2026          03          12                                     2026/ДШМ/12

 

Ц.Гөд холбогдох

эрүүгийн хэргийн тухай

У аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн шүүгч Б.Мөнхзаяа даргалж, тус шүүхийн Ерөнхий шүүгч Л.Алтан, Х аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн шүүгч Ж.Отгонхишиг нарын бүрэлдэхүүнтэй, тус шүүхийн танхимд  явуулсан шүүх хуралдаанд:

У аймгийн прокурорын газрын хяналтын прокурор Э.Цэвээнгэрэл, шүүгдэгч Ц.Г, түүний өмгөөлөгч Ө.Нарантуяа, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Н.Мөнх-Эрдэнэ нарыг оролцуулан,

У аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн Ерөнхий шүүгч Б.Гансүх даргалж явуулсан шүүх хуралдааны 2026 оны 01 дүгээр сарын 13-ны өдрийн 2026/ШЦТ/15 дугаар шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрсөн шүүгдэгч Ц.Гийн давж заалдах журмаар гаргасан гомдлыг үндэслэн, түүнд холбогдох эрүүгийн 000дугаартай хэргийг 2026 оны 02 дугаар сарын 10-ны өдөр хүлээн авч, Ерөнхий шүүгч Л.Алтангийн илтгэснээр хянан хэлэлцэв.

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:  Монгол Улсын иргэн, *** оны 12 дугаар сарын 20-ны өдөр, У аймгийн Т суманд төрсөн, 26 настай, эрэгтэй, боловсролгүй, мэргэжилгүй, мал аж ахуй эрхэлдэг, ам бүл 2, эхийн хамт У аймгийн Т сумын Нуур эхэн багт оршин суух хаягтай, урьд эрүүгийн хариуцлага хүлээж байгаагүй, Б ургийн овогт Ц Г (регистрийн дугаар: ).

1. Холбогдсон хэргийн талаар:   Шүүгдэгч Ц.Г нь 2025 оны 11 дүгээр сарын 16-ны шөнө 23 цагийн үед У аймгийн Т сумын Ерөнхий боловсролын 1 дүгээр сургуулийн 2 дугаар дотуур байрны жижүүрийн өрөөнд хохирогч М.С гийн хүсэл зоригийн эсрэг хүч хэрэглэж, хүчиндэхийг завдсан гэх гэмт хэрэгт холбогджээ.

2. У аймгийн прокурорын газрын хяналтын прокурор Э.Цэвээнгэрэлээс шүүгдэгч Ц.Гийн үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 12.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар зүйлчлэн яллах дүгнэлт үйлдэж, хэргийг анхан шатны шүүхэд шилжүүлсэн байна.

3. У аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн 2026 оны 01 дүгээр сарын 13-ны өдрийн 2026/ШЦТ/15 дугаар шийтгэх тогтоолоор:

- шүүгдэгч Б овогт Ц. Г Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 12.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “Хохирогчийн хүсэл зоригийн эсрэг хүч хэрэглэж, хүчиндэхийг завдсан” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож;

- Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.8 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасныг журамлан шүүгдэгч Ц.Гөд Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 12.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 8 (найм) сар хорих ял шийтгэж;

- Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Ц.Гөд оногдуулсан хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр тогтоож;

- Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.12 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Ц.Гөд тухайн өдрөөс эхлэн шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болох хүртэл цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээ авч, давж заалдах гомдол гаргаж, эсэргүүцэл бичсэн тохиолдолд хэвээр үргэлжлүүлж;

- шүүгдэгч нь тус хэрэгт цагдан хоригдсон хоноггүй, хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн эд зүйлгүй, битүүмжлэгдсэн эд хөрөнгөгүй, шүүгдэгчээс гаргуулах хохиролгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдаж шийдвэрлэжээ.

4. Шүүгдэгч Ц.Г давж заалдах шатны шүүхэд гаргасан гомдолдоо: “...Анхан шатны шүүх надад холбогдох хэргийг хянан хэлэлцээд хохирогчийн хүсэл зоригийн эсрэг хүч хэрэглэж, хүчиндэхийг завдсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, 8 сарын хугацаагаар хорих ял шийтгэснийг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна.

Миний бие анх удаа эрүүгийн хэрэгт холбогдож, үйлдсэн хэргээ хүлээн зөвшөөрч, хохирогч М.С д хохирол төлж барагдуулсан ба өндөр настай, эмчийн хяналтад байдаг ээжийн хамт мал маллаж амьдардаг.

Миний анх удаа хөнгөн төрлийн гэмт хэрэгт холбогдож, гэм буруугаа ойлгож гэмшиж байгаа нөхцөл байдал болон хувийн байдлыг харгалзан үзэж, нийгмээс тусгаарлаж, хорих ял шийтгэснийг хөнгөрүүлэн өөрчилж тэнсэж өгнө үү” гэжээ.

5. Шүүгдэгч Ц.Г давж заалдах шатны шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “Миний бие хийсэн хэрэгтээ гэмшиж байна. Би өндөр настай ээжийн хамт амьдардаг. Иймд надад оногдуулсан ялыг тэнсэж өгнө үү” гэжээ.

6. Прокурор Э.Цэвээнгэрэл давж заалдах шатны шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбар, дүгнэлтдээ: “...Хэргийн үйл баримт нотлогдон тогтоогдсон, хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудыг хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн, шүүхээс эдгээр нотлох баримтад хууль зүйн үндэслэл бүхий дүгнэлт хийж шийдвэрлэсэн.

Хоёрдугаарт, шүүгдэгч гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, хэргийн үйл баримттай маргаагүй. Эрүүгийн хариуцлагыг тэнсэж өгнө үү гэх агуулгаар  гомдол гаргасан байна.

Анхан шатны шүүхээс түүнийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 12.1 дүгээр зүйлд заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, мөн 2 дахь хэсгийг тус тус журамлаж, 8 сарын хугацаагаар хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр шийдвэрлэсэн нь хууль зүйн үндэслэлтэй байна.

Эрүүгийн хариуцлагыг оногдуулахдаа шүүгдэгчийн гэмт хэрэг үйлдсэн байдал, хохирол, хор уршиг, хувийн байдал, анх удаагаа гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал зэргийг харгалзан, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд хууль зүйн дүгнэлт хийж, түүнийг хүчиндэх гэмт хэрэг үйлдэхийг завдсан гэм буруутайд тооцож шийдвэрлэсэн анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийг зөв тайлбарлан хэрэглэж, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид заасан  төрөл хэмжээний дотор хорих ялыг оногдуулж шийдвэрлэсэн. Иймд анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээх үндэслэлтэй байна.

Харин шүүгдэгчийн тэнсэж, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлж өгнө үү гэх гомдол үндэслэлгүй байх тул хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэдэг байр суурьтай байна” гэв.

7. Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Ө.Нарантуяа давж заалдах шатны шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбар, саналдаа: “...Миний үйлчлүүлэгч Ц.Г нь 2025 оны 11 дүгээр сарын 16-ны шөнө 23:00 цагийн үед У аймгийн Т сумын ерөнхий боловсролын сургуулийн дотуур байранд байх жижүүрийн өрөөнд хохирогч М.С гийн хүсэл зоригийн эсрэг хүч хэрэглэж, хүчиндэхийг завдсан гэх хэрэгт холбогдсон, анхан шатны шүүхээс хэрэгт цугларсан нотлох баримтад хууль зүйн үндэслэлтэй дүгнэлт хийсэн гэж үзэж байгаа. Өмгөөлөгчийн хувьд хууль зүйн  туслалцаа үзүүлэхдээ, хэргийн үйл баримт, өөрийнх нь үйлдлийн талаар шүүх үндэслэлтэй шийдвэр гаргасан талаар тайлбарлаж, ойлгуулсан.

Гэвч миний үйлчлүүлэгч, би хуульд заасан эрхээ эдэлж, давж заалдах гомдол гаргамаар байна гэдэг байр суурь илэрхийлж, давж заалдах гомдлоо гаргаад, өнөөдрийн шүүх хуралдаанаар гомдлыг нь хэлэлцүүлж байна.

Гэм буруугийн талаар болон хэргийн үйл баримтад ямар нэгэн маргаан байхгүй. Гэрч, хохирогчийн мэдүүлэг болон яллагдагчийн өөрийнх нь мэдүүлгээр нотлогдон тогтоогдчихсон. Харин хүлээлгэж байгаа хариуцлагын талаар, түүнийг нийгмээс тусгаарлахгүйгээр, түүний хувийн байдлыг харгалзаж үзээд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийг хэрэглэж, нийгмээс тусгаарлахгүйгээр хариуцлага хүлээлгэж, тэнсэж өгнө үү гэсэн агуулга бүхий гомдлыг гаргаж байгаа.

Гомдлыг гаргаж байгаа агуулгын хувьд өнөөдөр шүүх хуралдаанд гаргаж өгч байгаа нотлох баримтаар болон хавтаст хэрэгт цугларсан баримтаар ч ээжийнхээ хамт мал маллаж амьдардаг, өрх тусгаарлаагүй, ээж нь эрүүл мэндийн хувьд зүрхний ишми буюу зүрхний даралт ихсэх өвчний улмаас сумын эмч болон аймгийн нэгдсэн эмнэлгийн зүрхний эмчийн хяналтад байнга байдаг талаар нотлогдсон. Түүний анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, хэргээ хүлээн зөвшөөрч, хохирогчид учруулсан хохирлоо сайн дураар нөхөн төлсөн зэрэг хувийн байдлыг нь харгалзаж үзээд, түүнд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.1 дүгээр зүйлд зааснаар хорих ял оногдуулахгүйгээр тэнсэж өгнө үү гэсэн санал хүсэлтийг шүүх бүрэлдэхүүнд гаргаж байна” гэжээ.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

1. У аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн 2026 оны 01 дүгээр сарын 13-ны өдрийн 2026/ШЦТ/15 дугаар шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч гаргасан  шүүгдэгч Ц.Гийн давж заалдах гомдлыг үндэслэн, түүнд холбогдох, 000дугаартай эрүүгийн хэргийг давж заалдах журмаар хэлэлцэж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасны дагуу хэргийн бүх ажиллагаа, шийдвэрийг бүхэлд нь хянаад анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж шийдвэрлэлээ.           

2. Шүүгдэгч Ц.Г нь 2025 оны 11 дүгээр сарын 16-ны шөнө 23 цагийн үед У аймгийн Т сумын Ерөнхий боловсролын 1 дүгээр сургуулийн 2 дугаар дотуур байрны жижүүрийн өрөөнд хохирогч М.С гийн хүсэл зоригийн эсрэг хүч хэрэглэж, хүчиндэхийг завдсан гэх гэмт хэрэг үйлдсэн нь:

- хохирогч М.С мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Би Т сумын ерөнхий боловсролын сургуулийн 2 дугаар дотуур байранд жижүүрээр ажилладаг юм. 2025 оны 11 дүгээр сарын 16-ны өдөр би дотуур байранд ээлжээ хүлээж аваад ажиллаж байсан юм. Шөнө 23 цагийн үед манай дотуур байр руу гаднаас хүн орж ирэхээр нь “хэн бэ?” гэж асуухад манай дотуур байрны 8 дугаар тасагт амьдардаг  А гэх хүүхэд байсан. Тухайн хүүхдийг оруулаад “яагаад ийм орой ирж байгаа юм бэ” гэж асуухад цаанаас нь хамаатны ах гэх 1 залуу надад хандаж “би өвс ачуулаад оройтож ирлээ, манай дүү орой болсон тул байрны жижүүр оруулдаггүй юм гэж надад хэлэхээр нь би хүлээлгэж өгөх гээд хамт ирлээ” гэж хэлсэн. Тэгээд би А гэх хүүхдийг өрөөндөө ор гээд явуулсны дараа хамт ирсэн гэх залуу нь байрны коридорт зогсоод байхаар нь “чи юм авах гээд хүлээж байгаа юм уу?, яах гэж байгаа юм?” гэж асуухад надад “би дүүтэйгээ 1 уулзаад гараад ирэх үү” гэхээр нь “за тэгээ тэг” гэж хэлээд оруулсан. Удалгүй нөгөө залуу бууж ирээд надад “гадаа хүйтэн байна тиймээ эгч ээ? гэхээр нь би “тийм байна” гэж хэлсэн чинь манай өрөөнд орж ирээд “эгчээ би гар утсаа жоохон цэнэглэчих үү, би 11 дүгээр багаас ирэх хүнээ хүлээнгээ түр утсаа цэнэглээд сууж байж болох уу” гэхээр нь би зөвшөөрсөн. Би тухайн залуутай 30-40 минутын хугацаанд өрөөндөө ярьж суусан юм. Гадаа хүйтэн байсан болохоор өрөөндөө суулгаад байсан юм. Тэр залуу миний өрөөнд байхдаа өврөөсөө 2.5 литрийн савтай, тал шахуу пиво гаргаад ирсэн юм. Тэгэхэд нь би “сургуулийн орчинд архи, тамхи хэрэглэж болохгүй ээ” гэсэн чинь Ц.Г гэх залуу “би урьд нь энэ байранд байхад хаяа пиво уудаг байсан ш дээ” гэхээр нь “үгүй ээ, тэр цаг өнгөрсөн, одоо юм чангарсан шүү дээ” гэж хэлсэн. Тэгээд тухайн залуу ганцаараа тухайн пивоо уугаад сууж байсан юм. Гэнэт миний өрөөний гэрлийг унтраагаад намайг орон дээр дараад авсан юм. Тэгээд миний хөх, бөгс болон бэлэг эрхтнийг өмдний гадна талаас оролдоод үнсэх гээд байсан. Тэр үед нь би зүүн гараараа нүүр хэсгээ хамгаалсан, миний баруун гарыг Ц.Г гэх залуу барьчхаад тавихгүй байсан. Би ноцолдож байх хугацаандаа “би цагдаа дуудна шүү, орилоод хашхирна шүү” гэх зэргээр хэлэхэд миний үгийг тоохгүй над руу дайраад “чи ямар сүртэй юм бэ? нэг шаалгуулчих, наад 2 хөлөө алцайлгаад хэвтэж бай, сүртэй юм бэ” гэх зэргээр хэлж байсан. Ц.Г гэх залууд “би нөхөр 4 хүүхэдтэй, эгч нь хөгшин хүн, чи боль” гэж хэлэхэд тоохгүй над руу чичрээд миний өмдийг тайлах гээд бас оцгоноод байсан. Тэгээд би Ц.Г гэх залууд “би шээмээр байна” гэсэн чинь “наад орон дээрээ шээчих” гэж хэлэхээр нь “чи тэр аяга аваад өг аяга руу шээнэ” гэхэд тухайн залуу миний дээрээс өндийхөөр нь би зугтаад өрөөний хаалганы урд талын ширээнээс бариад автал миний араас тэвэрч аваад үнсэх гээд дайрсан. Би эхлээд “Б” гэж олон удаа дуудсан ч хариу өгөхгүй байсан. Тэгэхээр нь би “Ч” гээд 11 дүгээр тасгийн 12 дугаар ангийн хүүхдийн нэрийг дуудсан чинь удалгүй Д.Ч буугаад ирсэн. Тэгсэн чинь тухайн Ц.Г гэх залуу намайг тавиад “эгчээ би тоглосон ш дээ, ямар сүртэй юм бэ, би одоо гарлаа” гэж хэлсэн. Тэгээд би байрны хаалга онгойлгоод Ц.Г гэх залууг “чи одоо гар, зайл” гэж хэлсэн. Тэгсэн чинь Ц.Г гэх залуу “та наад хүүхдээ явуулчих” гэж бас хэлсэн, тэгэхээр нь би айгаад “Д.Ч чи наанаа байж бай, би энэ залууг гаргаад хаалгаа түгжинэ” гэж хэлсэн. Тухайн үйл явдал болсны дараа би их айсан байсан болохоор ямар ч хүнд энэ талаар хэлмээргүй санагдаж байсан юм. Ц.Г гэх залуу намайг орон дээр дарж унагаагаад миний баруун гарыг нэг гараараа бариад нөгөө гараараа миний хөх, өгзөг базсан юм. Тэгээд өмдний гадна талаас миний бэлэг эрхтнийг гараараа оролдсон. Илээд үрээд байсан бас миний дээрээс оцгоноод байсан юм. Мөн миний хацар хэсгийг 1 удаа долоосон юм. Би тухайн үед маш их эсэргүүцсэн юм. Одоо миний биед ямар нэгэн гэмтэл шарх байхгүй байна. Би Ц.Г гэх залуу гараад явсны дараа Ч болсон зүйлийн талаар ерөнхий байдлаар хэлсэн юм” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 13-15 дугаар хуудас);

- гэрч Д.Ч мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Би 2025 оны 11 дүгээр сарын 16-ны шөнө байрандаа унтах гээд дуу сонсоод хэвтэж байтал 00 цагийн үед байрны жижүүр М.С  гэх хүн маш чангаар “ Ч” гээд 3-4 удаа дуудсан. Би тухайн үед гал гарсан эсвэл тогны асуудал үүссэн байх гэж бодоод хувцсаа өмсөхгүй дотуур хувцастайгаа гараад гүйгээд очтол М.С  эгч, бас нэг танихгүй эрэгтэй хүн зогсож байсан. М.С  эгч надад “энэ нэг эрэгтэй өрөөнд орж ирээд гарахгүй байна” гэж хэлсэн. Тэгтэл тухайн залуу намайг хараад  “зүгээрээ ахын дүү чи өрөөндөө орж бай” гэж хэлсэн. Би яг өрөө рүүгээ явах гэж байтал М.С  эгч айсан, мөн сандарсан байдалтайгаар намайг “чи байж бай, энэ залууг байрнаас гаргахад туслаач” гэж хэлсэн. Тэгтэл нөгөө залуу М.С  эгчийн өрөөнөөс гар утсаа аваад “уучлаарай” гэж хэлээд гараад явсан. Тухайн үед М.С  эгчээс юу болсон талаар асуухад тухайн залуу 1 том пиво авч орж ирээд өөрөө уугаад байсан гэсэн, мөн гэрлээ унтраагаад дайрсан гэж хэлсэн юм. Тухайн М.С  эгч дуудах үед тэр танихгүй залуу М.С  эгчийн өрөөний хаалганы урд зогсож байсан, М.С  эгч айсан, сандарсан байдалтай байсан” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 16-17 дугаар хуудас);

- гэрч Д.Л мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Миний эхнэр 2025 оны 11 дүгээр сарын 16-ны өдөр дотуур байранд ээлжтэй байсан. Манай бага хүүхэд ой хүрээгүй болохоор эхнэр өдөр, шөнө нь ирж хүүхдээ хөхүүлдэг. 2025 оны 11 дүгээр сарын 17-ны үүрээр 05 цагийн үед гэртээ 12 дугаар ангийн Д.Ч гэх хүүхэдтэй хамт ирсэн. Би гайхаад юу болсон талаар асуухад “айгаад Д.Чтай хамт ирлээ” гэж хэлсэн. Тэгээд хүүхдээ хөхүүлчхээд яваад өгсөн. Өглөө нь миний эхнэр М.С  ажлаасаа тарж ирээд “өчигдөр шөнө дээд бригадад байдаг Ц.Г гэх залуу намайг хүчиндэхийг завдсан. Тэгээд өглөө ажил тарсны дараа цагдаад гомдол гаргаад ирлээ” гэж надад хэлсэн юм. ...куртикний суга хэсэг нь урагдчихсан байсан, Ц.Г гэх залуу дайрч байх үед урагдсан гэж хэлсэн юм” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 18-19 дүгээр хуудас);

- гэрч Х.О мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “2025 оны 11 дүгээр сарын 16-ны шөнө 2 дугаар дотуур байрны жижүүр М.С  гэх эмэгтэй хонож ажиллаж байгаа хугацаанд шөнө 23 цагийн үед гэсэн байх, 1 эрэгтэй хүн гаднаас орж ирээд “хүн хүлээж байна, гар утсаа жоохон цэнэглэж болох уу” гэх зэргээр ярьж байгаад жижүүрийн өрөөнд сууж байгаад М.С гийн дээрээс дарж аваад амыг нь дараад хүчиндэхийг завдсан гэж хэлсэн. Мөн манай байрны 12 дугаар ангийн Д.Ч гэх хүүхдийг дуудсан байсан, тэр хүүхэд гарч ирсний дараа гаднаас орж ирсэн гэх залуу гараад явсан гэж надад хэлсэн юм. 2025 оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдөр хяналтын камер шүүж үзэх гээд хартал ажиллахгүй болсон байсан юм” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 20-21 дүгээр хуудас);

- хохирогч М.С гийн өмсөж байсан куртикэнд үзлэг хийсэн тэмдэглэл, үзлэгийг бэхжүүлсэн гэрэл зургийн үзүүлэлт (хавтаст хэргийн 8-10 дугаар хуудас);

- шүүгдэгч Ц.Гийн мөрдөн байцаалтын шатанд яллагдагчаар өгсөн: “...тухайн үед миний утасны цэнэг дуусаад унтарчихсан байсан тул жижүүрийн өрөөнд байх эгчээс утасны цэнэглэгч асуусан. Тэр эгч утасны цэнэглэгч байна, цэнэглэж болно гэж зөвшөөрсөн тул жижүүрийн өрөөнд орж утсаа цэнэглэсэн. Би тэнд сууж байхдаа өвөртөлж явсан 2.5 литрийн савтай пивоо гаргаж ирээд уусан. Би пиво уугаад нэлээд муудчихсан байсан болохоор тухайн эмэгтэйтэй бэлгийн харьцаанд орох гээд ноцолдож байснаа санаж байна. Тэр эмэгтэй намайг гэнэт өшиглөөд газар унагаасан, мөн эмэгтэй орилоод, хашхираад нэг эрэгтэй хүүхэд бууж ирсэн, тэр үед би эгчээ уучлаарай гэж хэлээд гарч явсан. Би тухайн эмэгтэйтэй бэлгийн харьцаанд орохоор ноцолдсон нь үнэн, би буруу зүйл хийснээ ойлгож, гэмшиж байна” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 38-39 дүгээр хуудас);

- шүүгдэгчийн анхан шатны шүүх хуралдаанд өгсөн: “...Намайг нэг удаа уучилна уу. Би дахиж ийм хэрэгт холбогдохгүй, урьд нь ийм хэрэгт холбогдож байгаагүй, миний буруу. Та бүхнээс уучлалт гуйж байна” гэх мэдүүлэг зэрэг тухайн хэрэгт хамааралтай нотлох баримтуудаар нотлогдож тогтоогдсон байна. 

3. Анхан шатны шүүх прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн хэргийн хүрээнд шүүгдэгчийн гэм бурууг хянан хэлэлцэж, хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу хавтаст хэрэгт авагдаж, шүүх хуралдаанд хэлэлцэгдсэн нотлох баримтуудыг хэрэгт хамааралтай, бүрэн гүйцэд, бодит байдлаар нь үнэлж, нотлох баримтаар тогтоогдсон хэргийн үйл баримтыг үндэслэн шүүгдэгч Ц.Гийг хохирогчийн хүсэл зоригийн эсрэг хүч хэрэглэж, хүчиндэхийг завдсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай талаар хууль зүйн үндэслэл бүхий дүгнэлт хийсэн байна.

3.1. Шүүх хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудад үндэслэн, хэргийн үйл баримтыг зөв тогтоосон байна. Тухайлбал, шүүгдэгч Ц.Г нь сурагчдын дотуур байрны жижүүрийн өрөөнд “гар утсаа цэнэглэх”-ээр түр ороод сууж байхдаа өрөөний гэрлийг нь унтрааж, хохирогч М.С г орон дээр дарж, хөх, бөгс болон бэлэг эрхтнийг өмдний гаднаас илэх, барих зэргээр оролдож хүч хэрэглэн биед нь халдаж, хохирогчийн баруун гарыг нь барих, дарах зэргээр эсэргүүцлийг нь няцааж, ноцолдож байх явцдаа түүнд хандан “чи ямар сүртэй юм бэ, нэг шаалгуулчих, 2 хөлөө алцайлгаад хэвтэж бай, сүртэй юм бэ” гэх зэргээр хурьцал үйлдэх сэдэл зорилгоо илэрхийлж, түүний өмдийг тайлахаар хүч хэрэглэн дайрах үед хохирогч тусламж дуудаж орилсноор тус дотуур байранд амьдардаг ахлах ангийн сурагч болох Д.Ч өрөөнд орж ирснээр шүүгдэгчийн  үйлдэл таслан зогсоогдсон болох нь хохирогч, гэрч, шүүгдэгчийн мэдүүлгээр хөтөлбөргүй тогтоогджээ.           

3.2. Гэмт хэрэг үйлдэхээр завдах нь тодорхой гэмт хэрэгт чиглэсэн хүний үйлдэл нэгэнт эхэлсэн буюу халдлагын объектод хор уршиг учрах бодит аюул, заналхийлэл бий болсон боловч гэмт хэрэг үйлдэж байгаа хүний хүсэл зоригоос үл хамаарах нөхцөл байдлаас шалтгаалж гэмт хэрэг нь төгсөөгүй байх үндсэн шинжийг агуулж байдаг. Шүүгдэгч Ц.Г нь хохирогчийн хүсэл зоригийн эсрэг хүч хэрэглэн хүчээр бэлгийн харьцаанд ороход чиглэсэн үйлдлийг санаатай хийсэн боловч өөрөөс нь үл хамаарах нөхцөл байдлын улмаас тухайн гэмт үйлдлээ төгсгөж чадаагүй байх тул түүний үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг журамлаж, мөн хуулийн тусгай ангийн 12.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хүчиндэх гэмт хэрэг үйлдэхийг завдсан гэм буруутайд тооцсон анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль зүйн үндэслэлтэй байна.                 

4. Хэргийг мөрдөн шалгах явцад хэргийн бодит байдлыг тогтоох зорилгоор хуульд заасан бүх арга хэмжээг авч, хийгдвэл зохих ажиллагааг бүрэн хийж гүйцэтгэсэн байх ба мөрдөн шалгах ажиллагааны үед болон шүүхээс хэрэг хянан шийдвэрлэх явцад оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрхийг хассан, хязгаарласан, шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн, эсхүл нөлөөлж болохуйц нөхцөл байдал бүхий зөрчил тогтоогдсонгүй.

5. Шүүгдэгч Ц.Г давж заалдах шатны шүүхэд: “...оногдуулсан ялыг тэнсэж өгнө үү” гэх агуулга бүхий гомдол гаргасан ба уг гомдлыг хангах хууль зүйн үндэслэлгүй.

5.1. Шүүгдэгчийн үйлдсэн, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 12.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт нэг жилээс таван жил хүртэл хугацаагаар хорих ял шийтгэхээр хуульчилсан.

Эрүүгийн хуулиар гэмт хэрэг, хүлээлгэх эрүүгийн хариуцлагын төрөл, хэмжээг тодорхойлохдоо, төгс үйлдэгдсэн гэмт хэрэг болон гэмт хэрэг үйлдэхээр завдсан үйлдэлд ялгамжтай байдлаар эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхээр тогтоосон. Тухайлбал, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.8 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Шүүх гэмт хэрэг үйлдэхээр завдсан үйлдлийн шинж ба гэмт хэргийг төгсгөж чадаагүй нөхцөл байдлыг харгалзан энэ хуулийн тусгай ангид заасан ялын дээд хэмжээний гуравны хоёроос хэтрүүлэхгүйгээр ял оногдуулна” гэж заасан.   

Анхан шатны шүүх шүүгдэгч Ц.Гөд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангид заасан эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэл, журмыг зөрчөөгүй, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.8 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасныг зөв тайлбарлан хэрэглэж, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 12.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт оногдуулахаар заасан хорих ялын доод хэмжээнээс доогуур буюу 8 сар хорих ял оногдуулсан нь шүүгдэгчийн хүчиндэх гэмт хэрэг үйлдэхийг завдсан үйлдлийн шинж, гэмт хэргийг төгсгөж чадаагүй нөхцөл байдал, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, гэмт хэргийн улмаас учирсан хор уршгийг төлж арилгасан байдал, түүний анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн хувийн байдал зэрэгт тохирсон, шударга ёсны зарчмыг хангасан байна.

5.2. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хорих ял оногдуулахгүйгээр тэнсэх зохицуулалт нь шүүхэд үүрэг болгосон буюу заавал хэрэглэх зохицуулалт биш бөгөөд шүүгдэгчийн үйлдсэн гэмт хэрэг нь Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.6 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан хөнгөн ангиллын гэмт хэрэгт хамаарч, тэрээр гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, хор уршгийг нөхөн төлсөн нөхцөл байдал тогтоогдсон байх боловч шүүгдэгчид энэхүү журмыг хэрэглэх нь гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдийг цээрлүүлэх, гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, гэмт хэрэг үйлдсэн хүнийг нийгэмшүүлэх эрүүгийн хариуцлагын зорилгод нийцэхгүй гэж давж заалдах шатны шүүхээс дүгнэв.

6. Дээрх үндэслэлүүдээр анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, шүүгдэгч Ц.Гийн давж заалдсан гомдлыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэлээ.     

7. Шүүгдэгч Ц.Гийн анхан шатны шүүх хуралдаанаас давж заалдах шатны шүүх хуралдаан хүртэл буюу 2026 оны 01 дүгээр сарын 13-ны өдрөөс 2026 оны 3 дугаар сарын 12-ны өдрийг хүртэл цагдан хоригдсон нийт 58 /тавин найм/ хоногийг эдлэх ялд нь оруулан тооцох үндэслэлтэй байна.

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-т заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. У аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн 2026 оны 01 дүгээр сарын 13-ны өдрийн 2026/ШЦТ/15 дугаар шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, шүүгдэгч Ц.Гийн давж заалдах журмаар гаргасан гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосугай.

2. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.10 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэг, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.10 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасныг тус тус баримтлан шүүгдэгч Ц.Гийн анхан шатны шүүх хуралдаанаас давж заалдах шатны шүүх хуралдаан хүртэл буюу 2026 оны 01 дүгээр сарын 13-ны өдрөөс 2026 оны 3 дугаар сарын 12-ны өдрийг хүртэл цагдан хоригдсон нийт 58 /тавин найм/ хоногийг хорих ял эдлэх хугацаанд оруулан тооцсугай.

3. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1 дүгээр зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт  зааснаар анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн хууль хэрэглээний зөрүүг арилгах, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн, шүүх хуулийг Улсын дээд шүүхийн тогтоол, тайлбараас өөрөөр хэрэглэсэн, эрх зүйн шинэ ойлголт, эсхүл хууль хэрэглээг тогтооход зарчмын хувьд нийтлэг ач холбогдолтой гэж үзвэл давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрийг гардуулсан, эсхүл хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор оролцогч хяналтын журмаар гомдол гаргах, прокурор, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэй.

 ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ                    Б.МӨНХЗАЯА

ШҮҮГЧ                                            Ж.ОТГОНХИШИГ

ЕРӨНХИЙ ШҮҮГЧ                         Л.АЛТАН