77104949 [email protected]
Шийдвэрийн мэдээлэл
Шүүх Хөвсгөл аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүх
Шүүгч Нямаагийн Баярхүү
Хэргийн индекс 2538004820513
Дугаар 2026/ДШМ/14
Огноо 2026-03-18
Зүйл хэсэг 17.1.2.1.,
17.8.1.,
Улсын яллагч Б.А

Холбоотой шийдвэрүүд
 
 

Хөвсгөл аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

2026 оны 03 сарын 18 өдөр

Дугаар 2026/ДШМ/14

 

 

 

 

 

 

 

 

 2026        *******03       *******18                                     *******  2026/ДШМ/14

 

 

Б.Бид*******холбогдох

 эрүүгийн*******хэргийн*******тухай

 

Хөвсгөл*******аймгийн*******Эрүү,*******Иргэний*******хэргийн*******давж*******заалдах*******шатны*******шүүхийн*******эрүүгийн*******хэргийн*******шүүх*******хуралдааныг*******шүүгч*******Л.Эрдэнэбат*******даргалж,*******Ерөнхий*******шүүгч*******Б.Сосорбарам,*******шүүгч*******Н.Баярхүү*******нарын*******бүрэлдэхүүнтэй*******тус*******шүүхийн*******шүүх*******хуралдааны*******танхимд*******нээлттэй*******хийсэн*******шүүх*******хуралдаанд:

Прокурор:*******Б.Ариунсанаа,

Шүүгдэгч:*******Б.Б,

Шүүгдэгчийн*******өмгөөлөгч:*******Б.Энхтүвшин,

Нарийн*******бичгийн*******дарга:*******М.Хулан*******нарыг*******оролцуулан

Хөвсгөл*******аймаг*******дахь*******сум*******дундын*******анхан*******шатны*******шүүхийн*******2026*******оны*******01*******дүгээр*******сарын*******26-ны*******өдрийн*******2026/ШЦТ/50*******дугаар*******шийтгэх*******тогтоолыг*******эс*******зөвшөөрч*******гаргасан*******шүүгдэгчийн*******давж*******заалдах*******гомдлоор*******Б.Бид*******холбогдох*******2538004820513*******дугаартай*******эрүүгийн*******хэргийг*******шүүгч*******Н.Баярхүүгийн*******илтгэснээр*******хянан*******хэлэлцэв.

Монгол*******Улсын*******иргэн,*******Ц*******овогт*******Бын*******Б,*******000*******оны*******000*******дүгээр*******сарын*******00-ний*******өдөр*******Хөвсгөл*******аймгийн*******А*******суманд*******төрсөн,00*******настай,*******эрэгтэй,*******бүрэн*******дунд*******боловсролтой,*******мэргэжилгүй,*******эрхэлсэн*******тодорхой*******ажилгүй,*******ам*******бүл*******11,*******ээж,*******3*******эгч,*******6*******ах,*******2*******дүү*******нарын*******хамт*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Мөрөн*******сумын*******00*******дүгээр*******баг*******00*******тоотод*******оршин*******суух*******бүртгэлтэй,*******урьд*******Хөвсгөл*******аймаг*******дахь*******сум*******дундын*******эрүүгийн*******хэргийн*******анхан*******шатны*******шүүхийн*******000*******оны*******00*******дугаар*******сарын*******00-ны*******өдрийн*******000*******дугаартай*******шийтгэх*******тогтоолоор*******Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******ангийн*******7.1*******дүгээр*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******заасныг*******журамлан,*******мөн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******17.1*******дүгээр*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******заасан*******хорих*******ялыг*******оногдуулахгүйгээр*******2*******жилийн*******хугацаагаар*******тэнсэж,*******тэнссэн*******хугацаанд*******үүрэг*******хүлээлгэх*******албадлагын*******арга*******хэмжээ*******хэрэглэсэн,*******Хөвсгөл*******аймаг*******дахь*******сум*******дундын*******эрүүгийн*******хэргийн*******анхан*******шатны*******шүүхийн*******000*******оны*******00*******дугаар*******сарын*******00-ны*******өдрийн*******000*******дугаартай*******шийтгэх*******тогтоолоор*******Эрүүгийн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******17.1*******дүгээр*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******зааснаар*******6*******сарын*******хугацаагаар*******хорих*******ял*******оногдуулж,*******Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******ангийн*******7.1*******дүгээр*******зүйлийн*******5*******дахь*******хэсэгт*******заасныг*******баримтлан*******Б.Бид*******өмнөх*******шийтгэх*******тогтоолоор*******Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******ангийн*******7.1*******дүгээр*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******заасныг*******журамлан*******Эрүүгийн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******17.1*******дүгээр*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******заасан*******хорих*******ял*******оногдуулахгүйгээр*******2*******жилийн*******хугацаагаар*******тэнссэн*******шийдвэрийг*******хүчингүй*******болгож,*******240*******цагийн*******хугацаагаар*******нийтэд*******тустай*******ажил*******хийлгэх*******ялаар*******шийтгэж,*******Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******ангийн*******6.9*******дүгээр*******зүйлийн*******1,*******2*******дахь*******хэсэг,*******7.1*******дүгээр*******зүйлийн*******5*******дахь*******хэсэгт*******заасныг*******тус*******тус*******журамлан*******шүүгдэгчид*******энэ*******шийтгэх*******тогтоолоор*******оногдуулсан*******6*******сарын*******хугацаагаар*******хорих*******ялд*******өмнө*******шийтгэх*******тогтоолын*******дагуу*******оногдуулсан*******240*******цагийн*******хугацаагаар*******нийтэд*******тустай*******ажил*******хийлгэх*******ялыг*******нэмж*******нэгтгэн*******нийт*******биечлэн*******эдлэх*******ялыг*******7*******сарын*******хугацаагаар*******хорих*******ялаар*******тогтоож*******шийтгэсэн,*******Хөвсгөл*******аймаг*******дахь*******сум*******дундын*******эрүүгийн*******хэргийн*******анхан*******шатны*******шүүхийн*******000*******оны*******00*******дүгээр*******сарын*******00-ны*******өдрийн*******000*******дугаартай*******шийтгэх*******тогтоолоор*******Эрүүгийн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******17.1*******дүгээр*******зүйлийн*******1*******дахь*******хэсгийн*******2.1-т*******зааснаар*******2*******жилийн*******хугацаагаар*******хорих*******ялаар*******тус*******тус*******шийтгүүлсэн*******/регистрийн*******дугаар*******00000000/.

Б.Б*******нь*******2025*******оны*******09*******дүгээр*******сарын*******25-ны*******шөнө*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Мөрөн*******сумын*******00*******дүгээр*******баг*******000*******тоотод*******байрлах*******иргэн*******н.Бын*******эзэмшлийн*******монгол*******гэрийн*******бүслүүрийг*******тайлж*******гараа*******оруулан*******хаалгыг*******нь*******дотроос*******нь*******онгойлгон*******хууль*******бусаар*******нэвтрэн*******орж*******хохирогч*******Б.Дийн*******эзэмшлийн*******Ай-фоне*******11*******промакс*******загварын*******гар*******утсыг*******хүч*******хэрэглэхгүйгээр,*******нууцаар,*******хууль*******бусаар*******авч*******хохирогчид*******585,000*******төгрөгийн*******хохирол*******учруулсан*******гэмт*******хэргийг*******хүн*******байнга*******амьдрах*******зориулалттай*******орон*******байранд*******хууль*******бусаар*******нэвтэрч*******үйлдсэн,

Мөн*******2025*******оны*******11*******дүгээр*******сарын*******03-ны*******орой*******согтууруулах*******ундааны*******зүйл*******хэрэглэсэн*******үедээ*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Мөрөн*******сумын*******00*******дүгээр*******баг*******000*******тоотод*******байрлах*******“А”*******дэлгүүрийн*******худалдагч*******С.Нг*******архи*******өгсөнгүй*******гэх*******шалтгаанаар*******дэлгүүрийн*******вакум*******цонхыг*******чулуугаар*******цохиж*******хагалан,*******С.Нгийн*******өмчлөх*******эрхэд*******605,000*******төгрөгийн*******хохирол*******учруулсан*******буюу*******бусдын*******эд*******хөрөнгийг*******хууль*******бусаар*******устгасан,*******гэмтээсний*******улмаас*******бага*******хэмжээнээс*******дээш*******хохирол*******учруулсан*******гэмт*******хэрэгт*******холбогджээ.

Хөвсгөл*******аймаг*******дахь*******сум*******дундын*******анхан*******шатны*******шүүх*******2026*******оны*******01*******дүгээр*******сарын*******26-ны*******өдрийн*******2026/ШЦТ/50*******дугаар*******шийтгэх*******тогтоолоор*******шүүгдэгч*******Ц*******овогт*******Бын*******Бийг*******Эрүүгийн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******17.1*******дүгээр*******зүйлийн*******2*******дахь*******хэсгийн*******2.1-т*******заасан*******“бусдын*******эд*******хөрөнгийг*******хүч*******хэрэглэхгүйгээр,*******нууцаар,*******хууль*******бусаар*******авч*******хулгайлах*******гэмт*******хэргийг*******хүн*******байнга*******амьдрах*******орон*******байранд*******нэвтэрч*******үйлдсэн”*******гэм*******буруутайд,*******мөн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******17.8*******дугаар*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******заасан*******“бусдын*******эд*******хөрөнгийг*******хууль*******бусаар*******устгасан,*******гэмтээсний*******улмаас*******бага*******хэмжээнээс*******дээш*******хохирол*******учруулсан”*******гэмт*******хэргийг*******үйлдсэн*******гэм*******буруутайд*******тус*******тус*******тооцож,*******шүүгдэгч*******Бын*******Бийг*******Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******ангийн*******6.7*******дугаар*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсгийн*******1.3-т*******заасныг*******журамлан*******Эрүүгийн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******17.1*******дүгээр*******зүйлийн*******2*******дахь*******хэсгийн*******2.1-т*******зааснаар*******1*******(нэг)*******1*******(нэг)*******сарын*******хугацаагаар*******хорих*******ялаар,*******мөн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******17.8*******дугаар*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******зааснаар*******2*******(хоёр)*******сарын*******хугацаагаар*******зорчих*******эрхийг*******хязгаарлах*******ялаар*******тус*******тус*******шийтгэж,*******Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******ангийн*******6.8*******дугаар*******зүйлийн*******зүйлийн*******1,*******2*******дахь*******хэсэгт*******заасныг*******баримтлан*******шүүгдэгч*******Б.Бид*******Эрүүгийн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******17.1*******дүгээр*******зүйлийн*******2*******дахь*******хэсгийн*******2.1-т*******зааснаар*******оногдуулсан*******1*******(нэг)*******1*******(нэг)*******сарын*******хугацаагаар*******хорих*******ял*******дээр,*******мөн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******17.8*******дугаар*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******зааснаар*******оногдуулсан*******2*******(хоёр)*******сарын*******хугацаагаар*******зорчих*******эрхийг*******хязгаарлах*******ялын*******1*******(нэг)*******хоногийг*******хорих*******ялын*******1*******(нэг)*******хоногоор*******тооцож,*******2*******(хоёр)*******сарын*******хугацаагаар*******хорих*******ялыг*******нэмж*******нэгтгэн*******шүүгдэгч*******Б.Бийн*******нийт*******эдлэх*******ялыг*******1*******(нэг)*******жил*******3*******(гурав)*******сарын*******хугацаагаар*******хорих*******ялаар*******тогтоож,*******Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******ангийн*******5.6*******дугаар*******зүйлийн*******4*******дэх*******хэсэгт*******зааснаар*******шүүгдэгч*******Б.Бид*******оногдуулсан*******1*******(нэг)*******жил*******3*******(гурав)*******сарын*******хугацаагаар*******хорих*******ялыг*******нээлттэй*******хорих*******байгууллагад*******эдлүүлж,*******Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******ангийн*******6.10*******дугаар*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******зааснаар*******шүүгдэгч*******Б.Бийн*******цагдан*******хоригдсон*******21*******(хорин*******нэг)*******хоногийг*******ял*******эдэлсэн*******хугацаанд*******нь*******оруулан*******тооцож,*******Иргэний*******хуулийн*******497*******дугаар*******зүйлийн*******497.1,*******510*******дугаар*******зүйлийн*******510.1*******дэх*******хэсэгт*******заасныг*******баримтлан*******шүүгдэгч*******Б.Боос*******685,000*******(зургаан*******зуун*******наян*******таван*******мянга)*******төгрөгийг*******гаргуулж*******хохирогч*******С.Нд*******олгож*******энэ*******хэрэгт*******шүүгдэгч*******Б.Б*******нь*******21*******хоног*******цагдан*******хоригдсон,*******хохирогч*******Б.Дт*******төлөх*******төлбөргүй,*******хохирогч*******Б.Д*******нь*******гомдол*******саналгүй,*******хэрэгт*******эд*******мөрийн*******баримтаар*******хураагдсан*******болон*******битүүмжлэгдсэн*******эд*******зүйл,*******иргэний*******бичиг*******баримтгүй,*******хэрэг*******хянан*******шийдвэрлэх*******ажиллагаатай*******холбоотой*******зардал*******нэхэмжлээгүй*******болохыг*******тус*******тус*******дурдаж*******шийдвэрлэжээ.*******

Шүүгдэгч*******Б.Б*******давж*******заалдах*******гомдолдоо:*******“...би*******хийсэн*******хэрэгтээ*******гэмшиж*******байна.*******Хохирогч*******болох*******үеэл*******дүү*******Дийн*******хохирлыг*******барагдуулж*******гомдолгүй*******болгосон.*******Би*******аваа*******осолд*******орсноос*******хөл*******хугарч*******хадаастай*******байгаа.*******Би*******байнга*******татаж*******унадаг*******бөгөөд*******үүнийг*******цагдан*******хорих*******байгууллагын*******эмч,*******ажиллагсад,*******хамт*******хоригдож*******буй*******хүмүүс*******мэдэж*******байгаа.*******Б.Батцогт*******надад*******оногдуулсан*******шийтгэлийг*******өөрчилж*******зорчих*******эрх*******хязгаарлах*******ялаар*******сольж*******өгнө*******үү.*******Би*******ээжтэйгээ*******ярилцаж,*******архинаас*******гарах*******эмчилгээ*******хийлгэхээр*******болсон.*******Хэрэв*******надад*******оногдуулсан*******ялыг*******өөрчилж*******зорчих*******эрх*******хязгаарлах*******ялаар*******сольж*******өгвөл*******хөгшин*******настай*******эхтэйгээ*******зөв*******зүйтэй*******амьдарч*******биеэ*******эмчлүүлэх*******хүсэлтэй*******байна.”*******гэжээ

Шүүх*******хуралдаанд*******оролцсон*******прокурор*******дүгнэлтдээ:*******“...шүүгдэгчийн*******гаргасан*******давж*******заалдах*******гомдлыг*******хэрэгсэхгүй*******болгож,*******анхан*******шатны*******шүүхийн*******шийтгэх*******тогтоолыг*******хэвээр*******үлдээж*******өгнө*******үү.”*******гэв.*******

Шүүгдэгч*******Б.Б*******шүүх*******хуралдаанд*******гаргасан*******тайлбартаа:*******“Надад*******оногдуулсан*******ялыг*******өөрчилж*******өгнө*******үү*******гэж*******хүсэж*******байна.”*******гэв.

 Шүүгдэгчийн*******өмгөөлөгч*******Б.Энхтүвшин*******шүүх*******хуралдаанд*******гаргасан*******саналдаа:*******“...Тусгайлан*******хэлэх*******санал*******байхгүй.”*******гэв.

ТОДОРХОЙЛОХ*******нь:

Давж*******заалдах*******шатны*******шүүх*******Эрүүгийн*******хэрэг*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийн*******39.1*******дүгээр*******зүйлийн*******1,*******3*******дахь*******хэсэгт*******зааснаар*******шүүгдэгчийн*******давж*******заалдах*******гомдолд*******заасан*******асуудлаар*******хязгаарлахгүйгээр*******хэргийн*******бүх*******үйл*******ажиллагаа,*******шийдвэрийг*******бүхэлд*******нь*******хяналаа.

Хөвсгөл*******аймгийн*******Прокурорын*******газраас*******Бын*******Б*******нь*******2025*******оны*******09*******дүгээр*******сарын*******25-ны*******шөнө*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Мөрөн*******сумын*******00*******дүгээр*******баг*******000*******тоотод*******байрлах*******иргэн*******н.Бын*******эзэмшлийн*******монгол*******гэрийн*******бүслүүрийг*******тайлж*******гараа*******оруулан*******хаалгыг*******нь*******дотроос*******нь*******онгойлгон*******хууль*******бусаар*******нэвтрэн*******орж*******хохирогч*******Б.Дийн*******эзэмшлийн*******Ай-фоне*******11*******промакс*******(Iphone-11*******promax)*******загварын*******гар*******утсыг*******хүч*******хэрэглэхгүйгээр,*******нууцаар,*******хууль*******бусаар*******авч*******хохирогчид*******585,000*******/таван*******зуун*******наян*******таван*******мянга/*******төгрөгийн*******хохирол*******учруулсан*******гэмт*******хэргийг*******хүн*******байнга*******амьдрах*******зориулалттай*******орон*******байранд*******хууль*******бусаар*******нэвтэрч*******үйлдсэн,*******мөн*******2025*******оны*******11*******дүгээр*******сарын*******03-ны*******орой*******согтууруулах*******ундааны*******зүйл*******хэрэглэсэн*******үедээ*******Мөрөн*******сумын*******0000*******тоотод*******байрлах*******“А”*******дэлгүүрийн*******вакум*******цонхыг*******чулуугаар*******цохиж*******хагалан*******иргэн*******С.Нгийн*******өмчлөх*******эрхэд*******605,000*******төгрөгийн*******хохирол*******учруулж*******“Эд*******хөрөнгө*******устгах,*******гэмтээх”*******гэмт*******хэргийг*******тус*******тус*******үйлдсэн*******гэж*******дүгнэн*******түүний*******үйлдлийг*******Эрүүгийн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******17.1*******дүгээр*******зүйлийн*******2*******дахь*******хэсгийн*******2.1,*******Эрүүгийн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******17.8*******дугаар*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******зааснаар*******тус*******тус*******зүйлчилж*******хэргийг*******шүүхэд*******шилжүүлжээ.*******

Анхан*******шатны*******шүүх*******Эрүүгийн*******хэрэг*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийн*******34.14*******дүгээр*******зүйлд*******зааснаар*******прокуророос*******шүүхэд*******шилжүүлсэн*******хэргийн*******хүрээнд *******шүүгдэгчийн*******гэм*******бурууг*******хянан*******хэлэлцээд*******“...эрүүгийн*******хариуцлага*******гарцаагүй*******байх,*******эрүүгийн*******хариуцлага*******нь*******гэмт*******хэргийн*******нийгмийн*******аюулын*******шинж*******чА,*******хэр*******хэмжээ,*******гэм*******буруугийн*******хэлбэрт*******тохирсон*******байх,*******гэмт*******хэргийн*******улмаас*******зөрчигдсөн*******эрхийг*******сэргээх,*******хохирлыг*******нөхөн*******төлүүлэх,*******гэмт*******хэрэг*******үйлдсэн*******хүнийг*******цээрлүүлэх,*******нийгэмшүүлэхэд*******орших*******шударга*******ёсны*******болоод*******гэм*******буруугийн*******зарчимд*******нийцүүлэн*******ял*******шийтгэл*******оногдуулах*******нь*******зүйтэй”*******гэж*******дүгнэн*******шүүгдэгч*******Б.Бийг*******Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******ангийн*******6.7*******дугаар*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсгийн*******1.3-т*******заасныг*******журамлан*******Эрүүгийн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******17.1*******дүгээр*******зүйлийн*******2*******дахь*******хэсгийн*******2.1-т*******зааснаар*******1*******жил*******1*******сарын*******хугацаагаар*******хорих*******ялаар,*******мөн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******17.8*******дугаар*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******зааснаар*******оногдуулсан*******2*******сарын*******хугацаагаар*******зорчих*******эрхийг*******хязгаарлах*******ялаар*******тус*******тус*******шийтгэж*******Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******ангийн*******6.8*******дугаар*******зүйлийн*******1,*******2*******дахь*******хэсэгт*******заасныг*******журамлан*******нийт*******эдлэх*******ялыг*******1*******жил*******3*******сарын*******хугацаагаар*******хорих*******ялаар*******тогтоож*******шийдвэрлэхдээ*******хэргийн*******үйл*******баримт,*******хэрэгт*******авагдсан*******нотлох*******баримтад*******үндэслэл*******бүхий*******дүгнэлт*******өгч,*******Эрүүгийн*******хуулийг*******зөв*******тайлбарлан*******хэрэглэсэн*******байна.

Хулгайлах*******гэмт*******хэргийн*******үндсэн*******шинж*******нь*******бусдын*******өмчлөх*******эрхэд*******бага*******хэмжээнээс*******дээш*******хэмжээний*******хохирол*******учруулж,*******бусдын*******эд*******хөрөнгийг*******захиран*******зарцуулах*******боломж*******бүрдүүлсэн*******буюу*******захиран*******зарцуулснаар*******төгсдөг*******материаллаг*******шинжтэй*******гэмт*******хэрэг*******бөгөөд*******Б.Б*******нь*******гэмт*******санаагаа*******хэрэгжүүлэх*******зорилгоор*******н.Бын*******эзэмшлийн*******монгол*******гэрийн*******бүслүүрийг*******тайлж*******гараа*******оруулан*******хаалгыг*******нь*******дотроос*******нь*******онгойлгон*******хууль*******бусаар*******нэвтрэн*******орж*******хохирогч*******Б.Дийн*******эзэмшлийн*******Ай-фоне*******11*******промакс*******(Iphone-11*******promax)*******загварын*******гар*******утсыг*******хүч*******хэрэглэхгүйгээр,*******нууцаар*******авсан*******нь*******уг*******гэмт*******хэргийн*******хүндрүүлэх*******шинж*******болох*******хүн*******байнга*******амьдрах*******зориулалттай*******орон*******байранд*******нэвтэрч*******үйлдсэн*******гэх*******шинжийг*******хангасан*******гэж*******үзнэ.*******

Энэ*******үйл*******баримт*******нь*******шүүхийн*******хэлэлцүүлэгт*******шүүгдэгч*******Б.Бийн*******өгсөн:*******“...Тэр*******өдөр*******би*******согтуу*******явж*******байсан.*******Мөнгө*******байхгүй*******байсан,*******гар*******утасны*******хохирол*******төлбөрийг*******төлсөн,*******би*******өөртөө*******гэмшиж*******байна...*******”*******гэх*******мэдүүлэг,

Мөрдөн*******шалгах*******ажиллагааны*******шатанд*******хохирогч*******Б.Дийн*******өгсөн:*******“...Тэгээд*******босоод*******хартал*******манай*******гэрийн*******зүүн*******талын*******3*******бүслүүрийг*******тайлаад*******гэрийн*******үүд*******онгойлгосон*******байдалтай*******байсан.*******Дүү*******бид*******2*******унтахдаа*******гэрийнхээ*******үүдийг*******дотор*******талаас*******нь*******галын*******хайчаар*******тэвхэлж*******түгжиж*******унтдаг.*******Тухайн*******галын*******хайч*******гэрийн*******гадаа*******байсан.*******Тэгээд*******би*******гэрт*******ороод*******гэрийн*******эд*******зүйлсээ*******хартал*******миний*******гар*******утас*******байхгүй*******байсан.*******...Цагдаад*******дуудлага*******өгсний*******дараахан*******манай*******нагац*******эгч*******Болормаа*******Бтой*******таараад*******болсон*******явдлын*******талаар*******асуутал*******миний*******утсыг*******аваад*******зарсан*******гэж*******хэлсэн*******байсан.*******...Миний*******гар*******утасны*******нөхөн*******төлбөр*******болох*******585,000*******төгрөгийг*******2025*******оны*******12*******дугаар*******сарын*******08-ны*******өдөр*******18*******цагийн*******үед*******бэлнээр*******9-18-05*******тоотод*******байрлах*******гэрт*******минь*******авчирч*******өгсөн..”*******мэдүүлэг*******/хх-ийн*******9-10,*******57-р*******тал/,*******

Гэмт*******хэргийн*******талаарх*******гомдол,*******мэдээлэл,*******хүлээн*******авсан*******тэмдэглэл*******/хх-ийн*******3-р*******тал/,*******Мөрдөгчийн*******хэргийн*******газарт*******үзлэг*******хийсэн*******тэмдэглэл,*******гэрэл*******зургийн*******үзүүлэлт*******/хх-ийн*******4-7*******тал/,*******

“Ашид*******билгүүн”*******ХХК-ийн*******шинжээчийн*******2025*******оны*******10*******дугаар*******сарын*******09-ний*******өдрийн*******ТХҮ-525/913926*******дугаартай:*******Iphone-11*******promax*******гар*******утасны*******зах*******зээлийн*******үнэ*******цэнийг*******2025*******оны*******09*******дүгээр*******сарын*******25-ны*******өдрийн*******байдлаар*******585,000*******төгрөгөөр*******тогтоов...”*******гэх*******дүгнэлт,*******гэрэл*******зургийн*******үзүүлэлт*******/хх-ийн*******18-20-р*******тал/,

Б.Бийн*******мөрдөн*******шалгах*******ажиллагааны*******шатанд*******яллагдагчаар*******өгсөн:*******“...Зүүн*******талын*******хаяаны*******бүслүүрийг*******тайлаад*******ханыг*******нь*******задлаад*******гэрт*******нь*******орсон*******юм.*******Би*******тухайн*******үед*******согтуу*******байсан*******учраас*******тэгээд*******унтсан,*******маргааш*******өглөө*******6*******цагийн*******үед*******босоод*******харсан*******чинь*******зүүн*******орон*******дээр*******нь*******саарал*******өнгөтэй*******айфон-11*******промакс*******маркийн*******гар*******утас*******байхаар*******нь*******аваад*******гэртээ*******харьсан.*******...Би*******танихгүй*******хүнд*******15,000*******төгрөгөөр*******зараад*******авсан*******мөнгөөрөө*******“Их*******монгол”*******нэртэй*******0,5*******граммын*******шилтэй*******архи*******авч*******уусан*******юм...”*******гэх*******мэдүүлэг*******/хх-ийн*******32-33-р*******тал/*******зэргээр*******нотлогдон*******тогтоогдож*******байх*******ба*******эдгээрийг*******үгүйсгэх*******баримт*******хэрэгт*******авагдаагүй*******байна.*******

Мөн*******Бусдын*******эд*******хөрөнгийг*******устгах,*******гэмтээх*******гэмт*******хэргийн*******үндсэн*******шинж*******нь*******бусдын*******өмчлөх*******эрхэд*******бага*******хэмжээнээс*******дээш*******хэмжээний*******хохирол*******учруулснаар*******төгсдөг*******материаллаг*******шинжтэй*******гэмт*******хэрэг*******бөгөөд*******эд*******хөрөнгө*******гэмтээсэн*******гэж*******эд*******хөрөнгөд*******гэмтэл*******учруулсан*******бөгөөд*******тухайн*******эд*******хөрөнгийг*******сэргээн*******засварласны*******дараагаар*******зориулалтын*******дагуу*******ашиглах,*******эзэмшиж*******боломжтой*******байхыг*******ойлгоно.*******

Б.Б*******нь*******2025*******оны*******11*******дүгээр*******сарын*******03-ны*******орой*******согтууруулах*******ундааны*******зүйл*******хэрэглэсэн*******үедээ*******Мөрөн*******сумын*******14-35-01*******тоотод*******байрлах*******“А”*******дэлгүүрийн*******вакум*******цонхыг*******чулуугаар*******цохиж*******хагалан*******иргэн*******С.Нгийн*******өмчлөх*******эрхэд*******605,000*******төгрөгийн*******хохирол*******учруулсан*******гэх*******үйлдэл*******нь*******хохирогч*******С.Нгийн*******мөрдөн*******шалгах*******ажиллагааны*******шатанд*******өгсөн:*******“...нөгөө*******залууг*******арай*******гэж*******түлхээд*******хаалганаас*******гаргасан.*******Удалгүй*******нөгөө*******залуу*******чулуу*******авч*******шидээд*******дэлгүүрийн*******вакум*******цонхыг*******хага*******цохисон.*******Архи,*******пиво*******нэхээд*******өгөхгүй*******гэх*******шалтгааны*******улмаас*******манай*******дэлгүүрийн*******хаалгыг*******хага*******цохисон*******гэж*******бодож*******байна.*******Би*******“Онцгой*******үнэлгээ”*******гэх*******компаниар*******үнэлгээ*******хийлгүүлэхэд*******605,000*******төгрөгийн*******хохирол*******учирсан*******юм.*******Хохирол*******болох*******605,000*******төгрөгөө*******барагдуулж*******авмаар*******байна..”*******гэх*******мэдүүлэг*******/хх-ийн*******92-93-р*******тал/,

“Онцгой*******үнэлгээ”*******ХХК-ийн*******шинжээчийн*******2025*******оны*******11*******дүгээр*******сарын*******04-ний*******өдрийн*******ТХҮ-10/29/02*******дугаартай:*******“...Үнэлэгдэж*******буй*******вакум*******цонх*******2*******давхар*******2025*******оны*******11*******дүгээр*******сарын*******04-ний*******байдлаар*******605,000*******төгрөгийн*******үнэтэй*******байхыг*******тодорхойлов.”*******дүгнэлт,*******гэрэл*******зургийн*******үзүүлэлт*******/хх-ийн*******82-86-р*******тал/,*******

Б.Бийн*******мөрдөн*******шалгах*******ажиллагааны*******шатанд*******яллагдагчаар*******өгсөн:*******...Тухайн*******орой*******23*******цагийн*******үед*******таньдаг*******хүнтэйгээ*******хамт*******“А”*******гээд*******хүнсний*******дэлгүүрээс*******орж*******архи*******авах*******гээд*******ороход*******дэлгүүрийн*******худалдагч*******манай*******дэлгүүр*******хааж*******байна*******архи*******зарахгүй*******гэхээр*******нь*******..яагаад*******зардаггүй*******юм*******бэ.*******..*******гэсэн*******чинь*******одоо*******цаг*******орой*******болсон*******байна*******хариад*******амарчих*******гэхээр*******миний*******унтах*******ор*******хаана*******байна*******гээд*******жаахан*******доромжилсон*******өнгө*******аястай*******харьцсан*******юм.*******Тэгээд*******надад*******архи*******өг*******эсвэл*******би*******гарахгүй*******гэсэн*******чинь*******нөгөө*******эгч*******намайг*******түлхээд*******гаргасан*******юм.*******Тэгээд*******би*******уур*******хүрээд*******болдоггүй*******газраас*******чулуу*******аваад*******дэлгүүрийн*******хаалга*******руу*******нь*******шидсэн*******чинь*******чулуу*******нь*******үсэрч*******очоод*******цонхыг*******нь*******хагалчихсан*******юм.*******...Хохирлын*******үнэлгээ*******605,000*******төгрөг*******гарсан*******байсан.*******Хохирлыг*******бүрэн*******төлнө..*******өөрөөс*******нь*******уучлалт*******гуйгаагүй..*******”*******гэх*******мэдүүлэг*******/хх-ийн*******96-р*******тал/*******зэрэг*******хэрэгт*******авагдсан*******болон*******шүүх*******хуралдаанаар*******шинжлэн*******судалсан*******нотлох*******баримтуудаар*******нотлогдон*******тогтоогдсон*******байна.*******

Иймд*******анхан*******шатны*******шүүх*******шүүгдэгчийг*******хулгайлах*******болон*******эд*******хөрөнгө*******устгах,*******гэмтээх*******гэмт*******хэрэг*******үйлдсэн*******гэм*******буруутайд*******тооцож*******эрүүгийн*******хариуцлага*******оногдуулсан*******нь*******Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******ангийн*******хэм*******хэмжээнд*******нийцсэн,*******мөн*******хуулийн*******тусгай*******ангид*******заасан*******төрөл,*******хэмжээний*******дотор*******багтсан*******байх*******хууль*******ёсны*******зарчим,*******мөн*******тухайлан*******сонгон*******оногдуулж*******буй*******ялын*******төрөл,*******түүний*******хэмжээ*******нь*******тухайн*******хүний*******үйлдсэн*******гэмт*******хэрэг,*******гэмт*******хэргийн*******нийгмийн*******аюулын*******шинж*******чА,*******хэр*******хэмжээ,*******гэм*******буруугийн*******хэлбэрт*******нийцсэн*******байна*******гэж*******дүгнэв.

Шүүгдэгч*******Б.Бийн*******гаргасан*******“...Б.Б*******надад*******оногдуулсан*******шийтгэлийг*******өөрчилж*******зорчих*******эрх*******хязгаарлах*******ялаар*******сольж*******өгнө*******үү...”*******гэх*******гомдлын*******тухайд:*******

Эрүүгийн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******17.1*******дүгээр*******зүйлийн*******2*******дахь*******хэсгийн*******2.1-д*******заасан*******гэмт*******хэрэгт*******хоёр*******жилээс*******найман*******жил*******хүртэл*******хугацаагаар*******хорих*******ял*******шийтгэх,*******мөн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******17.8*******дугаар*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсэгт*******заасан*******гэмт*******хэрэгт*******дөрвөн*******зуун*******тавин*******нэгжээс*******таван*******мянга*******дөрвөн*******зуун*******нэгжтэй*******тэнцэх*******хэмжээний*******төгрөгөөр*******торгох,*******эсхүл*******хоёр*******зуун*******дөчин*******цагаас*******долоон*******зуун*******хорин*******цаг*******хүртэл*******хугацаагаар*******нийтэд*******тустай*******ажил*******хийлгэх,*******эсхүл*******нэг*******сараас*******нэг*******жил*******хүртэл*******хугацаагаар*******зорчих*******эрхийг*******хязгаарлах*******ял*******шийтгэх*******хуулийн*******зохицуулалттай*******бөгөөд*******Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******ангийн******* 6.8*******дугаар*******зүйлийн*******1-д*******“Шүүх*******хэд*******хэдэн*******гэмт*******хэрэг*******үйлдсэн*******хүнд*******ял*******оногдуулахдаа*******гэмт*******хэрэг*******тус*******бүрд*******ял*******оногдуулж*******нэмж*******нэгтгэн*******нийт*******эдлэх*******ялын*******төрөл,*******хэмжээг*******тогтооно.”*******гэж,*******мөн*******зүйлийн*******2-т*******“Хэд*******хэдэн*******гэмт*******хэрэгт*******хэд*******хэдэн*******төрлийн*******ял*******оногдуулсан*******бол*******доор*******дурдсанаар*******хөнгөн*******ялыг*******хүндэд*******нь*******нэмж*******нэгтгэх…”*******гэснээс*******үзвэл*******дээрх*******хоёр*******төрлийн*******гэмт*******хэрэгт*******оногдуулсан*******ялын*******хөнгөн*******ялыг*******хүндэд*******багтаах*******агуулгатай*******байна.*******

Ял*******бол*******эрх*******зүйт*******ёсны*******зайлшгүй*******шаардлага,*******шүүхээс*******шударга*******ёсыг*******хангуулах*******хэрэгсэл*******тул*******түүнийг*******оногдуулахдаа*******тухайн*******хэргийн*******хор*******аюул,*******хууль*******зөрчсөн*******байдлын*******түвшин,*******хэмжээ,*******яллагдаж*******буй*******этгээдийн*******засрах*******боломж*******болон*******нийгмийн*******шударга*******ёс*******сэргээгдсэн*******эсэхийг*******харгалздаг.

Шүүх*******гэмт*******хэргийн*******нийгмийн*******хор*******аюул,*******шүүгдэгчийн*******хувийн*******байдал,*******ялыг*******хөнгөрүүлэх*******болон*******хүндрүүлэх*******нөхцөл*******байдлуудыг*******тал*******бүрээс*******нь*******харгалзахдаа*******Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******ангийн*******хэм*******хэмжээнд*******чанд*******нийцүүлж,*******шударга*******ёс,*******эрх*******зүйн*******ухамсрыг*******удирдлага*******болгон*******тусгай*******ангид*******заасан*******төрөл,*******хэмжээний*******дотор*******ял*******оногдуулдаг*******бөгөөд*******энэ*******нь*******шүүхийн*******эрх*******хэмжээний*******асуудал*******юм.

Нөгөөтэйгүүр*******Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******ангид*******заасан*******эрх*******олгосон*******хэм*******хэмжээг*******болон*******мөн*******хуулийн*******тусгай*******ангийн*******тухайн*******зүйл,*******хэсэгт*******заасан*******ялын*******төрөл,*******хэмжээний*******алийг*******сонгон*******хэрэглэх*******нь*******шүүх,*******шүүгчид*******Үндсэн*******хууль*******болон*******Эрүүгийн*******хууль,*******Эрүүгийн*******хэрэг*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулиар*******олгогдсон*******эрх*******байдаг. 

Анхан*******шатны*******шүүх*******шүүгдэгчийн*******гэмт*******хэрэг*******үйлдсэн*******нөхцөл*******байдал,*******нийгмийн*******аюулын*******шинж,*******учруулсан*******хохирол,*******хор*******уршгийн*******шинж*******чА,*******гэм*******буруугаа*******хүлээн*******зөвшөөрч,*******хохирлын*******зарим*******хэсгийг*******төлсөн*******байдал*******зэргийг*******харгалзан*******ял*******оногдуулахдаа*******Эрүүгийн*******хуулийн*******ерөнхий*******болон*******тусгай*******ангид*******заасан*******хэм*******хэмжээг*******зөв*******тайлбарлан*******хэрэглэсэн*******байх*******тул*******шүүгдэгчийн*******давж*******заалдах*******гомдлыг*******хэрэгсэхгүй*******болгож,*******анхан*******шатны*******шүүхийн*******шийтгэх*******тогтоолыг*******хэвээр*******үлдээж*******шийдвэрлэв.*******

Эрүүгийн*******хэрэг*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийн*******39.9*******дүгээр*******зүйлийн*******1*******дэх*******хэсгийн*******1.1,*******2-т*******заасныг*******тус*******тус*******удирдлага*******болгон*******ТОГТООХ*******нь:*******

1.Шүүгдэгч*******Б.Бийн*******давж*******заалдах*******гомдлыг*******хэрэгсэхгүй*******болгож,*******Хөвсгөл*******аймаг*******дахь*******сум*******дундын*******анхан*******шатны*******шүүхийн*******2026*******оны*******01*******дүгээр*******сарын*******26-ны*******өдрийн*******2026/ШЦТ/50*******дугаар*******шийтгэх*******тогтоолыг*******хэвээр*******үлдээсүгэй.

2.Эрүүгийн*******хэрэг*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийн*******40.1*******дүгээр*******зүйлийн*******1,*******      2-т*******зааснаар*******шүүхийн*******хууль*******хэрэглээний*******зөрүүг*******арилгах,*******Эрүүгийн*******хэрэг*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийг*******ноцтой*******зөрчсөн*******нь*******шүүхийн*******шийдвэрт*******нөлөөлсөн,*******хуулийг*******Улсын*******дээд*******шүүхийн*******тогтоол,*******тайлбараас*******өөрөөр*******хэрэглэсэн,*******эрх*******зүйн*******шинэ*******ойлголт,*******эсхүл*******хууль*******хэрэглээг*******тогтооход*******зарчмын*******хувьд*******нийтлэг*******ач*******холбогдолтой *******гэсэн*******үндэслэлээр*******давж*******заалдах*******шатны*******шүүхийн*******шийдвэрийг*******гардуулсан,*******эсхүл*******хүргүүлснээс*******хойш*******14*******хоногийн*******дотор*******оролцогч*******хяналтын*******журмаар*******гомдол*******гаргах,*******прокурор,*******дээд*******шатны*******прокурор*******эсэргүүцэл*******гаргах*******эрхтэйг******* дурдсугай.

 

 

 

 

 ДАРГАЛАГЧ,******* ШҮҮГЧ                *******                Л.ЭРДЭНЭБАТ

                    *******       *******         ШҮҮГЧИД                    *******            Б.СОСОРБАРАМ

                                                            *******                        Н.БАЯРХҮҮ