлэх эрхийг хэрхэн хангуулсан гэдэгт прокурор, шүүхийг буруутгах үндэслэл тогтоогдохгүй. Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад Б.Н- энэ хэргийн талаар хэнийг шалгуулах, хэн хамааралтай гэдэг талаар мэдүүлэг өгсөн байна. Анхан шатны шүүх хуралдааны тэмдэглэл, шийтгэх тогтоолд “гэм буруугийн асуудлын талаар ямар нэгэн маргаан байхгүй, шинжлэн судлах баримтгүй” гэсэн тохиолдолд шүүхийг буруутгах ямар нэгэн үндэслэлгүй болж байна. 1687 дугаартай шийтгэх тогтоолын 28, 29 дүгээр талд шүүх хуралдаанд өгсөн Б.Н-ы мэдүүлэг авагдсан. Мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн олон эх сурвалжийг заасан мэдүүлгээ шүүхийн хэлэлцүүлэгт өгөөгүй. Зөвхөн хохирогч С-гийн тухай дурдаад бусад асуудлаар маргаагүй гэсэн мэдүүлэг тогтоогдож байна. Мөн шийтгэх тогтоолын 49, 51 дүгээр талд орсон өмгөөлөгчийн хамт өөрөө ч гэсэн шинжлэн судлах баримтгүй гэдэг байдлаар шүүх хуралдаанд идэвхгүй оролцсон. Өмгөөлөгчийн хувьд гэм буруугийн асуудлаар шүүх хуралдаанд дүгнэлт гаргахдаа шийтгэх тогтоолын 131 дүгээр талд 5 мөр үг хэлсэн байна. Тэгээд бусад тохиолдолд өөрөө зааж хэлээгүй учраас тодорхой үндэслэлийг нь няцаасан, хүлээн авахаас татгалзаж үгүйсгэсэн үндэслэл заах шүүхийг боломжгүй байдалд оруулсан нь өөрийнх нь үйлдэлтэй холбоотой. Давж заалдах шатны шүүхийн хэлэлцүүлэгт дурдсан асуудлууд нь гэнэт зохиогоод хэлсэн зүйл биш, өмгөөлөгчгүй өгсөн мэдүүлэгт авагдсан агуулгад тулгуурлаж гаргаж байгаа мэдээллээр дахин шалгах явдал нь шүүхийн шийтгэх тогтоол хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байх шаардлагыг хангахаас гадна энэ хэргийн улмаас хохирсон, хохирлоо аваагүй өнөөдрийг хүртэл явж байгаа олон хохирогчийн хохирлыг нэг мөр төлүүлэх, гэм буруутайд этгээд, эсхүл хуулиар хариуцвал зохих иргэний хариуцагч нарыг зөв тогтооход шууд хамааралтай байгаа учраас үйлчлүүлэгчийн болон өмгөөлөгчийн гаргасан гомдлыг хүлээн авч шийдвэрлэж өгнө үү. Хэрэв хүлээн авч шийтгэх тогтоолыг хөндсөн тохиолдолд үйлчлүүлэгчийн эрүүл мэндийн байдлыг харгалзан таслан сэргийлэх арга хэмжээг хөнгөрүүлэн өөрчилж өгнө үү гэсэн саналыг хянан хэлэлцэж шийдвэрлэж өгнө үү...” гэжээ.

Шүүгдэгч Б.О-ын өмгөөлөгч А.ЭнхБ-, Б.Ганпүрэв нар хамтран гаргасан давж заалдах гомдол болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “... Анхан шатны шүүхээс шүүгдэгч Б.О-ыг үйлдэлд гэм буруутайд тооцсон бөгөөд үүнээс 5 үйлдэлд маргасан байр суурьтай гомдол гаргасан. Нэгдүгээрт, энэ хэрэгт гэм буруутай тооцогдсон этгээдүүдийн үйлдэл оролцоо, гэм буруугийн хэлбэрийг хүн тус бүрд нарийвчлан тогтоогоогүй гэдэг үндэслэлээр гомдол гаргасан. Өөрөөр хэлбэл, “....” банкийг залилсан гэх миний үйлчлүүлэгч Б.О-ыг гэм буруутайд тооцсон хамгийн анхны үйлдэл байдаг. Яллах дүгнэлт үйлдэж, шүүхэд шилжүүлсэн хэргийн хүрээнд залилах гэмт хэрэг үйлдэж байгааг ойлгож мэдээгүй этгээдийг ашиглан залилсан гэсэн нөхцөл байдал олон үйлдэлд дурдагдана. “....” банкны Нарын зам салбарыг хохироосон гэх үйлдэлд энэ хэрэгт дурдагдаж байгаа этгээдүүд шиг залилах гэмт хэрэг үйлдэж байна гэдгийг ойлгож мэдээгүйгээр хамтран зээлдэгчээр гарын үсэг зурсан буюу анхны үйлдэлд Б.О- төөрөгдөлд орсон байсан, субьектив санаа зорилго байгаагүй гэдэгт анхан шатны шүүхээс дүгнэлт хийгээгүй. Хоёрдугаарт, мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад болон анхан шатны шүүх хуралдаан, давж заалдах шатны шүүх хуралдаанд харилцан ашиг сонирхлын зөрчил үүсдэг. Харилцан ашиг сонирхол үүссэн, үүсэж болзошгүй этгээдүүдийн зөрүүтэй мэдүүлгүүдийг бусдыг нь гэм буруутайд тооцохдоо нотлох баримт болгон ашиглаж байгаа нь хуулийн шаардлагад нийцээгүй. Гуравдугаарт, хохирлын хэмжээг нарийвчлан тогтоогоогүй. Өөрөөр хэлбэл, залилах гэмт хэрэг үйлдэгдсэн бол тухайн мөнгөний зарцуулалтыг тогтоож, мөнгийг зарцуулсан, авч ашигласан, хохирлыг хариуцвал зохих этгээдүүд төлөх нь шударга ёсны зарчимд нийцнэ. Б.О-ын тухайд хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа 5 үйлдлээс нэг ч Т- ашиглаагүй. Б.О-ын дансаар гүйлгээ хийгдсэн 2 үйлдэл байдаг бөгөөд Сайн ломбардаас 80.000.000 Т- Б.О-ын данс руу орж ирээд 2019 оны 04 дүгээр сарын 16-17-ны өдрүүдэд нэр бүхий хүмүүсийн данс руу шилжээд бэлнээр Б.Н-, Т.С-, Б.У- нар 30.000.000 орчим Т-ийг авсан гээд зарцуулалт нь тодорхой байдаг. “.... ББСБ” ХХК-иас авсан 170.000.000 Т-ийн зээл Б.О-ын дансанд ороод уг мөнгөөр Б.Н- Хайлаастад байрлах нийтийн байрыг Б.О-ын нэр дээр худалдан авсан. Дээрх 2 мөнгөний зарцуулалт буюу хохирлын хэмжээг нарийвчлан тогтоолгүйгээр архиметик дунджаар гаргасан нь хуульд нийцэхгүй. Дөрөвдүгээрт, өмнө нь анхан шатны шүүхээс “М-” ХХК-тай түлш зээлээр худалдан авах тухай 6, 7 гэрээг шалгуулах үндэслэлээр хэргийг мөрдөн шалгах ажиллагаанд буцаасан. Гэтэл “М-” ХХК-тай байгуулсан 6, 7 гэрээний нэг гэрээг байгуулахад Б.О-ыг оролцсон гээд яллагдагчаар татах тухай тогтоолд өөрчлөлт оруулснаас өөр “М-” ХХК-тай холбоотой асуудалд Б.О-ын үйлдлийг нотолсон зүйл байхгүй. Мөн “Э-” ХХК-тай холбоотой асуудал адилхан. Тавдугаарт, “.... ББСБ” ХХК-иас авсан зээлтэй холбоотой үйлдэл дээр Ч.Э-ын “О- бид хоёр хамт очиж У-, Н- нарт мөнгө өгсөн” гэдэг мэдүүлгээс өөр Б.О-ын үйлдэл оролцоог нотолсон баримт байдаггүй. Тиймээс дээрх нөхцөл байдлууд нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.15 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан үндэслэлийг бий болгож байгаа учраас шийтгэх тогтоолд дээрх үйлдлүүдийг хэрэгсэхгүй болгосон өөрчлөлт оруулж, түүнд оногдуулсан ял шийтгэлийг хөнгөрүүлж өгнө үү. Миний үйлчлүүлэгчийн хувийн байдлын тухайд халамжийн байгууллагатай хийсэн гэрээгээр 70 гаран настай, хүнд өвчтэй эхийнхээ асран хамгаалагчаар тогтоогдсон, 0-6 насны 3 хүүхэдтэй, өрх толгойлсон эмэгтэй байгаа. Энэ нөхцөл байдлыг харгалзан түүнд оногдуулсан хорих ялыг торгох ялаар сольж өгнө үү гэсэн агуулгаар гомдол гаргасан. Магадгүй анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож шийдвэрлэсэн тохиолдолд түүнд авсан таслан сэргийлэх арга хэмжээг өөрчилж өгнө үү. Шүүгдэгч Б.О-ын хувийн байдалтай холбоотой холбогдох баримтууд хэрэгт авагдсан байгаа...” гэжээ.

Хохирогч “.... ББСБ” ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Э- давж заалдах гомдол болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “... Б.Н- нарт холбогдох эрүүгийн хэргийг хянан шийдвэрлэсэн Баянзүрх, СүхБ-, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн 2025 оны 06 дугаар сарын 30-ны өдрийн 2025/ШЦТ/1687 дугаартай шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийг үндэслэн дараах гомдлыг гаргаж байна.

“.... Капитал ББСБ” ХХК нь:

1 Зээлдэгч Д.Н-, хамтран зээлдэгч Б.О- нартай 2018 оны 08 дугаар сарын 14-ний өдөр №ЗГ0303180199 дугаартай Зээлийн гэрээ, №ЗБ0303180199 дугаартай Барьцааны гэрээ байгуулан 170,000,000 Т-ийг хоёр сарын хугацаатай, 3 5 хувийн хүүтэй олгосон.

2. Зээлдэгч Ц.А-тай 2018 оны 10 дугаар сарын 18-ны өдөр №ЗБ0303180261 дугаартай Зээлийн гэрээ, №ЗБ0303180261 дугаартай Барьцааны гэрээ байгуулан 30,000,000 Т-ийг гурван сарын хугацаатай, 3.5 хувийн хүүтэй олгосон.

3. Зээлдэгч Я.Г-тэй 2018 оны 11 дүгээр сарын 02-ний өдөр №ЗБ0303180261 дугаатай Зээлийн гэрээ, №ЗБ0303180261 дугаартай Барьцааны гэрээ байгуулан 30,000,000 Т-ийг 6 сарын хугацаатай, 3.5 хувийн хүүтэй тус тус олгосон бөгөөд хохирогчоор тогтоогдсон тус компанид энэ гэмт хэргийн улмаас нийт 219,989,000 Т-ийн хохирол учирсан.

НЭГ. Гэтэл дээрх зээлдэгч нар болох Ц-ийн А-, Я-гийн Г- нарыг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.19 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-т заасан “гэмт хэргийн шинжгүй” үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгож, цагаатгасан бөгөөд холбогдох хохирлыг Б.Н-, Б.У- нараас төлүүлэхээр шийдвэрлэсэн явдалд гомдолтой байна.

Учир нь цагаатгагдсан дээрх зээлдэгч нар нь энэ гэмт хэрэгт хамтран оролцоогүй бол манай байгууллага ийм хэмжээний хохиролд орохгүй байсан буюу шүүхийн шийтгэх тогтоолд Ц.А-, Я.Г-... нар нь дээрх хуурамч бичиг баримтуудыг ашиглан өөрсдийн нэрээр болон бусадтай хамтран зээлдэгчээр зээлийн гэрээг байгуулсны хариуд зээл тус бүрээс 500,000-2,000,000 хүртэлх Т-ийг авч, үлдэгдэл бүх мөнгийг Б. У-, Б.Н- нарт бэлнээр өгч байсан " гэдгээс харвал энэ үйлдлээрээ Эрүүгийн хуулийн 3.1 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэг “... урьдчилан үгсэн тохиролцоогүй боловч үйлдлээрээ санаатай нэгдсэнийг гэмт хэрэгт хамтран оролцсонд тооцно” гэсний дагуу энэ үйлдэлд нь тохирсон ял, шийтгэл оногдуулах ёстой гэж үзэж байна.

Шүүгдэгч нар нь өөрсдөө төөрөгдөлд орсоны улмаас хэргийн нөхцөл байдлыг бүрэн ухамсарлаж ойлгоогүй, тухайн үйлдлээс бусдад хохирол, хор уршиг учрах боломжтойг урьдчилан мэдээгүй, мэдэх боломжгүй байсан гэж дүгнэн гэмт хэргийн шинжгүй үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгож, цагаатгасан нь үндэслэлгүй байна. Банк бас санхүүгийн байгууллагаас зээл авахын тулд эхлээд холбогдох хусэлтээ гарган, шаардлагатай материалууд бүрдүүлж, эдийн засагчтай ярилцлага хийн барьцаа хөрөнгөө узүүлсний дараа гэрээтэйгээ бүрэн танилцаж харилцан тохиролцсоны үндсэн дээр гарын үсгээ зурж баталгаажуулан зээл авдаг. Ингэхдээ барьцааг хуурамч гэж мэдээгүй байлаа гэхэд бусад материал дансны хуулга болон яагаад үг зааж өгч оруулж байгаа үйлдлийг мэдээгүй ойлгоогүй байх ямар ч боломжгүй тул шүүх зээлдэгч нарын эдгээр идэвхтэй үйлдлийг дүгнээгүй гэж үзэж байна.

Мөн ямар ч зээл мөнгөний асуудалд оролцож байгаа хүний наад захын анхаарах мэдэх ёстой үйлдлийг төөрөгдсөн, мэдэх боломжгүй байсан гэж дүгнэх нь цаашлаад энэ төрлийн гэмт хэрэг, оролцоо дахин давтагдах эрсдэлтэй бөгөөд ингэснээр хэзээ төлж дуусах нь тодорхойгүй хэдхэн хүнд бүх ялыг оногдуулах нь өөрөө Эрүүгийн хуулийн 1.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “Эрүүгийн хариуцлага нь тухайн хүн, хуулийн этгээдийн үйлдсэн гэмт хэрэг, гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чА-, хэр хэмжээ, гэм буруугийн хэлбэрт тохирсон байна.” гэсэн заалтад нийцэхгүй байна.

ХОЁР. Зээлдэгч Д.Н-, хамтран зээлдэгч Б.О- нартай 2018 оны 08 дугаар сарын 14-ний өдөр №ЗГ0303180199 дугаартай Зээлийн гэрээ, №ЗБ0303180199 дугаартай Барьцааны гэрээ байгуулан 170,000,000 Т-ийг хоёр сарын хугацаатай, 3.5 хувийн хүүтэй олгосон.

Гэтэл энэ хэрэгт хамтран оролцсон Д.Н-ийг залилах гэмт хэрэг үйлдэгдэж байгааг ойлгож ухамсарлаагүй гэж үзэн яллагдагчаар татаагүй. Дээрх хохирлыг Б.Н-, Б.О-, Т.С- нараас 51,663,000 Т-ийг тус тус төлүүлэхээр шийдвэрлэсэнд гомдолтой байна.

“Н-ийн данснаас нийт 165,995,000 Т- Б.О-ын дансруу шилжсэн ба энэ мөнгөөр нийтийн байр худалдан авсан байна” (44хх 221 -222х). Мөн “... зээл болж орж ирсэн 170,000,000 Т-өөр Нансал гэх хүнтэй худалдах худалдан авах гэрээ хийлгээд нийтийн байр авахуулсан. Уг нийтийн байр нь одоо миний нэр дээр байгаа” (20хх 14-15х). Нийтийн байрыг Ц- гэдэг хүний түлшний барьцаанд тавьж, үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах аргаар шилжсэн. Б.Н- мэдүүлэхдээ 80,000,000 Т-ийн түлш Ц-ээс авч, нийтийн байрыг өгсөн гэж мэдүүлдэг. (шийтгэх тогтоолын 140 тал)

Гол зээл авсан Д.Н-ийн үйлдлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь учир дутагдалтай буюу манай компани Д.Н-ийн хүсэлтэд үндэслэж зээл олгож хохирсон. Тухайн мөнгийг Б.О-ын данс руу шилжүүлснээрээ залилах гэмт хэрэг үйлдэгдэж байгааг ойлгож ухамсарлаагүй гэж үзэх нь үндэслэлгүй байгаа тул Д.Н-ийн хамтран оролцсон үйлдэлд зохих шийтгэл оногдуулж, хохирол төлбөрийг хуваан төлүүлэх хүсэлтэй байна.

Тухайн зээлсэн 170,000,000 Т-ийн зарцуулалт ойлгомжгүй буюу 80,000,000 Т-ийн үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар нийтийн байрыг өгсөн бол үлдэгдэл мөнгө хаашаа орсон, тэрийг авч хохирол төлбөрөө барагдуулмаар байна. Өөрөөр хэлбэл гэмт хэрэг үйлдэж олсон хөрөнгө, нийтийн байрыг хураан авах, битүүмжлэх ажиллагаа хийгдээгүй байна. Улмаар Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдал хангагдаагүй буюу шийтгэх тогтоолын 12-т заасанчлан хэнээс, хэдэн Т-ийг иргэний журмаар нэхэмжлэх нь ойлгомжгүй байна.

.... Бичгээр гаргасан давж заалдах гомдлоо дэмжиж байна. Нэмж хэлэх зүйл байхгүй” гэжээ.  

Хохирогч “....” банкны итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С.Г- давж заалдах гомдол болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “... Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн үндэслэлээр гомдол гаргасан. Учир нь, анхан шатны шүүхээс хохирол төлбөрийн тооцоог гаргахдаа хууль зүйн үндэслэлгүй, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн холбогдох зүйл заалтыг буруу хэрэглэсэн гэж үзэж байгаа. Өөрөөр хэлбэл, М.С-, С-ийн хамтаар “....” банкнаас 2018 оны 01 дүгээр сарын 31-ний өдөр зээлийн гэрээ байгуулж 149.400.000 Т-ийг автомашин худалдан авах зориулалтаар, Т.С-, Б.О-ын нар 2018 оны 01 дүгээр сарын 12-ны өдөр “....” банктай зээлийн гэрээ байгуулж 136.800.000 Т-ийг автомашин худалдан авах зориулалтаар, шүүгдэгч Б.Э-, Н- нар 2018 оны 2 дугаар сард “....” банкнаас 133.200.000 Т-ийг автомашин худалдан авах зориулалтаар тус тус зээл авсан. Эдгээр зээлдэгч нарын зээлийн “....” ХК, “....” банк, “Н-” ХХК нарын хооронд 2017 оны 10 дугаар сарын 25-ны өдөр зээлийн эрсдэлийн даатгалын гэрээ байгуулагдсан. Энэ гэрээний дагуу “....” ХК Т.С-ын зээлийн төлбөрт 10.450.000 Т-, М.С- нарын зээлийн төлбөрт 14.100.000 Т-ийн нөхөн төлбөрийг төлсөн. Тэгээд тус хэрэгт “....” ХК-ийг иргэний нэхэмжлэгчээр тогтоосон бөгөөд анхан шатны шүүх хуралдаанд оролцсон. Гэтэл анхан шатны шүүхээс иргэний нэхэмжлэгчийн хохирол төлбөрийг хохирогч “....” банканд олгосон. Шүүхийн шийтгэх тогтоолд иргэний нэхэмжлэгч “....” ХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүхийн хэлэлцүүлэгт гэмт хэргийн улмаас учирсан эд хөрөнгийг хохирлыг нөхөн төлүүлэх нэхэмжлэлийн шаардлагыг “....” банканд шилжүүлж өгнө үү гэснийг үндэслэл болголоо гэж байгаа юм. Тэгээд иргэний нэхэмжлэгч “....” ХК хохирлоо яах юм бэ гэхээр бид нар “....” банкнаас авна гэж байгаа юм. Гэтэл эрүүгийн хэрэгт “....” банк хохирогчоор тогтоогдсон болохоос иргэний хариуцагчаар татагдсан зүйл байхгүй. Шүүгдэгч нар хохирол төлбөр төлөх чадваргүй гэсэн үндэслэлээр “....” банканд олгоод дараа нь банк учраас энэ төлбөрийг шүүхийн журмаар нэхэмжилбэл олгочихно гэдэг байдлаар шийдвэрлэсэн нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасан шаардлагыг хангаагүй. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.4 дүгээр зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар шүүхийн шийдвэрийг хэрэгжүүлэхэд ойлгомжгүй, эргэлзээтэй нөхцөл байдал үүсэх эргэлзээ бүхий үндэслэл тогтоогдож байна. Мөн яллагдагч, шүүгдэгчээр татагдаагүй Н-ийн хохирлыг шүүгдэгч нараас гаргуулж шийдвэрлэж байгаа нь үндэслэлгүй. Тиймээс Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.1 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэгт зааснаар хэргийг бүхэлд нь хянаж өгнө үү. Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолд өөрчлөлт оруулж, шүүгдэгч Т.С-ын зээлийн төлбөрт төлсөн 10.450.000 Т-ийг, М.С- нарын зээлийн төлбөрт төлсөн 14.100.000 Т-ийг шүүгдэгч нараас гаргуулж, “....” ХК-д олгох, шүүгдэгч Н-, Б.Э- нарын “....” банкнаас авсан зээлийн төлбөрийг иргэний журмаар гэрээ байгуулагдсан этгээдүүдээс шаардах эрхтэй болохыг дурдсан өөрчлөлтийг оруулж өгнө үү гэсэн агуулгаар гаргасан гомдлыг дэмжиж байна...” гэжээ.

Шүүгдэгч Н.А-гын өмгөөлөгч А.Б- тайлбартаа болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “...Хэргийг анхан шатны шүүхэд шилжүүлснээс хойш Н.А-д хууль зүйн туслалцаа үзүүлж байгаа. Шүүгдэгч Н.А-гийн хувьд 4 үйлдэл дээрээ маргадаггүй, гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрдөг. Тиймээс анхан шатны шүүхийн шийдвэр үндэслэл бүхий гарсан гэдэг байр сууринаас гомдол гаргаагүй. Давж заалдах шатны шүүхийн хэлэлцүүлэгт нэр бүхий шүүгдэгч, өмгөөлөгч нараас анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож, нэмэлт ажиллагаа хийлгэх үндэслэлээр хэргийг анхан шатны шүүхээр дахин хэлэлцүүлэхээр буцаах байр суурьтай оролцож байна. Хэрэв ийм нөхцөл байдал үүссэн тохиолдолд хавтаст хэрэгт авагдсан баримтаар бага насны 2 хүүхэдтэй, анх удаа гэмт хэрэгт холбогдсон, хохирол төлбөрөө төлөхөө илэрхийлсэн зэрэг нөхцөл байдал тогтоогдож байгаа тул Н.А-гийн хувийн байдлыг харгалзан түүнд авсан таслан сэргийлэх арга хэмжээг өөрчилж өгнө үү. Мөн давж заалдах шатны шүүх гомдол, эсэргүүцэлд хязгаарлагдахгүйгээр хэргийг бүхэлд нь хянах тул Н.А-гаас гаргуулахаар шийдвэрлэсэн хохирол төлбөрт дүгнэлт хийж өгнө үү...” гэжээ.

Шүүгдэгч Н.А- шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “... Би энэ гэмт хэргийг үйлдсэндээ маш их харамсаж байгаа. Миний хувьд гэм буруу дээрээ маргадаггүй зөвхөн хохирлын тооцоо буюу “....” банкны 29.000.000 Т- болон “М-” ХХК-ийн 44.000.000 Т- дээр маргадаг. Энэ тухай мөнгө ямар данс руу авсан, гүйлгээнүүд болон бусад нотлох баримтууд 58 дугаар хавтаст хэргийн 183-240 хуудсанд авагдсан. Би энэ хэрэгт 10.000.000 Т-ийн хохиролтой байдаг бөгөөд 10.000.000 Т-ийг төлсөн, шилжүүлсэн зэрэг баримтууд 58 дугаар хавтаст хэрэгт авагдсан байгаа. Хэрэв энэ хэргийг дахин нягталж шийдвэрлэхээр бол хохирлын тооцоог харж өгөхийг хүсэж байна. Хоёрдугаарт, би умайн хүзүүний хавдраар өвчилж байсан. Цагдан хорих 461 дүгээр хаалттай ангийн нэгдсэн эмнэлэгт энэ талаар нарийн мэргэжлийн эмч байхгүй учраас эмчлүүлэх гэхээр төвөгтэй байдаг. Мөн 2 дахь өдөр уушгины хатгалгаа өвчнөөр яаралтайгаар хэвтсэн байгаа. Хэрэв энэ хэргийг дахин нягталж шийдвэрлэхээр бол надад авсан таслан сэргийлэх арга хэмжээг өөрчилж өгнө үү...” гэжээ,

Шүүгдэгч Б.О-ын өмгөөлөгч А.ЭнхБ- шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “ Хэлэх тайлбар байхгүй” гэжээ,

Шүүгдэгч Б.Э-, цагаатгагдсан этгээд Ц.А-, цагаатгагдсан этгээд Я.Г- нарын өмгөөлөгч Я.Батханд шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “... Улсын яллагчийн зүгээс эсэргүүцэл бичээгүй. Шүүгдэгч Б.У-ийн гаргасан гомдлын тухайд өөр хэрэг шалгагдаж байгаа асуудлыг тусгаарлаж шийдвэрлэх боломжтой гэж өмгөөлөгчийн зүгээс үзэж байна. Энэ хэрэг 2018 оноос хойш шалгагдаж байгаа. Анхан шатны шүүх хуралдаан 5 өдөр үргэлжилсэн. Гомдол гаргасан зарим өмгөөлөгч, шүүгдэгчийн нарын хувьд зөвхөн яллагдагч нарын мэдүүлгийг үндэслэж хэргийг шийдвэрлэсэн гэх асуудлыг дурдаж байна. 60 хавтаст хэрэгт авагдсан дансны хуулганд үзлэг хийсэн тэмдэглэл, бусад гэрчүүдийн мэдүүлэг, хохирогчийн мэдүүлэг гээд олон нотлох баримтыг үндэслэж анхан шатны шүүх хэргийг шийдвэрлэсэн тул шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж өгнө үү...” гэжээ,

Цагаатгагдсан этгээд Ч.Э-, Б.У- нарын өмгөөлөгч Б.М- шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “Өмгөөлөгч Я.Батхандын саналыг дэмжиж байна. Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх хуулийн шаардлагыг хангасан, эргэлзээ бүхий нөхцөл байдал байхгүй. Шүүх хэрэгт авагдсан нотлох баримтын хүрээнд хэргийг үнэн зөв шийдвэрлэсэн. Нөгөөтээгүүр, хэрэг маргаан удаан хугацаанд шалгагдсан. Цагаатгагдсан этгээдүүдийн хувьд шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болоогүй, эрх зүйн байдал нь дордсон ийм нөхцөл байдал байгаа. Хэрэв нэр бүхий шүүгдэгч нарын эрх зүйн байдал нь дордсон зайлшгүй мөрдөн шалгах ажиллагаа хийлгэх үндэслэлтэй гэж үзвэл шүүгдэгч болон өмгөөлөгч нарын гаргасан гомдолд миний үйлчлүүлэгч нартай харилцан эсрэг ашиг сонирхол бүхий нөхцөл байдлын талаар дурдахгүй байгаа учраас миний үйлчлүүлэгч нарт холбогдох хэргийг тусгаарлаж, хэвээр үлдээж өгнө үү” гэжээ,

 Шүүгдэгч Б.У-ийн өмгөөлөгч Г.ЭнхБ- шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “... Би давж заалдах шатны шүүхийн шатнаас Б.У-ийн өмгөөлөгчөөр оролцож байгаа бөгөөд гомдол гаргаагүй. Тэгэхээр өмгөөлөгч нарын гаргасан гомдолтой холбогдуулан 3 үндэслэлээр тайлбар болон санал хэлнэ. Санал, тайлбараа хэлэхээс өмнө Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 5.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийг 2.4 дэх заалт болон 34.9 дүгээр зүйлийн 5 дахь хэсэгт заасныг үндэслэн 3 хуудас нотлох баримтыг гаргаж өгөх хүсэлтэй байна. Үүнд Цагдан хорих 461 дүгээр хаалттай ангийн эрүүл мэндийн тодорхойлолт болон мөн илтгэгч шүүгчийн асуусан 5 хуудас баримт буюу шүүгдэгч Б.У-ийн гомдолд хавсаргасан 5 хуудас баримтаас хавтаст хэрэгт зарим нь байсан бөгөөд хавтаст хэрэгт хавсаргагдаагүй 2 хуудас нотлох баримтыг гаргаж өгөөд өөрийн тайлбарыг хэлье. Шүүгдэгч Б.У- өмнө нь хэрэгт авагдсан баримтыг гомдолд давхцуулж хавсаргаж өгсөн буюу хэрэгт авагдсан баримт байгаа гэсэн үг юм. 58 дугаар хавтаст хэргийн 69, 70 дугаар талд авагдсан Нийслэлийн прокурорын газраас болон Улсын ерөнхий прокурорын газраас Б.У-т өгсөн хариу мэдэгдэх хуудас байгаа. Энэ баримт нь хавтаст хэрэгт байсан учраас байхгүй байсан баримтыг нь нөхөж гаргаж өгье гэж байгаа юм. Нэгдүгээрт, анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолд Б.У-ийн үйлдэл холбогдлыг шүүгдэгч нарын хэн алиныгаа татсан мэдүүлэгт үндэслэсэн үндэслэлгүй дүгнэсэн. Учир нь, 60 хавтаст хэрэгт дансанд үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрчүүдийн мэдүүлэг, хохирогч нарын мэдүүлэг, Б.У-ийн мэдүүлэг зэргийг бусад шүүгдэгч нар Б.У-ийг татсан мэдүүлэгтэй харьцуулахдаа дүгнэлт хийгээгүй байна. Мөн шийтгэх тогтоолд өмгөөлөгч нарын гаргасан гомдлыг няцаан үгүйсгэсэн талаарх тайлбар байхгүй, нотлох баримтуудыг жагсааж бичээд ямар нөхцөл байдалд Б.У-ийг гэм буруутайд тооцсон, ямар нотлох баримтаар энэ нь нотлогдож байгаа, ямар нотлох баримтаар үгүйсгэгдэж байгаа гэдгийг дурдаагүй нь шүүхийн шийтгэх тогтоол хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх хуулийн шаардлагыг хангаагүй гэж үзэж байна. Хоёрдугаарт, анхан шатны шүүх хуралдаанд шүүгдэгч Б.У-ийн өмгөөлөгчийн зүгээс Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд зааснаар хэргийг хянан хэлэлцэхийг нэг удаа 60 хүртэл хоногоор хойшлуулж, Б.У-т холбогдох нэг үйлдлийг нэгтгүүлэх хүсэлт гаргасан боловч хүсэлтийг хангаагүй, хэргийг хянан хэлэлцэхийг нэг удаа 60 хүртэл хоногоор хойшлуулах үндэслэлд хамаарахгүй байна гэж дүгнэсэн. Гэтэл энэ нь хэргийг хянан хэлэлцэхийг нэг удаа 60 хүртэл хоногоор хойшлуулах үндэслэлд хамаарна. Энэ хэрэгт үлдсэн гэх нэг үйлдэл нь шалгагдаж байсан бөгөөд 2021 онд хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн боловч хэргийг дахин сэргээгээд улсын мөрдөн байцаах албанд 2502000000092 дугаартай эрүүгийн хэрэг үүсгэж, яллагдагчаар татсан байгаа. 2018, 2019 онд энэ хэргийн үйлдлүүд үйлдэгдсэн цаг хугацаанд буюу 10 дугаар сард үйлдэгдсэн 1 үйлдэл байдаг. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт “Энэ хуулийн тусгай ангид заасан нэг гэмт хэргийн шинжийг хэд хэдэн удаагийн үйлдэл, эс үйлдэхүйгээр хангасан байвал үргэлжилсэн нэг гэмт хэрэг үйлдсэнд тооцно” гэж заасан. Энэ нь нэг гэмт хэрэгт нэг удаа ял шийтгэл оногдуулах Эрүүгийн хуулийн үндсэн зарчим юм. Тэгэхээр нэг шийтгэх тогтоолоор нэг удаа ял шийтгүүлэх боломжтой байсан атал хэргийг нэгтгээгүй нь шүүгдэгчийн эрх зүйн байдлыг дордуулж байна. Гэтэл шүүхээс хэргийг нэгтгэх шаардлагагүй, хэргийг хянан хэлэлцэхийг нэг удаа 60 хүртэл хоногоор хойшлуулах боломжгүй гэдэг байдлаар дүгнэсэн нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн гэж үзэж байгаа. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Ялтан оногдуулсан ялыг эдэлж дуусахаас өмнө шинээр гэмт хэрэг үйлдсэн, эсхүл шүүхээр ял шийтгүүлэхийн өмнө өөр гэмт хэрэг үйлдсэн нь шүүхийн шийтгэх тогтоол гарсны дараа тогтоогдсон бол тухайн гэмт хэрэгт нь ял оногдуулж, өмнөх шийтгэх тогтоолоор оногдуулсан ялаас эдлээгүй үлдсэн ялыг нэмж нэгтгэн нийт эдлэх ялын хэмжээг тогтооно” гэж заасан. Улсын дээд шүүхээр хэрэг эцэслэн шийдвэрлэгдэх явцад тайлбараараа тодорхой нэг мөр шийдвэрлэ, шүүгдэгчийн эрх зүйн байдлыг дордуулж байна гэдэг байдлаар шийтгэх тогтоолуудыг хүчингүй болгож байгаа тохиолдлууд байгаа. Иймд дээрх үндэслэлээр шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож, хэргийг анхан шатны шүүхээр дахин хэлэлцүүлэхээр буцааж, эрүүгийн хэрэг үүсгэж, яллагдагчаар татсан байгаа нэг үйлдлийг нэгтгэж шийдвэрлэх нь зүйтэй юм. Энэ нь хууль ёсны бөгөөд шударга ёсны зарчимд нийцнэ. Б.У- өмнө нь шүүхээс ял шийтгүүлээд ялаа эдэлж байх хугацаанд үргэлжилсэн үйлдлүүдэд нь энэ шийтгэх тогтоолоор ял шийтгэл оногдуулсан бөгөөд үлдсэн нэг үйлдэлд нь дахин ял шийтгэл оногдуулахаар байгаа нь хяналт тавьж буй хуулийн байгууллагуудын алдаатай үйлдлээс болсон. Учир нь, уг үйлдлийг өмнө нь хэрэгсэхгүй болгосон учраас миний үйлчлүүлэгч хэрэгсэхгүй болсон гэж ойлгож байтал өөр үйлдлүүдийг нь шүүхэд шилжүүлсний дараа дахин яллагдагчаар татсан гээд дахин дуудлагаар ирэх нөхцөл байдал үүсэж эрх зүйн байдлыг нь дордуулж байна. Гуравдугаарт, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 14.10 дугаар зүйлийн 14 дэх хэсэгт “Хоригдолд цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээ авсан үед хорих ялын хугацаа дуусахаар бол энэ зүйлийн 7 дахь хэсэгт заасан журмын дагуу цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээ авах эсэхийг шүүх шийдвэрлэнэ” гэж заасан. 407 дугаар нээлттэй, хаалттай хорих ангид ял эдэлж байгаад Цагдан хорих 461 дүгээр хаалттай ангид дуудлагаар ирсэн үлдсэн ял нь 6 сар 22 хоног байдаг. Гэтэл энэ хэрэгт анхан шатны шүүх 524 хоног цагдан хоригдсон гэж дүгнэсэн. 407 дугаар нээлттэй, хаалттай хорих ангид эдэлж байсан ялын үлдсэн хоногоос энэ хэрэгт цагдан хоригдсон хоног давсан байгаа. Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа түргэн шуурхай явагдах ёстой. Тэгэхээр Цагдан хорих 461 дүгээр хаалттай анги нь Хан-Уул дүүрэгт, Баянзүрх, СүхБ-, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүх нь 407 дугаар нээлттэй, хаалттай хорих ангитай ойрхон буюу өөр өөр аймаг, сумд дамжих хорих ангиуд биш, 407 дугаар нээлттэй, хаалттай хорих ангиас анхан шатны шүүхэд дуудаж оролцуулах боломж нь байгаа. Иймд анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолын Б.У-т холбогдох хэсгийг хүчингүй болгож, хэргийг анхан шатны шүүхээр дахин хэлэлцүүлэхээр буцааж шийдвэрлэсэн тохиолдолд түүнд авсан таслан сэргийлэх арга хэмжээг өөрчилж өгнө үү. Шүүгдэгч Б.У-ийн гаргаж өгсөн нотлох баримтынх талаар товчхон дурдъя. 2025 оны 02 дугаар сарын 27-ны өдрийн Нийслэлийн прокурорын газрын “Зарим яллагдагч холбогдох хэргийг тусгаарлах тухай”, “Б.У- нь Э-тай бүлэглэн 2019 оны 10 дугаар сарын 11-ний өдөр Б-ыг хуурч, залилсан гэх үйлдэлтэй 1805060870372 дугаартай хэргээс Б.У-т холбогдох хэргийг тусгаарласугай” хяналтын прокурор, хууль цаазын зөвлөх Очгэрэл гэсэн яллагдагчаар татсан тогтоолыг гаргаж өгье” гэжээ.

Хохирогч “.... ББСБ” ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн өмгөөлөгч Б.Н- шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “Шүүгдэгч Б.Н-ы гаргасан гомдолтой холбогдуулан тайлбар гаргая. “.... ББСБ” ХХК-иас 2 удаагийн үйлдлээр 65.000.000 Т-ийг зээл авах байдлаар залилсан. Үүнээс 2.543.787 Т-ийг буцааж төлсөн. Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад болон анхан шатны шүүхийн хэлэлцүүлэгт шүүгдэгч Б.Н- нийт 65.000.000 Т-ийг авч, өөрөө захиран зарцуулсан гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрдөг. Давж заалдах шатны шүүхийн хэлэлцүүлэгт ИдэрБ-оос 27.100.000 Т- авсан, Идэр-А-гаас 11.000.000 Т- өгсөн гэх боловч эдгээр хүмүүс нь мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад гэрчээр мэдүүлэг өгөхдөө “бүх зээлж авсан мөнгөө Н-д өгсөн” гэдэг үйл баримтуудаа мэдүүлж нотолсон байдаг. Тэгэхээр шүүгдэгч Б.Н-ы хохирлын тооцоотой холбоотой гаргасан гомдол үндэслэлгүй байна. Иймд шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж өгнө үү” гэжээ.

Прокурор Б.Очгэрэл шүүх хуралдаанд гаргасан дүгнэлтдээ: “... Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол үндэслэлтэй, мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад хэргийн оролцогчийн хуулиар олгогдсон эрхийг зөрчсөн тохиолдол байхгүй, хэрэгт авагдсан баримтууд хоорондоо хамааралтай, шүүгдэгч нарын гэм бурууг нотлоход хүрэлцээтэй байсан гэж үзсэн. Шүүхээс прокурорын яллах дүгнэлт үйлдсэн хэргийн хүрээнд 13 яллагдагчаас 6 шүүгдэгчид холбогдох хэргийг цагаатгаж шийдвэрлэснийг анхан шатны шүүх хуралдаанд оролцсон прокуроруудын зүгээс эсэргүүцэл бичих үндэслэл тогтоогдоогүй гэж үзсэн тул шийтгэх тогтоолд эсэргүүцэл бичээгүй. Өмгөөлөгч нараас гаргасан гомдолтой холбоотой дараах тайлбарыг гаргая. Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өмгөөлөгчтэй оролцуулаагүй гэх үндэслэлийн тухайд  Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 15.3 дугаар зүйлд энэ гэмт хэрэгт заавал өмгөөлөгч оролцуулахаар зохицуулаагүй учраас өмгөөлөгч авах, өөрийгөө өмгөөлөх эсэх нь яллагдагчийн өөрийн эрхийн асуудал байсан. Шүүгдэгч Б.У-ийн хувьд Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар Э-тай бүлэглэж, 3 тээврийн хэрэгслийг бусдаас залилж авч, 240.000.000 гаруй Т-ийн хохирол учруулсан гэмт хэрэгт яллагдагчаар татагдсан байгаа. Б.Н- нарт холбогдох хэрэг маш удаан хугацаанд шүүх дээр хянагдсан. Энэ хэрэг шалгагдаж байх явцад Б.У-, Э-, Ц-, ГанБ-, Б- гэсэн 5 этгээдэд холбогдох хэрэгт мөрдөн шалгах ажиллагаа явагдаж байсан. Одоо Б.У-т холбогдох хэргийг дангаар нь тусгаарлаад Мөрдөн байцаах албаны Залилах гэмт хэрэг мөрдөн шалгах хэлтсээс мөрдөн шалгах ажиллагаа явагдаж байгаа. Анхан шатны шүүхийн хэлэлцүүлэгт улсын яллагчийн зүгээс энэ нөхцөл байдлыг тодруулсан хэдий ч шүүх эрх хэмжээнийхээ хүрээнд эрх зүйн байдал дордохгүй гэж үзэж шийдвэрлэсэн. Үүнийг үгүйсгэх нөхцөл байдал үүсэхгүй гэж үзэж байгаа. Мөн яллагдагч нараас мэдүүлэг авахгүйгээр эрүүгийн хэрэг үүсгэж, яллагдагчаар татсан буюу сюрприз байдалтайгаар яллагдагчаар татаад миний эрхийг зөрчөөд байна гэдэгт тайлбар хэлэх нь зүйтэй байх гэж үзэж байна. Хэрэгт авагдсан баримтуудын хүрээнд яллагдагчийн гэмт хэрэг үйлдэгдсэн нь тогтоогдож байгаа нөхцөлд түүнээс мэдүүлэг авахгүйгээр эрүүгийн хэрэг үүсгэж, яллагдагчаар татах боломжтой. Заавал та хийсэн үү, хийгээгүй юу, энэ ямар учиртай юм гэдэг байдлаар нь тодруулах шаардлагагүй. Үүнд эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцогчийн эрхийн зөрчил үүсэхгүй гэж үзэж байна. Шүүх хэрэгт авагдсан баримтуудын хүрээнд шүүгдэгч нарын гэм бурууг шийдвэрлэсэн нь үндэслэлтэй. Мөн оролцогч нараас хохирлыг хувь тэнцүүлж шийдвэрлэсэн нь үндэслэлгүй гэж дурдсан. Үүнтэй холбоотойгоор гэмт хэргийг бүлэглэж үйлдсэн гэж үзсэн тохиолдолд гэм хорын асуудлыг тэнцүү хуваарилж шийдвэрлэх нь зүйтэй. Зарим хохирогч нараас өөр хүн гэрээ хийсэн, тэр хүнээс нь хохирлыг гаргуулмаар байна гэж дурдсан. Гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзсэн тохиолдолд гэм буруутай этгээдээс хохирол, хор уршгийг гаргуулах асуудал яригдана. Тиймээс шүүхээс гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон этгээдүүдээс хохирлыг хувь тэнцүүлж гаргуулахаар шийдвэрлэсэн нь үндэслэлтэй. Иймд прокурорын зүгээс анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолд ямар нэгэн байдлаар өөрчлөлт оруулах үндэслэл байхгүй тул шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээх саналтай байна” гэв.

Прокурор С.Ууганбаяр шүүх хуралдаанд гаргасан дүгнэлтдээ: “... Анхан шатны шүүхийн шатанд шүүгдэгч Б.Н- “би С- гэх хүнээс болж залилах гэмт хэрэг үйлдэх болсон” гэж мэдүүлдэг. 2016-2018 онд залилах гэмт хэрэг үйлдэгдэж, 2023 онд яллах дүгнэлт үйлдэж, хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн тул С-г яллагдагчаар татаж шалгая гэсэн ч хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан байсан” гэв.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Давж заалдах шатны шүүх Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Б.Н-, Б.У-, Т.С-, Б.О-, Б.Э-, Ц.А-, Я.Г-, Ч.Э-, Б.У-, А.С-, М.С-, Н.А-, С.Н- нарт холбогдох хэргийг хянан шийдвэрлэхдээ шүүгдэгч Б.У-, Б.О-, Б.Н-, Т.С-, шүүгдэгч Б.О-ын өмгөөлөгч А.ЭнхБ-, Б.Ганпүрэв, шүүгдэгч Б.Н-ы өмгөөлөгч З.Хүрэлсүх, хохирогч “.... ББСБ” ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Э-, шүүгдэгч Т.С-ын өмгөөлөгч М.Хандармаа, шүүгдэгч Б.У-ийн өмгөөлөгч Э.Ш-, С.Дэлгэрмаа, хохирогч “....” банкны итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С.Г- нарын гаргасан давж заалдах гомдлуудад заасан асуудлаар хязгаарлахгүйгээр хэргийн бүх ажиллагаа, шийдвэрийг хянаж үзэхэд анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль ёсны ба үндэслэл бүхий байх хуулийн шаардлагыг хангаагүй байна.

Анхан шатны шүүхэд хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад шүүгдэгчийн “шударга шүүхээр шүүлгэх” эрхийг хязгаарлаж, эрх зүйн байдлыг дордуулах нөхцөлийг бий болгосон, мөн хуулиар тогтоосон шаардлагад үл нийцэх шийдвэр гаргасан нь шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгох үндэслэл болж байна.

Шүүгдэгч Б.У-ийн М.Э-тай бүлэглэн бусдад их хэмжээний хохирол учруулсан гэх  хэргийг одоо хянагдаж буй эрүүгийн 201Н-000083 дугаартай хэргээс тусгаарлан Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 32.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-д зааснаар Б.У-т холбогдох үйлдэл холбогдлийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэснийг Улсын ерөнхий прокуророос сэргээж шалгасан байх бөгөөд тухайн үйлдэлд нь Б.У-ийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т зааснаар яллагдагчаар татсан байна.

Хэд хэдэн гэмт хэрэг үйлдсэн хүнд ял оногдуулахдаа гэмт хэрэг тус бүрт оногдуулсан ялыг нэмж нэгтгэн, нийт эдлэх ялын төрөл, хэмжээг тогтоодог бол шүүхээр ял шийтгүүлэхийн өмнө өөр гэмт хэрэг үйлдсэн нь шүүхийн шийтгэх тогтоол гарсны дараа тогтоогдвол тус тусын хэргүүдэд нь ял оногдуулж, нэмж нэгтгэх талаар Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.8, 6.9 дүгээр зүйлд заасан байдаг.

Шүүгдэгч хэдийгээр хуульд зааснаар гэм буруугаа хүлээх, нотлох үүрэг хүлээхгүй боловч холбогдсон хэргүүдээ нэг яллах дүгнэлтийн хүрээнд шийдвэрлүүлэн эрх зүйн байдлаа дээрдүүлэх хууль зүйн боломж нь гагцхүү шүүгдэгчийн үйлдсэн хэргүүдээ илчлэн, эрх бүхий албан тушаалтанд мэдээлэх хүсэл зоригоос хамаардаг боловч энэ хэргийн тухайд түүнд холбогдох нэг үйлдлийг тус хэргээс тусгаарласан боловч тухайн үйлдэлд нь дахин яллагдагчаар татсан байдал нь шүүгдэгчийн хүсэл зоригоос хамаарахгүй мөрдөх байгууллагын үйл ажиллагаатай холбоотой асуудал байх бөгөөд ял шийтгэгдсэний дараа өмнө үйлдсэн нэг ижил төрлийн хэрэгт дахин ял шийтгүүлэх, эрх зүйн байдал нь дордох нөхцөл  байдал бий болсон байна.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт зааснаар хэд хэдэн удаагийн үйлдэл, эс үйлдэхүйг нэг гэмт хэрэгт тооцох зохицуулалтыг хэрэглэх нь шүүгдэгчийн эрх зүйн байдлыг хөнгөрүүлэх ач холбогдолтой боловч мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад яллагдагчаар татах болон яллах дүгнэлт үйлдэх үед уг зохицуулалтыг хэрэглэх боломж шүүгдэгчийн бүх гэмт хэрэг илэрч, тогтоогдоогүй тохиолдолд мөрдөгч, прокурорын хувьд хязгаарлагдмал байдаг.

Нэг ижил зүйл, хэсгээр зүйлчлэгдэх хэд хэдэн гэмт хэрэг үйлдсэн талаараа мөрдөн шалгах, хяналт тавих эрх бүхий албан тушаалтанд мэдэгдсэн, энэ талаарх мэдээлэл, баримтыг гарган өгсөн тохиолдолд прокурор тэдгээр үйлдлүүдийг нэгтгэж, нэг яллах дүгнэлтээр хэргийг шийдвэрлүүлэх үүрэгтэй ба энэ хүрээнд ял оногдуулах нь гэмт хэрэг үйлдсэн хүн, хуулийн этгээдэд шударгаар ял оногдуулах, шүүгдэгчийн эрх зүйн байдлыг дордуулахгүй байхад чиглэнэ.

Харин өөр зүйл, хэсэгт хамаарах хэргүүдийг нэг, эсхүл хэд хэдэн шийтгэх тогтоолоор шийдвэрлэхэд аль ч тохиолдолд ашигтай байдлын асуудал хөндөгдөхгүй бөгөөд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.9 дүгээр зүйлд зааснаар нэмж нэгтгэх боломжтой.

Нийслэлийн прокурорын газраас шүүгдэгч Б.У-ийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1 дэх заалтад заасан гэмт хэрэгт холбогдуулан 2023 оны 05 дугаар сарын 30-ны өдөр 197 дугаартай яллах дүгнэлт үйлдэж хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн ба шүүгдэгч Б.У-, түүний өмгөөлөгч Э.Ш-, С.Дэлгэрмаа нараас анхан шатны шүүх хуралдаанд “...Нийслэлийн прокурорын газрын 2025 оны 02 дугаар сарын 27-ны өдрийн 21 дүгээр тогтоолоор Б-гийн У- (РД:Б-)-ийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 3, 3..2 дугаар зүйлийн 1, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, мөн хуулийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар М.Э-тай бүлэглэн “... Б.Б-ыг хуурч их хэмжээний хохирол учруулан залилсан...” гэх 1805060870372 дугаартай хэргээс Б.У-т холбогдох хэргийг тусгаарлажээ. Иймд Б.У-ийн М.Э-тай бүлэглэн үйлдсэн гэх нэг хэргийг 201Н-000083 дугаартай хэрэгтэй нэгтгэж, 1 яллах дүгнэлтийн хүрээнд хэргийг шийдүүлэх хүсэлтийг гаргаж, хэргийг 60 хоногоор буцааж өгнө үү” гэх хүсэлтийг /59 хх 29/ мөн анхан шатны шүүх хуралдаанд оролцсон улсын яллагч шүүх хуралдааныг 60 хүртэл хоногоор хойшлуулж, шүүгдэгч Б.У-ийн хэргийг нэгтгэн шийдвэрлүүлэх хүсэлт гаргасныг шүүх хүлээж аваагүй бөгөөд энэ талаарх үндэслэлээ тогтоолд дурдаагүй байна.

Улмаар анхан шатны шүүх хуралдаанаар хэргийг хянан хэлэлцээд түүнийг прокуророос ялласан зүйл, хэсэгт заасан гэмт хэрэгт гэм бутуутайд тооцон, ял шийтгэл оногдуулсан нь түүний эрх зүйн байдал дордох үндэс болжээ.

Шүүгдэгчийн хувьд прокурор, шүүхийн шатанд өөрт холбогдох ижил зүйл, хэсэг бүхий хоёр тусдаа хэргийг нэг шийтгэх тогтоолоор шийдвэрлүүлэх хүсэлтэй байгаагаа удаа дараа илэрхийлж, холбогдох баримтуудыг гарган өгсөөр ирсэн боловч прокурор, анхан шатны шүүх энэ талаар дүгнэлгүй орхигдуулсан нь оролцогчийн эрхийг ноцтой зөрчиж, эрх зүйн байдал нь дордох нөхцөлийг бүрдүүлсэн байна гэж үзлээ.

Учир нь шүүх аливаа хуулийг хэрэглэх замаар хэргийг хянан шийдвэрлэхдээ хуульд тулгуурласан үндэслэлээ зөвтгөх, түүнийгээ тайлбарлах үүрэг хүлээдэг бөгөөд энэ нь хэргийн оролцогчийн “шударга шүүхээр шүүлгэх” эрхийн баталгаа болохоос гадна хууль дээдлэх ёсны нэгэн хэсэг болно.

Шүүх нэг талаас гэмт хэргийн улмаас хохирол хүлээсэн этгээдийн зөрчигдсөн эрхийг сэргээн эдлүүлэх, нөгөө талаас гэмт хэрэгт холбогдсон хүн, хуулийн этгээдийн гэмт хэрэг үйлдсэнийг тогтоосноор халдашгүй чөлөөтэй байх эрхийг хязгаарладаг.

Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны хугацаа, хурд, ачаалал зэрэг хүчин зүйлийн улмаас хэрэг, маргааныг зохих ёсны үндэслэлгүй шийдвэрлэж болохгүй бөгөөд тус хэрэг анхан шатны шүүхэд 2023 оны 07 дугаар сарын 20-ны өдөр ирсэнээс хойш 2 жил орчмын дараа шүүх хэргийг 2025 оны 06 дугаар сарын 23-ны өдөр хянан шийдэрлэсэн. Мөн шийтгэх тогтоолын удиртгал хэсэгт шүүгдэгч Б.Н-ы үйлдсэн гэмт хэргээс хоёр үйлдлийг орхигдуулсан, шүүгдэгч Б.Н-ыг нийт 48 үйлдэлд прокурор яллах дүгнэлт үйлдсэн байхад шүүх гэм буруутайд тооцохдоо 46 үйлдэл гэж бичсэн, шүүгдэгч О.Б-т холбогдох хэрэг гэж яллах дүгнэлтэд дурдаагүй хүний нэр бичсэн байгааг анхааруулж байна.

Шүүгдэгч нар нь гэм буруу, хохирол хор уршгийн талаар маргаж байх тул шүүгдэгч Б.У-т холбогдох хэргийг тусгаарлаж шийдвэрлэх боломжгүй гэж дүгнэсэн бөгөөд шүүх дүгнэлтэд ноцтойгоор нөлөөлж болох нөхцөл байдлыг анхаарч үзэлгүй орхигдуулсан үндэслэлээр шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож шийдвэрлэсэн тул шүүгдэгч Б.У-, Б.О-, Б.Н-, Т.С-, шүүгдэгч Б.О-ын өмгөөлөгч А.ЭнхБ-, Б.Ганпүрэв, шүүгдэгч Б.Н-ы өмгөөлөгч З.Хүрэлсүх, хохирогч “.... ББСБ” ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Э-, шүүгдэгч Т.С-ын өмгөөлөгч М.Хандармаа, шүүгдэгч Б.У-ийн өмгөөлөгч Э.Ш-, С.Дэлгэрмаа, хохирогч “....” банкны итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С.Г- нарын гаргасан давж заалдах гомдлуудад хууль зүйн дүгнэлт хийгээгүй болно.

Харин шүүгдэгч Б.У-, түүний өмгөөлөгч Э.Ш-, С.Дэлгэрмаа нараас хэргийг нэгтгэж шийдвэрлүүлэх талаар гаргасан гомдлыг хүлээж авч шийдвэрлэлээ.  

Шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож байгаатай холбоотойгоор шүүгдэгч Б.Н-, Б.У-, Т.С-, Б.О-, Н.А- нарт урьд авсан цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээг тус тус хэвээр үргэлжлүүлэх нь зүйтэй гэж давж заалдах шатны шүүх дүгнэлээ.

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1 дэх заалт, 39.9 дүгээр зүйлийг тус тус удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Баянзүрх, СүхБ-, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн 2025 оны 06 дугаар сарын 30-ний өдрийн 2025/ШЦТ/1687 дугаар шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгосугай.

2. Шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож байгаатай холбоотойгоор шүүгдэгч Б.Н-, Б.У-, Т.С-, Б.О-, Н.А- нарт урьд авсан цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээг, шүүгдэгч Б.Э-, А.С-, М.С-, Ч.Э-, Ц.А-, Я.Г-, Б.У-, С.Н- нарт урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг тус тус хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

3. Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн хууль хэрэглээний зөрүүг арилгах, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн, хуулийг Улсын дээд шүүхийн тогтоол, тайлбараас өөрөөр хэрэглэсэн, эрх зүйн шинэ ойлголт, эсхүл хууль хэрэглээг тогтооход зарчмын хувьд нийтлэг ач холбогдолтой гэж үзвэл энэхүү магадлалыг гардуулсан, эсхүл хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор хэргийн оролцогч хяналтын журмаар гомдол гаргах, прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                           Н.БАЯРМАА

 

ШҮҮГЧ                                                                                 Л.О-

 

                                    ШҮҮГЧ                                                                      П.ГАНДОЛГОР