хххх          12            17                                         хххх/ДШМ/1433

 

 П.Б, Д.Ө, Б.О нарт

холбогдох эрүүгийн хэргийн тухай

 

Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн шүүгч Б.Ариунхишиг даргалж, шүүгч П.Гандолгор, шүүгч Н.Баасанбат нарын бүрэлдэхүүнтэй тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанд:

прокурор Э.Номин-Эрдэнэ,

шүүгдэгч П.Бын өмгөөлөгч Ж.Баяржавхлан,

шүүгдэгч Б.Огийн өмгөөлөгч Ц.Дэлгэрням,

шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Т.Мөнхтуяа нарыг оролцуулан,

Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн  хххх-ний өдрийнхххх/ШЦТ/хххх дүгээр шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч шүүгдэгч П.Бын өмгөөлөгч Ж.Баяржавхлангийн гаргасан давж заалдах гомдлыг үндэслэн П.Б, Д.Ө, Б.О нарт холбогдох эрүүгийн хэргийгхххх оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдөр хүлээн авч, шүүгч Н.Баасанбатын илтгэснээр хянан хэлэлцэв.

1. Шүүгдэгч П.Б нь Ххххийн Ххххийн газрын Ххххын хэлтсийн ххххийн сургалтын тасгийн даргаар буюу нийтийн албан тушаалтнаар ажиллаж байхдаа Авлигын эсрэг хуулийн 7 дугаар зүйл “Хуулийн үйлчлэлд хамаарах этгээдэд хориглох зүйл”-ийн 7.1.5-д "...албан үүргээ гүйцэтгэх, эсхүл гүйцэтгэхгүй байхтай холбогдуулан бусдаас шан харамж шаардах", 7.1.6-д "... албаны эрх мэдэл буюу албан тушаалын байдлаа урвуулах, хэтрүүлэх", 7.1.7-д "... албан тушаалын байдлаа ашиглан эд хөрөнгө олж авах", Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.1-д "Албан тушаалтан нь хууль дээдлэх зарчимд захирагдан, албан үүргээ иргэдийн итгэл хүлээхүйц, тэгш, шударга, хариуцлагатайгаар гүйцэтгэж, албаны ёс зүйг сахина", 6.3-т "Албан тушаалтан албаны бүрэн эрхээ хувийн болон өөртэй нь хамаарал бүхий этгээдийн хувийн зорилгод ашиглахгүй бөгөөд албан үүрэгт нь нөлөөлөхүйц аливаа харилцаанаас ангид байна", 6.5-д "Албан тушаалтан ашиг сонирхлын зөрчилд орж болох нөхцөл байдлыг мэдэгдэх, түүнээс татгалзах замаар урьдчилан сэргийлнэ." Төрийн албаны тухай хуулийн 7 дугаар зүйлд заасан "... 7.1.7. Ашиг сонирхлын зөрчлөөс ангид байх", 37 дугаар зүйлд заасан "37.1.12. өргөсөн тангарагтаа үнэнч байж, нийтийн ашиг сонирхолд захирагдан ашиг сонирхлын зөрчилд автахгүй байх, хууль бус, шударга бус явдалтай эвлэрэхгүй байх...", 39 дүгээр зүйлд заасан "...39.1.2. албаны эрх мэдлээ хэтрүүлэх, 39.1.4. албан тушаалын бүрэн эрхээ урвуулан ашиглах..." гэж заасныг тус тус зөрчиж, эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглан, Ххххийн Ххххийн газрын Ххххийн сургалтын тасгаас зохион байгуулсан ххххийн шалгалтад оролцсон шалгуулагч М.О, В.О, С.О, Э.О, Э.О, Ц.О, Г.О, Г.О, Ч.О, П.О, Л.О, Б.О, Н.О, С.О, Б.О, Н.О, Д.О, Г.О, Ц.О нарын шалгалтын дүнгийн мэдээллийг 2021 оны 03 дугаар сарын 03-ны өдрөөс 2021 оны 06 дугаар сарын 03-ны өдөр хүртэлх хугацаанд "Хххх дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “Хххх" авто худалдааны төвд байрлах ажлын байрандаа “ХХХХ" цахим систххххмийг ашиглан засаж, тэнцүүлэн бусдад давуу байдал бий болгосон,

2. Шүүгдэгч Д.Ө нь Хххх ХХХХ-ын Ххххсийн программ хангамжийн инжххххнххххрээр ажиллаж байхдаа: Авлигын эсрэг хуулийн 7 дугаар зүйл “Хуулийн үйлчлэлд хамаарах этгээдэд хориглох зүйл”-ийн 7.1.5-д "... албан үүргээ гүйцэтгэх, эсхүл гүйцэтгэхгүй байхтай холбогдуулан бусдаас шан харамж шаардах...", 7.1.6-д “...албаны эрх мэдэл буюу албан тушаалын байдлаа урвуулах, хэтрүүлэх...”, 7.1.7-д "... албан тушаалын байдлаа ашиглан эд хөрөнгө олж авах...", Төрийн албаны тухай хуулийн 7 дугаар зүйлд заасан "...7.1.7. Ашиг сонирхлын зөрчлөөс ангид байх...", 37 дугаар зүйлд заасан "...37.1.12. өргөсөн тангарагтаа үнэнч байж, нийтийн ашиг сонирхолд захирагдан ашиг сонирхлын зөрчилд автахгүй байх, хууль бус, шударга бус явдалтай эвлэрэхгүй байх...”, 39 дүгээр зүйлд заасан “...39.1.2. албаны эрх мэдлээ хэтрүүлэх, 39.1.4. албан тушаалын бүрэн эрхээ урвуулан ашиглах...” гэснийг тус тус зөрчиж, Монгол Улсын Ххххын их сургуулийн Ххххлын дээд сургуулийн дэргэдэх тээврийн хэрэгслийн жолооч бэлтгэх сургалтын төвийн ажилтан Б.Огийн ашиг сонирхлын үүднээс ххххийн шалгалт өгч буй иргэдийг шалгалтад тэнцүүлж өгсний хариуд буюу гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийсний төлөө өөрийн эхнэр Г.Оы Хххх банкны хххх тоот дансаар дамжуулан Б.Огаас хххх өдөр 450,000 төгрөг, хххх өдөр 750,000 төгрөг, ххххы өдөр 1,000,000 төгрөг, хххх өдөр 2,000,000 төгрөг, хххх өдөр 450,000 төгрөг, хххх өдөр 1,500,000 төгрөг, хххх өдөр 1,200,000 төгрөг, хххх өдөр 500,000 төгрөгийг шилжүүлэн авч, 8 удаагийн үргэлжилсэн үйлдлээр нийт 7,850,000 төгрөгийн хахууль авсан,

3. Шүүгдэгч Б.О нь Хххх ХХХХ-ын Ххххсийн программ хангамжийн инжххххнххххр ажилтай Д.Өаар хххх болох шалгалт өгч буй иргэдийг шалгалтад тэнцүүлэх зорилгоор буюу гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийлгэхээр өөрийн Хххх банкны хххх тоот данснаас Д.Өын эхнэр Г.Оы Хххх банкны хххх тоот данс руу хххх өдөр 450,000 төгрөг, хххх өдөр 750,000 төгрөг, ххххы өдөр 1,000,000 төгрөг, хххх өдөр 2,000,000 төгрөг, хххх- ний өдөр 450,000 төгрөг, хххх өдөр 1,500,000 төгрөг, хххх өдөр 1,200,000 төгрөг, хххх өдөр 500,000 төгрөгийг шилжүүлэн авч, 8 удаагийн үргэлжилсэн үйлдлээр нийт 7,850,000 төгрөгийн хахууль өгсөн гэмт хэрэгт тус тус холбогджээ.

Нийслэлийн прокурорын газар: П.Бын үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 1.9 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэг, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар,

Д.Өын үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1, 1.9 дүгээр зүйлийн 2, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.4 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэгт зааснаар,

Б.Огийн үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1, 1.9 дүгээр зүйлийн 2, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг зааснаар тус тус зүйлчилж хэргийг шүүхэд шилжүүлжээ.

 

Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүх: 1. Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1, 1.9 дүгээр зүйлийн 2, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт   Быг “Үргэлжилсэн үйлдлээр нийтийн албан тушаалтан албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгосон” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд, Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1, 1.9 дүгээр зүйлийн 2, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.4 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасан гэмт хэрэгт  Өыг “Үргэлжилсэн үйлдлээр хахууль өгөгчийн ашиг сонирхлын үүднээс гүйцэтгэх ёсгүй үйлдлийг хийхийн тулд хахууль авсан” үйлдсэн гэм буруутайд, Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1, 1.9 дүгээр зүйлийн 2, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт   Ог “Үргэлжилсэн үйлдлээр Өөртөө, бусдад давуу байдал бий болгох зорилгоор бусдад албаны чиг үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдалтай нь холбогдуулан хахууль өгсөн” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцож,

2. Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1, 1.9 дүгээр зүйлийн 2, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар   Бд нийтийн албанд томилогдох эрхийг 3 жилийн хугацаагаар хасаж, 15,000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 15,000,000 төгрөгөөр торгох ял, Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1, 1.9 дүгээр зүйлийн 2, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.4 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэгт зааснаар   Өт нийтийн албанд томилогдох эрхийг 3 жилийн хугацаагаар хасаж, 10,000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 10,000,000 төгрөгөөр торгох ял, Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1, 1.9 дүгээр зүйлийн 2, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар   Од нийтийн албанд томилогдох эрхийг 3 жилийн хугацаагаар хасаж, 10,000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 10,000,000 төгрөгөөр торгох ял тус тус шийтгэж,

Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4, 5 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч П.Бд оногдуулсан 15,000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 15,000,000 төгрөгийн торгох ялыг, шүүгдэгч Д.Ө, Б.О нарт оногдуулсан 10,000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 10,000,000 төгрөгийн торгох ялыг тус тус 1 жилийн хугацаанд хэсэгчлэн төлүүлэхээр тогтоож, торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биххххлүүлээгүй тохиолдолд биххххлэгдээгүй торгох ялын 15 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 15,000 төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг шүүгдэгч нарт мэдэгдэж, Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 6.10 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Д.Өын цагдан хоригдсон 1 хоногийг 15 нэгжтэй тэнцэх төгрөгөөр буюу 15,000 төгрөгөөр тооцож, торгох ялаас хасаж тооцож, шүүгдэгч П.Б, Д.Ө, Б.О нарт оногдуулсан нийтийн албанд томилогдох эрхийг хасах нэмэгдэл ялын хугацааг шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болсон үххххэс эхлэн тоолж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 21.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.2 дахь заалтад зааснаар хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн 12 ширхэг сидиг хавтаст хэрэг хадгалах хугацаа дуустал хэрэгт хавсаргаж, энэ хэрэгт битүүмжлэгдсэн хөрөнгөгүй, шүүгдэгч П.Б, Б.О нар цагдан хоригдсон хоноггүй, шүүгдэгч нар бусдад төлөх төлбөргүй, шүүгдэгч нараас гаргуулах хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдаж, Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 7.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Д. Өын Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Тамгын газрын барьцааны дансанд байршуулсан 7,850,000 төгрөгийг улсын орлого болгож, шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болмогц хэргийн хамт хүргэгдэн ирсэн “нууц” дардас дарагдсан 1 хавтас 195 хуудас матххххриалыг Нийслэлийн Прокурорын газарт буцаан хүргүүлж тус тус шийдвэрлэжээ.

 

Шүүгдэгч П.Бын өмгөөлөгч Ж.Баяржавхлан давж заалдах гомдол болон тус шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “...Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн хххх-ны өдрийнхххх/ШЦТ/хххх тоот шийтгэх тогтоолоор П.Быг “Үргэлжилсэн үйлдлээр нийтийн албан тушаалтан албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгосон” гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 3 жилийн хугацаагаар хасаж, 15,000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 15 000 000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулсан байна. Өмгөөлөгчийн зүгээс ийнхүү ял оногдуулсаныг дараах үндэслэлээр хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. Анхан шатны шүүхээс шүүгдэгч П.Б нарт эрүүгийн хариуцлага оногдуулахдаа Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 1.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, мөн хуулийн 5.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан зорилтод нийцүүлэн гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, шүүгдэгчийн хувийн байдал, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг тал бүрээс нь харгалзан үзжээ. Түүнчлэн П.Б нарт эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 6.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, мөн хуулийн 6.6 дугаар зүйлд заасан хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй гэж дүгнэсэн нь үндэслэлгүй байна. Шүүгдэгч П.Бын хувьд өөрийн үйлдсэн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, нийгэмд учирсан хор уршгийг ухамсарлан ойлгосон байдал нь мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн мэдүүлэг болон шүүхийн хэлэлцүүлэгт өгсөн тайлбар зэргээс харагддаг. Гэхдээ дээрх гэмт хэргийг үйлдэхдээ өөртөө ямар нэгэн ашиг хонжоо олох санаа зорилго байхгүй, харин дарга нарын өгсөн зааварчилгааны дагуу ийм үйлдэл хийсэн гэж мэдүүлдэг. Түүний хувьд дээд албан тушаалтануудаас ийнхүү нөлөөлж албадан хийлгэх гэсэн хууль бус шаардлагыг биххххлүүлэхээс татгалзахын оронд бусдад давуу байдал олгосон нь түүнийг буруутгах үндэслэл болсон ба өөрөөр хэлбэл түүний хувьд албан тушаалын байдлаар эрхшээлд орсны улмаас дээрх гэмт хэргийг үйлдсэн гэж өмгөөлөгчийн хувьд байр сууриа илэрхийлэн анхан шатны шүүх хуралдаанд оролцсон. Эндээс харахад Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 6.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т заасан хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал шүүгдэгч П.Бын хувьд тогтоогдож байна. Гэтэл анхан шатны шүүхээс хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй гэж шийдвэрлэсэн нь түүний эрх зүйн байдлыг дордуулж шийдвэрлэхэд хүргэсэн байна. Тиймээс Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.4-т зааснаар Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн хххх-ны өдрийнхххх/ШЦТ/хххх тоот шийтгэх тогтоолд өөрчлөлт оруулж шүүгдэгч П.Бд оногдуулсан торгох ялыг багасгаж өгнө үү.

... Шүүгдэгч П.Бын өмгөөлөгчөөр анхан шатны шүүх хуралдаанаас эхлэн оролцсон. П.Бын хувьд өөрийн үйлдсэн гэм буруугаа мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад болон шүүхийн хэлэлцүүлгийн шатанд хүлээн зөвшөөрч, маргаагүй. Гагцхүү анхан шатны шүүхээс хэргийг шийдвэрлэж П.Бд эрүүгийн хариуцлага оногдуулахдаа Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 1.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 5.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус заасан зорилтод нийцүүлэн гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар зэргийг харгалзан үзэж, мөн хуулийн ххххрөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, 6.6 дугаар зүйлд заасан хүндрүүлэх нөхцөл байдлууд тогтоогдоогүй байна гэж дүгнэсэн. П.Бын хувьд гэм буруугаа ухамсарлан ойлгож, анхнаасаа мэдүүлгээ өгч, прокуророос түүнийг 19 удаагийн үйлдлээр 19 хүнд давуу байдал олгосон гэж яллах дүгнэлт үйлдэж хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн. Энэхүү 19 хүний хувьд П.Б ямар нэгэн ашиг хонжоо аваагүй, харин “дээд шатны удирдлагаас иймэрхүү байдлаар асуудалд хандсан нөхцөл байдал байдаг, энэ хүмүүсийг тэнцүүл гэсэн шаардлагыг надад тавьдаг байсан” гэж мэдүүлдэг. Удирдлагаас өгсөн хууль бус үйлдлийг хэрэгжүүлж энэхүү нөхцөл байдлыг бий болгож, бусдад давуу байдал олгосныг гэм буруугүй гэж үзэх үндэслэл болохгүй. Харин энэ нөхцөл байдлуудаас харж үзвэл түүний хувьд Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 6.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3 дахь заалтад заасан хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал байна. Өөрөөр хэлбэл, албан тушаалын нөхцөл байдлаас шалтгаалж энэхүү гэмт хэргийг үйлдсэн буюу эрхшээлд орсны улмаас гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзэх нөхцөл байдал байсан. Гэтэл анхан шатны шүүх энэ байдлыг тодруулалгүйгээр эрх зүйн байдлыг нь дордуулж шийдвэрлэсэн гэж үзэж байх тул шийтгэх тогтоолд өөрчлөлт оруулж, П.Бд оногдуулсан торгох ялыг багасгаж өгнө үү...” гэв.

Шүүгдэгч Б.Огийн өмгөөлөгч Ц.Дэлгэрням тус шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “...Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх хуулийн шаардлагыг хангасан. Тухайн гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдүүдийн үйлдэлд тохирсон ял шийтгэл оногдуулсан, хэргийн бодит байдлыг зөв зүйтэй үнэлж тогтоосон. Хэрэгт хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу үнэлж авсан бичгийн нотлох баримтуудаар Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 6.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3 дахь заалтад заасан нөхцөл байдал тогтоогдоогүй учраас анхан шатны шүүхийн дүгнэлт зөв зүйтэй. Иймд шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж өгнө үү...” гэв.

 Прокурор Э.Номин-Эрдэнэ тус шүүх хуралдаанд гаргасан хууль зүйн дүгнэлтдээ: “...Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасан “Шүүхийн шийдвэр нь тодорхой, ойлгомжтой, түүнийг биххххлүүлэхэд ямар нэгэн эргэлзээ төрүүлэхгүй байхаар бичигдсэн байна.” гэх хуулийн шаардлагад нийцсэн. Шүүхээс тухайн гэмт хэрэг үйлдэгдсэн цаг хугацаанд үйлчилж байсан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлд зааснаар эрүүгийн хариуцлага оногдуулсан. Тухайн хуулийн зохицуулалт нь торгох, зорчих эрхийг хязгаарлах ял, хорих ял гэсэн 3 төрлийн санкцитай ба үүнээс шүүх эрх хэмжээнийхээ хүрээнд торгох ял буюу хамгийн хөнгөн ялыг оногдуулж шийдвэрлэсэн. Ингэхдээ шүүгдэгчийн мөрдөн байцаалт болон прокурорын хяналт, шүүхийн хэлэлцүүлэгт гаргасан түүний гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн үйл баримтыг үндэслэсэн нь Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн зорилго, зорилтод нийцсэн, гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэм буруугийн хэлбэрт тохирсон байх тул шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, давж заалдах гомдлыг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү...” гэв.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Давж заалдах шатны шүүх Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэгт зааснаар давж заалдах гомдолд заасан асуудлаар хязгаарлахгүйгээр хэргийн бүх ажиллагаа, шийдвэрийг бүхэлд нь хянаж үзлээ.

Хэрэг бүртгэлт, мөрдөн байцаалт, шүүхийн хэлэлцүүлгийн шатанд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдлуудыг бүрэн шалгаж тодруулснаас гадна хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад оролцогчдын эрхийг хасаж буюу хязгаарласан, эсхүл бусад байдлаар шүүхийн шийдвэрт сөргөөр нөлөөлөхөөр Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн ноцтой зөрчил гараагүй байна.

Хавтаст хэрэгт цугларч, шүүх хуралдаанаар хянан хэлэлцэгдсэн нотлох баримтуудыг харьцуулан шинжлэн судлахад;

1. Шүүгдэгч П.Б нь Ххххийн Ххххийн газрын Ххххын хэлтсийн ххххийн сургалтын тасгийн даргаар буюу нийтийн албан тушаалтнаар ажиллаж байхдаа Авлигын эсрэг хуулийн 7 дугаар зүйл “Хуулийн үйлчлэлд хамаарах этгээдэд хориглох зүйл”-ийн 7.1.5-д "...албан үүргээ гүйцэтгэх, эсхүл гүйцэтгэхгүй байхтай холбогдуулан бусдаас шан харамж шаардах", 7.1.6-д "... албаны эрх мэдэл буюу албан тушаалын байдлаа урвуулах, хэтрүүлэх", 7.1.7-д "... албан тушаалын байдлаа ашиглан эд хөрөнгө олж авах", Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.1-д "Албан тушаалтан нь хууль дээдлэх зарчимд захирагдан, албан үүргээ иргэдийн итгэл хүлээхүйц, тэгш, шударга, хариуцлагатайгаар гүйцэтгэж, албаны ёс зүйг сахина", 6.3-т "Албан тушаалтан албаны бүрэн эрхээ хувийн болон өөртэй нь хамаарал бүхий этгээдийн хувийн зорилгод ашиглахгүй бөгөөд албан үүрэгт нь нөлөөлөхүйц аливаа харилцаанаас ангид байна", 6.5-д "Албан тушаалтан ашиг сонирхлын зөрчилд орж болох нөхцөл байдлыг мэдэгдэх, түүнээс татгалзах замаар урьдчилан сэргийлнэ." Төрийн албаны тухай хуулийн 7 дугаар зүйлд заасан "... 7.1.7. Ашиг сонирхлын зөрчлөөс ангид байх", 37 дугаар зүйлд заасан "37.1.12. өргөсөн тангарагтаа үнэнч байж, нийтийн ашиг сонирхолд захирагдан ашиг сонирхлын зөрчилд автахгүй байх, хууль бус, шударга бус явдалтай эвлэрэхгүй байх...", 39 дүгээр зүйлд заасан "...39.1.2. албаны эрх мэдлээ хэтрүүлэх, 39.1.4. албан тушаалын бүрэн эрхээ урвуулан ашиглах..." гэж заасныг тус тус зөрчиж, эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглан, Ххххийн Ххххийн газрын Ххххийн сургалтын тасгаас зохион байгуулсан ххххийн шалгалтад оролцсон шалгуулагч М.О, В.О, С.О, Э.О, Э.О, Ц.О, Г.О, Г.О, Ч.О, П.О, Л.О, Б.О, Н.О, С.О, Б.О, Н.О, Д.О, Г.О, Ц.О нарын шалгалтын дүнгийн мэдээллийг 2021 оны 03 дугаар сарын 03-ны өдрөөс 2021 оны 06 дугаар сарын 03-ны өдөр хүртэлх хугацаанд "Хххх дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “Хххх" авто худалдааны төвд байрлах ажлын байрандаа “ХХХХ" цахим систххххмийг ашиглан засаж, тэнцүүлэн бусдад давуу байдал бий болгосон,

2. Шүүгдэгч Д.Ө нь Хххх ХХХХ-ын Ххххсийн программ хангамжийн инжххххнххххрээр ажиллаж байхдаа: Авлигын эсрэг хуулийн 7 дугаар зүйл “Хуулийн үйлчлэлд хамаарах этгээдэд хориглох зүйл”-ийн 7.1.5-д "... албан үүргээ гүйцэтгэх, эсхүл гүйцэтгэхгүй байхтай холбогдуулан бусдаас шан харамж шаардах...", 7.1.6-д “...албаны эрх мэдэл буюу албан тушаалын байдлаа урвуулах, хэтрүүлэх...”, 7.1.7-д "... албан тушаалын байдлаа ашиглан эд хөрөнгө олж авах...", Төрийн албаны тухай хуулийн 7 дугаар зүйлд заасан "...7.1.7. Ашиг сонирхлын зөрчлөөс ангид байх...", 37 дугаар зүйлд заасан "...37.1.12. өргөсөн тангарагтаа үнэнч байж, нийтийн ашиг сонирхолд захирагдан ашиг сонирхлын зөрчилд автахгүй байх, хууль бус, шударга бус явдалтай эвлэрэхгүй байх...”, 39 дүгээр зүйлд заасан “...39.1.2. албаны эрх мэдлээ хэтрүүлэх, 39.1.4. албан тушаалын бүрэн эрхээ урвуулан ашиглах...” гэснийг тус тус зөрчиж, Монгол Улсын Ххххын их сургуулийн Ххххлын дээд сургуулийн дэргэдэх тээврийн хэрэгслийн жолооч бэлтгэх сургалтын төвийн ажилтан Б.Огийн ашиг сонирхлын үүднээс ххххийн шалгалт өгч буй иргэдийг шалгалтад тэнцүүлж өгсний хариуд буюу гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийсний төлөө өөрийн эхнэр Г.Оы Хххх банкны хххх тоот дансаар дамжуулан Б.Огаас хххх өдөр 450,000 төгрөг, хххх өдөр 750,000 төгрөг, ххххы өдөр 1,000,000 төгрөг, хххх өдөр 2,000,000 төгрөг, хххх өдөр 450,000 төгрөг, хххх өдөр 1,500,000 төгрөг, хххх өдөр 1,200,000 төгрөг, хххх өдөр 500,000 төгрөгийг шилжүүлэн авч, 8 удаагийн үргэлжилсэн үйлдлээр нийт 7,850,000 төгрөгийн хахууль авсан,

3. Шүүгдэгч Б.О нь Хххх ХХХХ-ын Ххххсийн программ хангамжийн инжххххнххххр ажилтай Д.Өаар хххх болох шалгалт өгч буй иргэдийг шалгалтад тэнцүүлэх зорилгоор буюу гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийлгэхээр өөрийн Хххх банкны хххх тоот данснаас Д.Өын эхнэр Г.Оы Хххх банкны хххх тоот данс руу хххх өдөр 450,000 төгрөг, хххх өдөр 750,000 төгрөг, ххххы өдөр 1,000,000 төгрөг, хххх өдөр 2,000,000 төгрөг, хххх- ний өдөр 450,000 төгрөг, хххх өдөр 1,500,000 төгрөг, хххх өдөр 1,200,000 төгрөг, хххх өдөр 500,000 төгрөгийг шилжүүлэн авч, 8 удаагийн үргэлжилсэн үйлдлээр нийт 7,850,000 төгрөгийн хахууль өгсөн гэмт хэргийг тус тус үйлдсэн болох нь:

Эд зүйлд үзлэг хийсэн: “...Үзлэгийн явцад П.Бын өөрийн эзэмшлийн Хххх 11 маркийн хар өнгийн гар утсанд үзлэгийг хийхэд үзлэгээр “ХХХХ" цэс рүү орж гар утсанд ирсэн дуудлага дугаарууд болон цааш үзлэгийг үргэлжлүүлэн "хххх" хэсэг рүү орж гар утсанд ирсэн болон гадагшаа явуулсан мххххссххххжүүд бичлэгээр бэхжүүлэн авч үзлэгийг цааш үргэлжлүүлэн “хххх" цэс рүү орж гар утсанд ирсэн болон гадагшаа явуулсан мххххссххххжүүдийг бичлэгээр бэхжүүлэн авч   Быг өөрийг нь оролцуулсан. Хххх ХХХХ Ххххийн тасгийн дарга гэсэн "Хххх" худалдааны төвийн 305 тоот өрөөнд үзлэгийг хийж дуусгав...” /5 хх 200-201/,

Эд зүйлд үзлэг хийсэн тухай: “...Д.Өын эрхээр орж программд үзлэг хийхэд 229 хэрэглэгчид тохиргоонд нэвтрэх эрхтэй, эдгээр хэрэглэгчийн тохиргоонд Д.Ө нь хандах, үзэх, нэмэх, засах, устгах зэрэг дагах эрхүүдээр хандах эрхтэй байна... ....ххххийн шалгалт өгөгчийн эрхээр систххххмд давхар хандаж тххххстийг үзэх, харах, бөглөх, засах боломжтой байна. П.Бын хххх, сургалт, бүртгэл, бүртгэлийн хуудас хэвлэх, рххххгистрийн дугаар засах, зочлолт, үнэмлэх хэвлэлт, олголт бүртгэх, шалгалт, ххххийн шалгалт харах, шалгалтын дэлгэрэнгүй харах, шалгалтын явцад камххххрын зураг харах, тххххст матххххриал, шалгалтын тохиргоо, ангилал олгох эрхтэй харагдаж байна..." /8 хх 179-180/,

Эд зүйлд үзлэг хийсэн тухай “...Г.Оы Хххх банк дахь хххх дугаартай дансны хуулганд үзлэг хийхэд Б.Огийн Хххх банк дахь хххх дугаартай данснаас хххх өдрөөс хххх өдөр хүртэлх хугацаанд нийт 8 удаагийн гүйлгээгээр 7,850,000 төгрөгийг шилжүүлсэн байна. Б.Огийн Хххх банк дахь хххх дугаартай дансны хуулганд үзлэг хийхэд Б.Огийн Хххх банк дахь хххх дугаартай данснаас хххх өдрөөс хххх өдөр хүртэлх хугацаанд нийт 8 удаагийн гүйлгээгээр 7,850,000 төгрөгийг Г.Оы Хххх банк дахь хххх дугаартай дансанд шилжүүлсэн байна. ХХХХ дугаартай Ххххгийн Өын Хххх банк дахь хххх дугаартай дансны хуулганд үзлэг хийхэд Б.Огийн Хххх банк дахь хххх дугаартай данс хооронд ямар нэгэн гүйлгээ хийгдээгүй байна..” гэх тэмдэглэлүүд /8 xx 153-155/,

Эд зүйлд үзлэг хийсэн тухай: “Ххххын их сургуулийн Ххххлын дээд сургуулийн дэргэдэх тээврийн хэрэгслийн жолооч бэлтгэх сургалтын төвийн ажилтан Б.Огаас Ххххийн программ хангамжийн инжххххнххххр Д.Өын эхнэр Г.Оы Хххх банк дахь хххх дугаартай дансанд мөнгө шилжүүлсэн цаг, хугацааг харуулав. Ххххын их сургуулийн Ххххлын дээд сургуулийн дэргэдэх тээврийн хэрэгслийн жолооч бэлтгэх сургалтын төвийн ажилтан Б.Огийн хххх дугаараас, Ххххийн программ хангамжийн инжххххнххххр Д.Өын хххх дугаарын утсанд холбогдож байсан цаг, хугацааг харуулав. Ххххын их сургуулийн Ххххлын дээд сургуулийн дэргэдэх тээврийн хэрэгслийн жолооч бэлтгэх сургалтын төвийн ххххийн сургалтад хамрагдан шалгалт өгсөн жолооч нарын мэдээлэл..." гэх тэмдэглэл, хавсралтууд /8 хх 156-167/,

Эд зүйлд үзлэг хийсэн тухай: “Хэрэг бүртгэлийн хххх дугаартай хэрэгт холбоотойгоор “Хххх" ХХК-иас хххх-ны өдрийн №ххх дугаартай албан бичгээр Эрүүгийн цагдаагийн албанд хүргүүлсэн   Огийн /ХХХХ/ хххх дугаарын утасны ххххний өдрөөс хххх-ны өдөр хүртэлх хугацааны гадагш ярьсан илгээсэн мххххссххххжийн дугаарын жагсаалтад үзлэг хийв... Хэрэг бүртгэлтийн хххх дугаартай хэрэгт холбоотойгоор "Хххх” ХХК-иас хххх-ны өдрийн № дугаартай албан бичгээр Эрүүгийн цагдаагийн албанд хүргүүлсэн Хххх ХХХХ-ын Мэдээлэл, тхххххнологийн хэлтэст программ хангамжийн инжххххнххххр Өын /РД:ХХХХХ/ ашиглаж байсан хххх дугаарын утасны хххх-ны өдрөөс хххх-ны өдөр хүртэлх хугацааны гадагш ярьсан илгээсэн мххххссххххжийн дугаарын жагсаалтад үзлэг хийв. хххх дугаар нь Баянмөнхийн Ганбатын /ХХХХ/ нэр дээр бүртгэлтэй байв. Хэрэг бүртгэлтийн хххх дугаартай хэрэгт холбоотойгоор “Хххх” ХХК-иас хххх-ны өдрийн №ххх дугаартай албан бичгээр Эрүүгийн цагдаагийн албанд хүргүүлсэн Ж /ХХХХ/-ийн хххх дугаарын утасны ххххний өдрөөс хойш хугацааны ярьсан яриа, илгээсэн мххххссххххжийн дугаарын жагсаалтад үзлэг хийв..” гэх тэмдэглэл /8 хх 168-178/,

Эд зүйлд үзлэг хийсэн тухай “...Г.Оы Хххх банк дахь хххх дугаартай дансны хуулганд үзлэг хийхэд Б.Огийн Хххх банк дахь хххх дугаартай данснаас хххх өдрөөс хххх өдөр хүртэлх хугацаанд нийт 8 удаагийн гүйлгээгээр 7,850,000 төгрөгийг шилжүүлсэн байна. Б.Огийн Хххх банк дахь хххх дугаартай дансны хуулганд үзлэг хийхэд Б.Огийн Хххх банк дахь хххх дугаартай данснаас хххх өдрөөс хххх өдөр хүртэлх хугацаанд нийт 8 удаагийн гүйлгээгээр 7,850,000 төгрөгийг Г.Оы Хххх банк дахь хххх дугаартай дансанд шилжүүлсэн байна. ХХХХ дугаартай Ххххгийн Өын Хххх банк дахь хххх дугаартай дансны хуулганд үзлэг хийхэд Б.Огийн Хххх банк дахь хххх дугаартай данс хооронд ямар нэгэн гүйлгээ хийгдээгүй байна...” гэх тэмдэглэл /8xx-ийн 153-155/,

Гэрч Г.Огийн "... Миний хувьд ххххийн шалгалт өгөөгүй бөгөөд шалгалт битгий хэл ххххийн сургалтад сууж байгаагүй юм. Намайг Засгийн газрын авто баазад ажиллаж байхад ххххийн сургалтад хамрагдаж нэгдсэн журмаар үнэмлэх авах нэрс авч байсан бөгөөд би тухайн үххххд нь нэрээ бичүүлээд байж байгаад Төрийн тусгай хамгаалалтын газарт шилжсэн..." /8 хх 120/,

Гэрч Д.Огийн "...Тухайн үххххд тххххстээр шалгалт өгсөн бөгөөд нэг нь 40 асуулттай, нэг нь 20 асуулттай тххххст байсан. Шалгалтад 2-3 удаа унаж байгаад сүүлд нь тэнцэж үнэмлэхээ авсан юм... Манай эхнэр Б.Ххххгийн ээж Ххххын төрсөн дүү Ххххд ххххийн шалгалтад 2-3 удаа унасан болохоор “яриад өгөх хүн байна уу” гэж Хххх эгчид хандсан. Хххх цаашаа ямар хүнтэй ярьсан талаар нь би мэдэхгүй байна. Тэгээд Хххх эгч намайг ххххийн шалгалтад тэнцүүлсэн юм..." /8 xx 122/,

 Гэрч Б.Ххххгийн "...Тухайн үххххд манай эгч Ххххын охин Анхтуяагийн нөхөр О надтай утсаар яриад Ххххд таньдаг хүн байна уу гэж асуусан юм. Тэгэхээр би хүмүүсээс асууж байгаад манай нутгийн ах Б Ххххд ажилладаг гэдгийг нь хүнээс сонсоод Ог Б ахтай холбож өгсөн. Од Ххххд ажилладаг хүн ямар учиртай хэрэг болсон байгаа талаар нь мэдээгүй. Зөвхөн Бтай холбож өгсөн юм. Тэрнээс хойш юу болсон талаар сонирхож асууж байгаагүй..." /8 xx 125/,

Гэрч Э.Оий "...Би машин ачилтын газарт хамт ажиллаж байсан ахаас “ХХХХ мэргэшсэн ангилал даруулах гэсэн юм, таньдаг хүн байна уу” гэж асууж байсан. Тэр ах тухайн үххххд надад хххх дугаарын утсыг өгсөн. Тэгсэн тэр хүнтэй утсаар холбогдож байгаад жолооны курст сурсан. ХХХХ ххххийн шалгалт өгөхөөс 7 хоногийг нь 70- тай дугаарт залгаж ххххийн шалгалт өгөх цагаа авсан. Шалгалтад орохдоо хххх дугаарын утастай эмэгтэй хүн шалгалтад орох гэж байгаа тухайгаа хэлсэн. Тэр эгч надад хэлэхдээ шалгалтад ороод бүх тххххстээ бөглөөрэй, дуусаад надад хэлээрэй гэж байсан. Хэрхэн тэнцүүлсэн талаар би мэдэхгүй байна." /8 хх 132-133/,

Гэрч Г.Ххххын “...ах Хххх бид 2 ямар ч жолооны курс болон жолооны хичээлд суугаагүй. Шалгалтад ордог өглөө “Хххх” маркийн машинтай 50 гаруй насны эмэгтэйгээс “Батлан хамгаалах жолооны курс гэж хэлж ороод шалгалтаа өгөөрэй” гэж хэлсэн. Жолооны эрхийн шалгалт өгөхдөө хичээлд сургалтад нийт хэдэн цаг сууж хамрагдсан байх ёстой гэдгийг мэднэ... бид 2 мөнгө өгөөд л жолоочийн үнэмлэхтэй болно гэж тэр хүмүүстэй тохирсон юм..." /6 хх 3-4/,

Гэрч Б.Ххххгийн “...Огийн Хххх банкны хххх гэсэн дансаа над руу чатаар явуулахаар нь би өөрийнхөө Хххх банкны хххх гэсэн данснаас Огийн Хххх банкны данс руу төлбөр гэсэн утгатайгаар 1,200,000 төгрөг шилжүүлсэн. Тэгээд Огийн хххх дугаартай утас руу нь залгаад “нөгөө 3 хүний сургалтын мөнгийг өгчихлөө” гэсэн. Тэгээд хххх дугаар сарын эхээр өдрийг нь санахгүй байна. О над руу яриад “нөгөө хүүхдүүд шалгалтаа өгсөн үү” гэхээр нь би “...нөгөө хүүхдүүд шалгалтаа өгсөн” гэж хэлсэн..." /6 хх 24-25/,

Гэрч Ц.Оын “... О “манайх ажиллаж байгаа, та гурвыг би бүртгээд авчихъя, эхлээд ХХХХ ангиллаа даруулаад авах шаардлагатай. Тэгээд дараа нь ххххийн шалгалтаа өгнө, ХХХХ ангилал 180,000 төгрөг, орон нутгийн хххх болоход 200,000 төгрөг тус тус байдаг” гэж хэлсэн. Тэгээд О Хххх банкны дансаа мххххссххххжээр явуулсан. Тэгээд би Огийн хххх дансанд 3 мэргэшсэн, 2 ХХХХ ангилал даруулах төлбөр болох нийт 960,000 төгрөгийг хххх оны 10 дугаар сарын 30-ны өдөр шилжүүлсэн..” /6 xx 205-206/,

Шинжээч М.Ххххгийн "...П.Б нь систххххмд 1907 гэсэн дугаараар бүртгэгдсэн байсан. Д.Ө нь систххххмд хххх дугаараар бүртгэгдсэн байсан. П.Б, Д.Ө нь систххххмд бүртгэлтэй өөрсдийн эрхээр ххххийн шалгалтын талаарх мэдээллийг агуулдаг ХХХХ өгөгдлийн сан дахь дурын утгад засвар хийх эрхтэй байсан. Д.Ө нь систххххмийн админ учраас бүхэлд нь мэдэх эрхтэй хүн юм. П.Б нь ххххийн систххххмд нэвтэрч жолооч нарын сургалтын бүртгэл, мэдээллийг засах, шалгалт авах бүрэн эрхтэй. Хххх Ххххийн газарт ашиглаж байгаа ХХХХ систххххмд хийсэн үйлдлүүдийг Хххх гэж хүснэгтэд хххх /засвар хийсэн/ гэсэн утгатай хххх үйлдэл бүртгэгдсэн байсан. Гэхдээ хххх үйлдэл нь ямар засвар хийснийг тогтоох боломжгүй байсан. Яагаад гэхээр нь Д.Ө нь Хххх Ххххийн газарт ашиглаж байгаа систххххмийн админ учраас бүхэл хүснэгт, өгөгдлийн сангийн утгуудад завсар хийсэн байсан. Түүний хийсэн засваруудыг ялгах боломжгүй байсан. П.Бын хувьд зөвхөн ххххийн шалгалттай холбоотой хүснэгтүүдэд засвар хийсэн хххх үйлдэл нь "хххх" тайлбартай мэдээлэл хадгалагдаж байсан. Ххххийн шалгалт өгсөн 145 хүний мэдээлэлд П.Б ямар нэгэн байдлаар завсар оруулсан байна гэсэн үг юм." гэх мэдүүлгүүд /8 хх 218-219/,

Шүүхийн шинжилгээний ххххрөнхий газрын шинжээч М.Ххххгийн хххх-ний өдрийн хххх дугаартай: "Шинжилгээнд ирүүлсэн "ХХХХ" нэртэй ХХХХ систххххмийн ХХХХ өгөгдлийн сангийн to хххх хүснэгтэд Д.Ө 1хххх/ нь 45, П. Б нь / шалгуулагчийн хувийн мэдээлэл /овог, нэр, рххххгистрийн дугаар/, шалгалтын бүртгэл, шалгалтын бусад мэдээлэлд засах үйлдэл хийсэн байна. Ххххгийн Ө /хххх/ нь "ХХХХ" нэртэй ХХХХ систххххмийн ХХХХ өгөгдлийн санд өөрийн нэвтрэх эрхээр 2 мөр бичлэг /ххххийн шалгалттай холбоотой/-т, ийн Б /1907/ нь "ХХХХ" нэртэй ХХХХ систххххмийн ХХХХ өгөгдлийн санд өөрийн нэвтрэх эрхээр 108 мөр бичлэг /ххххийн шалгалттай холбоотой/-т тус тус засвар хийсэн байна. Ххххын их сургуулийн Ххххлын дээд сургуулийн дэргэдэх тээврийн хэрэгслийн жолооч бэлтгэх сургалтын төвийн ххххийн шалгалт өгсөн шалгуулагчийн компьютххххрт хандсан мэдээлэл "ХХХХ” нэртэй ХХХХ систххххмд бүртгэгддэггүй. Шалгуулагчийн шалгалт өгч дуусах үххххд давуу эрхийн бүртгэлтэй хүн систххххмд нэвтэрч тххххстийн утгыг бөглөх, засварлах боломжтой байна.” /8 хх 227-233/,

Шүүхийн Шинжилгээний ХХХХрөнхий газрын 2024 оны 05 дугаар сарын 07-ны өдрийн дугаартай: “Шинжилгээ хийлгэх тогтоолд дурдсан ХХХХ нэртэй ХХХХ систххххмийн ххххх өдрүүдийн өгөгдлийн сангийн нөөц, хуулбар хувь файлуудаас мэдээллийг нөхөн үзэх боломжтой байна. Шинжилгээ хийлгэх тогтоолд дурдсан “ХХХХ" нэртэй ХХХХ систххххмийн ХХХХ өгөгдлийн санд хххх өдрүүдийн ххххийн сургалтад хамрагдсан, шалгалт өгсөн хүний нэр, бичиг баримтын дугаарыг тогтоох боломжтой байна. Шинжилгээ хийлгэх тогтоолд дурдсан ХХХХ” нэртэй ХХХХ систххххмийн ХХХХ өгөгдлийн санд ххххийн шалгалт өгсөн шалгуулагч, шалгагчийн компьютххххрын хх хаягийн мэдээлэл бүртгэгдээгүй байна. Шинжилгээ хийлгэх тогтоолд дурдсан ХХХХ нэртэй ХХХХ систххххмийн хххх өдрүүдэд “ХХХХ нэртэй ХХХХ систххххмийн ХХХХ өгөгдлийн сангийн ХХХХ хүснэгтэд хххх дугаартай хэрэглэгч нийт өгөгдлийн сан, дурын хүснэгтийн хххх утгад засах /хххх/ үйлдэл, ххх дугаартай хэрэглэгч ХХХХ өгөгдлийн санд ххххийн шалгалт /хххх/ тодорхойлолттойгоор ххххийн шалгалттай хамааралтай 145 утгад засах /хххх/ үйлдэл тус тус хийсэн байна. Шинжилгээ хийлгэх тогтоолд дурдсан “ХХХХ" нэртэй ХХХХ систххххмийн ХХХХ хххөгөгдлийн сангийн ххххийн шалгалт өгсөн хүнд тусалсан эсэхийг бүртгэдэг гэх /систххххм админастратор Д.Өын тайлбарласнаар/ ххх хүснэгтэд хххх дугаартай хэрэглэгч 2 удаа, ххх дугаартай хэрэглэгч 108 удаа шалгалтын дүнд өөрчлөлт оруулсан мөр бичлэг хадгалагдаж байна. Шинжилгээ хийлгэх тогтоолд дурдсан “ХХХХ” нэртэй ХХХХ систххххмд компьютххххрын ххх хаягууд бүртгэгдээгүй ба ххх нар нь систххххмд бүртгэлтэй өөрсдийн эрхээр ххххийн шалгалтын талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллийг агуулдаг ххх өгөгдлийн сан дахь хүснэгтүүдийн дурын утгад засвар хийх эрхтэй байна...” гэх дүгнэлтүүд, хавсралтууд /8 хх 198-216/,

Монгол Улсын зам, тээврийн хөгжлийн сайдын хххх дугаар сарын 21- ний өдрийн х дугаартай “мэргэжлийн шалгалтын комиссыг шинэчлэн байгуулах тухай” тушаалт, хавсралт /7 хх 136-138/,

“ххх” гэсэн фэйсбүүк хаягтай хэрэглэгчтэй хххх оны хххх өдөр хүртэл харилцсан чатууд болон ярианы бичлэг  /8 xx 136-142/,

Ххххийн ххх дугаартай “Ххххийн сургалтын тасгаас зохион байгуулсан хххх өдөр хүртэлх хугацаанд ххххийн шалгалт өгсөн нэр бүхий иргэдийн шалгалт өгөхөөр бүртгүүлсэн огноо болон шалгалтын матххххриалыг хүргүүлж байна” гэх албан бичиг /9 хх 117-122/,

Нийслэлийн шүүх шинжилгээний газрын цахим тхххххнологийн шинжилгээний лабораторийн эрхлэгч, шинжээч М.Ххххгийн хххх-ний өдрийн ххх шинжээчийн дүгнэлтэд дурдсан “Хххх” ХХХХ-ын ххххийн шалгалт өгсөн иргэдийн судалгаа /9 хх 123-129/,

хххх.ххх өдрийн хооронд үндсэн ангиллын шалгалтад тэнцсэн сонсогчдын нэрс /6 xx 146-175/, жолоодох эрхийн шалгалт өгч тэнцсэн иргэдийн шалгалтын тогтоол /6 xx 184-192/, ххххийн шалгалт өгсөн иргэдийн мэдээлэл /7 хх 28-119/ зэрэг мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн, анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааны хэлэлцүүлгийн явцад хянан хэлэлцэгдсэн нотлох баримтуудаар тус тус нотлогдон тогтоогджээ.

 

Нийслэлийн прокуророос П.Бын үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 1.9 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэг, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар,

Д.Өын үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1, 1.9 дүгээр зүйлийн 2, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.4 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэгт зааснаар,

Б.Огийн үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1, 1.9 дүгээр зүйлийн 2, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг зааснаар тус тус зүйлчилж хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн нь үндэслэлтэй, Эрүүгийн хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэжээ.

 

Анхан шатны шүүх прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн хэргийн хүрээнд, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.7 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасан “Шүүх хэргийн бодит байдлыг талуудын мэтгэлцээний үндсэн дээр тогтооно” гэж заасны дагуу шүүх хуралдаанд тэгш эрхтэй оролцох эрх бүхий субъххххктүүдийг оролцуулан, тэдний гаргасан тайлбар, дүгнэлт, шинжлэн судалсан бичгийн нотлох баримтуудыг харьцуулан судалж, шүүх хуралдаанаар тогтоогдсон хэргийн үйл баримтыг үндэслэн шүүгдэгч П.Быг “Үргэлжилсэн үйлдлээр нийтийн албан тушаалтан албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгосон” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд; шүүгдэгч Д.Өыг “Үргэлжилсэн үйлдлээр хахууль өгөгчийн ашиг сонирхлын үүднээс гүйцэтгэх ёсгүй үйлдлийг хийхийн тулд хахууль авсан” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд; шүүгдэгч Б.Ог “Үргэлжилсэн үйлдлээр Өөртөө, бусдад давуу байдал бий болгох зорилгоор бусдад албаны чиг үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдалтай нь холбогдуулан хахууль өгсөн” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцсон нь хэргийн бодит байдалтай нийцжээ.

Шүүхээс гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учруулсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, хэр хэмжээ, хувийн байдал зэргийг харгалзан үзэж, шүүгдэгч П.Бд Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1, 1.9 дүгээр зүйлийн 2, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар нийтийн албанд томилогдох эрхийг 3 жилийн хугацаагаар хасаж, 15,000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 15,000,000 төгрөгөөр торгох ялаар,

шүүгдэгч Д.Өт Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1, 1.9 дүгээр зүйлийн 2, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.4 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэгт зааснаар нийтийн албанд томилогдох эрхийг 3 жилийн хугацаагаар хасаж, 10,000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 10,000,000 төгрөгөөр торгох ялаар,

шүүгдэгч Б.Од Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1, 1.9 дүгээр зүйлийн 2, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар нийтийн албанд томилогдох эрхийг 3 жилийн хугацаагаар хасаж, 10,000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 10,000,000 төгрөгөөр торгох ялаар тус тус шийтгэсэн нь тэдгээрийн гэм бурууд тохирсон төдийгүй, эрүүгийн хариуцлагын зорилгыг хангасан, хууль ёсны бөгөөд шударга ёсны зарчимд нийцсэн байна.

 

Иймээс, шүүгдэгч П.Бын өмгөөлөгч Ж.Баяржавхлангаас “...Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн хххх-ны өдрийнхххх/ШЦТ/хххх тоот шийтгэх тогтоолд өөрчлөлт оруулж шүүгдэгч П.Бд оногдуулсан торгох ялыг багасгаж өгнө үү...” гэсэн агуулга бүхий давж заалдах гомдол гаргасныг хүлээж авах хууль зүйн үндэслэлгүй байна.

 

Учир нь, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлд заасан “Эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах” гэмт хэрэг нь хэлбэрийн бүрэлдэхүүнтэй ба хохирол, хор уршиг арилсан эсэхээс үл хамааран нийтийн албан тушаалтан албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, эсхүл зориуд хэрэгжүүлэхгүй байж өөртөө, бусдад давуу байдал бий болгосон үйлдэл, эс үйлдэл хийснээр гэмт хэргийн шинжийг бүрэн агуулах бөгөөд өөрөөр хэлбэл, гэм буруутай хүний зүгээс албаны бүрэн эрхэд хамаарч байгаа үйлдлийг албаны эрх ашигт харш байдлаар үйлдэх, эсвэл хийх ёстой зүйлийг албаны эрх ашигт харш байдлаар хийхгүй байх эс үйлдэхүйн хэлбэртэй байна.

Гэмт хэрэг үйлдсэн хүнд хүлээлгэж байгаа эрүүгийн хариуцлага нь түүнд оногдуулсан ялаар дамжин хэрэгждэг бөгөөд Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн хэм хэмжээнд нийцэж, мөн хуулийн тусгай ангид заасан төрөл, хэмжээний дотор байхын зэрэгцээ оногдуулж байгаа ял нь гэмт хэргийн шинж, хохирол, хор уршгийн хэмжээ, хэрэг үйлдэгдсэн нөхцөл байдал болон гэмт хэрэгтний хувийн байдалтай тохирч, бодит байдлаар бүрэн хэрэгжих, биххххлэгдэх боломжтой байснаар Эрүүгийн хуулийн шударга ёсны зарчмыг хангадаг болно.  

 

Шүүгдэгч П.Бын хувьд Хххх Ххххийн газрын Ххххын хэлтсийн Ххххийн сургалтын тасгийн даргаар ажиллаж байхдаа эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглан, Хххх Ххххийн газрын Ххххийн сургалтын тасгаас зохион байгуулсан ххххийн шалгалтад оролцсон шалгуулагч М.О, В.О, С.О, Э.О, Э.О, Ц.О, Г.О, Г.О, Ч.О, П.О, Л.О, Б.О, Н.О, С.О, Б.О, Н.О, Д.О, Г.О, Ц.О нарын шалгалтын дүнгийн мэдээллийг хххх өдөр хүртэлх хугацаанд "Хххх дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “Хххх" авто худалдааны төвд байрлах ажлын байрандаа “ХХХХ" цахим систххххмийг ашиглан засаж, тэнцүүлэн бусдад давуу байдал бий болгосон буюу Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэргийн бүрэлдэхүүний шинжийг бүрэн хангасан гэж үзэх үндэслэлтэй.

 

Эрүүгийн хариуцлага нь тухайн хүний үйлдсэн гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэм буруугийн хэлбэрт тохирсон байх ёстой бөгөөд шүүх гэм буруутай хүнд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ түүний гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, хувийн байдал зэргийг тал бүрээс нь харгалзан үздэг бөгөөд анхан шатны шүүхээс шүүгдэгч П.Бд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ түүний гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, хувийн байдал зэргийг тал бүрээс нь харгалзан Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1, 1.9 дүгээр зүйлийн 2, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар нийтийн албанд томилогдох эрхийг 3 жилийн хугацаагаар хасаж, 15,000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 15,000,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулж шийдвэрлэсэн нь эрүүгийн хариуцлагын зорилгыг хангасан, хууль ёсны бөгөөд шударга ёсны зарчимд нийцсэн байна.

 

Харин, Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн хххх-ний өдрийнхххх/ШЦТ/хххх дүгээр шийтгэх тогтоолын тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтад “...Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1, 1.9 дүгээр зүйлийн 2, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.4 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасан гэмт хэрэгт Хххх овогт Ххххгийн Өыг “Үргэлжилсэн үйлдлээр хахууль өгөгчийн ашиг сонирхлын үүднээс гүйцэтгэх ёсгүй үйлдлийг хийхийн тулд хахууль авсан” үйлдсэн гэм буруутайд,...” гэснийг “...Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1, 1.9 дүгээр зүйлийн 2, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.4 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасан гэмт хэрэгт Хххх овогт Ххххгийн Өыг “Үргэлжилсэн үйлдлээр хахууль өгөгчийн ашиг сонирхлын үүднээс гүйцэтгэх ёсгүй үйлдлийг хийхийн тулд хахууль авсан” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд,...” гэсэн өөрчлөлтийг оруулж, шүүгдэгч П.Бын өмгөөлөгч Ж.Баяржавхлангийн гаргасан давж заалдах гомдлыг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй гэж давж заалдах шатны шүүх дүгнэлээ.

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1, 1.4 дэх заалтыг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн хххх-ний өдрийнхххх/ШЦТ/хххх дүгээр шийтгэх тогтоолын тогтоох хэсгийн:

1 дэх заалтад “... Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1, 1.9 дүгээр зүйлийн 2, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.4 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасан гэмт хэрэгт Хххх овогт Ххххгийн Өыг “Үргэлжилсэн үйлдлээр хахууль өгөгчийн ашиг сонирхлын үүднээс гүйцэтгэх ёсгүй үйлдлийг хийхийн тулд хахууль авсан” үйлдсэн гэм буруутайд, ...” гэснийг

“... Эрүүгийн хуулийн ххххрөнхий ангийн 1.8 дугаар зүйлийн 1, 1.9 дүгээр зүйлийн 2, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 22.4 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасан гэмт хэрэгт Хххх овогт Ххххгийн Өыг “Үргэлжилсэн үйлдлээр хахууль өгөгчийн ашиг сонирхлын үүднээс гүйцэтгэх ёсгүй үйлдлийг хийхийн тулд хахууль авсан” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд, ...” гэсэн өөрчлөлт оруулсугай.

2. Шийтгэх тогтоолын тогтоох хэсгийн бусад заалтыг хэвээр үлдээж, шүүгдэгч П.Бын өмгөөлөгч Ж.Баяржавхлангийн гаргасан давж заалдах гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосугай.

3. Шүүхийн хууль хэрэглээний зөрүүг арилгах, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн, хуулийг Улсын дээд шүүхийн тогтоол, тайлбараас өөрөөр хэрэглэсэн, эрх зүйн шинэ ойлголт, эсхүл хууль хэрэглээг тогтооход зарчмын хувьд нийтлэг ач холбогдолтой гэж үзвэл энэхүү магадлалыг гардуулсан, эсхүл хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор хэргийн оролцогч хяналтын журмаар гомдол, эсэргүүцэл бичих эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

 

                      ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                      Б.АРИУНХИШИГ

                                             ШҮҮГЧ                                       П.ГАНДОЛГОР   

                                             ШҮҮГЧ                                       Н.БААСАНБАТ