нарт холбогдох эрүүгийн

хэргийн тухай

 

Баянхонгор аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдааныг тус шүүхийн Ерөнхий шүүгч Т.Ганчимэг даргалж, шүүгч Ч.Баярцэнгэл, Өвөрхангай аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн шүүгч Л.Нямдорж нарын бүрэлдэхүүнтэй тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд хийсэн шүүх хуралдаанд:

 

Улсын яллагч: Б.Байгаль,

Яллагдагч: ,

Яллагдагч: , түүний өмгөөлөгч Б.Бурмаа

Яллагдагч:*******, түүний өмгөөлөгч П.Адъяасүрэн /цахим/,

Яллагдагч: ын өмгөөлөгч Б.Дагиймаа /цахим/, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Л.Цэрэнлхам нарыг оролцуулан

 

Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүхийн 25 оны 12 дугаар сарын 19-ний өдрийн 25/ШЗ/1212 дугаар шүүгчийн захирамжийг эс зөвшөөрч прокурор Б.Байгалийн эсэргүүцлээр , , ******* нарт холбогдох эрүүгийн 358  дугаартай хэргийг 26 оны дүгээр сарын 23-ны өдөр хүлээн авч, Ерөнхий шүүгч Т.Ганчимэгийн илтгэснээр хянан хэлэлцэв.

 

            1. Яллагдагч нарын биеийн байцаалт:

1.1. Монгол Улсын иргэн, оны дүгээр сарын -ны өдөр Баянхонгор аймгийн суманд төрсөн, 9 настай, эрэгтэй, дээд боловсролтой, Төрийн удирдлага мэргэжилтэй, Баянхонгор аймгийн сумын засаг дарга ажилтай, ам бүл , эхнэр хүүхдүүдийн хамт, Баянхонгор аймгийн сумын 6 дугаар багийн Цагаан хөтлийн 2-2 тоотод оршин суух хаягтай, урьд ял шийтгэлгүй, ******* овогт******* (ВП75218 регистрийн дугаар);

 

2. Монгол Улсын иргэн, оны дүгээр сарын 18-ны өдөр Баянхонгор аймгийн Баацагаан суманд төрсөн, 2 настай эмэгтэй, дээд боловсролтой, Газар зохион байгуулалт мэргэжилтэй, бохирдол, хог хаягдал, химийн хорт бодис хариуцсан мэргэжилтэн ажилтай, ам бүл 3, ээж дүүгийн хамт, Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын дугаар багийн А- тоотод оршин суух хаягтай, урьд ял шийтгэл шийтгэлгүй,******* овогт******* (ВЖ8 регистрийн дугаартай);

 

3.Монгол Улсын иргэн, оны дугаар сарын -ний өдөр Говь-Алтай аймгийн Цээл суманд төрсөн, 61 настай эрэгтэй, бүрэн бус дунд боловсролтой, мэргэжилгүй, -ийн гүйцэтгэх захирал ажилтай, ам бүл 2, эхнэрийн хамт, Улаанбаатар хот Хан-Уул дүүргийн дугаар хороо Туулын дугаар байрны тоотод оршин суух хаягтай, урьд ял шийтгэл шийтгэлгүй,******* овогт******* (ЧР633 регистрийн дугаартай) ;

Хуулийн этгээд  регистрийн дугаар Улаанбаатар хотын Баянгол дүүргийн дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах (53271 регистрийн дугаартай);

 

. Монгол Улсын иргэн, оны дүгээр сарын -ний өдөр Баянхонгор аймгийн Баянхонгор суманд төрсөн, 9 настай, эмэгтэй, дээд боловсролтой, Багш мэргэжилтэй, -ийн менежер ажилтай, ам бүл , нөхөр хүүхдүүдийн хамт амьдардаг, Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын 1 дүгээр багийн тоотод оршин суух хаягтай, урьд ял шийтгэл шийтгэлгүй, ******* овогт*******, (ВЮ76005 регистрийн дугаартай)

 

            2. Холбогдсон хэргийн талаар:

2.1. Яллагдагч******* нь Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга буюу нийтийн албан тушаалтнаар ажиллахдаа иргэн Газрын тухайн хуульд заасны дагуу цахим хэлбэрээр газар эзэмших эрхийн дуудлага худалдаанд оролцож нэгж талбарын 6002233 дугаартай Номгон Уулын бэлд орших 0.000 м.кв хэмжээтэй “Мод үржүүлгийн зориулалттай” газрыг 9,000,000 төгрөгөөр худалдан авч, Баянхонгор аймгийн сумын Засаг даргын 22 оны 12 дугаар сарын -ний өдрийн А/162 дугаартай захирамжаар 15 жилийн хугацаатай түүнд эзэмшүүлсэн байна.

Улмаар газрын даамал тай бүлэглэн иргэн болон түүний нөхөр нарт аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулахад таатай нөхцөл бүрдүүлэх, эдийн засгийн давуу байдал бий болгох зорилгоор Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 17 дугаар зүйлд заасан “Үндсэн хууль, бусад хуулийг дээдлэн хүндэтгэж, сахин биелүүлэх”, Монгол Улсын Төрийн албаны тухай хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1.2 “албаны эрх мэдлээ хэтрүүлэх” дахь хэсэг, мөн хуулийн 39.1.3 “хуульд нийцээгүй шийдвэр гаргах”, Авлигын эсрэг хуулийн 7.1.3 “албан үүргээ гүйцэтгэхдээ хууль бусаар аливаа хувь хүн, хуулийн этгээдэд давуу байдал олгох, олгохоор амлах, бусдын эрхийг хязгаарлах” дахь хэсэг, мөн хуулийн 7.1.6 “албаны эрх мэдэл буюу албан тушаалын байдлаа урвуулах, хэтрүүлэх” дахь хэсэг,Төрийн захиргааны болон үйлчилгээний албан хаагчийн ёс зүйн дүрмийн 3.1 дэх хэсэгт заасан ”...эх орон, ард түмнийхээ эрх, ашгийг хувийн ашиг сонирхлоос ямагт дээгүүр тавьж, өөрт олгогдсон бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэхдээ ашиг сонирхлын зөрчил үүсэж болзошгүй аливаа нөхцөл байдлаас татгалзах”, “хууль зөрчсөн, авлига авсан, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашигласан аливаа үйлдэлтэй эвлэршгүй байж, энэ тухай эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтанд мэдээлэх, Газрын тухай хуулийн 21..3 дахь хэсэг, Газар зохион байгуулалт, Геодези зураг зүйн газрын даргын 21 оны 9 дүгээр сарын 15-ны өдрийн А/187 дугаартай тушаалаар баталсан “Газар эзэмших, ашиглах эрхийн гэрчилгээ олгох журам”-н 1.2, .1, .2, 5..3-5.. дэх хэсгийг тус тус зөрчиж 23 оны 5 дугаар сарын 08-ны өдрийн А/56 дугаартай “Эзэмшил газрын байршил өөрчлөх тухай” захирамжаар нэгж талбарын 6002233 дугаартай газрыг 60023 дугаартай газар руу шилжүүлсэн, 23 оны 05 дугаар сарын 09-ний өдрийн А/61 дугаартай “Эзэмшил газрын зориулалт өөрчлөх тухай” захирамжаар Мод үржүүлгийн зориулалтыг Аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай болгож, үндэслэлгүй шийдвэр гаргасан үйлдэл нь албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийж эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгох гэмт хэрэг үйлдсэн;

 

2.1.2. Мөн******* нь Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга буюу нийтийн албан тушаалтнаар ажиллахдаа Монгол Улсын Төрийн албаны тухай хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1.2 “албаны эрх мэдлээ хэтрүүлэх”, Авлигын эсрэг хуулийн 7.1.5 “албан үүргээ гүйцэтгэх, эсхүл гүйцэтгэхгүй байхтай холбогдуулан бусдаас шан харамж шаардах”, мөн хуулийн 7.1.7 “албан тушаалын байдлаа ашиглан эд хөрөнгө олж авах, давуу эрх эдлэх”, Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн 17 дугаар зүйлийн 17. “Энэ хуулийн 17.2-т заасан хандив, санхүүгийн туслалцаа авсан албан тушаалтан, төрийн болон нутгийн захиргааны байгууллага, нутгийн өөрөө удирдах байгууллага хоёр жилийн хугацаанд хандивлагчтай холбоотой аливаа шийдвэр гаргахыг хориглоно”, ., Авлигын эсрэг хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.3, 7.1.6 дахь хэсэгт заасныг тус тус зөрчиж Баянхонгор аймгийн сумын нутагт орших “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн менежментийн төлөвлөгөөг хариуцагч “Ажийн болор” ХХК-ийн захирал ын үйл ажиллагааг нь санхүүжүүлж боловсруулсан “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөг хянан баталж, “Агнуур зохион байгуулалтын мэргэжлийн байгууллагын ажиллах журам”-ын 3.7 дахь хэсэгт заасан эрх үүргээ хэрэгжүүлсний хариуд оос өөрийн хүү эзэмшлийн Хаан банкны 521 дугаартай дансаар 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “ суманд хандив” гэх утгатайгаар 3.000.000 төгрөгийн хахууль авсан;

 

2.2. Яллагдагч нь Баянхонгор аймгийн сумын ажиллахдаа албан тушаалын тодорхойлолтод заасан чиг үүргийг зориуд биелүүлэлгүй, сумын Засаг дарга*******тай бүлэглэн иргэн болон түүний нөхөр нарт аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулахад таатай нөхцөл бүрдүүлэх, эдийн засгийн давуу байдал бий болгох зорилгоор Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 17 дугаар зүйлд заасан “Үндсэн хууль, бусад хуулийг дээдлэн хүндэтгэж, сахин биелүүлэх”, Монгол Улсын Төрийн албаны тухай хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1.2 “албаны эрх мэдлээ хэтрүүлэх” дахь хэсэг,Авлигын эсрэг хуулийн 7.1.3 “албан үүргээ гүйцэтгэхдээ хууль бусаар аливаа хувь хүн, хуулийн этгээдэд давуу байдал олгох, олгохоор амлах, бусдын эрхийг хязгаарлах” дахь хэсэг, мөн хуулийн 7.1.6 “албаны эрх мэдэл буюу албан тушаалын байдлаа урвуулах, хэтрүүлэх” дахь хэсэг,Төрийн захиргааны болон үйлчилгээний албан хаагчийн ёс зүйн дүрмийн 3.1 дэх хэсэгт заасан ”...эх орон, ард түмнийхээ эрх, ашгийг хувийн ашиг сонирхлоос ямагт дээгүүр тавьж, өөрт олгогдсон бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэхдээ ашиг сонирхлын зөрчил үүсэж болзошгүй аливаа нөхцөл байдлаас татгалзах”, “хууль зөрчсөн, авлига авсан, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашигласан аливаа үйлдэлтэй эвлэршгүй байж, энэ тухай эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтанд мэдээлэх,Газрын тухай хуулийн 21..3 дахь хэсэг, Газар зохион байгуулалт, Геодези зураг зүйн газрын даргын 21 оны 9 дүгээр сарын 15-ны өдрийн А/187 дугаартай тушаалаар баталсан “Газар эзэмших, ашиглах эрхийн гэрчилгээ олгох журам”-н 1 2, .1, .2, 5..3-5.. дэх хэсгийг тус тус зөрчиж 23 оны 5 дугаар сарын 8-ны өдрийн А/56 дугаартай “Эзэмшил газрын байршил өөрчлөх тухай”, 23 оны 05 дугаар сарын 09-ний өдрийн А/61 дугаартай “Эзэмшил газрын зориулалт өөрчлөх тухай” хууль бус захирамжийн төслийг боловсруулж, гарын үсэг зуруулж баталгаажуулсан үйлдэл нь өөрийн шууд удирдлага болох Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга******* нь албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийж бусдад эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэг үйлдэхэд нь дэмжлэг үзүүлж, хамжигчаар хамтран оролцож, бүлэглэн үйлдсэн;

 

2.3.Яллагдагч нь газрын дуудлага худалдаагаар худалдан авсан "Мод үржүүлэг"-ийн зориулалттай газрын байршил, зориулалтыг өөрчлүүлж "Аялал жуулчлал"-ын зориулалттай газар болгуулах буюу аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулахад таатай нөхцөл бүрдүүлж, өөрдөө эдийн засгийн давуу байдал бий болгох зорилгоор Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга нийтийн албан тушаалтан*******ыг санаатай гэмт хэрэг үйлдэхэд хүргэн хатгаж, Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга*******, тус сумын газрын даамал нараар хууль, түүний нийцүүлэн гаргасан дүрэм, журмаар зохицуулсан хэм хэмжээг зөрчүүлэн албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглуулж 23 оны 05 дугаар сарын 08-ны өдрийн А/56 дугаартай "Эзэмшил газрын байршил өөрчлөх тухай" захирамж гаргуулж, нэгж талбарын 6002233 дугаартай газрыг 60023 дугаартай газар руу шилжүүлүүлж, 23 оны 5 дугаар сарын 09-ний өдрийн А/61 дугаартай "Эзэмшил газрын зориулалт өөрчлөх тухай" захирамж гаргуулан, Мод үржүүлгийн зориулалтыг Аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай болгон өөрчлүүлж, өөртөө эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэгт хатгагчаар хамтран оролцсон;

 

2.. Яллагдагч нь нь Баянхонгор аймгийн сумын Баянхангайн  Хишиг Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөг хянан батлуулснаараа тухайн бүс нутагт “Ажийн Болор” /53271/ ХХК нь агнуурын үйл ажиллагаа явуулах, бизнес эдийн засгийн давуу байдал олж авах нөхцөл боломж үүсэх бөгөөд сумын Засаг дарга******* “Агнуур зохион байгуулалтын мэргэжлийн байгууллагын ажиллах журам”-д заасны дагуу Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөний төсөлд гарын үсэг зурж, хуулиар хүлээсэн албаны чиг үүргээ хэрэгжүүлсэнтэй нь холбогдуулан “Ажийн Болор” /53271/ ХХК-ийн компанийн эзэмшлийн Голомт банкны 31559317 данснаас*******ын төрсөн хүү З.Бямбагаравын эзэмшлийн Хаан банкны 521 дугаартай данс руу 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “ суманд хандив” гэх утгатайгаар 3,000,000 төгрөгийг шилжүүлж хахууль өгөх гэмт хэрэг үйлдсэн;

 

2.5. Яллагдагч Улаанбаатар хотын Баянгол дүүргийн дугаар хороо “Монгол тур” ХХК-ийн хашаанд байрлаж үйл ажиллагаа явуулж байгаа 'Ажийн болор” ХХК-(рд:53271)-ийн гүйцэтгэх захирал нь хуулийн этгээдийн нэрийн өмнөөс агнуурын үйл ажиллагаа явуулахдаа тодорхой агнуурын бүс нутгийн ангийн тоо толгой, популяцийн мэдээллийг хамгийн ойроос олж авах, энэ төрлийн бусад бизнес эрхлэгчдээс мэдээллээр илүү байж, тусгай зориулалттай агнуурын эрхийн дуудлага худалдаанд түүнийгээ ашиглах, бизнес эдийн засгийн давуу байдал олж авах нөхцөлийг үүсгэх зорилгоор сумын Засаг дарга*******ыг “Агнуур зохион байгуулалтын мэргэжлийн байгууллагын ажиллах журам”-д заасны дагуу “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөний төсөлд гарын зурж, хуулиар хүлээсэн албаны чиг үүргээ хэрэгжүүлсэнтэй нь холбогдуулан “Ажийн Болор” /53271/ ХХК-ийн эзэмшдэг Голомт банк дахь 31559317 дугаартай данснаас Засаг дарга*******ын төрсөн хүү Э.Бямбагаравын эзэмшдэг Хаан банк дахь 521 дугаартай данс руу 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “ суманд хандив” гэх утгатайгаар 3,000,000 төгрөгийн хахууль өгөх гэмт хэргийг хуулийн этгээдийн нэрийн өмнөөс үйлдсэн гэмт хэрэгт тус тус холбогдуулан зүйлчилж яллах дүгнэлт үйлдэн хэргийг анхан шатны шүүхэд шилжүүлжээ. /яллах дүгнэлтэд бичигдсэнээр/

 

3.Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүх:

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 33.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.2, 33.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.2, 1.3-т зааснаар яллагдагч нарт холбогдох эрүүгийн 35 дугаартай хэргийг Баянхонгор аймгийн прокурорын газарт буцааж,     Хэргийг прокурорт очтол яллагдагч , , ******* нарт авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг тус тус хэвээр үргэлжлүүлж шийдвэрлэжээ.

 

. Прокурор Б.Байгаль давж заалдах журмаар гаргасан эсэргүүцэлдээ:

Баянхонгор аймгийн Прокурорын газрын хяналтын прокурор Б.Байгаль би, эрүүгийн 358 дугаартай яллагдагч , ,*******, нарт холбогдох хэрэгт 2 оны 11 дүгээр сарын 22-ны өдөр Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1, 22. дүгээр зүйлийн 1, 22.5 дугаар зүйлийн 1, 3 дахь хэсэгт зааснаар эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татаж мөрдөн байцаалтын ажиллагаа явуулж дуусган 25 оны 6 дугаар сарын 25-ны өдөр 133б дугаартай прокурорын яллах дүгнэлт үйлдэн, хэргийг ердийн журмаар шүүхэд шилжүүлсэн.

Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүх 25 оны 12 дугаар сарын 19-ний өдөр хэргийг хянан хэлэлцээд 25/ШЗ/1212 дугаартай шүүгчийн захирамжаар “яллагдагч , ,*******, нарт холбогдох хэрэгт Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 33.1 дүгээр зүйлийн 1.2 дахь хэсэгт “шүүх хуралдаанаар нөхөн гүйцэтгэх боломжгүй мөрдөн шалгах ажиллагааг хийлгэх шаардлагатай, 1.3. дахь хэсэг “мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулахад Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн” гэх үндэслэлээр хэргийг прокурорт буцааж шийдвэрлэсэн байна.

Анхан шатны шүүхийн шүүгчийн захирамжийг 26 оны дүгээр сарын 08-ны өдрийн 17 цаг 35 минутад хүлээн авч танилцаад шүүгчийн захирамжид заасан үндэслэл нь хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй гэх үндэслэлээр эсэргүүцэл бичиж байна. Үүнд:

Нэгдүгээрт, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлийн 1.1-д заасан гэмт хэрэг гарсан байдлыг тогтоох хүрээнд хаана үйлдсэнийг зайлшгүй нотолбол зохино гэжээ.

Үндэслэл 1: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд нотолбол зохих байдлуудыг зохицуулсан байна. Үүнд:

Гэмт хэрэг гарсан байдал, гэмт хэргийг хэн үйлдсэн, гэмт хэргийн сэдэлт, зорилго, гэм буруугийн хэлбэр, Эрүүгийн хуульд заасан яллагдагчид оногдуулах ялын хүндрүүлэх, хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал, гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, хэр хэмжээ, гэмт хэрэг үйлдэхэд нөлөөлсөн шалтгаан нөхцөл зэргийг хамруулан ойлгохоор хуульчилсан ба хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудаар нотолбол зохих байдлуудыг бүрэн нотлон тогтоосон гэж үзсэн. Тодруулбал,

Яллагдагч , ,*******, нарт холбогдох хэрэгт 2 оны 11 дүгээр сарын 22-ны өдөр Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1, 22. дүгээр зүйлийн 1, 22.5 дугаар зүйлийн 1, 3 дахь хэсэгт зааснаар эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татаж, Авлигатай тэмцэх газрын Мөрдөн шалгах хэлтсээс мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулсан ба мөрдөгч, прокурор нь дээрх хуулийн зохицуулалтад тусгагдсан нотолбол зохих байдлуудыг бүрэн нотлон тогтоож, яллагдагч нь Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга буюу нийтийн албан тушаалтнаар ажиллахдаа

Иргэн нь Газрын тухайн хуульд заасны дагуу цахим хэлбэрээр газар эзэмших эрхийн дуудлага худалдаанд оролцож нэгж талбарын 6002233 дугаартай Номгон Уулын бэлд орших 0.000 м.кв хэмжээтэй “Мод үржүүлгийн зориулалттай” газрыг 9,000,000 төгрөгөөр худалдан авч, Баянхонгор аймгийн сумын Засаг даргын 22 оны 12 дугаар сарын -ний өдрийн А/162 дугаартай захирамжаар 15 жилийн хугацаатай түүнд эзэмшүүлсэн байна.

Улмаар газрын даамал тай бүлэглэн иргэн болон түүний нөхөр нарт аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулахад таатай нөхцөл бүрдүүлэх, эдийн засгийн  давуу байдал бий болгох зорилгоор Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 17 дугаар зүйлд заасан “Үндсэн хууль, бусад хуулийг дээдлэн хүндэтгэж, сахин биелүүлэх”, Монгол Улсын Төрийн албаны тухай хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1.2 “албаны эрх мэдлээ хэтрүүлэх” дахь хэсэг, мөн хуулийн 39.1.3 “хуульд нийцээгүй шийдвэр гаргах”,

Авлигын эсрэг хуулийн 7.1.3 “албан үүргээ гүйцэтгэхдээ хууль бусаар аливаа хувь хүн, хуулийн этгээдэд давуу байдал олгох, олгохоор амлах, бусдын эрхийг хязгаарлах” дахь хэсэг, мөн хуулийн 7.1.6 “албаны эрх мэдэл буюу албан тушаалын байдлаа урвуулах, хэтрүүлэх” дахь хэсэг, Төрийн захиргааны болон үйлчилгээний албан хаагчийн ёс зүйн дүрмийн 3.1 дэх хэсэгт заасан ”...эх орон, ард түмнийхээ эрх, ашгийг хувийн ашиг сонирхлоос ямагт дээгүүр тавьж, өөрт олгогдсон бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэхдээ ашиг сонирхлын зөрчил үүсэж болзошгүй аливаа нөхцөл байдлаас татгалзах”, “хууль зөрчсөн, авлига авсан, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашигласан аливаа үйлдэлтэй эвлэршгүй байж, энэ тухай эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтанд мэдээлэх,

Газрын тухай хуулийн 21..3 дахь хэсэг, Газар зохион байгуулалт, Геодези зураг зүйн газрын даргын 21 оны 9 дүгээр сарын 15-ны өдрийн А/187 дугаартай тушаалаар баталсан “Газар эзэмших, ашиглах эрхийн гэрчилгээ олгох журам”-н 1.2, .1, .2, 5..3-5.. дэх хэсгийг тус тус зөрчиж  23 оны 5 дугаар сарын 08-ны өдрийн А/56 дугаартай “Эзэмшил газрын байршил өөрчлөх тухай” захирамжаар нэгж талбарын 6002233 дугаартай газрыг 60023 дугаартай газар руу шилжүүлсэн, 23 оны 5 дугаар сарын 09-ний өдрийн А/61 дугаартай “Эзэмшил газрын зориулалт өөрчлөх тухай” захирамжаар Мод үржүүлгийн зориулалтыг Аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай болгож, үндэслэлгүй шийдвэр гаргасан үйлдэл нь албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийж эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгох гэмт хэрэг үйлдсэн,

Мөн******* овогт Түмэн-Өлзийн Эрдэнэбат нь Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга буюу нийтийн албан тушаалтнаар ажиллахдаа

Монгол Улсын Төрийн албаны тухай хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1.2 “албаны эрх мэдлээ хэтрүүлэх”, Авлигын эсрэг хуулийн 7.1.5 “албан үүргээ гүйцэтгэх, эсхүл гүйцэтгэхгүй байхтай холбогдуулан бусдаас шан харамж шаардах”, мөн хуулийн 7.1.7 “албан тушаалын байдлаа ашиглан эд хөрөнгө олж авах, давуу эрх эдлэх”, Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн 17 дугаар зүйлийн 17. “Энэ хуулийн 17.2-т заасан хандив, санхүүгийн туслалцаа авсан албан тушаалтан, төрийн болон нутгийн захиргааны байгууллага, нутгийн өөрөө удирдах байгууллага хоёр жилийн хугацаанд хандивлагчтай холбоотой аливаа шийдвэр гаргахыг хориглоно”, ., Авлигын эсрэг хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.3, 7.1.6 дахь хэсэгт заасныг тус тус зөрчиж Баянхонгор аймгийн сумын нутагт орших “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн менежментийн төлөвлөгөөг хариуцагч “Ажийн болор” ХХК-ийн захирал ын үйл ажиллагааг нь санхүүжүүлж боловсруулсан “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөг хянан баталж, “Агнуур зохион байгуулалтын мэргэжлийн байгууллагын ажиллах журам”-ын 3.7 дахь хэсэгт заасан эрх үүргээ хэрэгжүүлсний хариуд оос өөрийн хүү эзэмшлийн Хаан банкны 521 дугаартай дансаар 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “ суманд хандив” гэх утгатайгаар 3,000,000 төгрөгийн хахууль авсан,

Яллагдагч нь Баянхонгор аймгийн сумын ажиллахдаа албан тушаалын тодорхойлолтод заасан чиг үүргийг зориуд биелүүлэлгүй, сумын Засаг дарга*******тай бүлэглэн иргэн болон түүний нөхөр нарт аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулахад таатай нөхцөл бүрдүүлэх, эдийн засгийн  давуу байдал бий болгох зорилгоор Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 17 дугаар зүйлд заасан “Үндсэн хууль, бусад хуулийг дээдлэн хүндэтгэж, сахин биелүүлэх”, Монгол Улсын Төрийн албаны тухай хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1.2 “албаны эрх мэдлээ хэтрүүлэх” дахь хэсэг, Авлигын эсрэг хуулийн 7.1.3 “албан үүргээ гүйцэтгэхдээ хууль бусаар аливаа хувь хүн, хуулийн этгээдэд давуу байдал олгох, олгохоор амлах, бусдын эрхийг хязгаарлах” дахь хэсэг, мөн хуулийн 7.1.6 “албаны эрх мэдэл буюу албан тушаалын байдлаа урвуулах, хэтрүүлэх” дахь хэсэг,  Төрийн захиргааны болон үйлчилгээний албан хаагчийн ёс зүйн дүрмийн 3.1 дэх хэсэгт заасан ”...эх орон, ард түмнийхээ эрх, ашгийг хувийн ашиг сонирхлоос ямагт дээгүүр тавьж, өөрт олгогдсон бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэхдээ ашиг сонирхлын зөрчил үүсэж болзошгүй аливаа нөхцөл байдлаас татгалзах”, “хууль зөрчсөн, авлига авсан, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашигласан аливаа үйлдэлтэй эвлэршгүй байж, энэ тухай эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтанд мэдээлэх,

Газрын тухай хуулийн 21..3 дахь хэсэг, Газар зохион байгуулалт, Геодези зураг зүйн газрын даргын 21 оны 9 дүгээр сарын 15-ны өдрийн А/187 дугаартай тушаалаар баталсан “Газар эзэмших, ашиглах эрхийн гэрчилгээ олгох журам”-н 1.2, .1, .2, 5..3-5.. дэх хэсгийг тус тус зөрчиж  23 оны 5 дугаар сарын 8-ны өдрийн А/56 дугаартай “Эзэмшил газрын байршил өөрчлөх тухай”, 23 оны 5 дугаар сарын 09-ний өдрийн А/61 дугаартай “Эзэмшил газрын зориулалт өөрчлөх тухай” хууль бус захирамжийн төслийг боловсруулж, гарын үсэг зуруулж баталгаажуулсан үйлдэл нь   өөрийн шууд удирдлага болох Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга******* нь  албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийж бусдад эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэг үйлдэхэд нь дэмжлэг үзүүлж, хамжигчаар хамтран оролцож, бүлэглэн үйлдсэн,

Яллагдагч Улаанбаатар хотын Баянгол дүүргийн дугаар хороо “Монгол тур” ХХК-ийн хашаанд байрлаж үйл ажиллагаа явуулж байгаа 53271 дугаартай “Ажийн болор” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал нь хуулийн этгээдийн нэрийн өмнөөс агнуурын үйл ажиллагаа явуулахдаа тодорхой агнуурын бүс нутгийн ангийн тоо толгой, популяцийн мэдээллийг хамгийн ойроос олж авах, энэ төрлийн бусад бизнес эрхлэгчдээс мэдээллээр илүү байж, тусгай зориулалттай агнуурын эрхийн дуудлага худалдаанд түүнийгээ ашиглах, бизнес эдийн засгийн давуу байдал олж авах нөхцөлийг үүсгэх зорилгоор сумын Засаг дарга*******ыг “Агнуур зохион байгуулалтын мэргэжлийн байгууллагын ажиллах журам”-д заасны дагуу “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөний төсөлд гарын үсэг зурж, хуулиар хүлээсэн албаны чиг үүргээ хэрэгжүүлсэнтэй нь холбогдуулан “Ажийн Болор” /53271/ ХХК-ийн эзэмшдэг Голомт банк дахь 31559317 дугаартай данснаас Засаг дарга*******ын төрсөн хүү Э.Бямбагаравын эзэмшдэг Хаан банк дахь 521 дугаартай данс руу 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “ суманд хандив” гэх утгатайгаар 3,000,000 төгрөгийн хахууль өгөх гэмт хэргийг хуулийн этгээдийн нэрийн өмнөөс үйлдсэн буюу гэмт хэргийг хэн, хэзээ, хаана, яаж үйлдсэнийг дэлгэрэнгүй тодорхойлж өгсөн байна.

Үндэслэл 2: Гэрч мэдүүлэг авахдаа өөрийн болон гэр бүлийн гишүүд, эцэг, эх, үр хүүхдийнхээ эсрэг мэдүүлэг өгөхгүй байх эрхийг тайлбарлаж өгөөгүй түүнээс мэдүүлэг авсан, мөн гэрч Э.Бямбагараваас мэдүүлэг авахдаа эрх үүргийг тайлбарлаж өгсөн, уг эрхийг эдлэх талаар ойлгосон гэхэд эргэлзээ үүсэхээр байх ба Монгол Улсын Үндсэн хууль, эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчжээ...” гэжээ,

Хэрэгт яллагдагч*******ын хүү нараас гэрчийн мэдүүлэг авсан байдаг ба ач холбогдол бүхий гэрч болох Э.Бямбагараваас мэдүүлэг авахдаа “та өөрийн болон гэр бүлийн гишүүд эцэг, эх, үр, хүүхдийнхээ эсрэг мэдүүлэг өгөхгүй байх эрхтэй бөгөөд одоо мэдүүлэг өгөхөд татгалзах зүйл байна уу?” гэх асуултыг асууж улмаар гэрч Э.Бямбагарав нь “татгалзах зүйлгүй” гэж мэдүүлсний үндсэн дээр цааш мэдүүлгийг авсан болох нь хавтаст хэргийн 1 хавтас, 18 талд авагдсан нотлох баримтаар тогтоогдож байна.  Мөн гэрч Э.Бямбажаргалд мөн 1 хавтас, 13 талд гэрчид эрх, үүрэг тайлбарласан хууль сануулсан баталгаанд түүний эдлэх эрх, хүлээх үүргийг танилцуулсан ба гэрч нарын эрхийг зөрчиж Монгол Улсын Үндсэн хууль, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн гэж үзэх үндэслэлгүй.

Үндэслэл 3: Хоёрдугаарт, Гэрч Э.Бямбагаравын мэдүүлгийн зөрүү арилгахаар хамт байсан Н.Отгонцэцэг, Н.Намсрай гэх мэдүүлэг авах, мөн гэрч нарын мэдүүлэг зөрүүтэй ба уг мэдүүлгийн зөрүүг арилгах үүднээс дээрх гэрч нараас тодруулж дахин мэдүүлэг оюутны холбоотой байсан, холбоогүй байсан, ЗХ арга хэмжээ болж байсан. Болохгүй байсан гэх ба эх сурвалжаа заагаад тодорхой мэдүүлэг хэн нь ч өгөөгүй авах буюу уг ажиллагаанууд хийх шаардлагатай болно гэжээ.

Хэрэгт яллагдагч******* нь албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж өөрийн хүү Э.Бямбагаравын эзэмшдэг Хаан банк дахь 521 дугаартай данс руу 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “ суманд хандив” гэх утгатайгаар 3,000,000 төгрөгийг шилжүүлэн авсан гэх үйл баримтыг тогтоосон бөгөөд тухайн мөнгөн хөрөнгийг хэрхэн зарцуулсан талаар ач холбогдол бүхий буюу гэрч Э.Бямбагаравын мэдүүлэгт дурдсан Н.Отгонцэцэг, Н.Намсрай нараас мэдүүлэг авсан байдаг бөгөөд дахин мэдүүлэг авах нь хэрэгт ач холбогдолгүй ба Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22. дүгээр зүйлд заасан “Авлига авах” гэмт хэрэг нь шууд эсхүл бусдаар дамжуулан хахууль өгөхийг шаардсан, авснаар төгсдөг бөгөөд уг гэмт хэрэгт Э.Бямбагаравын эзэмшдэг Хаан банк дахь 521 дугаартай дансанд 3,000,000 төгрөг шилжсэнээр төгссөн ба уг мөнгөн хөрөнгийг хэрхэн захиран зарцуулсан болох нь хэрэгт ач холбогдолгүй байна.

Үндэслэл : “ нь өмнө нь хандив тусламж үзүүлж байгаа эсэх талаар тодруулахаар тусламж, дэмжлэг авч байсан гэх хүмүүсээс гэрчийн мэдүүлэг авах, холбогдох ажиллагааг хийх” гэжээ.

Хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудаар яллагдагч нь өөртөө давуу байдал бий болгох зорилгоор яллагдагч*******ад түүний хүү Э.Бямбагараваар дамжуулан 3,000,000 төгрөг шилжүүлж хахууль өгсөн үйлдэлд бусдад хандив тусламж үзүүлж байсан эсэх нь хэргийн бодит байдлыг тогтоох, мөн хэргийн зүйлчлэлд нөлөөлөхгүй буюу хэргийг хянан шийдвэрлэхэд ач холбогдолгүй байна.

Үндэслэл 5: Гэрч Т.Мөнхжаргалаас мэдүүлэг авахдаа түүнд эхэлж эрх үүрэг тайлбарласан, хууль сануулсан баталгаад гарын үсэг зуруулсны дараа түүнээс гэрчийн мэдүүлэг авах ёстой атал эрх үүргийг тайлбарлаагүй мэдүүлэг авсан, мэдүүлэг авсны дараа буюу маргааш өдөр нь гэрчийн эр, үүрэг тайлбарласан, хууль сануулсан баталгаанд гарын үсэг зуруулсан нь хуульд заасан эрхийг зөрчиж мэдүүлэг авсан, түүний эрхийг хангаагүй гэж үзэхээр байна...” гэжээ.

Хэрэгт мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад мөрдөгч нь Т.Мөнхжаргалыг гэрчээр тогтоож 2 оны дүгээр сарын 18-ны өдөр эрх, үүргийг тайлбарлаж, хууль сануулж гарын үсэг зуруулж, улмаар мэдүүлэг авсан бөгөөд хууль сануулсан баталгаанд гарын үсэг зуруулахдаа бичиг техникийн шинжтэй алдаа гаргаж 2 оны дүгээр сарын 19-ний өдөр гэж гарын үсэг зуруулсан байна. Өөрөөр хэлбэл мөрдөгч бичиг техникийн шинжтэй алдаа гаргасан байх ба он, сарыг зөрүүтэй бичсэн нь гэрч Т.Мөнхжаргалын хэргийн талаар мэдүүлсэн үйл баримтад нөлөөлөхгүй ба шүүх хуралдаанд уг гэрчийг оролцуулан боломжтой. Гуравдугаарт, яллагдагч*******ын эрхийг хангаж мэдүүлэг авах шаардлагатай, яллагдагчаас дахин мэдүүлэг авч шүүхийн урьдчилсан хэлэлцүүлэгт өгсөн, нараас мэдүүлэг авсан боловч энэ мэдүүлэг хавтаст хэрэгт байхгүй байгаа талаар тодруулж мэдүүлэг авах мөн, нараас мэдүүлэг авах гэжээ.

Үндэслэл 6: Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад*******ыг 2 оны 11 дүгээр сарын 22-ны өдөр Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1, 22. дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татаж, тогтоолыг танилцуулж, мэдүүлгийг авахад, мэдүүлэг өгөхгүй талаар мэдүүлдэг бөгөөд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 7 дугаар бүлэгт яллагдагчийн эрх болон үүргийг хуульчилсан бөгөөд хуулийн 7. дүгээр зүйлд мэдүүлэг өгөх, өгөхөөс татгалзах эрхтэй, 7. дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт яллагдагч эх хэлээрээ болон өөрийн сайн мэдэх хэлээрээ мэдүүлэг өгөх, орчуулагч, хэлмэрч авах, мэдүүлэг өгөхөөс татгалзах эрхтэй. 2 дахь хэсэгт Яллагдагч өөрийн эсрэг мэдүүлэг өгөх, гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугүйгээ, эсхүл хэргийн байдлыг нотлох үүрэг хүлээхгүй, 3 дахь хэсэгт “Яллагдагчийг өөрийнх нь эсрэг мэдүүлэг авахаар албадахыг хориглоно” гэж тус тус хуульчилсан бөгөөд мөрдөгчийн зүгээс яллагдагч мэдүүлэг авахаас татгалзсан тохиолдолд албадан мэдүүлэг авах эрхгүй бөгөөд хуульд заасан эрхийг хангасан байх тул эрхийг хангаж мэдүүлэг авах гэдэг нь хууль зүйн үндэслэлгүй байна.

Мөн хэрэгт, нараас гэрчийн мэдүүлэг авсан бөгөөд энэ нь 7 дугаар хавтаст хэргийн 5-2 дугаар талд тусгагдсан байх тул дахин мэдүүлэг авах энэ талаар тодруулан яллагдагч*******аас дахин мэдүүлэг авах нь хэрэгт ач холбогдолгүй байна. Мөн яллагдагч нь энэ талаар шүүхийн шатанд мөн адил энэ талаар мэдүүлэг өгөх бүрэн боломжтой байна.

Дөрөвдүгээрт, хэрэгт гэрчээр 2 оны дүгээр сарын 16-ны өдөр, 2 оны дугаар сарын 07-ний өдөр , гэрчээр 2 оны 5 дугаар сарын 06-ны өдөр нараас мэдүүлэг авчээ. Мөрдөгч нь гэмт хэрэгт холбогдуулан шууд нэр заасан, эсхүл хамаарал бүхий нотолгоо бий болсон хүнд худал мэдүүлэг өгвөл хуулийн хариуцлага хүлээлгэхийг сануулж түүнээс өөрийнх нь эсрэг гэрчийн мэдүүлэг авах нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 9.6 дугаар зүйлийн 5 дахь хэсэг болон 7. дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасныг зөрчсөн. Мөн яллагдагч нараас гэрчийн мэдүүлэг авахдаа Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 16 дугаар зүйлийн 1-д заасан сэжигтэн, яллагдагч, шүүгдэгч нь өөрөө өөрийнхөө эсрэг мэдүүлэг өгөхийг шаардах, мэдүүлэг гаргуулахаар шахалт үзүүлэх, хүч хэрэглэхийг хориглоно...” гэж заасныг болон Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг зөрчжээ гэжээ.

 

Үндэслэл 7: Хэрэгт яллагдагч , нараас тэдгээрт холбогдуулан эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татах нөхцөл байдал бий болохоос өмнө гэрчийн мэдүүлэг авсан бөгөөд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 9.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэхэд ач холбогдол бүхий нөхцөл байдлыг мэдэж байгаа гэх үндэслэлээр гэрч аас 2 оны дүгээр сарын 16-ны өдөр болон 2 оны дугаар сарын 07-ний өдөр, гэрч гаас 2 оны 05 дугаар сарын 06-ны өдөр гэрчийн эрх болон үүргийг танилцуулан, мөн гэрч өөрийн болон гэр бүлийн гишүүд эцэг, эх, үр, хүүхдийнхээ эсрэг мэдүүлэг өгөхгүй байх эрх, гэрч өөрийнх нь эсрэг, түүнийг гэмт хэрэг үйлдсэн, гэм буруутай байдлаар мэдүүлэг авч байна гэж үзвэл энэ тухай  тэмдэглэлд тусгуулан мэдүүлэг өгөхөөс татгалзах, өмгөөлөгчтэй мэдүүлэг өгөх эрхийг тайлбарлаж, хүлээн зөвшөөрсний дараа мэдүүлгийг авсан байгаа нь /1 дүгээр хавтаст хэргийн 8 дугаар талд д эрх үүрэг, танилцуулж баталгаа авсан, 22 дугаар талд д эрх үүрэг, танилцуулж баталгаа авсан/ нь тусгагдсан байх бөгөөд дээрх хуулийн зохицуулалтыг зөрчсөн гэх үндэслэлгүй, яллагдагч нарын үйлдсэн гэмт хэрэг нь хавтас хэрэгт цугларсан бусад бичгийн нотлох баримтуудаар тогтоогдсон гэж үзсэн ба яллагдагч нарын мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн гэрчийн мэдүүлгүүдийг прокурорын зүгээс шинжлэн судлах нотлох баримтаар тооцоогүй, мөн шүүх эрх хэмжээнийхээ хүрээнд нотлох баримтаар тооцохгүй байх бүрэн боломжтой байна.

Тавдугаарт, Эрүүгийн хуулийн 8.1 дүгээр зүйлийн 1-т заасан ...гэмт хэргийн улмаас амь нас, эрүүл мэнд, бусад эрх, эрх чөлөө, эд хөрөнгийн болон эд хөрөнгийн бус хохирол хүлээсэн хүн, хуулийн этгээдийг хохирогч гэнэ... гэж хуульчилжээ. Хэрэгт хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч гэх томилж мэдүүлэг авсан боловч хавтаст хэргийн материалыг танилцуулаагүй, танилцах боломжоор хангаагүй гэжээ.

Үндэслэл 8: Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад мөрдөгчөөс Баянхонгор аймгийн Засаг даргын Тамгын газарт хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчөөр тогтоогдох этгээдийг томилуулах талаар албан бичгийг хүргүүлж, улмаар Баянхонгор аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын 2 оны 12 дугаар сарын 0-ний өдрийн 2/1591 дугаар албан бичгийн дагуу хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчөөр оролцуулахаар томилсны дагуу 2 оны 12 дугаар сарын -ны өдөр түүнийг хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчөөр тогтоож, мэдүүлэг авсан.

Мөн мөрдөн байцаалтын дууссаны дараа хавтаст хэргийн материалтай танилцах талаар мөрдөгчөөс 25 оны 3 дугаар сарын 26-ны өдөр хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч Б.Намуунд мэдэгдэж, хэргийн материалтай танилцах боломж, эрхээр хангасан болох нь /9 дүгээр хавтаст хэргийн 0 дугаар хуудас/ нотлогдох ба энэ нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 32.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг хангасан байна гэж дүгнэхээр байна. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 32.1 дүгээр зүйлд хавтаст хэргийн материал танилцуулах талаар зохицуулалтыг тусгасан. Тодруулбал,

 Мөн хуулийн 32.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Мөрдөгч мөрдөн шалгах бүх ажиллагаа хийж дууссан, хэргийн бодит байдлыг бүрэн нотолж тогтоосон гэж үзвэл яллагдагч, хохирогч, иргэний нэхэмжлэгч, иргэний хариуцагч, тэдний хууль ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгчид хавтаст хэргийн материалтай танилцахыг мэдэгдэнэ”, 2 дахь хэсэгт “Мөрдөн шалгах ажиллагаа дууссаныг мэдэгдсэний дараа яллагдагч, хохирогч, иргэний нэхэмжлэгч, иргэний хариуцагч, тэдний хууль ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгчид хавтаст хэргийн материалыг эх хувиар нь танилцуулах ба энэ тухай тэмдэглэл үйлдэнэ” гэж тус тус заасан.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд зааснаар мөрдөгч нь мөрдөн байцаалтын ажиллагаа явуулж дууссаны дараа хэргийн материалыг оролцогч нарт танилцуулна гэж тусгагдсан дагуу хэрэгт мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулсан Авлигатай тэмцэх газрын Мөрдөн шалгах хэлтсийн мөрдөгч, комиссар Б.Цэвээндорж нь 25 оны 3 дугаар сарын 28-ны өдөр шүүхэд шилжүүлэх тухай санал гаргаж, прокурорт ирүүлэхдээ хэргийн оролцогч нарт хэргийн материалыг бүрэн танилцуулсан ба хэргийг хяналтын прокурор Б.Байгал нь хүлээн авч хянаад, 25 оны 5 дугаар сарын 09-ний өдөр 133 дугаартай яллах дүгнэлт үйлдэж, дээд шатны прокуророос хэргийн оролцогчоос гомдол гаргасны дагуу хэргийг хянаж, яллах дүгнэлтийг 25 оны 5 дугаар сарын -ны өдрийн 05 дугаартай тогтоолоор,  яллагдагч д холбогдох хэргийг 07 дугаартай тогтоолоор тус тус хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэж, хяналтын прокурор Б.Байгаль нь 25 оны 5 дугаар сарын -ны өдөр 133А дугаартай яллах дүгнэлт үйлдэж, хэргийн оролцогч нараас Улсын ерөнхий прокурорын газарт хандаж гомдол гаргасны дагуу хэргийг татаж хянан “яллах дүгнэлтийг 25 оны 6 дугаар сарын 13-ны өдөр /53 дугаартай тогтоолоор, яллагдагч д холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон тогтоолыг /5 дугаартай тогтоолоор тус тус хүчингүй болгож, шийдвэрийг хүчингүй болгосонтой холбоотойгоор гомдолд дурдсан асуудлуудад дүгнэлт хийлгүйгээр” хэргийг тус аймгийн Прокурорын газарт 25 оны 6 дугаар сарын 25-ны өдөр ирүүлснийг хяналтын прокурор Б.Байгаль хүлээн авч хянаад, 25 оны 6 дугаар сарын 25-ны өдөр 133Б дугаартай яллах дүгнэлт үйлдэж хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн ба яллах дүгнэлтийг хүчингүй болгосон холбоотойгоор нэмэлт мөрдөн байцаалтын ажиллагаа хийгдээгүй ба дээрх яллах дүгнэлтийг яллагдагч нарт гардуулж, хэргийг харьяалах шүүхэд шилжүүлсэн байгаа нь дээрх хуулийн зохицуулалтыг зөрчсөн гэж үзэх хууль зүйн үндэслэлгүй байна.

Зургаадугаарт, 2 оны дүгээр сарын 22-ны өдөр гэрч Доржхандын Мөнхбаатараас мэдүүлэг авахдаа мөрдөгчийн даалгаварт заагдсан асуулт тусгаагүй байх тул дахин мэдүүлэг авах, мөн даалгавартай холбоотой Шинэхүүгийн Энхбилэгээс мэдүүлэг авсан ба дахин мэдүүлэг авах гэжээ

Үндэслэл 9: Хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу хавтаст хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудаар хэргийг шийдвэрлэх бүрэн боломжтой хүрэлцээтэй бөгөөд гэрч нараас хэрэгт ач холбогдол бүхий мэдүүлгүүдийг авсан байх ба дахин мэдүүлэг авах нь хэрэгт ач холбогдолгүй байна. Гэрч нараас мэдүүлэг авах зайлшгүй шаардлагатай гэж үзвэл шүүхийн хэлэлцүүлгийн шатанд ч мөн мэдүүлэг авах бүрэн боломжтой буюу шүүх хуралдаанаар нөхөн гүйцэтгэх боломжгүй мөрдөн шалгах ажиллагаа гэж үзэх хууль зүйн үндэслэлгүй байна.

Долоодугаарт, Эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татах саналууд, прокурорын эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татсан тогтоолууд нь яллагдагч нарын үйлдэл холбогдлыг зөрүүтэй байдлаар бичигдсэн нь утга агуулгын хувьд мөрдөгчийн санал, прокурорын яллах дүгнэлтэд 2 өөр утгыг агуулгаар бичигдсэн гэж үзэхээр байх тул яллагдагч нарын үйлдэл холбогдлыг зөв тогтоож ирүүлэх шаардлагатай гэжээ.

Үндэслэл : Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль, Прокурорын тухай хуулиар мөрдөгч, прокурорын бүрэн эрхийг хуульчилж өгсөн ба мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад мөрдөгч нь зөвхөн санал гаргах эрхтэй ба прокуророос мөрдөгчийг саналыг хүлээн авахаас татгалзах, эсхүл мөрдөгчийн саналаас өөрөөр шийдвэрлэх бүрэн боломжтой юм. Тодруулбал,

Мөрдөгчөөс тодорхой шийдвэр гаргуулахаар эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татах тухай, хэргийг шүүхэд шилжүүлэх тухай саналыг тус тус гаргадаг бөгөөд мөрдөгчийн санал болон прокурорын шийдвэр нь хоорондоо зөрүүгүй байх ёстой гэсэн хуулийн шаардлага байхгүй болно. 

Наймдугаарт, Х.зоригт нь .... хахууль өгөх гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзэх үндэслэлтэй... гэсэн атлаа яллагдагч ын хахууль авах буюу Эрүүгийн хуулийн 22. дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэж дүгнэсэн нь ойлгомжгүй байна гэжээ.

Үндэслэл 11: 25 оны 6 дугаар сарын 25-ны өдрийн 133б дугаартай яллах дүгнэлтийн тэмдэглэх хэсэгт “Мөн “Ажийн Болор” /53271/ ХХК-ийн захирал ажилтай нь Баянхонгор аймгийн сумын Баянхангайн Хишиг Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөг хянан батлуулснаараа тухайн бүс нутагт “Ажийн Болор” /53271/ ХХК нь агнуурын үйл ажиллагаа явуулах, бизнес эдийн засгийн давуу байдал олж авах нөхцөл боломж үүсэх бөгөөд сумын Засаг дарга******* “Агнуур зохион байгуулалтын мэргэжлийн байгууллагын ажиллах журам”-д заасны дагуу “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөний төсөлд гарын үсэг зурж, хуулиар хүлээсэн албаны чиг үүргээ хэрэгжүүлсэнтэй нь холбогдуулан “Ажийн Болор” /53271/ ХХК-ийн компанийн эзэмшлийн Голомт банкны 31559317 данснаас*******ын төрсөн хүү  Э.Бямбагаравын эзэмшлийн Хаан банкны 521 дугаартай данс руу 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “ суманд хандив” гэх утгатайгаар 3.000.000 төгрөгийг шилжүүлсэн үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22. дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “Хахууль өгөх” гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзэх хууль зүйн үндэслэлтэй байна” гэж бичсэн нь бичиг техникийн шинжтэй алдаа гэж үзсэн ба яллах дүгнэлтийн тодорхойлох хэсэгт үйл баримтыг хахууль өгөх гэмт хэргийн шинжээр дүгнэсэн, мөн яллах дүгнэлтийн тогтоох хэсэгт зүйлчлэлийг 22.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг гэж тусгагдсан байгаа тул прокурорын яллах дүгнэлт хуулийн шаардлага хангаагүй гэж үзэх хууль зүйн үндэслэлгүй байна.

Есдүгээрт, Яллагдагч гийн үйлдэлтэй холбоотой дахин мэдүүлэг авч холбогдох нэмэлт мөрдөн шалгах ажиллагааг явуулах шаардлагатай байна гэжээ.

Үндэслэл 12: Хэрэгт мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад мэдүүлэг тайлбарыг авсан бөгөөд дахин мэдүүлэг тайлбар авах нь хэргийг шийдвэрлэхэд ач холбогдолгүй байна.

Шүүх хуралдааны явцад нөхөн гүйцэтгэх боломжгүй ажиллагаанд мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад огт хийгдээгүй, эсхүл эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх хуулийг зөрчиж явуулсан мөрдөн шалгах ажиллагааг ойлгох ба мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад мэдүүлэг авсан, дахин авах шаардлагатай гэж шүүхээс үзвэл шүүх хуралдаанд оролцуулан мэдүүлэг авах бүрэн боломжтой юм.

Үндэслэл 13: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.13 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Шүүхийн шийдвэрийг уншиж сонсгосноос хойш 15 хоногийн дотор шүүхийн цагаатгах, шийтгэх тогтоолыг бүрэн эхээр, бичгээр үйлдэж улсын яллагч, шүүгдэгч, хохирогч, иргэний нэхэмжлэгч, иргэний хариуцагч, өмгөөлөгчид гардуулан өгнө” гэж хуульчилсан бөгөөд 25 оны 12 дүгээр сарын 19-ний өдрийн 1212 дугаартай захирамжийг 26 оны дүгээр сарын 08-ны өдрийн 17 цаг 35 минутад прокурорт гардуулан өгсөн буюу 21 хоногийн дараа прокурорт ирүүлсэн нь дээрх хуулийн заалтыг зөрчсөн гэх үндэслэлтэй байна.

Иймд Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүхийн 25 оны 12 дугаар сарын 19-ний өдрийн 25/ШЗ/1212 дугаартай шүүгчийн захирамж нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1 дэх заалтыг зөрчсөн байх тул шүүгчийн захирамжийг хүчингүй болгуулж, Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүхээр дахин хэлэлцүүлэхээр Монгол Улсын Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай  хуулийн .1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, .2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг баримтлан прокурорын эсэргүүцэл бичив.‌.. гэжээ.

 

5. Прокурор Б.Байгаль давж заалдах шатны шүүх хуралдаанд гаргасан дүгнэлтээ:

            Анхан шатны шүүгчийн захирамж хэргийн бодит байдалд нийцээгүй учраас захирамжийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаалгах саналтай. Яллагдагч*******ын 23 оны 5 дугаар сарын 8-ны өдрийн захирамжаар газрын байршлыг өөрчилж байгаа буюу 3 дугаартай газар маань өөрөө анхны газрын үнэлгээгээр 80,000,000 төгрөгийн үнэлгээтэй газар байдаг. Өөрөөр хэлбэл 80,000,000 төгрөгийн үнэлгээтэй газрыг 50,000,000 төгрөгөөр иргэнд олгож байгаа үйлдлээрээ эдийн засгийн давуу байдлыг бусдад бий болгосон нөхцөл байдал хавтаст хэрэгт авагдсан байгаа. Прокурор төрийн нэрийн өмнөөс төрийн эрх ашгийг хамгаалж, шүүх хуралдаанд оролцож байгаа. Ямар нэгэн байдлаар улс төрийн нөлөөнд автаж, яамдын ажилтнуудыг нь татахгүй ганцхан иргэнийг яллагдагчаар татаж байна гэж байна. Энэ үйлдлээрээ Авлигатай тэмцэх газарт шалгуулахад миний зүгээс татгалзах зүйл байхгүй. Мөн тухайн үед сумын Засаг даргаар******* ажиллаж байсан. 22 оноос 26 онд менежментийн төлөвлөгөөний төсөлд гарын үсэг зурж байгаа үйлдэл нь шууд шалтгаант холбоотой. Тухайн менежментийн төлөвлөгөө батлагдсанаараа давуу байдал бий болгож байгаа үйлдэл нь хавтаст хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудаар тогтоогдсон. Төрийн байгууллага тодорхой шийдвэр гаргах гэж байгаа тохиолдолд бичгээр хандаж шийдвэрлүүлдэг. Төрийн байгууллагад ямар нэгэн бичиг өгөөгүйгээр түүнийг шийдвэрлэж байсан тохиолдол байхгүй. Газрын байршил сольж байгаа тохиолдолд тусгай журам байдаг. Гэтэл процессын ажиллагаа хийлгүйгээр захирамж гаргаад газар олгож байгаа үйлдэл нь өөрөө хууль бус буюу бусдад давуу байдал бий болгож байна. Тухайн гэмт хэргийн шинж буюу хахууль өгөх гэмт хэргийн шинж нь эдийн болон эдийн бус зүйлийг өгөхийг шаардсанаар төгсдөг. Гэтэл энэ гэмт хэргийн шинжийн тухайд 3,000,000 төгрөгийг өөрийн хүүгийн дансаар шилжүүлэн авсан үйлдэл байгаа. Иймд анхан шатны шүүгчийн захирамжийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцааж өгнө үү гэсэн саналаа дэмжиж байна гэв.

 

6. Шүүгдэгч*******ын өмгөөлөгч П.Адъяасүрэн давж заалдах шатны шүүхэд гаргасан саналдаа: Өмнөх саналаа дэмжиж байна гэв.

 

7. Шүүгдэгч гийн өмгөөлөгч Б.Бурмаа давж заалдах шатны шүүхэд гаргасан саналдаа: Хэргийг прокурорт буцаах тухай шүүгчийн захирамжийг хэвээр үлдээж өгнө үү гэв.

 

8. Шүүгдэгч ын өмгөөлөгч Б.Дагиймаа давж заалдах шатны шүүхэд гаргасан саналдаа: Анхан шатны шүүхийн шүүгчийн захирамж нь Шүүхийн тухай хуулийн 22 дугаар зүйлд заасан шаардлагыг бүрэн хангасан гэж үзэж байна. Мөн прокурорын яриад байгаа нэмэлт ажиллагааг анхан шатны шүүх хуралдаанаар нөхөн гүйцэтгэх боломжгүй. Иймд анхан шатны шүүгчийн захирамжийг хэвээр үлдээж өгнө үү гэсэн өмнөх саналаа дэмжиж байна гэв.

 

                                                       ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Давж заалдах шатны шүүхэд прокурор Б.Байгалийн бичсэн эсэргүүцэлд үндэслэн  хэргийг  шүүх хуралдаанаар хэлэлцэж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн  39.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэгт  тус тус заасан эрх хэмжээний хүрээнд гомдолд дурдсан үндэслэлүүдээр хязгаарлахгүйгээр хэргийн бүх ажиллагаа, шийдвэрийг бүхэлд нь хянаж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу  авагдан анхан шатны шүүх хуралдаанаар хянан хэлэлцэгдсэн нотлох баримтуудыг хооронд нь харьцуулан судлан үзвэл:

Яллагдагч*******ыг  Баянхонгор аймгийн  сумын Засаг даргаар  буюу нийтийн албан тушаалтнаар  томилогдон ажиллаж байх хугацаандаа иргэн гийн Газрын тухай хуульд зааснаар цахим хэлбэрээр  дуудлага худалдаанд орж нэгж талбарын 6002233 дугаартай Номгон Уулын бэлд орших 0.000 м.кв хэмжээтэй “Мод үржүүлгийн зориулалттай” газрыг 9,000,000 төгрөгөөр худалдан авсан газрыг Баянхонгор аймгийн сумын Засаг даргын 22 оны 12 дугаар сарын -ний өдрийн А/162 дугаар захирамжаар 15 жилийн хугацаатайгаар эзэмшүүлсэн  газрын зориулалтыг 23 оны 5 дугаар сарын 08-ны өдрийн А/56 дугаар “Эзэмшил газрын байршил өөрчлөх тухай” захирамжаар нэгж талбарын 6002233 дугаар газрыг 60023 дугаар газар руу шилжүүлж, 23 оны 5 дугаар сарын 09-ний өдрийн А/61 дугаар “Эзэмшил газрын зориулалт өөрчлөх тухай” захирамжаар Мод үржүүлгийн зориулалтыг Аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай болгон өөрчилж, үндэслэлгүй шийдвэр гаргасан үйлдэл нь албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийж эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгох гэмт хэрэгт Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар;

 

Мөн******* нь Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга буюу нийтийн албан тушаалтнаар ажиллах хугацаандаа Баянхонгор аймгийн сумын нутагт орших “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн менежментийн төлөвлөгөөг хариуцагч “Ажийн болор” ХХК-ийн захирал ын үйл ажиллагааг нь санхүүжүүлж боловсруулсан “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөг хянан баталж, “Агнуур зохион байгуулалтын мэргэжлийн байгууллагын ажиллах журам”-ын 3.7 дахь хэсэгт заасан эрх үүргээ хэрэгжүүлсний хариуд оос өөрийн хүүхэд эзэмшлийн Хаан банкны 521 дугаартай дансаар 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “ суманд хандив” гэх утгатайгаар 3,000,000 төгрөгийн хахууль авсан гэмт хэрэгт Эрүүгийн тусгай ангийн 22. дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар;

 

Яллагдагч ыг Баянхонгор аймгийн сумын ажиллахдаа албан тушаалын тодорхойлолтод заасан чиг үүргийг зориуд биелүүлэлгүй, сумын Засаг дарга*******тай бүлэглэн иргэн болон түүний нөхөр нарт аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулахад таатай нөхцөл бүрдүүлэх, эдийн засгийн давуу байдал бий болгох зорилгоор 23 оны 5 дугаар сарын 8-ны өдрийн А/56 дугаартай “Эзэмшил газрын байршил өөрчлөх тухай”, 23 оны 05 дугаар сарын 09-ний өдрийн А/61 дугаартай “Эзэмшил газрын зориулалт өөрчлөх тухай” хууль бус захирамжийн төслийг боловсруулж, гарын үсэг зуруулж баталгаажуулсан үйлдэл нь өөрийн шууд удирдлага болох Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга*******ыг албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийж бусдад эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэг үйлдэхэд нь дэмжлэг үзүүлж, хамжигчаар хамтран оролцож, бүлэглэн үйлдсэн гэмт хэрэгт Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар;

 

Яллагдагч г газрын дуудлага худалдаагаар худалдан авсан "Мод үржүүлэг"-ийн зориулалттай газрын байршил, зориулалтыг өөрчлүүлж "Аялал жуулчлал"-ын зориулалттай газар болгуулах буюу аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулахад таатай нөхцөл бүрдүүлж, өөртөө эдийн засгийн давуу байдал бий болгох зорилгоор Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга нийтийн албан тушаалтан*******ыг санаатай гэмт хэрэг үйлдэхэд хүргэн хатгаж, Засаг дарга*******  болон тус сумын газрын даамал нараар хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан дүрэм, журмаар зохицуулсан хэм хэмжээг зөрчүүлэн албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлыг урвуулан ашиглуулж 23 оны 5 дугаар сарын 08-ны өдрийн А/56 дугаар "Эзэмшил газрын байршил өөрчлөх тухай" захирамж гаргуулж, нэгж талбарын 6002233 дугаартай газрыг 60023 дугаар газар руу шилжүүлүүлж, 23 оны 5 дугаар сарын 09-ний өдрийн А/61 дугаар "Эзэмшил газрын зориулалт өөрчлөх тухай" захирамж гаргуулсан, Мод үржүүлгийн зориулалтыг Аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай болгон өөрчлүүлж, өөртөө эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэгт хатгагчаар хамтран оролцсон гэмт хэрэгт Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3. дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар;

Яллагдагч ыг Баянхонгор аймгийн сумын Баянхангайн  Хишиг Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөг хянан батлуулснаар тухайн бүс нутагт “Ажийн Болор” /53271/ ХХК-ийг агнуурын үйл ажиллагаа явуулах, бизнес эдийн засгийн давуу байдал олж авах нөхцөл боломж үүсгүүлэхээр сумын Засаг даргаар ажиллаж байсан*******  “Агнуур зохион байгуулалтын мэргэжлийн байгууллагын ажиллах журам”-д заасны дагуу Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөний төсөлд гарын үсэг зурж, хуулиар хүлээсэн албаны чиг үүргээ хэрэгжүүлсэнтэй нь холбогдуулан Ажийн Болор ХХК-ийн компанийн эзэмшлийн Голомт банкны 31559317 данснаас*******ын төрсөн хүү З.Бямбагаравын эзэмшлийн Хаан банкны 521 дугаартай данс руу 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “... суманд хандив...” гэх утгатайгаар 3,000,000 төгрөгийг шилжүүлж хахууль өгөх гэмт хэрэгт Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22. дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар;

 

Яллагдагч -ийн гүйцэтгэх захирал нь агнуурын бүс нутгийн ангийн тоо толгой, популяцийн мэдээллийг хамгийн ойроос олж авах, энэ төрлийн бусад бизнес эрхлэгчдээс мэдээллээр илүү байж, тусгай зориулалттай агнуурын эрхийн дуудлага худалдаанд түүнийгээ ашиглах, бизнес эдийн засгийн давуу байдал олж авах нөхцөлийг үүсгэх зорилгоор сумын Засаг дарга******* “Агнуур зохион байгуулалтын мэргэжлийн байгууллагын ажиллах журам”-д заасны дагуу “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөний төсөлд гарын зурж, хуулиар хүлээсэн албаны чиг үүргээ хэрэгжүүлсэнтэй нь холбогдуулан “Ажийн Болор” ХХК-ийн  Голомт банк дахь 31559317 дугаартай данснаас Засаг дарга*******ын төрсөн хүү Э.Бямбагаравын Хаан банк дахь 521 дугаартай данс руу 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “ суманд хандив” гэх утгатайгаар 3,000.000 төгрөгийн хахууль өгөх гэмт хэргийг хуулийн этгээдийн нэрийн өмнөөс үйлдсэн гэмт хэрэгт Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.5 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт зааснаар тус тус зүйлчилж яллах дүгнэлт үйлдэн хэргийг анхан шатны шүүхэд шилжүүлжээ.

 

Анхан шатны шүүх хэргийг хүлээн авч, шүүхийн урьдчилсан хэлэлцүүлгээр хянан хэлэлцээд шүүх хуралдаанаар нөхөн гүйцэтгэх боломжгүй мөрдөн шалгах ажиллагаа хийлгэх шаардлагатай гэсэн үндэслэлээр хэргийг прокурорт буцааж шийдвэрлэсэн шүүгчийн захирамж үндэслэлтэй байна.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “...Мөрдөгч, прокурор нотлох баримтыг тал бүрээс нь бүрэн бодитойгоор шалгаж хянасны үндсэн дээр хэргийн бодит байдлыг тогтоох үүрэгтэй. ...” гэж, мөн зүйлийн 2 дахь хэсэгт “...Хэргийн бодит байдлыг нотлохын тулд мөрдөгч, прокурор хуульд заасан бүх арга хэмжээг авч яллагдагч, шүүгдэгчийг яллах, цагаатгах, ял хүндрүүлэх, хөнгөрүүлэх нөхцөл байдлыг эргэлзээгүй тогтооно. ...” гэж тус тус заасан зохицуулалтын хүрээнд мөрдөгч, прокурор хэргийн бодит байдлыг тогтоох үүрэгтэй.

 

1. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 32.1 дүгээр зүйлийн 1-д “Мөрдөгч мөрдөн шалгах бүх ажиллагааг хийж дууссан, хэргийн бодит байдлыг бүрэн нотолж тогтоосон гэж үзвэл яллагдагч, хохирогч, иргэний нэхэмжлэгч, иргэний хариуцагч, тэдний хууль ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгчид хавтаст хэргийн материалтай танилцахыг мэдэгдэнэ.” гэж зааснаар мөрдөгч хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч Б.Намуунд хэргийн материалтай танилцахыг мэдэгдэж тэмдэглэл хөтөлсөн баримт хэрэгт авагджээ. (9хх0)

 

Харин Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 32.1 дүгээр зүйлийн 2-т “...Мөрдөн шалгах ажиллагаа дууссаныг мэдэгдсэний дараа яллагдагч, хохирогч, иргэний нэхэмжлэгч, иргэний хариуцагч, тэдний хууль ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгчид хавтаст хэргийн материалыг эх хувиар нь танилцуулах ба энэ тухай тэмдэглэл үйлдэнэ...” гэж зааснаар хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч Б.Намуунд энэ хэргийн материалыг танилцуулах шаардлагатай гэж дүгнэв.

 

2. Шүүгчийн захирамжийн үндэслэлд:

“... сумын Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын төлөөлөгчөөр ажиллаж байсан н.Ариунбилэг, н.Одгэрэл нараас мэдүүлэг авсан эсэх, эдгээр хүмүүсийн мэдүүлэг хавтас хэрэгт авагдаагүй гэх талаар яллагдагч*******аас тодруулж мэдүүлэг авах, бусад холбогдох ажиллагааг хийх, мөн  н.Ариунбилэг, н.Одгэрэл нараас мэдүүлэг  авах...” гэж дурджээ.Хэрэгт авагдсан баримтыг шинжлэн судлахад мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад гэрчээр Ш.Ариунжаргал, нараас гэрчийн мэдүүлэг авсан баримт хэрэгт авагдсан байна.(7хх5-2) Шүүгч гэрч Ш.Ариунжаргалын нэрийг н.Ариунбилэг гэж илт анхааралгүйгээр зөрүүтэй бичсэн алдааг тэмдэглэх нь зүйтэй.

 Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад гэрч Э.Бямбагарав, С.Отгонцэцэг, А.Намсрай, Н.Ганбаатар, Т.Мөнхзаяа, Б.Ганбаатар нараас авсан мэдүүлгийн зөрүүг арилгах, яллагдагч*******аас хуульд зааснаар яллагдагчаар мэдүүлэг авах шаардлагатай байна.

 

Учир нь: яллагдагч*******ыг “...нийтийн албан тушаалтан хахууль авах” гэмт хэрэгт буруутгаж байгаа гол үндэслэл нь өөрийн төрсөн хүү Э.Бямбагаравын эзэмшлийн Хаан банкны 521 дугаартай дансаар дамжуулан 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр Ажийн болор” ХХК-ийн захирал оос 3,000,000 төгрөгийг хахуульд шилжүүлэн авсан ...“ гэжээ.

 

Гэтэл мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад  Э.Бямбагарав нь гэрчээр  өгсөн мэдүүлэгт “... Тэгээд санхүүжилт байхгүй өөрсдөөсөө мөнгө гаргаад суманд он, сарыг нь бол санахгүй байна. “...ЗХ нэртэй Хандлага, Харилцаа, Хөгжил” гэх утгатай арга хэмжээг сумын -12 дугаар ангийн хүүхдүүдийн дунд явуулсан Н.Отгонцэцэг, Н.Намсрай Н.Ганбаатар Н.Мөнхзаяа Т.Мөнхзаяа бид нар өөрсдөөсөө мөнгө гаргаж энэ арга хэмжээг зохион явуулсан, гэхдээ хэн хэдэн төгрөг гаргасныг санахгүй байна. Сүүлд нь Зоригт ах надтай холбогдоод миний данс руу 3,000,000 төгрөгийг шилжүүлж өгсөн. Үйл ажиллагааны бараг 1,500,000 төгрөгийг би өөрөөсөө гаргасан байсан тул өөртөө 1,500,000 төгрөгийг бодож аваад, үлдсэн 1,500,000 төгрөгийг Улаанбаатарт байх Монголын Оюутны холбоон дээр Намсрай, Отгонцэцэг, Т.Мөнхзаяа бид дөрөв уулзаад 1,500,000 төгрөгийг тарааж өгсөн....” гэж мэдүүлсэн бол гэрч А.Намсрай, С.Отгонцэцэг, Т.Мөнхзаяа, Б.Ганбаатар нар нь гэрч Э.Бямбагаравын мэдүүлгээс зөрүүтэй байдлаар мэдүүлжээ.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25. дүгээр зүйлийн 1-д “...Мөрдөгч яллагдагчаас бусад хүний мэдүүлэгт ноцтой зөрөө байвал хоёр хүний хооронд нүүрэлдүүлж мэдүүлэг авч болно...” гэж хуульчилсан тул гэрч Э.Бямбагаравын мэдүүлэг нь нотолгооны хувьд хэрэг хянан шийдвэрлэхэд ач холбогдолтой байх тул түүний мэдүүлгийн зөрүүг гаргах зорилгоор гэрч А.Намсрай, С.Отгонцэцэг, Т.Мөнхзаяа, Б.Ганбаатар нартай нүүрэлдүүлэн байцаах шаардлагатай бөгөөд энэ ажиллагаа хийгдээгүй байна.

 

Мөн Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 7.3 дугаар зүйлд яллагдагч нь “... ямар хэрэгт яллагдаж байгаагаа мэдэх, сонсгосон ялын талаар бичгээр болон амаар тайлбар гаргах эрхтэй...гэсэн бол мөн хуулийн 7. дүгээр зүйлд ...яллагдагч эх хэлээрээ болон өөрийн сайн мэдэх хэлээрээ мэдүүлэг өгөх, орчуулагч, хэлмэрч авах, мэдүүлэг өгөхөөс татгалзах эрхтэй, өөрийн эсрэг мэдүүлэг өгөх, гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугүйгээ, эсхүл хэргийн байдлыг нотлох үүрэг хүлээхгүй...” гэжээ.

           

Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад прокурорын 2 оны 11 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 358б дугаартай тогтоолоор яллагдагч*******ыг яллагдагчаар татаж, 2 оны 11 дүгээр сарын 25-ны өдөр тогтоолыг танилцуулжээ.

 

          Улмаар мөрдөгчөөс 2 оны 11 дүгээр сарын 25-ны өдөр*******аас яллагдагчаар мэдүүлэг авахад “... нь мөрдөгчийн эрх үүрэг тайлбарлан, өмгөөлөгчгүй мэдүүлэг өгөхөд татгалзах зүйл байна уу гэсэн асуултад... ярих юм алга байна...”гэснээр байцаалтыг дуусгавар болгон, дахин мэдүүлэг аваагүй байна.

 

        Эндээс үзвэл мөрдөгч нь яллагдагч*******ыг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 7.3, 7. дүгээр зүйлд заасан эрхээр хангаж, мэдүүлэг авсан гэж үзэх боломжгүй юм.

      1. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 9.6 дугаар зүйлийн 8-д “Шүүх, прокурор, мөрдөгч мэдүүлэг авахаас өмнө гэрчид энэ хуульд заасан гэрчийн эрх, үүргийг тайлбарлаж өгнө.” гэж хуульчилсан. Гэтэл мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад мөрдөгч  гэрч  Т.Мөнхжаргалаас  2 оны дүгээр сарын 18-ны өдөр мэдүүлэг авахдаа гэрчид хуульд зааснаар эрх, үүрэг тайлбарлаагүй мэдүүлэг авсан зэрэг нөхцөл байдлууд нь энэ хуулийн 25.1 дүгээр зүйлийн 5, 6-д  тус тус заасан “Мэдүүлэг авах” журмуудыг зөрчсөн нь нотлох баримтыг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу хэрэгт олж авах гэснийг зөрчсөн гэж үзсэн нь үндэслэлтэй.

 

2. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 32. дугаар зүйлийн -д яллах дүгнэлтийн тогтоох хэсэгт “... яллагдагчийн үйлдсэн гэмт хэргийн шинж нь Эрүүгийн хуульд заасан ямар зүйл, хэсэг, заалтаар зүйлчлэгдэх....болохыг тусгана...”гэжээ.

              

Гэтэл прокурорын 2 оны 11 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 358 дугаар тогтоолоор яллагдагч Б.Зоригтыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.5 дугаар зүйлийн 1-д заасан “хахууль өгөх” гэмт хэрэгт эрүүгийн хэрэг үүсгэж, яллагдагчаар татсан атлаа,  25 оны 6 дугаар сарын 25-ны өдрийн 133б дугаар яллах дүгнэлтэд “... Яллагдагч ыг ... Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22. дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “ нийтийн албан тушаалтан хахууль авах ” гэмт хэргээр зүйлчилсэн нь Эрүүгийн хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн үндэслэл бөгөөд  давж заалдах шатны шүүх хуралдаанд оролцсон прокуророос гаргасан “бичиг, техникийн алдаа гарсан” гэх тайлбарыг хүлээн авах боломжгүй тул зүйлчлэлийг зөвтгөн ирүүлэх нь зүйтэй.

 

Иймд мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад хийгдээгүй ажиллагааг шүүхээс нөхөн гүйцэтгэх боломжгүй тул прокурорын эсэргүүцлийг хэрэгсэхгүй болгож, шүүгчийн захирамжийг хэвээр үлдээж, шүүгчийн захирамжид заасан үндэслэлийн хүрээнд мөрдөн шалгах ажиллагааг нэг мөр, бүрэн гүйцэд хийх нь зүйтэй гэж давж заалдах шатны шүүх бүрэлдэхүүн дүгнэв.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-д заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

 

1. Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүхийн хянан шийдвэрлэсэн 25 оны 12 дугаар сарын 19-ний өдрийн 25/ШЗ/1212 дугаар захирамжийг  хэвээр үлдээсүгэй.

 

2. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 0.1 дүгээр зүйлийн 1, 2-д зааснаар Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн хууль хэрэглээний зөрүүг арилгах, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн, шүүх хуулийг Улсын Дээд шүүхийн тогтоол, тайлбараас өөрөөр хэрэглэсэн, эрх зүйн шинэ ойлголт, эсхүл хууль хэрэглээг тогтооход зарчмын  хувьд нийтлэг ач холбогдолтой гэж үзвэл гомдол, эсэргүүцэл гаргах эрх бүхий этгээд  нь Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг гардуулсан буюу  хүргүүлснээс хойш 1 хоногийн дотор хяналтын журмаар Монгол Улсын Дээд Шүүхэд гомдол, эсэргүүцэл гаргаж болохыг мэдэгдсүгэй.

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                  Т.ГАНЧИМЭГ

                                         ШҮҮГЧИД                                    Ч.БАЯРЦЭНГЭЛ

                                                                                   Л.НЯМДОРЖ

                                                                       

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

26 оны 02 дугаар сарын 2                          Дугаар 26/ДШМ/16                                           Номгон

 

 

нарт холбогдох эрүүгийн

хэргийн тухай

 

Баянхонгор аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдааныг тус шүүхийн Ерөнхий шүүгч Т.Ганчимэг даргалж, шүүгч Ч.Баярцэнгэл, Өвөрхангай аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн шүүгч Л.Нямдорж нарын бүрэлдэхүүнтэй тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд хийсэн шүүх хуралдаанд:

 

Улсын яллагч: Б.Байгаль,

Яллагдагч: ,

Яллагдагч: , түүний өмгөөлөгч Б.Бурмаа

Яллагдагч:*******, түүний өмгөөлөгч П.Адъяасүрэн /цахим/,

Яллагдагч: ын өмгөөлөгч Б.Дагиймаа /цахим/, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Л.Цэрэнлхам нарыг оролцуулан

 

Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүхийн 25 оны 12 дугаар сарын 19-ний өдрийн 25/ШЗ/1212 дугаар шүүгчийн захирамжийг эс зөвшөөрч прокурор Б.Байгалийн эсэргүүцлээр , , ******* нарт холбогдох эрүүгийн 358  дугаартай хэргийг 26 оны дүгээр сарын 23-ны өдөр хүлээн авч, Ерөнхий шүүгч Т.Ганчимэгийн илтгэснээр хянан хэлэлцэв.

 

            1. Яллагдагч нарын биеийн байцаалт:

1.1. Монгол Улсын иргэн, оны дүгээр сарын -ны өдөр Баянхонгор аймгийн суманд төрсөн, 9 настай, эрэгтэй, дээд боловсролтой, Төрийн удирдлага мэргэжилтэй, Баянхонгор аймгийн сумын засаг дарга ажилтай, ам бүл , эхнэр хүүхдүүдийн хамт, Баянхонгор аймгийн сумын 6 дугаар багийн Цагаан хөтлийн 2-2 тоотод оршин суух хаягтай, урьд ял шийтгэлгүй, ******* овогт******* (ВП75218 регистрийн дугаар);

 

2. Монгол Улсын иргэн, оны дүгээр сарын 18-ны өдөр Баянхонгор аймгийн Баацагаан суманд төрсөн, 2 настай эмэгтэй, дээд боловсролтой, Газар зохион байгуулалт мэргэжилтэй, бохирдол, хог хаягдал, химийн хорт бодис хариуцсан мэргэжилтэн ажилтай, ам бүл 3, ээж дүүгийн хамт, Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын дугаар багийн А- тоотод оршин суух хаягтай, урьд ял шийтгэл шийтгэлгүй,******* овогт******* (ВЖ8 регистрийн дугаартай);

 

3.Монгол Улсын иргэн, оны дугаар сарын -ний өдөр Говь-Алтай аймгийн Цээл суманд төрсөн, 61 настай эрэгтэй, бүрэн бус дунд боловсролтой, мэргэжилгүй, -ийн гүйцэтгэх захирал ажилтай, ам бүл 2, эхнэрийн хамт, Улаанбаатар хот Хан-Уул дүүргийн дугаар хороо Туулын дугаар байрны тоотод оршин суух хаягтай, урьд ял шийтгэл шийтгэлгүй,******* овогт******* (ЧР633 регистрийн дугаартай) ;

Хуулийн этгээд  регистрийн дугаар Улаанбаатар хотын Баянгол дүүргийн дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулах (53271 регистрийн дугаартай);

 

. Монгол Улсын иргэн, оны дүгээр сарын -ний өдөр Баянхонгор аймгийн Баянхонгор суманд төрсөн, 9 настай, эмэгтэй, дээд боловсролтой, Багш мэргэжилтэй, -ийн менежер ажилтай, ам бүл , нөхөр хүүхдүүдийн хамт амьдардаг, Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын 1 дүгээр багийн тоотод оршин суух хаягтай, урьд ял шийтгэл шийтгэлгүй, ******* овогт*******, (ВЮ76005 регистрийн дугаартай)

 

            2. Холбогдсон хэргийн талаар:

2.1. Яллагдагч******* нь Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга буюу нийтийн албан тушаалтнаар ажиллахдаа иргэн Газрын тухайн хуульд заасны дагуу цахим хэлбэрээр газар эзэмших эрхийн дуудлага худалдаанд оролцож нэгж талбарын 6002233 дугаартай Номгон Уулын бэлд орших 0.000 м.кв хэмжээтэй “Мод үржүүлгийн зориулалттай” газрыг 9,000,000 төгрөгөөр худалдан авч, Баянхонгор аймгийн сумын Засаг даргын 22 оны 12 дугаар сарын -ний өдрийн А/162 дугаартай захирамжаар 15 жилийн хугацаатай түүнд эзэмшүүлсэн байна.

Улмаар газрын даамал тай бүлэглэн иргэн болон түүний нөхөр нарт аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулахад таатай нөхцөл бүрдүүлэх, эдийн засгийн давуу байдал бий болгох зорилгоор Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 17 дугаар зүйлд заасан “Үндсэн хууль, бусад хуулийг дээдлэн хүндэтгэж, сахин биелүүлэх”, Монгол Улсын Төрийн албаны тухай хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1.2 “албаны эрх мэдлээ хэтрүүлэх” дахь хэсэг, мөн хуулийн 39.1.3 “хуульд нийцээгүй шийдвэр гаргах”, Авлигын эсрэг хуулийн 7.1.3 “албан үүргээ гүйцэтгэхдээ хууль бусаар аливаа хувь хүн, хуулийн этгээдэд давуу байдал олгох, олгохоор амлах, бусдын эрхийг хязгаарлах” дахь хэсэг, мөн хуулийн 7.1.6 “албаны эрх мэдэл буюу албан тушаалын байдлаа урвуулах, хэтрүүлэх” дахь хэсэг,Төрийн захиргааны болон үйлчилгээний албан хаагчийн ёс зүйн дүрмийн 3.1 дэх хэсэгт заасан ”...эх орон, ард түмнийхээ эрх, ашгийг хувийн ашиг сонирхлоос ямагт дээгүүр тавьж, өөрт олгогдсон бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэхдээ ашиг сонирхлын зөрчил үүсэж болзошгүй аливаа нөхцөл байдлаас татгалзах”, “хууль зөрчсөн, авлига авсан, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашигласан аливаа үйлдэлтэй эвлэршгүй байж, энэ тухай эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтанд мэдээлэх, Газрын тухай хуулийн 21..3 дахь хэсэг, Газар зохион байгуулалт, Геодези зураг зүйн газрын даргын 21 оны 9 дүгээр сарын 15-ны өдрийн А/187 дугаартай тушаалаар баталсан “Газар эзэмших, ашиглах эрхийн гэрчилгээ олгох журам”-н 1.2, .1, .2, 5..3-5.. дэх хэсгийг тус тус зөрчиж 23 оны 5 дугаар сарын 08-ны өдрийн А/56 дугаартай “Эзэмшил газрын байршил өөрчлөх тухай” захирамжаар нэгж талбарын 6002233 дугаартай газрыг 60023 дугаартай газар руу шилжүүлсэн, 23 оны 05 дугаар сарын 09-ний өдрийн А/61 дугаартай “Эзэмшил газрын зориулалт өөрчлөх тухай” захирамжаар Мод үржүүлгийн зориулалтыг Аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай болгож, үндэслэлгүй шийдвэр гаргасан үйлдэл нь албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийж эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгох гэмт хэрэг үйлдсэн;

 

2.1.2. Мөн******* нь Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга буюу нийтийн албан тушаалтнаар ажиллахдаа Монгол Улсын Төрийн албаны тухай хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1.2 “албаны эрх мэдлээ хэтрүүлэх”, Авлигын эсрэг хуулийн 7.1.5 “албан үүргээ гүйцэтгэх, эсхүл гүйцэтгэхгүй байхтай холбогдуулан бусдаас шан харамж шаардах”, мөн хуулийн 7.1.7 “албан тушаалын байдлаа ашиглан эд хөрөнгө олж авах, давуу эрх эдлэх”, Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн 17 дугаар зүйлийн 17. “Энэ хуулийн 17.2-т заасан хандив, санхүүгийн туслалцаа авсан албан тушаалтан, төрийн болон нутгийн захиргааны байгууллага, нутгийн өөрөө удирдах байгууллага хоёр жилийн хугацаанд хандивлагчтай холбоотой аливаа шийдвэр гаргахыг хориглоно”, ., Авлигын эсрэг хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.3, 7.1.6 дахь хэсэгт заасныг тус тус зөрчиж Баянхонгор аймгийн сумын нутагт орших “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн менежментийн төлөвлөгөөг хариуцагч “Ажийн болор” ХХК-ийн захирал ын үйл ажиллагааг нь санхүүжүүлж боловсруулсан “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөг хянан баталж, “Агнуур зохион байгуулалтын мэргэжлийн байгууллагын ажиллах журам”-ын 3.7 дахь хэсэгт заасан эрх үүргээ хэрэгжүүлсний хариуд оос өөрийн хүү эзэмшлийн Хаан банкны 521 дугаартай дансаар 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “ суманд хандив” гэх утгатайгаар 3.000.000 төгрөгийн хахууль авсан;

 

2.2. Яллагдагч нь Баянхонгор аймгийн сумын ажиллахдаа албан тушаалын тодорхойлолтод заасан чиг үүргийг зориуд биелүүлэлгүй, сумын Засаг дарга*******тай бүлэглэн иргэн болон түүний нөхөр нарт аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулахад таатай нөхцөл бүрдүүлэх, эдийн засгийн давуу байдал бий болгох зорилгоор Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 17 дугаар зүйлд заасан “Үндсэн хууль, бусад хуулийг дээдлэн хүндэтгэж, сахин биелүүлэх”, Монгол Улсын Төрийн албаны тухай хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1.2 “албаны эрх мэдлээ хэтрүүлэх” дахь хэсэг,Авлигын эсрэг хуулийн 7.1.3 “албан үүргээ гүйцэтгэхдээ хууль бусаар аливаа хувь хүн, хуулийн этгээдэд давуу байдал олгох, олгохоор амлах, бусдын эрхийг хязгаарлах” дахь хэсэг, мөн хуулийн 7.1.6 “албаны эрх мэдэл буюу албан тушаалын байдлаа урвуулах, хэтрүүлэх” дахь хэсэг,Төрийн захиргааны болон үйлчилгээний албан хаагчийн ёс зүйн дүрмийн 3.1 дэх хэсэгт заасан ”...эх орон, ард түмнийхээ эрх, ашгийг хувийн ашиг сонирхлоос ямагт дээгүүр тавьж, өөрт олгогдсон бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэхдээ ашиг сонирхлын зөрчил үүсэж болзошгүй аливаа нөхцөл байдлаас татгалзах”, “хууль зөрчсөн, авлига авсан, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашигласан аливаа үйлдэлтэй эвлэршгүй байж, энэ тухай эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтанд мэдээлэх,Газрын тухай хуулийн 21..3 дахь хэсэг, Газар зохион байгуулалт, Геодези зураг зүйн газрын даргын 21 оны 9 дүгээр сарын 15-ны өдрийн А/187 дугаартай тушаалаар баталсан “Газар эзэмших, ашиглах эрхийн гэрчилгээ олгох журам”-н 1 2, .1, .2, 5..3-5.. дэх хэсгийг тус тус зөрчиж 23 оны 5 дугаар сарын 8-ны өдрийн А/56 дугаартай “Эзэмшил газрын байршил өөрчлөх тухай”, 23 оны 05 дугаар сарын 09-ний өдрийн А/61 дугаартай “Эзэмшил газрын зориулалт өөрчлөх тухай” хууль бус захирамжийн төслийг боловсруулж, гарын үсэг зуруулж баталгаажуулсан үйлдэл нь өөрийн шууд удирдлага болох Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга******* нь албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийж бусдад эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэг үйлдэхэд нь дэмжлэг үзүүлж, хамжигчаар хамтран оролцож, бүлэглэн үйлдсэн;

 

2.3.Яллагдагч нь газрын дуудлага худалдаагаар худалдан авсан "Мод үржүүлэг"-ийн зориулалттай газрын байршил, зориулалтыг өөрчлүүлж "Аялал жуулчлал"-ын зориулалттай газар болгуулах буюу аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулахад таатай нөхцөл бүрдүүлж, өөрдөө эдийн засгийн давуу байдал бий болгох зорилгоор Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга нийтийн албан тушаалтан*******ыг санаатай гэмт хэрэг үйлдэхэд хүргэн хатгаж, Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга*******, тус сумын газрын даамал нараар хууль, түүний нийцүүлэн гаргасан дүрэм, журмаар зохицуулсан хэм хэмжээг зөрчүүлэн албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглуулж 23 оны 05 дугаар сарын 08-ны өдрийн А/56 дугаартай "Эзэмшил газрын байршил өөрчлөх тухай" захирамж гаргуулж, нэгж талбарын 6002233 дугаартай газрыг 60023 дугаартай газар руу шилжүүлүүлж, 23 оны 5 дугаар сарын 09-ний өдрийн А/61 дугаартай "Эзэмшил газрын зориулалт өөрчлөх тухай" захирамж гаргуулан, Мод үржүүлгийн зориулалтыг Аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай болгон өөрчлүүлж, өөртөө эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэгт хатгагчаар хамтран оролцсон;

 

2.. Яллагдагч нь нь Баянхонгор аймгийн сумын Баянхангайн  Хишиг Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөг хянан батлуулснаараа тухайн бүс нутагт “Ажийн Болор” /53271/ ХХК нь агнуурын үйл ажиллагаа явуулах, бизнес эдийн засгийн давуу байдал олж авах нөхцөл боломж үүсэх бөгөөд сумын Засаг дарга******* “Агнуур зохион байгуулалтын мэргэжлийн байгууллагын ажиллах журам”-д заасны дагуу Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөний төсөлд гарын үсэг зурж, хуулиар хүлээсэн албаны чиг үүргээ хэрэгжүүлсэнтэй нь холбогдуулан “Ажийн Болор” /53271/ ХХК-ийн компанийн эзэмшлийн Голомт банкны 31559317 данснаас*******ын төрсөн хүү З.Бямбагаравын эзэмшлийн Хаан банкны 521 дугаартай данс руу 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “ суманд хандив” гэх утгатайгаар 3,000,000 төгрөгийг шилжүүлж хахууль өгөх гэмт хэрэг үйлдсэн;

 

2.5. Яллагдагч Улаанбаатар хотын Баянгол дүүргийн дугаар хороо “Монгол тур” ХХК-ийн хашаанд байрлаж үйл ажиллагаа явуулж байгаа 'Ажийн болор” ХХК-(рд:53271)-ийн гүйцэтгэх захирал нь хуулийн этгээдийн нэрийн өмнөөс агнуурын үйл ажиллагаа явуулахдаа тодорхой агнуурын бүс нутгийн ангийн тоо толгой, популяцийн мэдээллийг хамгийн ойроос олж авах, энэ төрлийн бусад бизнес эрхлэгчдээс мэдээллээр илүү байж, тусгай зориулалттай агнуурын эрхийн дуудлага худалдаанд түүнийгээ ашиглах, бизнес эдийн засгийн давуу байдал олж авах нөхцөлийг үүсгэх зорилгоор сумын Засаг дарга*******ыг “Агнуур зохион байгуулалтын мэргэжлийн байгууллагын ажиллах журам”-д заасны дагуу “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөний төсөлд гарын зурж, хуулиар хүлээсэн албаны чиг үүргээ хэрэгжүүлсэнтэй нь холбогдуулан “Ажийн Болор” /53271/ ХХК-ийн эзэмшдэг Голомт банк дахь 31559317 дугаартай данснаас Засаг дарга*******ын төрсөн хүү Э.Бямбагаравын эзэмшдэг Хаан банк дахь 521 дугаартай данс руу 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “ суманд хандив” гэх утгатайгаар 3,000,000 төгрөгийн хахууль өгөх гэмт хэргийг хуулийн этгээдийн нэрийн өмнөөс үйлдсэн гэмт хэрэгт тус тус холбогдуулан зүйлчилж яллах дүгнэлт үйлдэн хэргийг анхан шатны шүүхэд шилжүүлжээ. /яллах дүгнэлтэд бичигдсэнээр/

 

3.Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүх:

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 33.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.2, 33.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.2, 1.3-т зааснаар яллагдагч нарт холбогдох эрүүгийн 35 дугаартай хэргийг Баянхонгор аймгийн прокурорын газарт буцааж,     Хэргийг прокурорт очтол яллагдагч , , ******* нарт авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг тус тус хэвээр үргэлжлүүлж шийдвэрлэжээ.

 

. Прокурор Б.Байгаль давж заалдах журмаар гаргасан эсэргүүцэлдээ:

Баянхонгор аймгийн Прокурорын газрын хяналтын прокурор Б.Байгаль би, эрүүгийн 358 дугаартай яллагдагч , ,*******, нарт холбогдох хэрэгт 2 оны 11 дүгээр сарын 22-ны өдөр Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1, 22. дүгээр зүйлийн 1, 22.5 дугаар зүйлийн 1, 3 дахь хэсэгт зааснаар эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татаж мөрдөн байцаалтын ажиллагаа явуулж дуусган 25 оны 6 дугаар сарын 25-ны өдөр 133б дугаартай прокурорын яллах дүгнэлт үйлдэн, хэргийг ердийн журмаар шүүхэд шилжүүлсэн.

Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүх 25 оны 12 дугаар сарын 19-ний өдөр хэргийг хянан хэлэлцээд 25/ШЗ/1212 дугаартай шүүгчийн захирамжаар “яллагдагч , ,*******, нарт холбогдох хэрэгт Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 33.1 дүгээр зүйлийн 1.2 дахь хэсэгт “шүүх хуралдаанаар нөхөн гүйцэтгэх боломжгүй мөрдөн шалгах ажиллагааг хийлгэх шаардлагатай, 1.3. дахь хэсэг “мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулахад Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн” гэх үндэслэлээр хэргийг прокурорт буцааж шийдвэрлэсэн байна.

Анхан шатны шүүхийн шүүгчийн захирамжийг 26 оны дүгээр сарын 08-ны өдрийн 17 цаг 35 минутад хүлээн авч танилцаад шүүгчийн захирамжид заасан үндэслэл нь хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй гэх үндэслэлээр эсэргүүцэл бичиж байна. Үүнд:

Нэгдүгээрт, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлийн 1.1-д заасан гэмт хэрэг гарсан байдлыг тогтоох хүрээнд хаана үйлдсэнийг зайлшгүй нотолбол зохино гэжээ.

Үндэслэл 1: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд нотолбол зохих байдлуудыг зохицуулсан байна. Үүнд:

Гэмт хэрэг гарсан байдал, гэмт хэргийг хэн үйлдсэн, гэмт хэргийн сэдэлт, зорилго, гэм буруугийн хэлбэр, Эрүүгийн хуульд заасан яллагдагчид оногдуулах ялын хүндрүүлэх, хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал, гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, хэр хэмжээ, гэмт хэрэг үйлдэхэд нөлөөлсөн шалтгаан нөхцөл зэргийг хамруулан ойлгохоор хуульчилсан ба хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудаар нотолбол зохих байдлуудыг бүрэн нотлон тогтоосон гэж үзсэн. Тодруулбал,

Яллагдагч , ,*******, нарт холбогдох хэрэгт 2 оны 11 дүгээр сарын 22-ны өдөр Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1, 22. дүгээр зүйлийн 1, 22.5 дугаар зүйлийн 1, 3 дахь хэсэгт зааснаар эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татаж, Авлигатай тэмцэх газрын Мөрдөн шалгах хэлтсээс мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулсан ба мөрдөгч, прокурор нь дээрх хуулийн зохицуулалтад тусгагдсан нотолбол зохих байдлуудыг бүрэн нотлон тогтоож, яллагдагч нь Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга буюу нийтийн албан тушаалтнаар ажиллахдаа

Иргэн нь Газрын тухайн хуульд заасны дагуу цахим хэлбэрээр газар эзэмших эрхийн дуудлага худалдаанд оролцож нэгж талбарын 6002233 дугаартай Номгон Уулын бэлд орших 0.000 м.кв хэмжээтэй “Мод үржүүлгийн зориулалттай” газрыг 9,000,000 төгрөгөөр худалдан авч, Баянхонгор аймгийн сумын Засаг даргын 22 оны 12 дугаар сарын -ний өдрийн А/162 дугаартай захирамжаар 15 жилийн хугацаатай түүнд эзэмшүүлсэн байна.

Улмаар газрын даамал тай бүлэглэн иргэн болон түүний нөхөр нарт аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулахад таатай нөхцөл бүрдүүлэх, эдийн засгийн  давуу байдал бий болгох зорилгоор Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 17 дугаар зүйлд заасан “Үндсэн хууль, бусад хуулийг дээдлэн хүндэтгэж, сахин биелүүлэх”, Монгол Улсын Төрийн албаны тухай хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1.2 “албаны эрх мэдлээ хэтрүүлэх” дахь хэсэг, мөн хуулийн 39.1.3 “хуульд нийцээгүй шийдвэр гаргах”,

Авлигын эсрэг хуулийн 7.1.3 “албан үүргээ гүйцэтгэхдээ хууль бусаар аливаа хувь хүн, хуулийн этгээдэд давуу байдал олгох, олгохоор амлах, бусдын эрхийг хязгаарлах” дахь хэсэг, мөн хуулийн 7.1.6 “албаны эрх мэдэл буюу албан тушаалын байдлаа урвуулах, хэтрүүлэх” дахь хэсэг, Төрийн захиргааны болон үйлчилгээний албан хаагчийн ёс зүйн дүрмийн 3.1 дэх хэсэгт заасан ”...эх орон, ард түмнийхээ эрх, ашгийг хувийн ашиг сонирхлоос ямагт дээгүүр тавьж, өөрт олгогдсон бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэхдээ ашиг сонирхлын зөрчил үүсэж болзошгүй аливаа нөхцөл байдлаас татгалзах”, “хууль зөрчсөн, авлига авсан, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашигласан аливаа үйлдэлтэй эвлэршгүй байж, энэ тухай эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтанд мэдээлэх,

Газрын тухай хуулийн 21..3 дахь хэсэг, Газар зохион байгуулалт, Геодези зураг зүйн газрын даргын 21 оны 9 дүгээр сарын 15-ны өдрийн А/187 дугаартай тушаалаар баталсан “Газар эзэмших, ашиглах эрхийн гэрчилгээ олгох журам”-н 1.2, .1, .2, 5..3-5.. дэх хэсгийг тус тус зөрчиж  23 оны 5 дугаар сарын 08-ны өдрийн А/56 дугаартай “Эзэмшил газрын байршил өөрчлөх тухай” захирамжаар нэгж талбарын 6002233 дугаартай газрыг 60023 дугаартай газар руу шилжүүлсэн, 23 оны 5 дугаар сарын 09-ний өдрийн А/61 дугаартай “Эзэмшил газрын зориулалт өөрчлөх тухай” захирамжаар Мод үржүүлгийн зориулалтыг Аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай болгож, үндэслэлгүй шийдвэр гаргасан үйлдэл нь албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийж эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгох гэмт хэрэг үйлдсэн,

Мөн******* овогт Түмэн-Өлзийн Эрдэнэбат нь Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга буюу нийтийн албан тушаалтнаар ажиллахдаа

Монгол Улсын Төрийн албаны тухай хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1.2 “албаны эрх мэдлээ хэтрүүлэх”, Авлигын эсрэг хуулийн 7.1.5 “албан үүргээ гүйцэтгэх, эсхүл гүйцэтгэхгүй байхтай холбогдуулан бусдаас шан харамж шаардах”, мөн хуулийн 7.1.7 “албан тушаалын байдлаа ашиглан эд хөрөнгө олж авах, давуу эрх эдлэх”, Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн 17 дугаар зүйлийн 17. “Энэ хуулийн 17.2-т заасан хандив, санхүүгийн туслалцаа авсан албан тушаалтан, төрийн болон нутгийн захиргааны байгууллага, нутгийн өөрөө удирдах байгууллага хоёр жилийн хугацаанд хандивлагчтай холбоотой аливаа шийдвэр гаргахыг хориглоно”, ., Авлигын эсрэг хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.3, 7.1.6 дахь хэсэгт заасныг тус тус зөрчиж Баянхонгор аймгийн сумын нутагт орших “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн менежментийн төлөвлөгөөг хариуцагч “Ажийн болор” ХХК-ийн захирал ын үйл ажиллагааг нь санхүүжүүлж боловсруулсан “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөг хянан баталж, “Агнуур зохион байгуулалтын мэргэжлийн байгууллагын ажиллах журам”-ын 3.7 дахь хэсэгт заасан эрх үүргээ хэрэгжүүлсний хариуд оос өөрийн хүү эзэмшлийн Хаан банкны 521 дугаартай дансаар 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “ суманд хандив” гэх утгатайгаар 3,000,000 төгрөгийн хахууль авсан,

Яллагдагч нь Баянхонгор аймгийн сумын ажиллахдаа албан тушаалын тодорхойлолтод заасан чиг үүргийг зориуд биелүүлэлгүй, сумын Засаг дарга*******тай бүлэглэн иргэн болон түүний нөхөр нарт аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулахад таатай нөхцөл бүрдүүлэх, эдийн засгийн  давуу байдал бий болгох зорилгоор Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 17 дугаар зүйлд заасан “Үндсэн хууль, бусад хуулийг дээдлэн хүндэтгэж, сахин биелүүлэх”, Монгол Улсын Төрийн албаны тухай хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1.2 “албаны эрх мэдлээ хэтрүүлэх” дахь хэсэг, Авлигын эсрэг хуулийн 7.1.3 “албан үүргээ гүйцэтгэхдээ хууль бусаар аливаа хувь хүн, хуулийн этгээдэд давуу байдал олгох, олгохоор амлах, бусдын эрхийг хязгаарлах” дахь хэсэг, мөн хуулийн 7.1.6 “албаны эрх мэдэл буюу албан тушаалын байдлаа урвуулах, хэтрүүлэх” дахь хэсэг,  Төрийн захиргааны болон үйлчилгээний албан хаагчийн ёс зүйн дүрмийн 3.1 дэх хэсэгт заасан ”...эх орон, ард түмнийхээ эрх, ашгийг хувийн ашиг сонирхлоос ямагт дээгүүр тавьж, өөрт олгогдсон бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэхдээ ашиг сонирхлын зөрчил үүсэж болзошгүй аливаа нөхцөл байдлаас татгалзах”, “хууль зөрчсөн, авлига авсан, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашигласан аливаа үйлдэлтэй эвлэршгүй байж, энэ тухай эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтанд мэдээлэх,

Газрын тухай хуулийн 21..3 дахь хэсэг, Газар зохион байгуулалт, Геодези зураг зүйн газрын даргын 21 оны 9 дүгээр сарын 15-ны өдрийн А/187 дугаартай тушаалаар баталсан “Газар эзэмших, ашиглах эрхийн гэрчилгээ олгох журам”-н 1.2, .1, .2, 5..3-5.. дэх хэсгийг тус тус зөрчиж  23 оны 5 дугаар сарын 8-ны өдрийн А/56 дугаартай “Эзэмшил газрын байршил өөрчлөх тухай”, 23 оны 5 дугаар сарын 09-ний өдрийн А/61 дугаартай “Эзэмшил газрын зориулалт өөрчлөх тухай” хууль бус захирамжийн төслийг боловсруулж, гарын үсэг зуруулж баталгаажуулсан үйлдэл нь   өөрийн шууд удирдлага болох Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга******* нь  албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийж бусдад эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэг үйлдэхэд нь дэмжлэг үзүүлж, хамжигчаар хамтран оролцож, бүлэглэн үйлдсэн,

Яллагдагч Улаанбаатар хотын Баянгол дүүргийн дугаар хороо “Монгол тур” ХХК-ийн хашаанд байрлаж үйл ажиллагаа явуулж байгаа 53271 дугаартай “Ажийн болор” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал нь хуулийн этгээдийн нэрийн өмнөөс агнуурын үйл ажиллагаа явуулахдаа тодорхой агнуурын бүс нутгийн ангийн тоо толгой, популяцийн мэдээллийг хамгийн ойроос олж авах, энэ төрлийн бусад бизнес эрхлэгчдээс мэдээллээр илүү байж, тусгай зориулалттай агнуурын эрхийн дуудлага худалдаанд түүнийгээ ашиглах, бизнес эдийн засгийн давуу байдал олж авах нөхцөлийг үүсгэх зорилгоор сумын Засаг дарга*******ыг “Агнуур зохион байгуулалтын мэргэжлийн байгууллагын ажиллах журам”-д заасны дагуу “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөний төсөлд гарын үсэг зурж, хуулиар хүлээсэн албаны чиг үүргээ хэрэгжүүлсэнтэй нь холбогдуулан “Ажийн Болор” /53271/ ХХК-ийн эзэмшдэг Голомт банк дахь 31559317 дугаартай данснаас Засаг дарга*******ын төрсөн хүү Э.Бямбагаравын эзэмшдэг Хаан банк дахь 521 дугаартай данс руу 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “ суманд хандив” гэх утгатайгаар 3,000,000 төгрөгийн хахууль өгөх гэмт хэргийг хуулийн этгээдийн нэрийн өмнөөс үйлдсэн буюу гэмт хэргийг хэн, хэзээ, хаана, яаж үйлдсэнийг дэлгэрэнгүй тодорхойлж өгсөн байна.

Үндэслэл 2: Гэрч мэдүүлэг авахдаа өөрийн болон гэр бүлийн гишүүд, эцэг, эх, үр хүүхдийнхээ эсрэг мэдүүлэг өгөхгүй байх эрхийг тайлбарлаж өгөөгүй түүнээс мэдүүлэг авсан, мөн гэрч Э.Бямбагараваас мэдүүлэг авахдаа эрх үүргийг тайлбарлаж өгсөн, уг эрхийг эдлэх талаар ойлгосон гэхэд эргэлзээ үүсэхээр байх ба Монгол Улсын Үндсэн хууль, эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчжээ...” гэжээ,

Хэрэгт яллагдагч*******ын хүү нараас гэрчийн мэдүүлэг авсан байдаг ба ач холбогдол бүхий гэрч болох Э.Бямбагараваас мэдүүлэг авахдаа “та өөрийн болон гэр бүлийн гишүүд эцэг, эх, үр, хүүхдийнхээ эсрэг мэдүүлэг өгөхгүй байх эрхтэй бөгөөд одоо мэдүүлэг өгөхөд татгалзах зүйл байна уу?” гэх асуултыг асууж улмаар гэрч Э.Бямбагарав нь “татгалзах зүйлгүй” гэж мэдүүлсний үндсэн дээр цааш мэдүүлгийг авсан болох нь хавтаст хэргийн 1 хавтас, 18 талд авагдсан нотлох баримтаар тогтоогдож байна.  Мөн гэрч Э.Бямбажаргалд мөн 1 хавтас, 13 талд гэрчид эрх, үүрэг тайлбарласан хууль сануулсан баталгаанд түүний эдлэх эрх, хүлээх үүргийг танилцуулсан ба гэрч нарын эрхийг зөрчиж Монгол Улсын Үндсэн хууль, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн гэж үзэх үндэслэлгүй.

Үндэслэл 3: Хоёрдугаарт, Гэрч Э.Бямбагаравын мэдүүлгийн зөрүү арилгахаар хамт байсан Н.Отгонцэцэг, Н.Намсрай гэх мэдүүлэг авах, мөн гэрч нарын мэдүүлэг зөрүүтэй ба уг мэдүүлгийн зөрүүг арилгах үүднээс дээрх гэрч нараас тодруулж дахин мэдүүлэг оюутны холбоотой байсан, холбоогүй байсан, ЗХ арга хэмжээ болж байсан. Болохгүй байсан гэх ба эх сурвалжаа заагаад тодорхой мэдүүлэг хэн нь ч өгөөгүй авах буюу уг ажиллагаанууд хийх шаардлагатай болно гэжээ.

Хэрэгт яллагдагч******* нь албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж өөрийн хүү Э.Бямбагаравын эзэмшдэг Хаан банк дахь 521 дугаартай данс руу 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “ суманд хандив” гэх утгатайгаар 3,000,000 төгрөгийг шилжүүлэн авсан гэх үйл баримтыг тогтоосон бөгөөд тухайн мөнгөн хөрөнгийг хэрхэн зарцуулсан талаар ач холбогдол бүхий буюу гэрч Э.Бямбагаравын мэдүүлэгт дурдсан Н.Отгонцэцэг, Н.Намсрай нараас мэдүүлэг авсан байдаг бөгөөд дахин мэдүүлэг авах нь хэрэгт ач холбогдолгүй ба Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22. дүгээр зүйлд заасан “Авлига авах” гэмт хэрэг нь шууд эсхүл бусдаар дамжуулан хахууль өгөхийг шаардсан, авснаар төгсдөг бөгөөд уг гэмт хэрэгт Э.Бямбагаравын эзэмшдэг Хаан банк дахь 521 дугаартай дансанд 3,000,000 төгрөг шилжсэнээр төгссөн ба уг мөнгөн хөрөнгийг хэрхэн захиран зарцуулсан болох нь хэрэгт ач холбогдолгүй байна.

Үндэслэл : “ нь өмнө нь хандив тусламж үзүүлж байгаа эсэх талаар тодруулахаар тусламж, дэмжлэг авч байсан гэх хүмүүсээс гэрчийн мэдүүлэг авах, холбогдох ажиллагааг хийх” гэжээ.

Хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудаар яллагдагч нь өөртөө давуу байдал бий болгох зорилгоор яллагдагч*******ад түүний хүү Э.Бямбагараваар дамжуулан 3,000,000 төгрөг шилжүүлж хахууль өгсөн үйлдэлд бусдад хандив тусламж үзүүлж байсан эсэх нь хэргийн бодит байдлыг тогтоох, мөн хэргийн зүйлчлэлд нөлөөлөхгүй буюу хэргийг хянан шийдвэрлэхэд ач холбогдолгүй байна.

Үндэслэл 5: Гэрч Т.Мөнхжаргалаас мэдүүлэг авахдаа түүнд эхэлж эрх үүрэг тайлбарласан, хууль сануулсан баталгаад гарын үсэг зуруулсны дараа түүнээс гэрчийн мэдүүлэг авах ёстой атал эрх үүргийг тайлбарлаагүй мэдүүлэг авсан, мэдүүлэг авсны дараа буюу маргааш өдөр нь гэрчийн эр, үүрэг тайлбарласан, хууль сануулсан баталгаанд гарын үсэг зуруулсан нь хуульд заасан эрхийг зөрчиж мэдүүлэг авсан, түүний эрхийг хангаагүй гэж үзэхээр байна...” гэжээ.

Хэрэгт мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад мөрдөгч нь Т.Мөнхжаргалыг гэрчээр тогтоож 2 оны дүгээр сарын 18-ны өдөр эрх, үүргийг тайлбарлаж, хууль сануулж гарын үсэг зуруулж, улмаар мэдүүлэг авсан бөгөөд хууль сануулсан баталгаанд гарын үсэг зуруулахдаа бичиг техникийн шинжтэй алдаа гаргаж 2 оны дүгээр сарын 19-ний өдөр гэж гарын үсэг зуруулсан байна. Өөрөөр хэлбэл мөрдөгч бичиг техникийн шинжтэй алдаа гаргасан байх ба он, сарыг зөрүүтэй бичсэн нь гэрч Т.Мөнхжаргалын хэргийн талаар мэдүүлсэн үйл баримтад нөлөөлөхгүй ба шүүх хуралдаанд уг гэрчийг оролцуулан боломжтой. Гуравдугаарт, яллагдагч*******ын эрхийг хангаж мэдүүлэг авах шаардлагатай, яллагдагчаас дахин мэдүүлэг авч шүүхийн урьдчилсан хэлэлцүүлэгт өгсөн, нараас мэдүүлэг авсан боловч энэ мэдүүлэг хавтаст хэрэгт байхгүй байгаа талаар тодруулж мэдүүлэг авах мөн, нараас мэдүүлэг авах гэжээ.

Үндэслэл 6: Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад*******ыг 2 оны 11 дүгээр сарын 22-ны өдөр Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1, 22. дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татаж, тогтоолыг танилцуулж, мэдүүлгийг авахад, мэдүүлэг өгөхгүй талаар мэдүүлдэг бөгөөд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 7 дугаар бүлэгт яллагдагчийн эрх болон үүргийг хуульчилсан бөгөөд хуулийн 7. дүгээр зүйлд мэдүүлэг өгөх, өгөхөөс татгалзах эрхтэй, 7. дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт яллагдагч эх хэлээрээ болон өөрийн сайн мэдэх хэлээрээ мэдүүлэг өгөх, орчуулагч, хэлмэрч авах, мэдүүлэг өгөхөөс татгалзах эрхтэй. 2 дахь хэсэгт Яллагдагч өөрийн эсрэг мэдүүлэг өгөх, гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугүйгээ, эсхүл хэргийн байдлыг нотлох үүрэг хүлээхгүй, 3 дахь хэсэгт “Яллагдагчийг өөрийнх нь эсрэг мэдүүлэг авахаар албадахыг хориглоно” гэж тус тус хуульчилсан бөгөөд мөрдөгчийн зүгээс яллагдагч мэдүүлэг авахаас татгалзсан тохиолдолд албадан мэдүүлэг авах эрхгүй бөгөөд хуульд заасан эрхийг хангасан байх тул эрхийг хангаж мэдүүлэг авах гэдэг нь хууль зүйн үндэслэлгүй байна.

Мөн хэрэгт, нараас гэрчийн мэдүүлэг авсан бөгөөд энэ нь 7 дугаар хавтаст хэргийн 5-2 дугаар талд тусгагдсан байх тул дахин мэдүүлэг авах энэ талаар тодруулан яллагдагч*******аас дахин мэдүүлэг авах нь хэрэгт ач холбогдолгүй байна. Мөн яллагдагч нь энэ талаар шүүхийн шатанд мөн адил энэ талаар мэдүүлэг өгөх бүрэн боломжтой байна.

Дөрөвдүгээрт, хэрэгт гэрчээр 2 оны дүгээр сарын 16-ны өдөр, 2 оны дугаар сарын 07-ний өдөр , гэрчээр 2 оны 5 дугаар сарын 06-ны өдөр нараас мэдүүлэг авчээ. Мөрдөгч нь гэмт хэрэгт холбогдуулан шууд нэр заасан, эсхүл хамаарал бүхий нотолгоо бий болсон хүнд худал мэдүүлэг өгвөл хуулийн хариуцлага хүлээлгэхийг сануулж түүнээс өөрийнх нь эсрэг гэрчийн мэдүүлэг авах нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 9.6 дугаар зүйлийн 5 дахь хэсэг болон 7. дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасныг зөрчсөн. Мөн яллагдагч нараас гэрчийн мэдүүлэг авахдаа Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 16 дугаар зүйлийн 1-д заасан сэжигтэн, яллагдагч, шүүгдэгч нь өөрөө өөрийнхөө эсрэг мэдүүлэг өгөхийг шаардах, мэдүүлэг гаргуулахаар шахалт үзүүлэх, хүч хэрэглэхийг хориглоно...” гэж заасныг болон Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг зөрчжээ гэжээ.

 

Үндэслэл 7: Хэрэгт яллагдагч , нараас тэдгээрт холбогдуулан эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татах нөхцөл байдал бий болохоос өмнө гэрчийн мэдүүлэг авсан бөгөөд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 9.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэхэд ач холбогдол бүхий нөхцөл байдлыг мэдэж байгаа гэх үндэслэлээр гэрч аас 2 оны дүгээр сарын 16-ны өдөр болон 2 оны дугаар сарын 07-ний өдөр, гэрч гаас 2 оны 05 дугаар сарын 06-ны өдөр гэрчийн эрх болон үүргийг танилцуулан, мөн гэрч өөрийн болон гэр бүлийн гишүүд эцэг, эх, үр, хүүхдийнхээ эсрэг мэдүүлэг өгөхгүй байх эрх, гэрч өөрийнх нь эсрэг, түүнийг гэмт хэрэг үйлдсэн, гэм буруутай байдлаар мэдүүлэг авч байна гэж үзвэл энэ тухай  тэмдэглэлд тусгуулан мэдүүлэг өгөхөөс татгалзах, өмгөөлөгчтэй мэдүүлэг өгөх эрхийг тайлбарлаж, хүлээн зөвшөөрсний дараа мэдүүлгийг авсан байгаа нь /1 дүгээр хавтаст хэргийн 8 дугаар талд д эрх үүрэг, танилцуулж баталгаа авсан, 22 дугаар талд д эрх үүрэг, танилцуулж баталгаа авсан/ нь тусгагдсан байх бөгөөд дээрх хуулийн зохицуулалтыг зөрчсөн гэх үндэслэлгүй, яллагдагч нарын үйлдсэн гэмт хэрэг нь хавтас хэрэгт цугларсан бусад бичгийн нотлох баримтуудаар тогтоогдсон гэж үзсэн ба яллагдагч нарын мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн гэрчийн мэдүүлгүүдийг прокурорын зүгээс шинжлэн судлах нотлох баримтаар тооцоогүй, мөн шүүх эрх хэмжээнийхээ хүрээнд нотлох баримтаар тооцохгүй байх бүрэн боломжтой байна.

Тавдугаарт, Эрүүгийн хуулийн 8.1 дүгээр зүйлийн 1-т заасан ...гэмт хэргийн улмаас амь нас, эрүүл мэнд, бусад эрх, эрх чөлөө, эд хөрөнгийн болон эд хөрөнгийн бус хохирол хүлээсэн хүн, хуулийн этгээдийг хохирогч гэнэ... гэж хуульчилжээ. Хэрэгт хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч гэх томилж мэдүүлэг авсан боловч хавтаст хэргийн материалыг танилцуулаагүй, танилцах боломжоор хангаагүй гэжээ.

Үндэслэл 8: Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад мөрдөгчөөс Баянхонгор аймгийн Засаг даргын Тамгын газарт хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчөөр тогтоогдох этгээдийг томилуулах талаар албан бичгийг хүргүүлж, улмаар Баянхонгор аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын 2 оны 12 дугаар сарын 0-ний өдрийн 2/1591 дугаар албан бичгийн дагуу хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчөөр оролцуулахаар томилсны дагуу 2 оны 12 дугаар сарын -ны өдөр түүнийг хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчөөр тогтоож, мэдүүлэг авсан.

Мөн мөрдөн байцаалтын дууссаны дараа хавтаст хэргийн материалтай танилцах талаар мөрдөгчөөс 25 оны 3 дугаар сарын 26-ны өдөр хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч Б.Намуунд мэдэгдэж, хэргийн материалтай танилцах боломж, эрхээр хангасан болох нь /9 дүгээр хавтаст хэргийн 0 дугаар хуудас/ нотлогдох ба энэ нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 32.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг хангасан байна гэж дүгнэхээр байна. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 32.1 дүгээр зүйлд хавтаст хэргийн материал танилцуулах талаар зохицуулалтыг тусгасан. Тодруулбал,

 Мөн хуулийн 32.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Мөрдөгч мөрдөн шалгах бүх ажиллагаа хийж дууссан, хэргийн бодит байдлыг бүрэн нотолж тогтоосон гэж үзвэл яллагдагч, хохирогч, иргэний нэхэмжлэгч, иргэний хариуцагч, тэдний хууль ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгчид хавтаст хэргийн материалтай танилцахыг мэдэгдэнэ”, 2 дахь хэсэгт “Мөрдөн шалгах ажиллагаа дууссаныг мэдэгдсэний дараа яллагдагч, хохирогч, иргэний нэхэмжлэгч, иргэний хариуцагч, тэдний хууль ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгчид хавтаст хэргийн материалыг эх хувиар нь танилцуулах ба энэ тухай тэмдэглэл үйлдэнэ” гэж тус тус заасан.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд зааснаар мөрдөгч нь мөрдөн байцаалтын ажиллагаа явуулж дууссаны дараа хэргийн материалыг оролцогч нарт танилцуулна гэж тусгагдсан дагуу хэрэгт мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулсан Авлигатай тэмцэх газрын Мөрдөн шалгах хэлтсийн мөрдөгч, комиссар Б.Цэвээндорж нь 25 оны 3 дугаар сарын 28-ны өдөр шүүхэд шилжүүлэх тухай санал гаргаж, прокурорт ирүүлэхдээ хэргийн оролцогч нарт хэргийн материалыг бүрэн танилцуулсан ба хэргийг хяналтын прокурор Б.Байгал нь хүлээн авч хянаад, 25 оны 5 дугаар сарын 09-ний өдөр 133 дугаартай яллах дүгнэлт үйлдэж, дээд шатны прокуророос хэргийн оролцогчоос гомдол гаргасны дагуу хэргийг хянаж, яллах дүгнэлтийг 25 оны 5 дугаар сарын -ны өдрийн 05 дугаартай тогтоолоор,  яллагдагч д холбогдох хэргийг 07 дугаартай тогтоолоор тус тус хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэж, хяналтын прокурор Б.Байгаль нь 25 оны 5 дугаар сарын -ны өдөр 133А дугаартай яллах дүгнэлт үйлдэж, хэргийн оролцогч нараас Улсын ерөнхий прокурорын газарт хандаж гомдол гаргасны дагуу хэргийг татаж хянан “яллах дүгнэлтийг 25 оны 6 дугаар сарын 13-ны өдөр /53 дугаартай тогтоолоор, яллагдагч д холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон тогтоолыг /5 дугаартай тогтоолоор тус тус хүчингүй болгож, шийдвэрийг хүчингүй болгосонтой холбоотойгоор гомдолд дурдсан асуудлуудад дүгнэлт хийлгүйгээр” хэргийг тус аймгийн Прокурорын газарт 25 оны 6 дугаар сарын 25-ны өдөр ирүүлснийг хяналтын прокурор Б.Байгаль хүлээн авч хянаад, 25 оны 6 дугаар сарын 25-ны өдөр 133Б дугаартай яллах дүгнэлт үйлдэж хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн ба яллах дүгнэлтийг хүчингүй болгосон холбоотойгоор нэмэлт мөрдөн байцаалтын ажиллагаа хийгдээгүй ба дээрх яллах дүгнэлтийг яллагдагч нарт гардуулж, хэргийг харьяалах шүүхэд шилжүүлсэн байгаа нь дээрх хуулийн зохицуулалтыг зөрчсөн гэж үзэх хууль зүйн үндэслэлгүй байна.

Зургаадугаарт, 2 оны дүгээр сарын 22-ны өдөр гэрч Доржхандын Мөнхбаатараас мэдүүлэг авахдаа мөрдөгчийн даалгаварт заагдсан асуулт тусгаагүй байх тул дахин мэдүүлэг авах, мөн даалгавартай холбоотой Шинэхүүгийн Энхбилэгээс мэдүүлэг авсан ба дахин мэдүүлэг авах гэжээ

Үндэслэл 9: Хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу хавтаст хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудаар хэргийг шийдвэрлэх бүрэн боломжтой хүрэлцээтэй бөгөөд гэрч нараас хэрэгт ач холбогдол бүхий мэдүүлгүүдийг авсан байх ба дахин мэдүүлэг авах нь хэрэгт ач холбогдолгүй байна. Гэрч нараас мэдүүлэг авах зайлшгүй шаардлагатай гэж үзвэл шүүхийн хэлэлцүүлгийн шатанд ч мөн мэдүүлэг авах бүрэн боломжтой буюу шүүх хуралдаанаар нөхөн гүйцэтгэх боломжгүй мөрдөн шалгах ажиллагаа гэж үзэх хууль зүйн үндэслэлгүй байна.

Долоодугаарт, Эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татах саналууд, прокурорын эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татсан тогтоолууд нь яллагдагч нарын үйлдэл холбогдлыг зөрүүтэй байдлаар бичигдсэн нь утга агуулгын хувьд мөрдөгчийн санал, прокурорын яллах дүгнэлтэд 2 өөр утгыг агуулгаар бичигдсэн гэж үзэхээр байх тул яллагдагч нарын үйлдэл холбогдлыг зөв тогтоож ирүүлэх шаардлагатай гэжээ.

Үндэслэл : Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль, Прокурорын тухай хуулиар мөрдөгч, прокурорын бүрэн эрхийг хуульчилж өгсөн ба мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад мөрдөгч нь зөвхөн санал гаргах эрхтэй ба прокуророос мөрдөгчийг саналыг хүлээн авахаас татгалзах, эсхүл мөрдөгчийн саналаас өөрөөр шийдвэрлэх бүрэн боломжтой юм. Тодруулбал,

Мөрдөгчөөс тодорхой шийдвэр гаргуулахаар эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татах тухай, хэргийг шүүхэд шилжүүлэх тухай саналыг тус тус гаргадаг бөгөөд мөрдөгчийн санал болон прокурорын шийдвэр нь хоорондоо зөрүүгүй байх ёстой гэсэн хуулийн шаардлага байхгүй болно. 

Наймдугаарт, Х.зоригт нь .... хахууль өгөх гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзэх үндэслэлтэй... гэсэн атлаа яллагдагч ын хахууль авах буюу Эрүүгийн хуулийн 22. дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэж дүгнэсэн нь ойлгомжгүй байна гэжээ.

Үндэслэл 11: 25 оны 6 дугаар сарын 25-ны өдрийн 133б дугаартай яллах дүгнэлтийн тэмдэглэх хэсэгт “Мөн “Ажийн Болор” /53271/ ХХК-ийн захирал ажилтай нь Баянхонгор аймгийн сумын Баянхангайн Хишиг Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөг хянан батлуулснаараа тухайн бүс нутагт “Ажийн Болор” /53271/ ХХК нь агнуурын үйл ажиллагаа явуулах, бизнес эдийн засгийн давуу байдал олж авах нөхцөл боломж үүсэх бөгөөд сумын Засаг дарга******* “Агнуур зохион байгуулалтын мэргэжлийн байгууллагын ажиллах журам”-д заасны дагуу “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөний төсөлд гарын үсэг зурж, хуулиар хүлээсэн албаны чиг үүргээ хэрэгжүүлсэнтэй нь холбогдуулан “Ажийн Болор” /53271/ ХХК-ийн компанийн эзэмшлийн Голомт банкны 31559317 данснаас*******ын төрсөн хүү  Э.Бямбагаравын эзэмшлийн Хаан банкны 521 дугаартай данс руу 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “ суманд хандив” гэх утгатайгаар 3.000.000 төгрөгийг шилжүүлсэн үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22. дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “Хахууль өгөх” гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзэх хууль зүйн үндэслэлтэй байна” гэж бичсэн нь бичиг техникийн шинжтэй алдаа гэж үзсэн ба яллах дүгнэлтийн тодорхойлох хэсэгт үйл баримтыг хахууль өгөх гэмт хэргийн шинжээр дүгнэсэн, мөн яллах дүгнэлтийн тогтоох хэсэгт зүйлчлэлийг 22.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг гэж тусгагдсан байгаа тул прокурорын яллах дүгнэлт хуулийн шаардлага хангаагүй гэж үзэх хууль зүйн үндэслэлгүй байна.

Есдүгээрт, Яллагдагч гийн үйлдэлтэй холбоотой дахин мэдүүлэг авч холбогдох нэмэлт мөрдөн шалгах ажиллагааг явуулах шаардлагатай байна гэжээ.

Үндэслэл 12: Хэрэгт мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад мэдүүлэг тайлбарыг авсан бөгөөд дахин мэдүүлэг тайлбар авах нь хэргийг шийдвэрлэхэд ач холбогдолгүй байна.

Шүүх хуралдааны явцад нөхөн гүйцэтгэх боломжгүй ажиллагаанд мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад огт хийгдээгүй, эсхүл эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх хуулийг зөрчиж явуулсан мөрдөн шалгах ажиллагааг ойлгох ба мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад мэдүүлэг авсан, дахин авах шаардлагатай гэж шүүхээс үзвэл шүүх хуралдаанд оролцуулан мэдүүлэг авах бүрэн боломжтой юм.

Үндэслэл 13: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.13 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Шүүхийн шийдвэрийг уншиж сонсгосноос хойш 15 хоногийн дотор шүүхийн цагаатгах, шийтгэх тогтоолыг бүрэн эхээр, бичгээр үйлдэж улсын яллагч, шүүгдэгч, хохирогч, иргэний нэхэмжлэгч, иргэний хариуцагч, өмгөөлөгчид гардуулан өгнө” гэж хуульчилсан бөгөөд 25 оны 12 дүгээр сарын 19-ний өдрийн 1212 дугаартай захирамжийг 26 оны дүгээр сарын 08-ны өдрийн 17 цаг 35 минутад прокурорт гардуулан өгсөн буюу 21 хоногийн дараа прокурорт ирүүлсэн нь дээрх хуулийн заалтыг зөрчсөн гэх үндэслэлтэй байна.

Иймд Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүхийн 25 оны 12 дугаар сарын 19-ний өдрийн 25/ШЗ/1212 дугаартай шүүгчийн захирамж нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1 дэх заалтыг зөрчсөн байх тул шүүгчийн захирамжийг хүчингүй болгуулж, Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүхээр дахин хэлэлцүүлэхээр Монгол Улсын Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай  хуулийн .1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, .2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг баримтлан прокурорын эсэргүүцэл бичив.‌.. гэжээ.

 

5. Прокурор Б.Байгаль давж заалдах шатны шүүх хуралдаанд гаргасан дүгнэлтээ:

            Анхан шатны шүүгчийн захирамж хэргийн бодит байдалд нийцээгүй учраас захирамжийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаалгах саналтай. Яллагдагч*******ын 23 оны 5 дугаар сарын 8-ны өдрийн захирамжаар газрын байршлыг өөрчилж байгаа буюу 3 дугаартай газар маань өөрөө анхны газрын үнэлгээгээр 80,000,000 төгрөгийн үнэлгээтэй газар байдаг. Өөрөөр хэлбэл 80,000,000 төгрөгийн үнэлгээтэй газрыг 50,000,000 төгрөгөөр иргэнд олгож байгаа үйлдлээрээ эдийн засгийн давуу байдлыг бусдад бий болгосон нөхцөл байдал хавтаст хэрэгт авагдсан байгаа. Прокурор төрийн нэрийн өмнөөс төрийн эрх ашгийг хамгаалж, шүүх хуралдаанд оролцож байгаа. Ямар нэгэн байдлаар улс төрийн нөлөөнд автаж, яамдын ажилтнуудыг нь татахгүй ганцхан иргэнийг яллагдагчаар татаж байна гэж байна. Энэ үйлдлээрээ Авлигатай тэмцэх газарт шалгуулахад миний зүгээс татгалзах зүйл байхгүй. Мөн тухайн үед сумын Засаг даргаар******* ажиллаж байсан. 22 оноос 26 онд менежментийн төлөвлөгөөний төсөлд гарын үсэг зурж байгаа үйлдэл нь шууд шалтгаант холбоотой. Тухайн менежментийн төлөвлөгөө батлагдсанаараа давуу байдал бий болгож байгаа үйлдэл нь хавтаст хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудаар тогтоогдсон. Төрийн байгууллага тодорхой шийдвэр гаргах гэж байгаа тохиолдолд бичгээр хандаж шийдвэрлүүлдэг. Төрийн байгууллагад ямар нэгэн бичиг өгөөгүйгээр түүнийг шийдвэрлэж байсан тохиолдол байхгүй. Газрын байршил сольж байгаа тохиолдолд тусгай журам байдаг. Гэтэл процессын ажиллагаа хийлгүйгээр захирамж гаргаад газар олгож байгаа үйлдэл нь өөрөө хууль бус буюу бусдад давуу байдал бий болгож байна. Тухайн гэмт хэргийн шинж буюу хахууль өгөх гэмт хэргийн шинж нь эдийн болон эдийн бус зүйлийг өгөхийг шаардсанаар төгсдөг. Гэтэл энэ гэмт хэргийн шинжийн тухайд 3,000,000 төгрөгийг өөрийн хүүгийн дансаар шилжүүлэн авсан үйлдэл байгаа. Иймд анхан шатны шүүгчийн захирамжийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцааж өгнө үү гэсэн саналаа дэмжиж байна гэв.

 

6. Шүүгдэгч*******ын өмгөөлөгч П.Адъяасүрэн давж заалдах шатны шүүхэд гаргасан саналдаа: Өмнөх саналаа дэмжиж байна гэв.

 

7. Шүүгдэгч гийн өмгөөлөгч Б.Бурмаа давж заалдах шатны шүүхэд гаргасан саналдаа: Хэргийг прокурорт буцаах тухай шүүгчийн захирамжийг хэвээр үлдээж өгнө үү гэв.

 

8. Шүүгдэгч ын өмгөөлөгч Б.Дагиймаа давж заалдах шатны шүүхэд гаргасан саналдаа: Анхан шатны шүүхийн шүүгчийн захирамж нь Шүүхийн тухай хуулийн 22 дугаар зүйлд заасан шаардлагыг бүрэн хангасан гэж үзэж байна. Мөн прокурорын яриад байгаа нэмэлт ажиллагааг анхан шатны шүүх хуралдаанаар нөхөн гүйцэтгэх боломжгүй. Иймд анхан шатны шүүгчийн захирамжийг хэвээр үлдээж өгнө үү гэсэн өмнөх саналаа дэмжиж байна гэв.

 

                                                       ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Давж заалдах шатны шүүхэд прокурор Б.Байгалийн бичсэн эсэргүүцэлд үндэслэн  хэргийг  шүүх хуралдаанаар хэлэлцэж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн  39.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэгт  тус тус заасан эрх хэмжээний хүрээнд гомдолд дурдсан үндэслэлүүдээр хязгаарлахгүйгээр хэргийн бүх ажиллагаа, шийдвэрийг бүхэлд нь хянаж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу  авагдан анхан шатны шүүх хуралдаанаар хянан хэлэлцэгдсэн нотлох баримтуудыг хооронд нь харьцуулан судлан үзвэл:

Яллагдагч*******ыг  Баянхонгор аймгийн  сумын Засаг даргаар  буюу нийтийн албан тушаалтнаар  томилогдон ажиллаж байх хугацаандаа иргэн гийн Газрын тухай хуульд зааснаар цахим хэлбэрээр  дуудлага худалдаанд орж нэгж талбарын 6002233 дугаартай Номгон Уулын бэлд орших 0.000 м.кв хэмжээтэй “Мод үржүүлгийн зориулалттай” газрыг 9,000,000 төгрөгөөр худалдан авсан газрыг Баянхонгор аймгийн сумын Засаг даргын 22 оны 12 дугаар сарын -ний өдрийн А/162 дугаар захирамжаар 15 жилийн хугацаатайгаар эзэмшүүлсэн  газрын зориулалтыг 23 оны 5 дугаар сарын 08-ны өдрийн А/56 дугаар “Эзэмшил газрын байршил өөрчлөх тухай” захирамжаар нэгж талбарын 6002233 дугаар газрыг 60023 дугаар газар руу шилжүүлж, 23 оны 5 дугаар сарын 09-ний өдрийн А/61 дугаар “Эзэмшил газрын зориулалт өөрчлөх тухай” захирамжаар Мод үржүүлгийн зориулалтыг Аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай болгон өөрчилж, үндэслэлгүй шийдвэр гаргасан үйлдэл нь албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийж эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгох гэмт хэрэгт Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар;

 

Мөн******* нь Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга буюу нийтийн албан тушаалтнаар ажиллах хугацаандаа Баянхонгор аймгийн сумын нутагт орших “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн менежментийн төлөвлөгөөг хариуцагч “Ажийн болор” ХХК-ийн захирал ын үйл ажиллагааг нь санхүүжүүлж боловсруулсан “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөг хянан баталж, “Агнуур зохион байгуулалтын мэргэжлийн байгууллагын ажиллах журам”-ын 3.7 дахь хэсэгт заасан эрх үүргээ хэрэгжүүлсний хариуд оос өөрийн хүүхэд эзэмшлийн Хаан банкны 521 дугаартай дансаар 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “ суманд хандив” гэх утгатайгаар 3,000,000 төгрөгийн хахууль авсан гэмт хэрэгт Эрүүгийн тусгай ангийн 22. дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар;

 

Яллагдагч ыг Баянхонгор аймгийн сумын ажиллахдаа албан тушаалын тодорхойлолтод заасан чиг үүргийг зориуд биелүүлэлгүй, сумын Засаг дарга*******тай бүлэглэн иргэн болон түүний нөхөр нарт аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулахад таатай нөхцөл бүрдүүлэх, эдийн засгийн давуу байдал бий болгох зорилгоор 23 оны 5 дугаар сарын 8-ны өдрийн А/56 дугаартай “Эзэмшил газрын байршил өөрчлөх тухай”, 23 оны 05 дугаар сарын 09-ний өдрийн А/61 дугаартай “Эзэмшил газрын зориулалт өөрчлөх тухай” хууль бус захирамжийн төслийг боловсруулж, гарын үсэг зуруулж баталгаажуулсан үйлдэл нь өөрийн шууд удирдлага болох Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга*******ыг албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан гүйцэтгэх ёсгүй үйлдэл хийж бусдад эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэг үйлдэхэд нь дэмжлэг үзүүлж, хамжигчаар хамтран оролцож, бүлэглэн үйлдсэн гэмт хэрэгт Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар;

 

Яллагдагч г газрын дуудлага худалдаагаар худалдан авсан "Мод үржүүлэг"-ийн зориулалттай газрын байршил, зориулалтыг өөрчлүүлж "Аялал жуулчлал"-ын зориулалттай газар болгуулах буюу аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулахад таатай нөхцөл бүрдүүлж, өөртөө эдийн засгийн давуу байдал бий болгох зорилгоор Баянхонгор аймгийн сумын Засаг дарга нийтийн албан тушаалтан*******ыг санаатай гэмт хэрэг үйлдэхэд хүргэн хатгаж, Засаг дарга*******  болон тус сумын газрын даамал нараар хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан дүрэм, журмаар зохицуулсан хэм хэмжээг зөрчүүлэн албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлыг урвуулан ашиглуулж 23 оны 5 дугаар сарын 08-ны өдрийн А/56 дугаар "Эзэмшил газрын байршил өөрчлөх тухай" захирамж гаргуулж, нэгж талбарын 6002233 дугаартай газрыг 60023 дугаар газар руу шилжүүлүүлж, 23 оны 5 дугаар сарын 09-ний өдрийн А/61 дугаар "Эзэмшил газрын зориулалт өөрчлөх тухай" захирамж гаргуулсан, Мод үржүүлгийн зориулалтыг Аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай болгон өөрчлүүлж, өөртөө эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэгт хатгагчаар хамтран оролцсон гэмт хэрэгт Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3. дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар;

Яллагдагч ыг Баянхонгор аймгийн сумын Баянхангайн  Хишиг Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөг хянан батлуулснаар тухайн бүс нутагт “Ажийн Болор” /53271/ ХХК-ийг агнуурын үйл ажиллагаа явуулах, бизнес эдийн засгийн давуу байдал олж авах нөхцөл боломж үүсгүүлэхээр сумын Засаг даргаар ажиллаж байсан*******  “Агнуур зохион байгуулалтын мэргэжлийн байгууллагын ажиллах журам”-д заасны дагуу Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөний төсөлд гарын үсэг зурж, хуулиар хүлээсэн албаны чиг үүргээ хэрэгжүүлсэнтэй нь холбогдуулан Ажийн Болор ХХК-ийн компанийн эзэмшлийн Голомт банкны 31559317 данснаас*******ын төрсөн хүү З.Бямбагаравын эзэмшлийн Хаан банкны 521 дугаартай данс руу 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “... суманд хандив...” гэх утгатайгаар 3,000,000 төгрөгийг шилжүүлж хахууль өгөх гэмт хэрэгт Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22. дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар;

 

Яллагдагч -ийн гүйцэтгэх захирал нь агнуурын бүс нутгийн ангийн тоо толгой, популяцийн мэдээллийг хамгийн ойроос олж авах, энэ төрлийн бусад бизнес эрхлэгчдээс мэдээллээр илүү байж, тусгай зориулалттай агнуурын эрхийн дуудлага худалдаанд түүнийгээ ашиглах, бизнес эдийн засгийн давуу байдал олж авах нөхцөлийг үүсгэх зорилгоор сумын Засаг дарга******* “Агнуур зохион байгуулалтын мэргэжлийн байгууллагын ажиллах журам”-д заасны дагуу “Баянхангайн хишиг” Агнуурын бүс нутгийн 22-26 онд хэрэгжих менежментийн төлөвлөгөөний төсөлд гарын зурж, хуулиар хүлээсэн албаны чиг үүргээ хэрэгжүүлсэнтэй нь холбогдуулан “Ажийн Болор” ХХК-ийн  Голомт банк дахь 31559317 дугаартай данснаас Засаг дарга*******ын төрсөн хүү Э.Бямбагаравын Хаан банк дахь 521 дугаартай данс руу 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр “ суманд хандив” гэх утгатайгаар 3,000.000 төгрөгийн хахууль өгөх гэмт хэргийг хуулийн этгээдийн нэрийн өмнөөс үйлдсэн гэмт хэрэгт Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.5 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт зааснаар тус тус зүйлчилж яллах дүгнэлт үйлдэн хэргийг анхан шатны шүүхэд шилжүүлжээ.

 

Анхан шатны шүүх хэргийг хүлээн авч, шүүхийн урьдчилсан хэлэлцүүлгээр хянан хэлэлцээд шүүх хуралдаанаар нөхөн гүйцэтгэх боломжгүй мөрдөн шалгах ажиллагаа хийлгэх шаардлагатай гэсэн үндэслэлээр хэргийг прокурорт буцааж шийдвэрлэсэн шүүгчийн захирамж үндэслэлтэй байна.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “...Мөрдөгч, прокурор нотлох баримтыг тал бүрээс нь бүрэн бодитойгоор шалгаж хянасны үндсэн дээр хэргийн бодит байдлыг тогтоох үүрэгтэй. ...” гэж, мөн зүйлийн 2 дахь хэсэгт “...Хэргийн бодит байдлыг нотлохын тулд мөрдөгч, прокурор хуульд заасан бүх арга хэмжээг авч яллагдагч, шүүгдэгчийг яллах, цагаатгах, ял хүндрүүлэх, хөнгөрүүлэх нөхцөл байдлыг эргэлзээгүй тогтооно. ...” гэж тус тус заасан зохицуулалтын хүрээнд мөрдөгч, прокурор хэргийн бодит байдлыг тогтоох үүрэгтэй.

 

1. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 32.1 дүгээр зүйлийн 1-д “Мөрдөгч мөрдөн шалгах бүх ажиллагааг хийж дууссан, хэргийн бодит байдлыг бүрэн нотолж тогтоосон гэж үзвэл яллагдагч, хохирогч, иргэний нэхэмжлэгч, иргэний хариуцагч, тэдний хууль ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгчид хавтаст хэргийн материалтай танилцахыг мэдэгдэнэ.” гэж зааснаар мөрдөгч хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч Б.Намуунд хэргийн материалтай танилцахыг мэдэгдэж тэмдэглэл хөтөлсөн баримт хэрэгт авагджээ. (9хх0)

 

Харин Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 32.1 дүгээр зүйлийн 2-т “...Мөрдөн шалгах ажиллагаа дууссаныг мэдэгдсэний дараа яллагдагч, хохирогч, иргэний нэхэмжлэгч, иргэний хариуцагч, тэдний хууль ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгчид хавтаст хэргийн материалыг эх хувиар нь танилцуулах ба энэ тухай тэмдэглэл үйлдэнэ...” гэж зааснаар хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч Б.Намуунд энэ хэргийн материалыг танилцуулах шаардлагатай гэж дүгнэв.

 

2. Шүүгчийн захирамжийн үндэслэлд:

“... сумын Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын төлөөлөгчөөр ажиллаж байсан н.Ариунбилэг, н.Одгэрэл нараас мэдүүлэг авсан эсэх, эдгээр хүмүүсийн мэдүүлэг хавтас хэрэгт авагдаагүй гэх талаар яллагдагч*******аас тодруулж мэдүүлэг авах, бусад холбогдох ажиллагааг хийх, мөн  н.Ариунбилэг, н.Одгэрэл нараас мэдүүлэг  авах...” гэж дурджээ.Хэрэгт авагдсан баримтыг шинжлэн судлахад мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад гэрчээр Ш.Ариунжаргал, нараас гэрчийн мэдүүлэг авсан баримт хэрэгт авагдсан байна.(7хх5-2) Шүүгч гэрч Ш.Ариунжаргалын нэрийг н.Ариунбилэг гэж илт анхааралгүйгээр зөрүүтэй бичсэн алдааг тэмдэглэх нь зүйтэй.

 Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад гэрч Э.Бямбагарав, С.Отгонцэцэг, А.Намсрай, Н.Ганбаатар, Т.Мөнхзаяа, Б.Ганбаатар нараас авсан мэдүүлгийн зөрүүг арилгах, яллагдагч*******аас хуульд зааснаар яллагдагчаар мэдүүлэг авах шаардлагатай байна.

 

Учир нь: яллагдагч*******ыг “...нийтийн албан тушаалтан хахууль авах” гэмт хэрэгт буруутгаж байгаа гол үндэслэл нь өөрийн төрсөн хүү Э.Бямбагаравын эзэмшлийн Хаан банкны 521 дугаартай дансаар дамжуулан 22 оны 7 дугаар сарын 5-ны өдөр Ажийн болор” ХХК-ийн захирал оос 3,000,000 төгрөгийг хахуульд шилжүүлэн авсан ...“ гэжээ.

 

Гэтэл мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад  Э.Бямбагарав нь гэрчээр  өгсөн мэдүүлэгт “... Тэгээд санхүүжилт байхгүй өөрсдөөсөө мөнгө гаргаад суманд он, сарыг нь бол санахгүй байна. “...ЗХ нэртэй Хандлага, Харилцаа, Хөгжил” гэх утгатай арга хэмжээг сумын -12 дугаар ангийн хүүхдүүдийн дунд явуулсан Н.Отгонцэцэг, Н.Намсрай Н.Ганбаатар Н.Мөнхзаяа Т.Мөнхзаяа бид нар өөрсдөөсөө мөнгө гаргаж энэ арга хэмжээг зохион явуулсан, гэхдээ хэн хэдэн төгрөг гаргасныг санахгүй байна. Сүүлд нь Зоригт ах надтай холбогдоод миний данс руу 3,000,000 төгрөгийг шилжүүлж өгсөн. Үйл ажиллагааны бараг 1,500,000 төгрөгийг би өөрөөсөө гаргасан байсан тул өөртөө 1,500,000 төгрөгийг бодож аваад, үлдсэн 1,500,000 төгрөгийг Улаанбаатарт байх Монголын Оюутны холбоон дээр Намсрай, Отгонцэцэг, Т.Мөнхзаяа бид дөрөв уулзаад 1,500,000 төгрөгийг тарааж өгсөн....” гэж мэдүүлсэн бол гэрч А.Намсрай, С.Отгонцэцэг, Т.Мөнхзаяа, Б.Ганбаатар нар нь гэрч Э.Бямбагаравын мэдүүлгээс зөрүүтэй байдлаар мэдүүлжээ.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25. дүгээр зүйлийн 1-д “...Мөрдөгч яллагдагчаас бусад хүний мэдүүлэгт ноцтой зөрөө байвал хоёр хүний хооронд нүүрэлдүүлж мэдүүлэг авч болно...” гэж хуульчилсан тул гэрч Э.Бямбагаравын мэдүүлэг нь нотолгооны хувьд хэрэг хянан шийдвэрлэхэд ач холбогдолтой байх тул түүний мэдүүлгийн зөрүүг гаргах зорилгоор гэрч А.Намсрай, С.Отгонцэцэг, Т.Мөнхзаяа, Б.Ганбаатар нартай нүүрэлдүүлэн байцаах шаардлагатай бөгөөд энэ ажиллагаа хийгдээгүй байна.

 

Мөн Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 7.3 дугаар зүйлд яллагдагч нь “... ямар хэрэгт яллагдаж байгаагаа мэдэх, сонсгосон ялын талаар бичгээр болон амаар тайлбар гаргах эрхтэй...гэсэн бол мөн хуулийн 7. дүгээр зүйлд ...яллагдагч эх хэлээрээ болон өөрийн сайн мэдэх хэлээрээ мэдүүлэг өгөх, орчуулагч, хэлмэрч авах, мэдүүлэг өгөхөөс татгалзах эрхтэй, өөрийн эсрэг мэдүүлэг өгөх, гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугүйгээ, эсхүл хэргийн байдлыг нотлох үүрэг хүлээхгүй...” гэжээ.

           

Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад прокурорын 2 оны 11 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 358б дугаартай тогтоолоор яллагдагч*******ыг яллагдагчаар татаж, 2 оны 11 дүгээр сарын 25-ны өдөр тогтоолыг танилцуулжээ.

 

          Улмаар мөрдөгчөөс 2 оны 11 дүгээр сарын 25-ны өдөр*******аас яллагдагчаар мэдүүлэг авахад “... нь мөрдөгчийн эрх үүрэг тайлбарлан, өмгөөлөгчгүй мэдүүлэг өгөхөд татгалзах зүйл байна уу гэсэн асуултад... ярих юм алга байна...”гэснээр байцаалтыг дуусгавар болгон, дахин мэдүүлэг аваагүй байна.

 

        Эндээс үзвэл мөрдөгч нь яллагдагч*******ыг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 7.3, 7. дүгээр зүйлд заасан эрхээр хангаж, мэдүүлэг авсан гэж үзэх боломжгүй юм.

      1. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 9.6 дугаар зүйлийн 8-д “Шүүх, прокурор, мөрдөгч мэдүүлэг авахаас өмнө гэрчид энэ хуульд заасан гэрчийн эрх, үүргийг тайлбарлаж өгнө.” гэж хуульчилсан. Гэтэл мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад мөрдөгч  гэрч  Т.Мөнхжаргалаас  2 оны дүгээр сарын 18-ны өдөр мэдүүлэг авахдаа гэрчид хуульд зааснаар эрх, үүрэг тайлбарлаагүй мэдүүлэг авсан зэрэг нөхцөл байдлууд нь энэ хуулийн 25.1 дүгээр зүйлийн 5, 6-д  тус тус заасан “Мэдүүлэг авах” журмуудыг зөрчсөн нь нотлох баримтыг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу хэрэгт олж авах гэснийг зөрчсөн гэж үзсэн нь үндэслэлтэй.

 

2. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 32. дугаар зүйлийн -д яллах дүгнэлтийн тогтоох хэсэгт “... яллагдагчийн үйлдсэн гэмт хэргийн шинж нь Эрүүгийн хуульд заасан ямар зүйл, хэсэг, заалтаар зүйлчлэгдэх....болохыг тусгана...”гэжээ.

              

Гэтэл прокурорын 2 оны 11 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 358 дугаар тогтоолоор яллагдагч Б.Зоригтыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.5 дугаар зүйлийн 1-д заасан “хахууль өгөх” гэмт хэрэгт эрүүгийн хэрэг үүсгэж, яллагдагчаар татсан атлаа,  25 оны 6 дугаар сарын 25-ны өдрийн 133б дугаар яллах дүгнэлтэд “... Яллагдагч ыг ... Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22. дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “ нийтийн албан тушаалтан хахууль авах ” гэмт хэргээр зүйлчилсэн нь Эрүүгийн хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн үндэслэл бөгөөд  давж заалдах шатны шүүх хуралдаанд оролцсон прокуророос гаргасан “бичиг, техникийн алдаа гарсан” гэх тайлбарыг хүлээн авах боломжгүй тул зүйлчлэлийг зөвтгөн ирүүлэх нь зүйтэй.

 

Иймд мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад хийгдээгүй ажиллагааг шүүхээс нөхөн гүйцэтгэх боломжгүй тул прокурорын эсэргүүцлийг хэрэгсэхгүй болгож, шүүгчийн захирамжийг хэвээр үлдээж, шүүгчийн захирамжид заасан үндэслэлийн хүрээнд мөрдөн шалгах ажиллагааг нэг мөр, бүрэн гүйцэд хийх нь зүйтэй гэж давж заалдах шатны шүүх бүрэлдэхүүн дүгнэв.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-д заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

 

1. Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүхийн хянан шийдвэрлэсэн 25 оны 12 дугаар сарын 19-ний өдрийн 25/ШЗ/1212 дугаар захирамжийг  хэвээр үлдээсүгэй.

 

2. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 0.1 дүгээр зүйлийн 1, 2-д зааснаар Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн хууль хэрэглээний зөрүүг арилгах, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн, шүүх хуулийг Улсын Дээд шүүхийн тогтоол, тайлбараас өөрөөр хэрэглэсэн, эрх зүйн шинэ ойлголт, эсхүл хууль хэрэглээг тогтооход зарчмын  хувьд нийтлэг ач холбогдолтой гэж үзвэл гомдол, эсэргүүцэл гаргах эрх бүхий этгээд  нь Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг гардуулсан буюу  хүргүүлснээс хойш 1 хоногийн дотор хяналтын журмаар Монгол Улсын Дээд Шүүхэд гомдол, эсэргүүцэл гаргаж болохыг мэдэгдсүгэй.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                  Т.ГАНЧИМЭГ

                                         ШҮҮГЧИД                                    Ч.БАЯРЦЭНГЭЛ

                                                                                   Л.НЯМДОРЖ