МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн шүүгч А.Энхжаргал даргалж, тус шүүхийн танхимд хийсэн иргэний хэргийн шүүх хуралдаанаар,

 

Нэхэмжлэгч: Хан-Уул дүүрэг,  , өөрийн байранд байрлах, М ХК /РД: /-ийн нэхэмжлэлтэй,

 

Хариуцагч: Баянгол дүүрэг,  тоот хаягт байрлах, Ч ү ХХК /РД: /-д холбогдох,

 

83,169,861.24 төгрөгийг гаргуулах тухай нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

 

Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч А.О, Н.Э, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Д.Б, түүний өмгөөлөгч А.С, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Б.Өсөхбаяр нар оролцов.

 

ТОДОРХОЙЛОХ НЬ:

 

1. Нэхэмжлэгч МХК нь хариуцагч Ч ү ХХК-д холбогдуулан 83,169,861.24 төгрөгийг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлага гаргасан.

Нэхэмжлэлийн үндэслэлээ дараах байдлаар тайлбарласан. Үүнд:

1.1 Манай М ХК нь 2024 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдөр Ч ү ХХК-тай Хан-Уул дүүрэг,  М ХК-ийн байранд 700 м.кв талбайг 1 м.кв-ыг нь 20.000 төгрөгөөр түрээслэхээр тохиролцож Түрээсийн гэрээ-г шинэчлэн байгуулж уг гэрээний 3.1-д зааснаар 2025.01.01-2025.07.01 хүртэл хугацаагаар, түрээсийн үндсэн төлбөр 1 /нэг/ сарын 14 000 000 төгрөг байхаар, уг төлбөрийг түрээсийн гэрээний 2.5-д зааснаар түрээсийн ашиглалтын зардалтай хамт нь сар бүрийн 5-ны дотор төлөх байхаар тохиролцсон.

Түрээслэгч Ч ү ХХК нь 2024 оны 11 сарын ашиглалт, 12 сарын түрээсийн төлбөр 4,823,467.44 төгрөг, 2024 оны 12 сарын ашиглалт, 2025 оны 01 дүгээр сарын түрээсийн төлбөр болох 20,140,248.48 төгрөг, 2025 оны 01 дүгээр сарын ашиглалтын зардал, 2025 оны 02 дугаар сарын түрээсийн төлбөр болох 21,124,216.12 төгрөг, нийт 46,087,932.04 төгрөгийн төлбөрийг төлөхгүй удааснаас болж манай компанид 2025.02.11-ний өдрийн 10/25, 2025.02.18-ны өдрийн 14/25 тоот албан бичгээр төлбөрөө төлөхийг удаа дараа шаардаж, бөгөөд Ч ү ХХК-ийн зүгээс 2025.03.10-ны өдрийн 25/07 тоот албан бичгээр Өнөөдрийг хүртэл хуримтлагдсан түрээс болон ашиглалтын зардлыг 60 хоногийн хугацаанд төлөх. Мөн 2025 оны 9 дүгээр сарын 1-ний өдөр түрээсийн гэрээ дуусгавар болгож, талбайг чөлөөлөх болно гэсэн хариуг ирүүлж, түрээсийн төлбөр болон ашиглалтын зардлыг төлөх зөвшөөрч байсан болно.

Үүнээс хойш хоёр компанийн хооронд удаа дараа албан бичиг бие биедээ явуулж, манай компанийн зүгээс түрээс болон ашиглалтын зардлаа төлөхийг шаардаж, Ч ү ХХК-ийн зүгээс ч зөвшөөрч төлнө гэдгийг хариу ирүүлж, график гарган 45 хоногийн хугацаанд төлж барагдуулахаа хүртэл хүлээн зөвшөөрч ирүүлж албан бичиг ирүүлдэг байсан.

Улмаар 2025.04.15-ны өдөр Ч ү ХХК-аас 15/19 дугаартай албан бичиг ирж 2025.05.15 гэхэд түрээсийн байраа бүрэн чөлөөлж мэдэгдээд 2025.04.25-нд 10.000.000 төгрөг, 2025.05.05-нд 10.000.000 төгрөг, 2025.05.12-нд 15.000.000 төгрөг, 2025.05.14-нд үлдэгдэл бүх төлбөрийг бүрэн төлж барагдуулж, хариуцлагатайгаар нүүх илэрхийлсэн боловч энэхүү зүгээр л цаг хожихоос манай компанийг хуурсан, удаа дараагийн албан бичгээр төлнө хэмээн мэдэгдэж байгаад 2025 оны 05 дугаар сарын 05-ны өдөр 05/01 дугаартай Мэдэгдэл хүргүүлэх тухай албан бичгийг өгөхгүйгээр түрээсийн байраа хүлээлгэн өгөөгүйгээр нүүж явсан байсан. Манай компанийн зүгээс ч 2025.05.09-ний өдөр 73/25 тоот албан бичгээр мэдэгдлийн нь хариуг хүргүүлсэн бөгөөд Ч ү ХХК-аас 2020.05.20-ны өдөр 25/40 тоот албан бичгээр хариу ирүүлж 2024 оноос хойш нэхэмжилсэн дулааны төлбөрийг төлөхгүй гэдгээ мэдэгдсэн бөгөөд уг асуудалд танай зүгээс тодорхой шийдэл бүхий хариу бичгийг хүлээн авсны дараа уулзалт хийхэд бэлэн байна хэмээн мэдэгдсэн. Манай компанийн Ч ү ХХК-д давуу эрх олгож 2020 оны 03 сард 20%, 04 сард 6,56%, 11 сард 50%, 12 сард 30%, 2021 оны 01 сард 50%, 02 сард 50%, 04 сард 60% түрээсийн төлбөрөөс хөнгөлж, 2021 оны 01-12 сард буюу 2021 онд бүтэн ус, дулааны төлбөрөөс чөлөөлж, 2021 оны 02-11 сард цахилгааны төлбөрөөс чөлөөлж, 2024 онд 10 сарын оффисын талбайн дулааныг хөнгөлж, 2024 оны 11,12-р сар, 2025 оны 01 сард бүх талбайн дулааныг хөнгөлж байсан нь санхүүгийн баримтаар нотлогдож байгаа болно.

Гэвч Ч ү ХХК зүгээс улам даварч түрээсийн төлбөр болон дулааны төлбөрөө төлөхгүй байсаар ирсэн билээ. Бидний зүгээс 2025.05.21-ний өдөр 75/25 тоот албан бичгээр Ч ү ХХК-д хариу явуулж шүүхэд хандахаа мэдэгдсэн бөгөөд түүнээс хойш түрээс болон ашиглалтын зардлыг огт төлөлгүй өнөөдрийг хүрлээ. Талуудын хооронд байгуулсан түрээсийн гэрээний 9.1-т Түрээслэгч хариу төлбөр төлөх үүргээ гүйцэтгээгүй буюу гэрээнд заасан хугацаа хэтрүүлсэн бол хоног тутамд гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 0.5 хувиар түрээслүүлэгчид алданги төлнө гэж заасны дагуу алдангийг 2025.05.01-2025.08.04-ний өдрийг оролцуулан нийт 96 хоногоор тооцон 26,974,009.05 төгрөгийн алдангийг нэхэмжилж байна.

Иймд хариуцагчаас нийт түрээс /ашиглалтын зардал багтсан/-ийн төлбөр 56,195,852.19 төгрөг, алданги 26,974,009.05 төгрөг, нийт 83,169,861.24 төгрөгийг гаргуулж өгнө үү. гэжээ.

 

2. Хариуцагч Ч ү ХХК хариу тайлбартаа: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй. Хариуцагчийн өмгөөлөгч: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.3 дахь хэсэгт заасны дагуу түрээсийн гэрээг бичгээр байгуулж, холбогдох газарт бүртгүүлэхээр заасан байдаг ба ингэснээр хүчин төгөлдөр болдог. Бусад тохиолдолд хүчин төгөлдөр бус байна гэж заасан байдаг. Дээрх нэхэмжлэлийн хүрээнд хэлцэл нь хүчин төгөлдөр бус байна. Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.8 дахь хэсэгт зааснаар авсан өгснөө буцаадаг харилцаа буюу түүнээс гарах үр дагавар болох алданги зэрэг нь хүчингүй болдог. Тиймээс алданги төлөх үндэслэлгүй байна.

Нэхэмжлэлийг дэлгэрэнгүй уншаад үзвэл 46,087,000 төгрөг орчим харагдаад байгаа ба яаж 56 сая болсон нь ойлгомжгүй ба дурдаагүй байдаг. Албан бичгийн хүрээнд Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.1 дэх хэсэгт зааснаар түрээслүүлэгч нь түрээсийн хугацаанд ямар нэгэн доголдолгүй бараа өгөх ёстой ба түрээсийн хугацаанд доголдол илэрвэл засаж өгөх үүрэгтэйгээр гэрээнд оролцдог. Гэтэл бид нарын өгсөн албан бичиг баримтын хүрээнд доголдолтой байна гэдгийг нотлох зорилгоор Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх хуулийн хүрээнд татгалзлаа нотлохоор хүсэлтүүд гаргахаар шүүхээс хангахгүй байна. Ашиглалтын зардал болон түрээс төлөөд байгаа төлбөр мөнгө бүх төлбөрийг хасах зүгээс сөрөг нэхэмжлэл гаргах зорилгоор баримтууд гаргуулах гэхээр өөрсдөө гаргах боломжтой байна гээд байдаг. Манайх яагаад гаргах боломжгүй байна вэ гэхээр түрээсийн харилцаа дуусаад одоо өөр хүн түрээсэлж байгаа.

Тухайн үеийн нөхцөл баримтыг нотлохоор зургуудыг гаргаж өгсөн байдаг ба одоо хэрвээ зургийн дагуу байна гэж үзвэл тухайн зургаас шинжиж болно. Мөн хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн хувьд алданги болон холбогдох зүйлүүдийг шаардах эрхгүй байдаг. Өөрөөр хэлбэл хүчин төгөлдөр бус гэрээний үндсэн дээр шаардаж байгаа нэмэгдэл үүргүүд нь хүчин төгөлдөр бус харилцаа болж байгаа тул эдгээрийг дэмжихгүй байна.

Нэхэмжлэгч нь дээрх орон сууц доголдолтой гэдэг талаар албан бичгийн хүрээнд өгч байсан. Нэхэмжлэгч тал тухайн албан бичгийг нотлох эрхийн хүрээнд хангалттай оролцоогүй байдаг. 2024 оны 11,12, 2025 оны 01 сарын төлбөрийг хөнгөлсөн гэж нэхэмжлэл дээр дурдсан гэж байгаа боловч өгсөн баримтууд дээр дулааны төлбөр тус бүр 2,861,350 төгрөг гэж байдаг. Нэхэмжлэгчийн зүгээс дулааны төлбөрийг хөнгөлсөн бол яагаад нэхээд байгаа бэ, энэ талаар хангалттай баримт байдаггүй.

Тиймээс тухайн дулааны төлбөрүүдийг төлөх үндэслэлгүй байна. Мөн цахилгаан дээр гарч байгаа нэмэгдүүлсэн төлбөрийг төлж байсан гэдгийг нотлох зорилгоор холбогдох байгууллагуудаас шинжээч томилуулахаар хүсэлт өгсөн боловч өөрсдөө гаргах боломжтой гэдэг шалтгаанаар хүлээж авахаас татгалзсан. Түрээсийн харилцаа гэдэг бол тухайн үйлчилгээ явуулж буй байгууллага түрээслүүлж байгаа газартайгаа гэрээ байгуулаад холбогдох ашиглалтын зардлыг түрээслүүлэгчдээ төлдөг байтал түрээслэгч нь дулааны төлбөр зэрэгтэй холбогдох зардлуудыг түрээслүүлэгчид төлж байгаа ба үүнийг нотлохоор хүсэлт гаргахад хангаагүй нь үндэслэлгүй байна. Үүнтэй холбоотой сөрөг нэхэмжлэлээ дэмжиж оролцмоор байгаа ч шүүхээс хангасангүй.

Нэхэмжлэгчийн зүгээс төлбөр нэхэмжлээд байгаа боловч өнгөрсөн төлбөр зэргийг баримтаар гаргаж өгөөгүй. Мөн захирамжийн биелэлттэй холбоотой баримтуудыг гаргаж өгөх шаардлагатай байна гэх үед зөвхөн сүүлийн саруудын баримтыг гаргаж өгсөн байдаг. Үүнтэй холбоотой бусад саруудын баримтуудыг гаргаж өгөөгүй. Гэвч захирамжийн биелэлт 2024 оноос хойшоо гэж гарсан боловч зөвхөн 12 сарыг нь л оруулж байгаа юм. Гэвч 1 сараас эхлээд тухайн баримтуудыг гаргаж өгснөөр ямар ямар сард яаж төлж байсан бэ илүү төлсөн зүйл байгаа юу зэргийг олж мэдэх, мөн тухайн тоолуур яаж хэмжиж гаргадаг талаар хариуцагч тал мэдэх мөн шүүхийн нотлох баримтын хүрээнд хавсаргах хэрэгтэй.

Мөн усны метр квадрат дээр 2019, 2020 оны баримтуудыг харахаар жилд 1,000,000, 1,100,000 төгрөг зэрэг гарж байснаа яагаад сүүлд 2022 оны 10 сараас сард 1,100,000 төгрөгөөс эхлээд 1,800,000 төгрөг зардал зөвхөн ус нь дээр гарж байгаа нь ойлгомжгүй байна. Нэхэмжлэгчийн өгсөн 2019, 2020 оны нотариатаар батлуулсан баримт дээр жилд төлөөд явж байсан. Эдгээр зүйлүүдээс харахаар түрээсийн төлбөр, ашиглалтын зардалтай холбоотой асуудлууд байна, манайх тодорхой хэсэг дээр эвлэрэх хүсэл байсан. Гэтэл үндэслэлгүй зардал буюу 2022 оноос шулж, шулчхаад 2025 онд ийм төлбөр төлөх ёстой гэж гаргаж ирж байгаа нь үндэслэлгүй. Нотлох баримтын хүрээнд гаргуулах шаардлагатай байна, мөн түрээсийн төлбөр болон эдгээр алдангитай холбоотой зүйлүүдийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү. гэж маргажээ.

 

 3. Нэхэмжлэгчээс Улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн баримт, Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, МХК-ийн дүрэм, Түрээсийн гэрээ, Ч ү ХХК-д хүргүүлсэн 2025.03.18-ны өдрийн 34/25, 2025.03.10-ны өдрийн 30/25, 2025.04.08-ны өдрийн 47/25, 2025.04.13-ны өдрийн 66/25, 2025.02.11-ний 10/25, 2025.03.25-ны өдрийн 40/25, 2025.02.18-ны өдрийн 14/25, 2025.05.09-ний өдрийн 75/25, 2025.05.21-ний 75/25 тоот албан бичгүүд, Ч ү ХХК-ийн 2025.05.20-ны өдрийн 25/40, 2025.05.06-ны өдрийн 05/01, 2025.03.10-ны өдрийн 25/07, 2025.03.10-ны өдрийн 25/08, 2025.03.18-ны өдрийн 25/09, 2025.03.28-ны өдрийн 15/14, 2025.04.15-ны өдрийн 15/19 дугаар албан дугаар бичгүүд, Ч ү ХХК-ийн тооцоо, Ч ү ХХК-ийн 2020, 2021, 2022 оны тооцоо, Итгэмжлэл, Тайлбар зэрэг баримтыг шүүхэд гаргаж өгсөн байна.

 

Хариуцагчаас Итгэмжлэл, Итгэмжлэл, Төлбөрийн график, Тооцооны үлдэгдлийн баталгаа, Нэхэмжлэх, Мэдэгдэл хүргүүлэх тухай албан бичиг, 2024.12.20-ны өдрийн 029 дүгээр албан бичиг, Хүсэлт хүргүүлэх тухай албан бичиг, Фото зураг зэрэг баримтыг шүүхэд гаргаж өгсөн.

 

Хариуцагчийн хүсэлтээр МХК-ийн Нэхэмжлэх баримтыг шүүх бүрдүүлсэн байна.

 

Зохигчдын тайлбар, хэрэгт цугларсан нотлох баримтыг шинжлэн судлаад

 

ҮНДЭСЛЭХ НЬ:

 

1. Шүүх нэхэмжлэгчийн гаргасан нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж шийдвэрлэх үндэслэлтэй гэж үзэв.

 

2. Нэхэмжлэгч МХК дараах үндэслэлээр шаардах эрхээ тодорхойлсон. Үүнд: ...Түрээслэгч Ч ү ХХК нь 2024 оны 11 сарын ашиглалт, 12 сарын түрээсийн төлбөр 4,823,467.44 төгрөг, 2024 оны 12 сарын ашиглалт, 2025 оны 01 дүгээр сарын түрээсийн төлбөр болох 20,140,248.48 төгрөг, 2025 оны 01 дүгээр сарын ашиглалтын зардал, 2025 оны 02 дугаар сарын түрээсийн төлбөр болох 21,124,216.12 төгрөг, нийт 46,087,932.04 төгрөгийн төлбөрийг төлөөгүй, 2024 оны 11,12-р сар, 2025 оны 01 сард бүх талбайн дулааныг хөнгөлж байсан. Талуудын хооронд байгуулсан түрээсийн гэрээний 9.1-т алданги төлөхөөр тохролцсон тул 2025.05.01-2025.08.04-ний өдрийг оролцуулан нийт 96 хоногоор тооцон 26,974,009.05 төгрөгийн алдангийг нэхэмжилж байна. Иймд хариуцагчаас нийт түрээс /ашиглалтын зардал багтсан/-ийн төлбөр 56,195,852.19 төгрөг, алданги 26,974,009.05 төгрөг, нийт 83,169,861.24 төгрөгийг гаргуулж өгнө үү гэжээ.

 

3. Хариуцагч Ч ү ХХК нэхэмжлэлийн шаардлагыг дараах үндэслэлээр үгүйсгэсэн. Үүнд: ...Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.3 дахь хэсэгт заасны дагуу түрээсийн гэрээг бичгээр байгуулж, холбогдох газарт бүртгүүлэхээр заасан байдаг ба ингэснээр хүчин төгөлдөр болдог. Бусад тохиолдолд хүчин төгөлдөр бус байна гэж заасан байдаг. Нэхэмжлэлийг дэлгэрэнгүй уншаад үзвэл 46,087,000 төгрөг орчим харагдаад байгаа ба яаж 56 сая болсон нь ойлгомжгүй ба дурдаагүй байдаг. Албан бичгийн хүрээнд түрээслүүлэгч нь түрээсийн хугацаанд ямар нэгэн доголдолгүй бараа өгөх ёстой ба түрээсийн хугацаанд доголдол илэрвэл засаж өгөх үүрэгтэйгээр гэрээнд оролцдог. Гэтэл бид нарын өгсөн албан бичиг баримтын хүрээнд доголдлыг засдаггүй. Нэхэмжлэгч тал тухайн албан бичгийг нотлох эрхийн хүрээнд хангалттай оролцоогүй байдаг. 2024 оны 11,12, 2025 оны 01 сарын төлбөрийг хөнгөлсөн гэж нэхэмжлэл дээр дурдсан гэж байгаа боловч өгсөн баримтууд дээр дулааны төлбөр тус бүр 2,861,350 төгрөг гэж байдаг. Нэхэмжлэгчийн зүгээс дулааны төлбөрийг хөнгөлсөн бол яагаад нэхээд байгаа бэ, энэ талаар хангалттай баримт байдаггүй. Иймд түрээсийн төлбөр, бусад зардал болон эдгээр алдангитай холбоотой зүйлүүдийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэж маргажээ.

 

4. Хэрэгт авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн нотлох баримтаар дараах үйл баримт тогтоогдож байна.

 

4.1 МХК, Ч ү ХХК нарын хооронд 2024 оны 05 дугаар сарын 27-ны өдрийн №24/14 дугаар, 2024 оны 12 дугаар 01-ний өдөр Түрээсийн гэрээг тус тус байгуулж, түрээслүүлэгч МХК нь өөрийн өмчлөлийн Хан-Уул дүүрэг, * хаягт байршилтай, 700 м.кв талбай бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийг түрээслэгчийн эзэмшил, ашиглалтад шилжүүлэх, түрээслэгч Ч ү ХХК нь хөрөнгө ашигласны төлбөрийг түрээслүүлэгчид төлөх үүргийг тус тус хүлээжээ. /хх22-27/

 

4.2 Улмаар дээрх 700 м.кв талбай бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийг 2024 оны 6 сарын 01-ний өдрөөс 2024 оны 12 сарын 31-ний өдөр, 2025 оны 01 сарын 01-ний өдрөөс 2025 оны 5 сарын 05-ны өдрийг хүртэл хариуцагч үйл ажиллагаа явуулах зориулалтаар ашигласан нь зохигчийн тайлбар, түрээсийн гэрээ зэрэг үйл баримтаар тогтоогдож байна.

 

4.3 Дээрх Түрээсийн гэрээнүүдийн 2.1-т Түрээслэгчийн хариу төлбөр нь 1 м.кв талбайд 20,000 төгрөг буюу сар бүр 14,000,000 төгрөг байна...,

2.3-т Түрээслэгч нь түрээсийн зүйлийн ашиглалттай холбоотой гарах зардлыг /үүнд: уур, ус, хог, дулаан, цахилгааны төлбөрүүд, ахуйн хог/ бүрэн хариуцаж төлнө.,

2.5-д Түрээслэгч нь удаах сарын төлбөрийг өмнөх сарын ашиглалтын зардалтай хамт нэхэмжлэлийн дагуу сар бүрийн 05-ны дотор бэлнээр болон дансаар түрээслүүлэгч талд төлнө гэж заасан байх бөгөөд нэхэмжлэгчээс 2024 оны 11, 12 сар, 2025 оны 01, 02, 03, 04 сарын ашиглалтын зардал, 2024 оны 12 сар, 2025 оны 01 сараас 05 сарын 05-ны өдрийг хүртэлх хугацааны түрээсийн төлбөрийг тус тус шаардсан ба хариуцагчаас дээрх хугацааны ашиглалт болон түрээсийн төлбөрт нийт 52,406,816 төгрөгийг төлсөн болох нь нэхэмжлэгчийн шүүхэд ирүүлсэн тооцооны баримтаар тогтоогдсон. /хх-45/

 

5. Талууд дээрх гэрээг цуцалсан, мөн хариуцагчаас түрээсийн зүйлийг 2025 оны 05 сарын 05-ны өдөр чөлөөлсөн талаар маргаагүй, харин зохигчид гэрээний хүчин төгөлдөр байдал болон гэрээний үүргийг хариуцагч хэрхэн тооцож төлсөн эсэх, мөн гэрээнд заасан үлдэгдэлд төлбөрийг нэхэмжлэгчид төлөх эсэх нь маргааны зүйл болжээ.

 

6. Зохигч гэрээний зүйлийг компанийн үйл ажиллагаа явуулах зориулалтаар эзэмших, ашиглахаар тохиролцон, тэдгээрийн хооронд Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.1 дэх хэсэгт заасан түрээсийн гэрээ байгуулагдсан гэх боловч Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.3 дахь хэсэгт Хуульд өөрөөр заагаагүй бол түрээсийн гэрээг бичгээр байгуулах бөгөөд үл хөдлөх эд хөрөнгө түрээслэх гэрээг үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэлийн газарт бүртгүүлнэ, 318.4 дэх хэсэгт Энэ хуулийн 318.3-т заасан шаардлагыг хангаагүй гэрээ хүчин төгөлдөр бус байна гэж заасны дагуу түрээсийн гэрээг улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй байх тул дээрх гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэлтэй байна.

 

Учир нь хариуцагч түрээсийн зүйлийг аж ахуйн зориулалтаар, үр шимийг хүртэж ашиг олох зорилгоор ашиглаж байснаас үзвэл талуудын хооронд Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.1 дэх хэсэгт заасан түрээсийн гэрээний тохиролцоо хийгдсэн гэж үзэх үндэслэлтэй. Гэвч талууд Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.3 дахь хэсэгт зааснаар түрээсийн гэрээг үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэлийн газарт бүртгүүлэх хуулийн шаардлагыг хангаагүй тул мөн хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.4 дэх хэсэгт зааснаар хэлцэл хүчин төгөлдөр бус гэж үзнэ. Өөрөөр хэлбэл, талууд түрээсийн зүйлийг нэхэмжлэгчийн өмчлөлийн үл хөдлөх хөрөнгө мөн эсэх талаар маргаагүй бөгөөд харин нэхэмжлэгчээс тухайн үл хөдлөх эд хөрөнгийг хэсэгчлэн түрээслүүлсэн гэх тайлбар гаргасан боловч уг тайлбараа баримтаар нотлоогүй болно.

 

Хэдийгээр талуудын байгуулсан түрээсийн гэрээ хүчин төгөлдөр бус боловч хариуцагчийн өөрийн хүсэл зоригийн дагуу эд хөрөнгийг мэдэлдээ авч, эзэмшиж, ашиглаж байсан нь Иргэний хуулийн 89 дүгээр зүйлийн 89.1 дэх хэсэгт нийцнэ. Иймээс Иргэний хуулийн 492 дугаар зүйлийн 492.1.1 дэх хэсэгт зааснаар хариуцагч эд хөрөнгийг эзэмшиж, ашигласны үнэ болон уг эд хөрөнгөтэй холбогдон гарсан зардлыг төлөх үүрэгтэй.

 

7. Эд хөрөнгийг эзэмшиж, ашигласны үнийг эд хөрөнгийг хүлээн авснаас хүлээлгэн өгөх хүртэл хугацаанд тооцох бөгөөд нэхэмжлэгчээс манай компанийн зүгээс тухайн гэрээ хийгдсэн хугацаандаа тооцоо нийлж, гэрээ дүгнэн ажиллаж дараагийн гэрээг хийгдэг. Тиймээс өмнөх оны илүү, дутуу тооцоо үүсдэггүй гэж тайлбарлан 2024 оны 11, 12 сар, 2025 оны 01, 02, 03, 04 сарын ашиглалтын зардал, 2024 оны 12 сар, 2025 оны 01 сараас 05 сарын 05-ны өдрийг хүртэлх хугацааны түрээсийн төлбөр, алданги нийт 83,169,861.24 төгрөгийг хариуцагчаас шаардан нэхэмжлэлийн үндэслэлээ тодорхойлсон. /хх-111/

 

8. Талууд дээрх хугацааны ашиглалтын зардлын талаар маргасан.

 

9. Хариуцагчаас бид сүүлийн жилүүдэд 0 хувийн халаалтгүй байранд үйл ажиллагаа явуулсан, энэ талаар МХК -д удаа дараа албан бичгээр хандаж байсан, МХК-аас дулааны төлбөрийг хөнгөлнө гэж амаар тохиролцсон, мөн нэхэмжлэлд 2024 оны 11, 12 сар, 2025 оны 01 сарын дулааныг төлбөрийг хөнгөлсөн гэсэн ч тооцооноос харахад хөнгөлөөгүй нэхэмжилснийг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэх тайлбарыг нэхэмжлэгч үгүйсгээгүй ба ...тооцооноос дулааны төлбөрийг хассан гэж тайлбарласан. Энэхүү хариуцагчийн тайлбар нь хэрэгт авагдсан 2023.12.26-ны өдрийн ААТ2312260, 2024.12.20-ны өдрийн 029, 2025.05.05-ны өдрийн 05/01 дугаар албан бичгээр нотлогдож байна. /хх-38, 117-118/

 

Нэхэмжлэгчээс шүүхэд ирүүлсэн хэргийн 45 дугаар талд авагдсан Ч ү ХХК-ийн тооцоо гэх баримтаас үзэхэд 2024 оны 11 сарын ашиглалт, 2024 оны 12 сарын түрээс, 2025 оны 03 сарын ашиглалт, 2025 оны 04 сарын түрээс-ийн хугацааны ашиглалтын зардалд сар бүр дулааны төлбөр 2,861,350 төгрөгийг тус тус тооцсон болох нь тогтоогдож байна. Тодруулбал, талууд амаар ашиглалтын зардлаас 2024 оны 11, 12 сар, 2025 оны 01 сарын дулааныг төлбөрийг хасч тооцохоор тохиролцсон байх бөгөөд талуудын хэн аль нь энэ талаар маргаагүй тул дээрх хугацааны дулааны төлбөрийг хариуцагчийн төлөх ашиглалтын зардлаас хасч тооцох нь үндэслэлтэй.

 

10. Нэхэмжлэгчээс 2024 оны 12 сар, 2025 оны 01, 02 сарын ашиглалтын зардлын дэлгэрэнгүй задаргааг нотлох баримтыг ирүүлсэн. /хх88-90/

 

Иймээс нэхэмжлэгч нь Иргэний хуулийн 492 дугаар зүйлийн 492.1.1-д хөрөнгө олж авсан этгээд болон үүрэг гүйцэтгэгч этгээдийн хооронд үүрэг үүсээгүй, эсхүл үүрэг нь хожим дуусгавар болсон буюу хүчин төгөлдөр бус болсон бол хөрөнгө шилжүүлсэн этгээд хөрөнгөө олж авсан этгээдээс буцаан шаардах эрхтэй гэж зааснаар хариуцагчаас үл хөдлөх эд хөрөнгийг эзэмшиж, ашигласны төлбөрт

2024 оны 12 сарын түрээсийн төлбөр 0 төгрөг /14,000,000 төгрөг-хариуцагчийн төлсөн 14,000,000 төгрөгийг хасч =0 төгрөг,

2024 оны 12 сарын ашиглалт /дулааны төлбөр ороогүй/, 2025 оны 01 сарын түрээс 15,778,898.48 төгрөг /20,140,248.48 - 2,861,350 дулааны төлбөр 1,500,000 хариуцагчийн төлсөн =15,778,898.48/,

2025 оны 01 сарын ашиглалт /дулааны төлбөр ороогүй/, 2025 оны 02 сарын түрээс 16,062,866.12 төгрөг /21,124,216.12 - 2,861,350 дулааны төлбөр 2,200,000 хариуцагчийн төлсөн = 16,062,866.12/

2025 оны 02 сарын ашиглалт, 2025 оны 03 сарын түрээс 412,068 төгрөг /19,518,884 19,106,816 хариуцагчийн төлсөн=412,068/

2025 оны 03 сарын ашиглалт, 2025 оны 4 сарын түрээсийн төлбөр хариуцагчаас 15,600,000 төгрөг төлсөн байх тул нэхэмжлэгчид төлөх төлбөргүй,

2025 оны 5 сарын түрээс 1,866,666 төгрөг /2025.05.01-2025.05.05-ны өдрийг хүртэл 4 хоног 14,000,000 : 30 хоног = 466.666 х 4 хоног = 1,866,666/ нийт 34,120,498.6 төгрөгийг шаардах эрхтэй. /хх-45/

 

11. Нөгөөтэйгүүр, нэхэмжлэгчээс шүүх хуралдаанд 2024 оны 11 сараас 2025 оны 5 сарын 15-ны өдрийг хүртэл ашиглалт, түрээсийн төлбөрт нийт 46,087,932.04 төгрөгийг хариуцагч төлөх үүрэгтэй гэх боловч өмнөх сарын үлдэгдэл хуримтлагдсан дүнгээр нийт 56,195,852.19 төгрөгийг хариуцагчаас шаардсан гэж тодорхойлсон, мөн нэхэмжлэгчээс хэрэгт хавсаргасан тооцооны баримтад 2024 оны 11 сар болон 2025 оны 03, 04 сарын ашиглалтын зардлыг тооцоолсон боловч тухайн саруудын ашиглалтын дэлгэрэнгүй задаргааг шүүхэд баримтаар ирүүлээгүй, нэхэмжлэлийн шаардлагаа баримтаар нотлоогүй тул 2024 оны 11 сар болон 2025 оны 03, 04 сарын ашиглалтын зардлыг хариуцагчаас шаардах эрхгүй гэж үзнэ. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25 дугаар зүйлийн 25.2.2, 38 дугаар зүйлийн 38.1-д хэргийн оролцогч шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлага, түүнийг үгүйсгэх үндэслэл, тайлбар түүнтэй холбоотой баримтыг цуглуулах, гаргаж өгөх үүрэгтэй гэж зааснаар нэхэмжлэгч нь нэхэмжлэлийн шаардлага үндэслэлээ баримтаар нотлох үүргээ хэрэгжүүлээгүй болно.

 

12. Түүнчлэн, хариуцагчаас шүүх хуралдаанд ...гэрээнд заасан алдангийг төлөх боломжгүй... гэх агуулгаар нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгээс татгалзсан тайлбар гаргасныг буруутгах боломжгүй юм.

 

Учир нь талуудын хооронд байгуулагдсан Түрээсийн гэрээ нь Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.4 дэх хэсэгт зааснаар хүчин төгөлдөр бус байх тул нэхэмжлэгч уг гэрээний 9.1-т заасны дагуу алданги 26,974,009.05 төгрөгийг хариуцагчаас шаардсан нь мөн хуулийн 232 дугаар зүйлийн 232.3, 232.6 дах хэсэгт заасантай нийцээгүй гэж үзэх үндэслэлтэй.

 

13. Иймд хариуцагчаас 2024 оны 11 сараас 2025 оны 5 сарын 05-ны өдрийг хүртэлх хугацаанд эд хөрөнгийг эзэмшиж, ашигласны төлбөрт нийт 34,120,498.6 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх 49,049,362.64 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгох нь Иргэний хуулийн 492 дугаар зүйлийн 492.1.1-д заасантай нийцнэ.

 

14. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.2, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1-т зааснаар нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 573,800 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагчаас 328,552.49 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгох нь зүйтэй. 

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.2.2, 116, 118 дугаар зүйлийг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

 

1. Иргэний хуулийн 492 дугаар зүйлийн 492.1.1-т заасныг баримтлан хариуцагч Ч ү ХХК-аас 34,120,498.6 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч МХК-д олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх 49,049,362.64 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосугай.    

 

2. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.2, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1-т зааснаар нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 573,800 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагчаас 328,552.49 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгосугай.

 

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 119.7 дах хэсэгт зааснаар шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох бөгөөд зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч шийдвэрийг гарсан өдрөөс хойш 14 хоногт гардан аваагүй нь давж заалдах гомдол гаргах хугацааг хуульд заасан журмын дагуу тоолоход саад болохгүйг дурдаж, мөн хуулийн 120 дугаар зүйлийн 120.2 дахь хэсэгт зааснаар шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардан авснаас хойш 14 хоногийн дотор Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ                                      А.ЭНХЖАРГАЛ