2026 02 02 191/ШШ2026/02035

 

 

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

 

Баянзүрх, Сүхбаатар, Чнгэлтэ дүүргн Иргэн хэргн анхан шатны торгн шүүхн шүүгч Л.Энхжаргал даргалж, тус шүүхн шүүх хуралдааны танхмд хсэн хуралдаанаар,

 

Нэхэмжлэгч:  дүүрэг,   дугаар хороо,  тоотод оршн суух Г******* овогт Т******* Н******* /РД:ЧВ77071963/-н нэхэмжлэлтэ,

 

Харуцагч:  дүүрэг,  дугаар хороо,  тоотод барлах Ю******* сапла ХХК /РД: *******/,

 

Харуцагч:  дүүрэг, 6 дугаар хороо,  тоотод оршн суух Д******* О******* /РД: ХБ*******/ н холбогдох,

 

Зээлн гэрээн үүрэгт 307,620,000 төгрөг гаргуулах туха үндсэн, 2021 оны 3 дугаар сарын 21-н өдрн тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах туха гэрээг хүчн төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоож, лүү төлсөн төлбөр 85,980,000 төгрөгг гаргуулах туха сөрөг нэхэмжлэлтэ ргэн хэргг хянан хэлэлцэв.

 

Шүүх хуралдаанд:  нэхэмжлэгч болон бе даасан шаардлага гаргаагү гуравдагч этгээдн тгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С.Б, Д.А, харуцагч П.О*******, харуцагч нарын өмгөөлөгч Т.Цэрэндагва, шүүх хуралдааны нарн бчгн дарга Г.Тамжд нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Нэхэмжлэгч шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл болон нэхэмжлэгчн тгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нар шүүх хуралдаанд гаргасан талбаа:

 

Мн бе Д.О*******, түүн нөхөр Б.Э на гэр бүлн наз нөхдн холбоото хүмүүс юм. 2018 онд Д.О*******, Б.Э нар нь ...өөрсдн Ю******* сапла ХХК-ар Э ү -та гэрээ багуулж хөдөлгүүрн фльтер /тосны шүүр/ нлүүлэхээр болчхлоо, өөрсдн хөрөнгөөр бгаа авах тул өмнө нь мөнгө хэрэгтэ бана, Э үт нэг нугалж нлүүлнэ. Яаралта мөнгө зээлээч бгаа нлүүлээд хүүтэ нь буцаагаад өгье гэсэн бөгөөд Э ү -та багуулсан 2018 оны 6 дугаар сарын 12-ны өдрн худалдах, худалдан авах гэрээгээ харуулсан Т.Н******* мн бе болон мана гэр бүл Д.О*******, Б.Э нарыг багагү таньдаг басан болохоор тгэж надан банк ус санхүүгн багууллага болон хувь хүнээс гэх мэт боломжто бүх л бадлаар мөнгө зээлж 2018 онд 20,500,000 төгрөгг анх 2 сарын хугацаата зээлсэн. Түүнээс хош тухан Э үт -д б нлүүлсэн эсэх нь тодорхогү болж тухан мөнгг тохрсон хугацаанд буцаан өгөөгү. Энэ мэтчлэн энэ тэндээс ...тендер авах гээд бана. Энг авчхвал нөгөө зээлсэн мөнгөтэгөө цуг буцаагаад өгье. Одоо яг баталгаата. Дгн гэрээ багуулж бана, б татах мөнгө зээлээч, гаалн мөнгө олж өгөөч гэж мөнгө зээлсээр хамгн эцсн бадлаар 2021 оны 03 дугаар сарын 26-ны өдөр Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах туха гэрээ-г хж нт надаас зээлсэн өр төлбөр болон өмнө зээлсэн өр төлбөрн хүү, алданг зэрэг хурмтлагдан 435,000,000 төгрөг болохыг хоёр талаас тооцоо нлж, тухан гэрээн хавсралт-1, 2-р дэлгэрэнгү бадлаар баталгаажуулсан. Тухан гэрээгээр зээлн өр төлбөрг 2021 оны 04 дүгээр сарын 30-ны өдрн дотор гурав хуваан бүрэн төлж барагдуулахаар харлцан тохролцсон болно. Дээрх 2021 оны 03 дугаар сарын 26-ны өдрн Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах туха гэрээ-нээс хош харуцагч нар нь нт 127,300,000 төгрөгн төлөлт хсэн бөгөөд одоо үндсэн төлбөр 307,700,000 төгрөгн үлдэгдэлтэ бана. Талуудын хооронд багуулсан гэрээн 1 дүгээр зүлн 1.3-д Талууд гэрээн үүргээ шударгаар, бодтоор, зохх ёсоор белүүлнэ, Иргэн хуулн 281 дүгээр зүлн 281.1-т Зээлн гэрээгээр зээлдүүлэгч нь зээлдэгчн өмчлөлд мөнгө буюу төрлн шнжээр тодорхологдох бусад эд хөрөнгө шлжүүлэх, зээлдэгч нь шлжүүлэн авсан эд хөрөнгөтэ жл төрөл, тоо, чанар, хэмжээн эд хөрөнгө буюу мөнгг тохрсон хугацаанд буцаан өгөх үүргг тус тус хүлээнэ гэж заасан. Гэвч Т.Н******* мн бе дээрх өр төлбөрг гэрээнд заасан хугацаанд бүрэн төлж барагдуулах талаар удаа д шаардаж, уулзаж, холбогдож үзсэн боловч тодорхо үр дүнд хүрэлгү, төлөх талаар дэвх санаачлга гаргахгү өнөөдрг хүрээд бана. Имд Д.О*******, Ю******* сапла ХХК нс зээлн өр төлбөр 307,620,000 төгрөгг гаргуулж өгнө үү.

Нслэлн Иргэн хэргн давж заалдах шатны шүүхн 2025 оны 9 дүгээр сарын 08-ны өдөр хянан шдвэрлэж 210/МА2025/01532 магадлалаар анхан шатны шүүхрүү буцаахдаа ... 2021 оны 3 дугаар сарын 26-ны өдрн тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах гэрээн үүрэгт 307,620,000 төгрөг гаргуулах шаардлагад 127,038,710 төгрөгг үр ашг гэсэн бадлаар нэхэмжлсэн шаардлагыг тодруулж, мэтгэлцүүлэх шаардлагата бажээ гэх үндэслэлээр буцаасан тул нэхэмжлэлг дх бадлаар тодруулж бана. Нэхэмжлэгчн хувьд нэхэмжлэлн үндэслэл шаардлагаа талуудын хооронд багуулсан 2021 оны 03 дугаар сарын 21-н өдрн Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах туха гэрээ"-г үндэслэн тодорхолсон бөгөөд энэхүү гэрээ нь талуудын хооронд өмнө баталгаажуулж басан 13 шрхэг Зээлн гэрээн өр төлбөрг дахн баталгаажуулж, тооцоо нлсэн агуулга бүх гэрээ юм. Харн тус гэрээн хавсратад заасан үр ашгн тооцоо гэж 127 038 710 төгрөг гэж оруулж өгсөн үндэслэл бол Нэхэмжлэгч нь харуцагч н 2018 онд Б-ас өөрн нэр дээр зээл гарган өгч түүн өр төлбөрг харуцагч нар белүүлээгү тул өөр Б, зээлн үл ажллагаа эрхэлдэг багууллагаас зээл авч төлсөөр тус харлцаа үргэлжлж басан. Өөрөөр хэлбэл дээрх 13 шрхэг зээлн харлцаанаас нэхэмжлэгч нэг ч төгрөгг хувьдаа авч ашглаагү, харн тус мөнгөн асуудлаас болж сэтгэл санаа, нэр хүнд, эрүүл мэндээрээ өнөөдрг хүртэл хохрсоор рсэн. Тмээс харуцагч на 2021 оны 3 дугаар сарын 21-н өдөр энэхүү нөхцөл бадлыг хэлж талбарлан, харуцагч бас олгож, Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах туха гэрээг багуулахдаа харлцан тохролцож 127,038,710 төгрөгн ашгг өгөхөөр харлцан баталгаажуулсан болно. Тус 127,038,710 төгрөгг дүнг дээрх гэрээн хавсралт-2-т зааснаар тооцоолон гаргасан буюу 2018-2019 онуудад багудсан Худалдах, худалдан авах гэрээн үнн дүнгээс зардлаа хасаж ашгг хуваахаар тооцоолсон бадаг гэв.

 

Харуцагч нар шүүхэд гаргасан хару талбар болон шүүх хуралдаанд өмгөөлөгчн хамт гаргасан хару талбаа:

 

Нэхэмжлэлн шаардлагыг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгү бана. Учр нь анх бдн зүгээс Ю******* сапла ХХК- Э ү -та 'Худалдах, худалдан авах гэрээ багуулан, хөдөлгүүрн тосны шүүр, ган хуудас төмөр, галд тэсвэртэ тоосгууд нлүүлэхээр болсон бөгөөд тэрхүү гэрээнүүдэд урьдчлгаа төлбөр авахгүгээр б матералуудыг нлүүлж тооцоо нлсн д төлбөрг бүрэн төлөхөөр заасан басан. Бдэнд гаалн албан татвар төлөх, тээврн зардал гэх мэт нэмэлт зардлууд шаардагдсан тул амьдардаг барны маань танл, дээд давхрын ал болох нэхэмжлэгч Т.Н******* болон түүн нөхөр Ц.Б на уулзаж, богно хугацаатагаар, мөнгө зээлэхээр болсон.

Инхүү 2018-2019 оны хооронд 7 удаагн давтамжтагаар нт 125,500,000 төгрөг, 2021 онд 1 удаа 1,000,000 төгрөг, нт 126,500,000 төгрөгг дансаар шлжүүлэн хүлээн авсан ба нхүү бдэнд уг мөнгг зээлэхдээ амаар ярлцаж тохролцсоны дагуу өгсөн бөгөөд бчгээр огт гэрээ багуулаагү болно. Гэтэл нэхэмжлэгчн зүгээс бдэнд зээлдүүлсэн мөнгг Т.Н******* нь бусдаас зээлж авсан басан, та нарын төлсөн төлбөр үндсэн зээлээс бш хүүнд л яваад багаа учр тэр хүмүүстээ үзүүлж зээлээ буцааж төлөх хугацааг сунгах хэрэгтэ бана гэж талбарлаж №01-13 тоот зээлн гэрээнд бчгдсэн зээлг зурах шаардлагата бана гэж зуруулсны эцэст 2021.03.26-ны огноото Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах туха гэрээ-г бэлтгэн рж тус гэрээг албажуулах шаардлагата бана өөр зорулалтаар ашглахгү гээд гарын үсэг зурж тамга дарахыг шаардсаны дагуу бдн зүгээс өөр зүлд ашглахгү гэх амлалтыг нь авсны үндсэн дээр гарын үсэг зурж, компанн тамгыг дарж өгсөн. Үүнг нотлох бармт нь уг гэрээн хавсралтад дурдсан 01-13 хүртэл а зээлн гэрээнүүдг үндэслэн тооцооллыг хсэн бах боловч уг гэрээнүүдэд Ю******* сапла ХХК-н захрлын гарын үсэг болон тамга дарагдаагү, мөнгө зээлдүүлсэн цаг хугацаата таарахгү багаагаас харж болно. Бдн зүгээс дээрх Э ү -ас гэрээн дагуу мөнгө орж рэхгү баснаас шалтгаалан харлцан тохролцсоны дагуу мөнгөө богно хугацаанд буцаан өгч чадаагү асуудал багаа боловч боломжнхоо хэрээр бага багаар, увуулж цувуулан өгсөөр басан ба 2018 онд 2,300000 төгрөгг дансаар, 2019 онд 13,130,000 төгрөгг дансаар, 5,000,000 төгрөгг бэлнээр, 2020 онд 50,900,000 төгрөгг дансаар, 61,500,000 төгрөгг бэлнээр, 2021 онд 18,800,000 төгрөг дансаар, 77,200,000 төгрөгг бэлнээр, 2022 онд 15,980,000 төгрөгг дансаар, 45,000,000 төгрөгг бэлнээр, 2023 онд 8,650,000 төгрөг дансаар, нт 298,460,000 төгрөгг бэлнээр болон дансаар шлжүүлсэн өгсөн бана.

Мөн бдн хооронд Иргэн хуульд заасан зээлн гэрээн харлцаа үүссэнээс хамтран ажллах бадлаар үр шм, ашгаас хувь өгөхөөр ярлцсан зүл огт бахгү бахад ямар шалтгаанаар мөнгө зээлснхээ төлөө ашг орлогоосоо хувь өгөх ёсто гэж үзэж, уг гэрээнд тусгасан нь олгомжгү бана гэв.

 

Харуцагч нар шүүхэд гаргасан сөрөг нэхэмжлэл болон шүүх хуралдаанд гаргасан талбаа:

 

Нэхэмжпэгчээс бдн хооронд багуулсан 2021.03.26-ны өдөр Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах туха гэрээ-г үндэслэн 307,620,000 төгрөгг бднээс нэхэмжлж бах ба уг гэрээ нь 2 талын хүсэлт зоргг лэрхлээгү, бодт бадалд нцэхгү, бчгээр гэрээ багуулж, өндөр хүүтэ мөнгө авсан мэтээр дүр үзүүлэх замаар багуулсан хууль бус хэлцэл тул түүнг үндэслэл болгон төлбөр нэхэмжпэх эрхгү, боломжгү юм. Учр нь харуцагч бдн зүгээс нэхэмжлэгч Т.Н******* болон түүн нөхөр Ц.Б нс 2018-2019 оны хооронд нт 126,500,000 төгрөгг зээлж авч басан ба 2018-2023 оны хооронд нт 298,460,000 төгрөгг дансаар болон бэлнээр өгсөн. Анх бдн зүгээс зээл авах болсон үндэслэл нь Ю******* сапла ХХК- Э ү -та Худалдах, худалдан авах гэрээ багуулан, хөдөлгүүрн тосны шүүр, ган хуудас төмөр, галд тэсвэртэ тоосгууд нлүүлэхээр болсон бөгөөд тэрхүү гэрээнүүдэд урьдчлгаа төлбөр авахгүгээр б матералуудыг нлүүлж тооцоо нлсн д төлбөрг бүрэн төлөхөөр заасан ба бдэнд гаалн албан татвар төлөх, тээврн зардал гэх мэт нэмэлт зардлууд шаардагдсан тул амьдардаг барны маань танл, дээд давхрын ал болох нэхэмжпэгч Т.Н******* болон түүн нөхөр Ц.Б на уулзаж, богно хугацаатагаар, мөнгө зээлэхээр болсон. Инхүү 2018-2019 оны хооронд 7 удаагн давтамжтагаар нт 125,500,000 төгрөг, 2021 онд 1 удаа 1,000,000 төгрөг, нт 126,500,000 төгрөгг дансаар шлжүүлэн хүлээн авсан ба нхүү бдэнд уг мөнгг зээлэхдээ амаар ярлцаж тохролцсоны дагуу өгсөн бөгөөд бчгээр огт гэрээ багуулаагү болно. Гэтэл нэхэмжлэгчн зүгээс 2021.03.26-ны өдрн Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах туха гэрээ болон уг гэрээн хавсралтад дурдсан 01-13 хүртэл дугаа зээлн гэрээнүүдг бүгдг нь нэг өдөр бэлтгэн рж, нөхрн бе өвдсөн эмчлгээн мөнгө төгрөг хэрэгтэ бана, мөн бусдаас зээл авсан мөнгөө буцаан төлж чадахгү багаа тул надаас авлагата гэж үзүүлж, хугацаа авах шаарлагата бана гэж гусан тул бдн зүгээс тус болох үүднээс өөр зүлд ашглахгү гэдэг лалтыг нь авсны үндсэн дээр, бүгдг нь нэг өдөр бөөнд нь, зөвхөн Д.О******* гарын үсэг зурж өгсөн. Гэтэл нхүү бднг хуурч мэхлэн дээрх дүр үзүүлсэн хэлцэлд гарын үсэг зуруулсан бармтыг үндэслэн төлбөрг нэхэмжлж багааг хүлээн зөвшөөрөх боломжгү ба Ю******* сапла ХХК-н захрал бодтоор аваагү мөнгөө зээлж авсан агуулгата гэрээнд гарын үсэг зурахаас татгалзсан боловч тус болох үүднээс тооцоо нлэх гэрээг хүлээн зөвшөөрсөн мэтээр гарын үсэг зурсан. Нэхэмжлэгчн зүгээс өөр зүлд ашглахгү зөвхөн зээлдэгч н үзүүлж хугацаа авах шаардлагата бана гэсэн тул бдн зүгээс Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах туха гэрээ-г үзэж танлцаагү, түүн дээрх үнн дүнг засварлах, тооцооллыг шалгаж тулгаж ч үзээгү ба 2018 оноос хош мөнгө зээлж, буцаан төлж рсэн тул түүнд тгэж, аваагү, тооцооллыг нь шалгаж хгү хэлцлг зөвшөөрсөн мэтээр дүр үзүүлэн хсэн хэлцэл хсэн юм. Гэтэл 2021.03.26-ны өдрн Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах туха гэрээ-н хавсралтад Зээлн гэрээ №01-13 гэх жагсаалтыг үлдэж, огт багудаагү, огт аваагү мөнгө дүнгүүдг хаанаас, юуг үндэслэж, хэрхэн тооцсон нь олгомжгү бармтыг үлдэж гарын үсэг зуруулсан бана. Мөн гэрээн хавсралтад ашг, шмтгэл, үр ашг зэрэг бдн хооронд бчгээр ч, амаар ч ярлцаж тохролцож багаагү, олгомжгү зүлүүдэд тодорхо мөнгөн дүнгүүдг тооцож оруулан өр төлбөр үүсгэж, 3-33 сарын хугацаанд, 3-20 хүртэл хувар хүү тооцохоор оруулсан зэрэг нь хууль зөрчж бана. Учр нь Иргэн хуулн 281 дүгээр зүлн 281.1-т Зээлн гэрээгээр зээлдүүлэгч нь зээлдэгчн өмчлөлд мөнгө буюу төрлн шнжээр тодорхологдох бусад эд хөрөнгө шлжүүлэх, зээлдэгч нь шлжүүлэн авсан эд хөрөнгөтэ жл төрөл, тоо, чанар, хэмжээн эд хөрөнгө буюу мөнгг тохрсон хугацаанд буцаан өгөх үүргг тус тус хүлээнэ, 282.3-т Хуульд өөрөөр заагаагү бол хүү тогтоосон бол зээлн гэрээг бчгээр хнэ. Энэ шаардлагыг хангаагү бол хүү авах эрхээ алдана, 282.4-т Мөнгө буюу эд хөрөнгг зээлдэгчд шлжуулэн өгснөөр зээлн гэрээг багуулсанд тооцно, 283 дугаар зүлн 283.1-т Зээлн гэрээгээр зээлг буцааж төлөх хугацаа тогтоогоогү бол зээлдүүлэгчн шаардсанаар түүнг буцааж төлөх бөгөөд нхүү шаардсанаас хош нэг сарын дотор зээлдэгч үүргээ белүүлнэ гэж тус тус заасныг зөрчж бана. Өөрөөр хэлбэл бдн хооронд анх 2018, 2019 онд бчгээр гэрээ багуулалгүгээр мөнгө зээлдүүлж, амаар зээлн гэрээ багудсан тул нхүү олон ср, дээрх дүн бүх хүү тооцож авах эрх нэхэмжпэгчд үүсээгү бах ба уг Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах туха гэрээ нь аман хэлбэрээр багудсан зээлн гэрээн харлцаа бчгэн хэлбэрээр багуулсан мэтээр мөн зарм огт ярлцаж тохролцоогү зүлсг тохролцсон мэтээр дүр үзүүлэн хсэн, хууль зөрчсөн хэлцэл гэж үзэх бүрэн үндэслэлтэ бана. Имээс 2021.03.26-ны өдрн Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах туха гэрээ нь Иргэн хуулн 56 дугаар зүлн 56.1-т Дхь хэлцэл хүчн төгөлдөр бус бана, 56.1.1-т хууль зөрчсөн буюу нтээр хүлээн зөвшөөрсөн зан суртахууны хэм хэмжээнд харшлсан хэлцэл, 56.1.2-т дүр үзүүлэн хсэн хэлцэл гэж тус тус заасны дагуу хүчн төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэхээр бах тул нхүү хүчн төгөлдөр бус хэлцлн үндсэн дээр б болсон өр төлбөрг харуцагч бдн зүгээс төлж барагдуулах ёсгү, зээлн гэрээн үүргээ бүрэн белүүлсэн гэж үзэж бана. Түүнчлэн харуцагч бдн хувьд анх нэхэмжлэгчтэ амаар ярлцаж тохролцон мөнгө зээлж, буцааж тодорхо хувар төлбөр нэмж төлөхөөр ярьсны дагуу нт 126,500,000 төгрөгн зээл авч, буцаагаад одоогн бадлаар 298,460,000 төгрөгг төлсөн бах ба бдн зүгээс ямар ч үндэслэлгүгээр, нэхэмжлэгчн худал үгэнд хууртаж, лүү 171,960,000 төгрөгг төлсөн бах тул лүү төлсөн төлбөрөө буцаан шаардаж бана. Дээр дурдсанчлан бдн зүгээс нэхэмжлэгчтэ анх амаар ярлцаж тохролцон зээлсэн мөнгг богно хугацаанд буцааж төлөх, тодорхо хувар өсгөж өгөхөөр болсон тул нт зээлсэн төлбөр болох 126,500,000 төгрөг дээр нэмж лүү төлсөн төлбөрн 50 хувг үлдээж, түүнтэ маргахгү, харн үлдэх 85,980,000 төгрөгг буцаан шаардаж бана. Нэхэмжлэгч болон харуцагч бд 3 хамтран гарын үсэг зурж багуулсан, зээлн гэрээ хаана ч бахгү бахад нхүү үндэслэлгүгээр өндөр хувар хүү тооцох болон ашг, шмтгэл, үр ашг гэх зүлсг тооцох бадлаар гэрээг шнээр багуулж багаа нь хуулг ноцто зөрчж, бдн хохроож бана. Бдн хооронд Иргэн хуульд заасан зээлн гэрээн харлцаа үүссэнээс хамтран ажллах бадлаар үр шм, ашгаас хувь өгөхөөр ярлцсан тохрсон зүл огт бахгү бахад ямар шалтгаанаар мөнгө зээлснхээ төлөө ашг орлогоосоо хувь өгөх ёсто гэж үзэж, уг гэрээнд тусгасан нь олгомжгү бана. Имд 2021.03.26-ны өдрн Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах туха гэрээ-г хүчн төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоож, лүү төлсөн төлбөр 85,980,000 төгрөгг нэхэмжлэгч Т.Н*******аас гаргуулан бдэнд олгох шдвэрг гаргаж өгнө үү гэв.

 

Нэхэмжлэгч сөрөг нэхэмжэлд гаргасан хару талбар болон нэхэмжлэгчн тгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нар шүүх хуралдаанд гаргасан талбаа:

 

2021 оны 03 дугаар сарын 26-ны өдөр нэг талаас ргэн Т.Н*******, нөгөө талаас ргэн Д.О*******, Ю******* сапла ХХК нар нь Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах гэрээ-г талуудын хооронд үүссэн өр төлбөрг гэрээ багуулах үен цаг хугацаагаар тасалбар болгон, нт үнн дүнг 435,000,000 төгрөг бахаар баталгаажуулан тус төлбөрг гэрээн 1.2-т заасны дагуу 2021 оны 04 дүгээр сарын 30-ны өдрн дотор хэсэгчлэн, хуваан төлж барагдуулах үндсэн нөхцөлтэгээр багуулсан. Дээр дурсан Тооцоо нлж төлбөр барагдуулах гэрээ-г талууд Иргэн хуулн 189 дүгээр зүлн 189.1-д Гэрээн талууд хуулн хурээнд гэрээ чөлөөтэ багуулах, туунг агуулгыг өөрсдөө тодорхолох эрхтэ" гэж заасан гэрээн талуудын чөлөөт бадлын зарчмын хүрээнд гэрээн нөхцлг харлцан тохролцон тодорхолж, түүн үр дүнд б болох үр дагаврыг ухамсарлаж, хүлээн эөвшөөрч өөрсдн гарын үсэг зурж, тамга тэмдгээр баталгаажуулан, өөрсдн беэр нотарат дээр гэрээн үнэн зөвг гэрчлүүлсэн бадал нь хэлцэлд тавгдах хуулн хүчн төгөлдөр бадлыг хангаж багаа бөгөөд эдэгээрг үгүсгэх үндэслэл болохгү юм. Мөн гэрээн хавралт 1, 2-оор талуудын хооронд үүссэн басан өр төлбөрг үнн дүн, хүү төлөх хугацаа, сард тооцогдож багаа хүүгн төлбөр, харуцагч талаас төлсөн дүн, нт үлдэгдэл төлбөрг баталгаажуулан нт үнн дүнг тодорхолсон ба харуцагч нь гэрээн хавсралтаар баталгаажуулсан 13 удаагн зээлн гэрээнүүдг компанн гарын үсэг зурагдаагү гэх бодт бадалд нцэхгү талбарыг нэхэмжлэлдээ дурдсан багаа нь үндэслэлгү болох нь харуцагч 2 этгээд хоёул тус гэрээнүүдэд гэрээ тус бүрг багуулах үед мөн л хүлээн зөвшөөрч, гарын үсэг тамга тэмдгээр баталгаажуулан, хуулн шаардлага хангасан бадлаар багуулж баснаар тодорхо нотлогдоно. Нэхэмжпэгч талын зүгээс харуцагч нар нь шүүхэд хандахаас өмнө өр төлбөрг хүлээн зөвшөөрч үүнгээ ч бчгэн хэлбэрт оруулан баталгаажуулан зохх төлөлтүүдг хж басан атлаа шүүхэд маргаан үүсэхэд өмгөөлөгчөөс зөвлөгөө аван гэрээ багуулах үен хүсэл зоргоо үндэслэлгүгээр үгүсгэж багаад маш х гомдолто бана. Тодруулбал, харуцагч нар нь Төлбөр тооцоо нлэх гэрээн хавсралтад дурдсаны дагуу Э Ү -аас зарласан бүтээгдэхүүн нлүүлэх гэрээ тендерт тэнцсэн, тендерн дагуу хгдэх худалдах, худалдан авах гэрээн дагуу нлүүлэгдэх бүтээгдэхүүн захалгыг өөрсдн санхүүжлтээр хдэг, гэхдээ яаралта мөнгө хэрэгтэ багаа учраас гуравдагч этгээдээс хамаагү мөнгө зээлээд өгөөч, мэдээж Б, хувь хүн дурын хүнд хүүгү мөнгг зээлдүүлж, ашглуулахгүг олгож багаа, мөнгө олдож бавал хэдэн хувн хүүтэ ч басан хамаагү хүүг нь төлнө. Бд банкнаас зээлтэ багаа мөн компан дээрээ зээл авчхвал тендерт оролцож чадахгү учраас бусдаас мөнгө зээлж өгөөч гэдэг хүсэл зоргг лэрхлж басан. Т.Н******* нь ч гэрээн хавсралтад дурдсан Э үтэ багуулсан гэрээнүүдг харуулж, гэрээ хгдсэн гэдэг тгэл үнэмшлг Д.О*******, хуулн этгээдн гүцэтгэх захрал Э нар нь төрүүлсэн учраас тухан үедээ өөрөө дөнгөж төрсөн нялх бетэ, өөрн гэсэн орлогогү басан атлаа харуцагч н тгэн өөрн ор дотны наз нөхөд, өөрн хувн эд хөрөнгүүд болох автомашн, утасны дугаар зэргг барьцаалан Б, барьцаалан зээлдүүлэх газруудад барьцаалан ззэл авсан өдрөө харуцагч н шууд шлжүүлэн өгч басан. Мөн Т.Н******* нь харуцагч н өгсөн зээлүүд нь бусад этгээдээс дамжн зээлэгдсэн, үүн үр дүнд хүү тооцогдож багаа гэдгг маш тодорхо мэдэж басан. Гэтэл 2019 оноос хош шүүхэд хандах хүртэл бүтэн 5 жлн хугацаанд нэхэмжлэгч Т.Н*******т худал тгэл үнэмшл төрүүлсэн, бусдаас мөнгө зээлүүлж авах үедээ тухан үед хэлж ярьж басан шгээ богно хугацаанд зээлн төлбөр, хүүг буцаан төлсөн басан бол өнөөдрн энэ хэмжээнд хүрэхгү басан. Харуцагч нар нь Э үээс гэрээн дагуу орж рсэн мөнгөө өөрсдөө тухан үед шууд авч хувьдаа болон эргэлтэд оруулах бадлаар ашглаж, ашг орлого олчхоод бдэнд талбарлахдаа гэрээ хэрэгжх боломжгү болчхлоо, м учраас дгн ажлын тендерг авч өмнөх алдагдлаа нөхөхн тулд ажл гүцэтгэх мөнгө хэрэгтэ бана гэсэн учраас өмнө зээлсэн мөнгөө олж авах үүднээс, хэлсэн ярьсан нь бүтчх бах гэсэн тгэлээр энэ олон удаагн зээлүүдг нэхэмжлэгч бусад этгээдээс зээлэн авч өгсөн. Харн харуцагч нар нь нэхэмжлэгчн нэрг барьж, түүнд эрсдэл харуцлагыг үүрүүлэн өөрсдн бзнесн үл ажллагааны эх үүсвэрг гаргуулж авчхаад өөрсдөө ямар ч зээлн ер төлбөргү таван сахан амьдарч багаа атлаа бусдаас зээлж авсан мөнгөнөөс нэг ч төгрөгг нь хувьдаа ашглаагү, еөрсдөд нь шууд шлжүүлж басан, энэ хугацаанд өөрн үр хүүхэддээ ч анхааралгү, зээлээс зээлн хооронд зээлн өр төлбөрт баргдан, хэрхэн зээл төлөх үү гэсэн асуудал дунд цаг хугацааг өнгөрөөж, өр төлбөрн асуудлаас үүдэж бангын сэтгэл санааны дарамт шахалтад орж нөхөр нь хүртэл элэгн хорт хавдар тусч, яаралта элэг шлжүүлэн суулгах шаардлагата болсон. Энэхүү үүсээд багаа санхүүгн нөхцөл бадлаас шалтгаалан амь нас нь дээсэн дөрөөн дээр хагалгаанд орох мөнгө төгрөггү, зөвхөн хугацаа авч торгоох эмчлгээг л хлгэн, ажл хөдөлмөр эрхлэх боломжгү болсон. Энгн өөрсдн амьдралаа аваад явдаг басан жрн нэгэн гэр бүлн амьдралыг 6 жлн хугацаанд ямар хэмжээн хүнд нөхцөл бадалд оруулчхаад багаагаа Д.О*******, Юкас сапла ХХК нар өөрдсн нүдэн дээр тод харж, мэдэрч багаа. Энд талбарлагдаж багаа бүх нөхцөл бадал хэргн матералд авагдсан нэхэмжлэгчн дансны хуулгаар нэмэлт талбаргүгээр нотлогдоно. Нэхэмжпэгчн хувьд эдгээр хүнд нөхцөл бадлыг туулсан бахад харуцагч нарын зугээс нэхэмжлэгчээс шлжүүлэн авсан мөнгөөр ажлаа аль дээр гүцэтгээд гэрээ багуулсан туха бүртээ гүцэтгэлн санхүүжлт болох 790,000,000 төгрөгн төлбөрг авч, хувьдаа ашглаж, ашг орлого олчхоод эцэстээ өөрсднх нь үл ажллагаанд зарцуулсан мөнгөө хүнээр гаргуулж, бусад этгээдн өмнө өр төлбөртэ үлдээчхээд шүүхэд зээлн гэрээ багуулаагү, хүүгү басан зэрэг ёс зүгү талбар өгч бана. Иргэн хэрэг шүүхэд хянан шдвэрлэх туха хуулн 62 дугаар зүлн 62.1.4-т нэхэмжлэлн үндэслэл, шаардлага, түүнг нотлох бармт-г нэхэмжлэлд тусгана гэжээ. Өөрөөр хэлбэл харуцагч нар нь нэхэмжлэлн шаардлага, түүнг гаргаж бу холбогдох хууль зүн болоод үл бармтын үндэслэлг тодорхолох, хэргн нөгөө тал болоод шүүх бүрэлдэхүүнд олгомжто бадлаар талбарлах үүргг хүлээнэ. Гэтэл 2021 оны 03 дугаар сарын 26-ны өдрн Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах туха гэрээ-г хүчн төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоож, лүү төлсөн төлбөр 85,980,000 төгрөгг хүчн төгөлдөр бусад тооцуулахаар нэхэмжлэл гаргасан бах ба Иргэн хуулн 56 дугаар зүлн 56.5-д зааснаар хэлцэл хсэн талууд хэлцлээр шлжүүлсэн бүх зүлээ харлцан буцааж өгөх, боломжгү бол үнг төлөх үүрэгтэ. Энэхүү хуулн зохцуулалтын дагуу гэрээг хүчн төгөлдөр бусад тооцуулахаар нэхэмжлэл гаргаж багаа тохолдолд түүн үр дагавар нь тус хэлцэлтэ шууд хамааралта буюу түүн үр дагавар болон тодорхологдох буюу Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах гэрээ-ээр талууд өмнө үүссэн өр төлбөрн асуудлыг л харлцан тохролцон баталгаажуулан, тохрсон өр төлбөрг төлөх хугацаа, журмыг тогтоосон. Гэтэл сөрөг нэхэмжлэлн шаардлагаар буцаан шаардаж бу 85,980,300 төгрөг нь хэрхэн тооцогдож багаа бөгөөд хүчн төгөлдөр бус болгох гэрээтэ ямар хамааралта олгомжгү, тодорхогү багаа учраас уг сөрөг нэхэмжлэлн шаардлагыг хэрэгсэхгү болгож шдвэрлэх бодт үндэслэлтэ гэв.

 

Бе даасан шаардлага гаргаагү гуравдагч этгээд шүүхэд гаргасан хару талбар болон тгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нар шүүх хуралдаанд гаргасан талбаа:

 

Тус шүүхэд хянан шдвэрлэх ажллагаа явагдаж бу Т.Н*******н нэхэмжлэлтэ, харуцагч Д.О*******д холбогдох ргэн хэрэгт бе даасан шаардлага гаргаагү гуравдагч этгээдн хувар оролцож бу Ц.Б мн бе дх талбарыг гаргаж бана. Тус маргаанд бармтаар авагдаж бу мн данснаас шлжсэн гэх 125,500,000 төгрөг нь мн өөрн мөнгө, хөрөнгө бш бөгөөд тухан үед болон одоо ч мн дансыг эхнэр Т.Н******* хамтдаа ашглаж, хэрэглэдэг. Мн дансаар орж гарсан мөнгөн талаар надад ямар нэг ашг сонрхол бахгү бөгөөд зарлага гарсанта холбогдуулан маргах зүлгү. Надад тм хэмжээн мөнгө төгрөг бахгү басан. мөн мн бе эрүүл мэндн шалтгааны улмаас удаан хугацааны тур эмчлгээ хлгэж багаа бөгөөд гэр бүлн мөнгө, санхүүг эхнэр эрхлэн зохцуулдаг, анхнаасаа харуцан зохцуулж рсэн. Имд мн данснаас шлжсэн гэх 125,500,000 төгрөгн талаар мн зүгээс ямар нэг маргаан бахгү болно гэв.

 

Хэрэгт авагдсан нотлох бармтууд:

Нэхэмжлэгчээс гаргасан Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах туха гэрээ, хавсралт, хуулн этгээдн улсын бүртгэлн гэрчлгээн хуулбар, ргэн үнэмлэхн хуулбар, харуцагч на багуулсан зээлн гэрээнүүд, Х к Б-та багуулсан зээлн гэрээ, барьцааны гэрээ, А ХХК-та багуулсан зээлн гэрээ, Т к Б-та багуулсан зээлн гэрээ, А б к Б-та багуулсан зээлн гэрээ, Х.М, Н.Б на багуулсан зээлн гэрээ, Тагын б тред ХХК-та багуулсан зээлн гэрээ, Сан ломбард-та багуулсан зээлн гэрээ, Энхрэ кредт ХХК-та багуулсан зээлн гэрээ, Транск Б-та багуулсан зээлн гэрээ, Ө.Эулгата багуулсан зээлн гэрээ, Ц.Бямбацогтто багуулсан зээлн гэрээ, Энхрэ кредт ХХК-н албан бчгүүд, Мобком корпорац ХХК-та багуулсан үлчлгээн гэрээ, барьцааны гэрээнүүд, дансны хуулга, төлбөрн бармт, орлогын мэдүүлгн бармт, төрсн бүртгэлн лавлагааг,

5.2 Харуцагч нс хуулн этгээдн улсын бүртгэлн гэрчлгээн хуулбар, худалдах-худалдан авах гэрээ, ргэн үнэмлэхн хуулбар, зээлн гэрээ, дансны хуулгууд, мөнгөн гүлгээн бармт, дотоод шлжүүлэгн бармтууд, татвар төлсөн бармт, тооцооны тасалбар, Э ү -та багуулсан гэрээ, хавсралтыг тус тус гаргаж өгсөн нь хэрэгт авагдсан.

 

Шүүх хуралдаанаар зохгч талуудын гаргасан талбар, хэрэгт авагдсан бчгн нотлох бармтыг шнжлэн судлаад

ҮНДЭСЛЭХ нь:

1.Нэхэмжлэгч Т.Н******* нь харуцагч Ю******* сапла ХХК, Д.О******* н холбогдуулан зээлн гэрээн үүрэгт 307,620,000 төгрөг гаргуулах туха нэхэмжлэлн шаардлагыг, харуцагч нар нь 2021 оны 3 дугаар сарын 21-н өдрн тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах туха гэрээг хүчн төгөлдөр бус бах хэлцэл болохыг тогтоож, лүү төлсөн төлбөр 85,980,000 төгрөгг гаргуулах туха сөрөг нэхэмжлэлн шаардлага гаргасныг зохгч талууд бүхэлд нь эс зөвшөөрч маргасан.

 

1.1. Нэхэмжлэгч нь нэхэмжлэлн шаардлагыг хангуулах үндэслэлг ... харуцагч на 2018 оноос хош нт 13 удаагн зээлн гэрээ багуулж, мөнгө зээлж басан. Эдгээр зээлн гэрээн төлбөрг төлөхгү басан тул 2021 онд тооцоо нлж, нт зээлн гэрээн төлөх үүргг 435,000,000 төгрөг болохыг тогтоож, тухан төлбөрөөс харуцагч нар 127,300,000 төгрөгг төлсөн тул үлдэх 307,620,000 төгрөгг гаргуулахаар шаардаж багаа бөгөөд үүнд 127,038,710 төгрөгн ашгг харуцагч нар тооцоо нлэхдээ төлөхөөр харлцан хүсэл зоргоо лэрхлсэн тул нт 307,620,000 төгрөгг гаргуулна гэж тодорхолсон.

 

1.2. Харуцагч нар нь нэхэмжлэлн шаардлагаас татгалзаж багаа үндэслэл болон сөрөг нэхэмжлэлн шаардлагыг хангуулах үндэслэлг ... Э үтэ гэрээ багуулж ажллахын тулд нэхэмжлэгчээс мөнгө зээлсэн боловч зээлн гэрээг бчгээр багуулаагү. Нэхэмжлэгчээс нт 126,500,000 төгрөг зээлж авсаныг 298,460,000 төгрөг болгож төлж барагдуулсан. Зээлн гэрээнүүд болон тооцоо нлэх бармтад нэхэмжлэгч өдөр бүр гэрт рж дарамталж багаад гарын үсэг зуруулсан тул уг бармтыг дүр үзүүлэн хууль зөрчж багуулсан тул хүчн төгөлдөр бус бах хэлцэл болохыг тогтоож, зээлн гэрээн дагуу лүү төлсөн 85,980,000 төгрөгг гаргуулна гэж талбарлаж маргасан.

 

1.3. Шүүх зохгчдын талбар болон хэрэгт авагдсан нотлох бармтуудыг шнжлэн судлаад дх үндэслэлүүдээр үндсэн болон сөрөг шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгү болгож шдвэрлэв.

 

2. Нэхэмжлэгч нь 2021 оны 3 дугаар сарын 21-н өдрн тооцоо нлсн дагуу зээлн гэрээн үүргг хангуулах, харуцагч нь уг тооцоо нлсэн гэрээг хүчн төгөлдөр бус бах хэлцэл гэж маргасан тул шүүх үндсэн болон сөрөг нэхэмжлэлн шаардлагыг нэгтгэн дүгнэсэн болно.

 

2.1. Хэрэгт авагдсан бармтаар нэхэмжлэгч Т.Н*******, харуцагч Ю******* сапла ХХК, Д.О******* нарын хооронд 2021 оны 3 дугаар сарын 21-н өдөр Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах гэрээ багудаж, уг гэрээгээр харуцагч нар 435,000,000 төгрөгг нэхэмжлэгчд төлөх үүргг хүлээж, төлбөрн тооцооллыг хавсралт-1, хавсралт-2 гэх бармтад тусгасан бана. /1 дүгээр х.х-н 5-6 дахь талд/

 

Тус Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах гэрээг багуулах болсон үндэслэлг талуудын хооронд өмнө үүссэн зээлн гэрээн үүргг тооцоог нэтгэсэн тул зээлн гэрээн үүргн дагуу 187,581,290 төгрөг, ашг 127,038,710 төгрөгг гаргуулахаар нэхэмжлсэн тул шүүх талуудын хооронд үүссэн зээлн гэрээн харлцаанд дүгнэлт хх шаардлагата.

 

2.2. Зохгч талуудын хооронд дх зээлн гэрээнүүд бчгээр багудсан бана. Үүнд:

- 2018 оны 6 дугаар сарын 26-ны өдөр 01 тоот зээлн гэрээ багудаж, 20,500,000 төгрөгг 12 сарын хугацаата, сарын 4 хувн хүүтэ, үүргг хугацаандаа гүцэтгээгү тохолдолд үнн дүнгн 0,5 хувн алданг төлөх,

- 2018 оны 7 дугаар сарын 09-н өдөр 02 тоот зээлн гэрээ багудаж, 7,000,000 төгрөгг 3 сарын хугацаата, хүүгү, үүргг хугацаандаа гүцэтгээгү тохолдолд үнн дүнгн 0,5 хувн алданг төлөх,

- 2018 оны 12 дугаар сарын 28-ны өдөр 03 тоот зээлн гэрээ багудаж, 15,000,000 төгрөгг 3 сарын хугацаата, сарын 4 хувн хүүтэ, үүргг хугацаандаа гүцэтгээгү тохолдолд үнн дүнгн 0,5 хувн алданг төлөх,

- 2019 оны 01 дүгээр сарын 16-ны өдөр 04 тоот зээлн гэрээ багудаж, 16,000,000 төгрөгг 12 сарын хугацаата, сарын 3.8 хувн хүүтэ, үүргг хугацаандаа гүцэтгээгү тохолдолд үнн дүнгн 0,5 хувн алданг төлөх,

- 2019 оны 02 дугаар сарын 22-ны өдөр 05 тоот зээлн гэрээ багудаж, 31,000,000 төгрөгг 12 сарын хугацаата, сарын 3.5 хувн хүүтэ, үүргг хугацаандаа гүцэтгээгү тохолдолд үнн дүнгн 0,5 хувн алданг төлөх,

- 2019 оны 4 дүгээр сарын 01-н өдөр 06 тоот зээлн гэрээ багудаж, 6,000,000 төгрөгг 12 сарын хугацаата, сарын 4 хувн хүүтэ, үүргг хугацаандаа гүцэтгээгү тохолдолд үнн дүнгн 0,5 хувн алданг төлөх,

- 2019 оны 5 дугаар сарын 29-н өдөр 07 тоот зээлн гэрээ багудаж, 1,000,000 төгрөгг 12 сарын хугацаата, сарын 4.5 хувн хүүтэ, үүргг хугацаандаа гүцэтгээгү тохолдолд үнн дүнгн 0,5 хувн алданг төлөх,

- 2019 оны 6 дугаар сарын 05-ны өдөр 08 тоот зээлн гэрээ багудаж, 5,000,000 төгрөгг 12 сарын хугацаата, сарын 10 хувн хүүтэ, үүргг хугацаандаа гүцэтгээгү тохолдолд үнн дүнгн 0,5 хувн алданг төлөх,

- 2019 оны 9 дүгээр сарын 05-ны 09 тоот зээлн гэрээ багудаж, 8,500,000 төгрөгг 12 сарын хугацаата, сарын 2 хувн хүүтэ, үүргг хугацаандаа гүцэтгээгү тохолдолд үнн дүнгн 0,5 хувн алданг төлөх,

- 2019 оны 9 дүгээр сарын 11-н өдөр 10 тоот зээлн гэрээ багудаж, 35,000,000 төгрөгг 12 сарын хугацаата, сарын 15 хувн хүүтэ, үүргг хугацаандаа гүцэтгээгү тохолдолд үнн дүнгн 0,5 хувн алданг төлөх,

- 2019 оны 12 дугаар сарын 11-н өдөр 11 тоот зээлн гэрээ багудаж, 17,000,000 төгрөгг 12 сарын хугацаата, 2,000,000 төгрөгн хүүтэ, үүргг хугацаандаа гүцэтгээгү тохолдолд үнн дүнгн 0,5 хувн алданг төлөх,

- 2020 оны 02 дугаар сарын 21-н өдөр 12 тоот зээлн гэрээ багудаж, 850,000 төгрөгг 12 сарын хугацаата, сарын 4.5 хувн хүүтэ, үүргг хугацаандаа гүцэтгээгү тохолдолд үнн дүнгн 0,5 хувн алданг төлөх,

- 2020 оны 02 дугаар сарын 21-н өдөр 13 тоот зээлн гэрээ багудаж, 2,000,000 төгрөгг 12 сарын хугацаата, сарын 10 хувн хүүтэ, үүргг хугацаандаа гүцэтгээгү тохолдолд үнн дүнгн 0,5 хувн алданг төлөх үүргг харуцагч нар тус тус хүлээсэн бана. /2 дугаар х.х-н 50-75 дахь талд/

 

2.3. Талуудын хооронд багудсан дээрх зээлн гэрээнүүдэд зээлдэгч Д.О*******, Ю******* сапла ХХК-н захрал Б.Э нар гарын үсгээ зурж, хуулн этгээдн тамга дарагдсан бөгөөд гэрээ хэлбэрн хувьд хуульд нцсэн бана.

 

Иргэн хуулн 281 дүгээр зүлн 281.1 дэх хэсэгт Зээлн гэрээгээр зээлдүүлэгч нь зээлдэгчн өмчлөлд мөнгө буюу төрлн шнжээр тодорхологдох бусад эд хөрөнгө шлжүүлэх, зээлдэгч нь шлжүүлэн авсан эд хөрөнгөтэ жл төрөл, тоо, чанар, хэмжээн эд хөрөнгө буюу мөнгг тохрсон хугацаанд буцаан өгөх үүргг тус тус хүлээнэ гэж, мөн хуулн 282 дугаар зүлн 282.4 дэх хэсэгт Мөнгө буюу эд хөрөнгг зээлдэгчд шлжүүлэн өгснөөр зээлн гэрээг багуулсанд тооцно гэж тус тус заасан.

 

Харуцагч Ю******* сапла ХХК, Д.О******* нар нэхэмжлэгч Т.Н*******аас мөнгөн хөрөнгг буюу нт 126,500,000 төгрөгг зээлсэн үл бармтад маргахгү бах боловч дээр дурдсан 13 зээлн гэрээн дагуу мөнгөн хөрөнгг хүлээн аваагү гэж маргасан.

 

Иргэд хооронд зээлн гэрээ багудсан гэж үзэх үндэслэлг хуульд зээлдүүлэгчээс зээлдэгчд мөнгөн хөрөнгг шжлүүлэн өгснөөр зээлн гэрээ багудсанд тооцно гэж зохцуулсан тул ргэн эрх зүн маргаанд нотлох үүргн хувааралалтаар зээл аваагү гэж маргаж багаа тал бус зээлг шлжүүлэн өгсөн этгээд нь мөнгг шлжүүлсэн гэдгээ нотлох үүргг хүлээх юм.

 

Гэвч, хэрэгт авагдсан бармтаар 2018 оны 6 дугаар сарын 26-ны өдрн гэрээгээр 20,500,000 төгрөгг, 2018 оны 7 дугаар сарын 09-н өдрн гэрээгээр 7,000,000 төгрөгг, 2018 оны 12 дугаар сарын 28-ны өдрн гэрээгээр 15,000,000 төгрөгг, 2019 оны 01 дүгээр сарын 16-ны өдрн гэрээгээр 16,000,000 төгрөгг, 2019 оны 02 дугаар сарын 22-ны өдрн гэрээгээр 31,000,000 төгрөгг, 2019 оны 4 дүгээр сарын 01-н өдрн гэрээгээр 6,000,000 төгрөгг, 2019 оны 5 дугаар сарын 29-н өдрн зээлн гэрээгээр 1,000,000 төгрөгг, 2019 оны 6 дугаар сарын 05-ны өдрн гэрээгээр 5,000,000 төгрөгг, 2019 оны 9 дүгээр сарын 05-ны өдрн гэрээгээр 8,500,000 төгрөгг, 2019 оны 9 дүгээр сарын 11-н өдрн гэрээгээр 35,000,000 төгрөгг, 2019 оны 12 дугаар сарын 11-н өдрн гэрээгээр 17,000,000 төгрөгг, 2020 оны 02 дугаар сарын 21-н өдрн гэрээгээр 850,000 төгрөгг, 2020 оны 02 дугаар сарын 21-н өдрн гэрээгээр 2,000,000 төгрөгг тус тус зээлдүүлсэн гэж үзэх үндэслэл хэрэгт авагдсан бармтаар тогтоогдсонгү.

 

Өөрөөр хэлбэл, нэхэмжлэгч нь бчгээр багуулсан дээрх гэрээнүүдн дагуу мөнгөн хөрөнгг харуцагч н шлжүүлсэн гэдгээ бармтаар нотлох үүргээ хэрэгжүүлээгү тул талуудын хооронд зээлн гэрээн харлцаа бчгээр багудаагү гэж үзнэ.

 

2.4. Хэрэгт авагдсан бармтаар нэхэмжлэгч нь харуцагч н 2019 оны 12 дугаар сарын 02-ны өдөр 4,000,000 төгрөгг Оогд Н, Б, 2021 оны 10 дугаар сарын 25-ны өдөр 1,000,000 төгрөгг Оогд Н*******аас, 2019 оны 9 дүгээр сарын 01-н өдөр Ц.Баас 48,000,000 төгрөгг Шлжүүлэг гүлгээн утгаар, 2019 оны 01 дүгээр сарын 23-ны өдөр 13,000,000 төгрөгг тус тус харуцагч Д.О*******д, 2019 оны 01 дүгээр сарын 03-ны өдөр 40,000,000 төгрөгг Баас зээл, 2018 оны 6 дугаар 26-ны өдөр 10,000,000 төгрөгг 2 удаа Н*******аас зээл, 2018 оны 7 дугаар сарын 17-ны өдөр 500,000 төгрөгг Зээл, гүлгээн утгаар Б.Эод тус тус шлжүүлсэн болох нь хэрэгт авагдсан бармтуудаар тогтоогдож бана. /1 дүгээр х.х-н 78-110 дахь талд/

 

Мөнгө шлжүүлсэн бармтад зээл гүлгээн утгаар шлжүүлж баснаас гадна талууд зээлн гэрээн харлцаа үүсэнтэ маргахгү бах тул Иргэн хуулн 43 дугаар зүлн 43.1.1 хэсэгт хэлцлн гол нөхцөлн талаар талууд хэлэлцэн тохролцсон үндэслэлээр амаар хх хэлцлг хсэн гэж үзэх үндэслэлтэ бана.

 

Тодруулбал, зохгч талуудын хооронд 126,500,000 төгрөгн зээлн гэрээ амаар багудсан гэх харуцагч нарын талбар, татгалзал үндэслэлтэ бана.

 

2.5. Иргэн хуулн 282 дугаар зүлн 282.3-т хуульд өөрөөр заагаагү бол хүү тогтоосон бол зээлн гэрээг бчгээр хнэ. Энэ шаардлагыг хангаагү бол хүү авах эрхээ алдана гэж зохцуулсан.

 

Зохгч талуудын хооронд багуулсан Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах гэрээ-нд зээлн хүү 198,074,250 төгрөг, шмтгэл 2,803,000 төгрөг гэж тооцоо нлсэн бах бөгөөд шүүх дээр дурдсан үндэслэлээр талуудын хооронд зээлн гэрээ бчгээр багудаагү гэж дүгнэсэн тул нэхэмжлэгч нь зээлн гэрээн дагуу хүү шаардах эрхгүгээс гадна нэхэмжлэгч нь шмтгэл шаардах эрхгү бана.

 

Хэдгээр, хэрэгт нэхэмжлэгч, харуцагч нарын хооронд бчгээр зээлн гэрээ багудсан боловч уг гэрээн дагуу мөнгөн хөрөнгг шлжүүлсэн нь тогтоогдоогү улмаас тухан зээлн гэрээн харлцаа талуудын хооронд үүсээгү гэж үзэх үндэслэл болох бөгөөд мөнгөн хөрөнгг шжлүүлээгү нь гэрээг хүчн төгөлдөр бус бах гэж үзэх үндэслэл болохгү юм.

 

Өөрөөр хэлбэл, ргэн эрх зүн харлцаанд тухан гэрээ багудаагү гэж үзэх болон багудсан боловч тухан гэрээ нь хүчн төгөлдөр бус бах хэлцэл болох талаар хууль зүн хувьд өөр өөр олголт учр хэрэгт авагдсан 13 зээлн гэрээн харлцаа үүсээгү гэж шүүх дүгнэсэн учр хүчн төгөлдөр бус бах хэлцлн шалгуур болох агуулга, хэлбэр, субъект, субъектв шнжн хувьд шүүх тусгалан шалгах шаардлаггү гэж үзсэн болно.

 

2.6. Харуцагч нар нь 126,500,000 төгрөгг зээлдэн авч буцааж 298,460,000 төгрөг болгон төлсөн гэж талбарлаж бах боловч хэрэгт авагдсан бармтаар уг 298,460,000 төгрөгг төлсөн болох нь эргэлзээгү тогтоогдсонгү.

 

Харн, нэхэмжлэгч нарын тгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нар нь шүүх хуралдаанд гаргасан талбар болон хэрэгт нэхэмжлэгчн гаргаж өгсөн зээлн тооцооллоор 212,490,000 төгрөгг харуцагч нар буцаан төлсөн бах тул уг үнн дүнгээр харуцагч нарыг зээлг буцаан төлсөн гэж үзнэ. /3 дугаар х.х-н 239-243 дахь талд/

 

3. Иргэн хуулн 199 дүгээр зүлн 199.3-т Төлбөр гүцэтгэснээр өрг хүлээн зөвшөөрсөн буюу талууд хэлэлцэн тохролцсон бол хуульд заасан тодорхо хэлбэрээр гэрээ ххг шаардахгү гэж зохцуулсан.

 

Талбарлавал, харуцагч нарын нэхэмжлэгчд өмнө зээлн хүү төлөх зорлгоор шлжүүлсэн буюу нэгэнт хүлээн зөвшөөрч, өрг төлсөн хүсэл зорг-г үгүсгэх боломжгү тул лүү төлсөн 85,990,000 төгрөгг буцаан гаргуулах үндэслэлгү гэж үзэв.

 

3.1. Нэгэнт шүүх талуудын хооронд бчгээр зээлн гэрээ багудаагү гэж дүгнэсэн учр уг гэрээг үндэслэн тооцоо нлсэн гэх гэрээг хүчн төгөлдөр болоход тавгдах шалгуурын хувьд мөн шалгах шаардлаггү гэж үзсэн болно.

 

4. Хэрэгт авагдсан бармтаар 2019 оны 9 дүгээр сарын 01-н өдөр Ц.Баас 48,000,000 төгрөгг Шлжүүлэг гүлгээн утгаар, 2019 оны 01 дүгээр сарын 23-ны өдөр 13,000,000 төгрөгг тус тус харуцагч Д.О*******д, 2019 оны 01 дүгээр сарын 03-ны өдөр 40,000,000 төгрөгг Баас зээл гүлгээн утгаар бе даасан шаардлага гаргаагү гуравдагч этгээд Ц.Б шлжүүлсэн бөгөөд тэрээр шүүхэд рүүлсэн талбаа нэхэмжлэгч Т.Н*******ын мөнгө гэх талбарыг рүүлсэн болно.

 

5. Дээр дурдсан үндэслэлүүдээр нэхэмжлэгч Т.Н*******ын харуцагч нс 307,620,000 төгрөг гаргуулах туха үндсэн нэхэмжлэл, харуцагч Ю******* сапла ХХК болон Д.О******* нарын 2021 оны 3 дугаар сарын 21-н өдрн Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах туха гэрээг хүчн төгөлдөр бус бах хэлцэл болохыг тогтоож, лүү төлсөн төлбөр 85,980,000 төгрөгг гаргуулах туха сөрөг нэхэмжлэлн шаардлагыг тус тус хэрэгсэхгү болгон шдвэрлэв.

 

6. Иргэн хэрэг шүүхэд хянан шдвэрлэх туха хуулн 56 дугаар зүлн 56.1 дэх хэсэгт зааснаар үндсэн болон сөрөг нэхэмжлэлг хэрэгсэхгү болгосон тул улсын тэмдэгтн хураамжд нэхэмжлэгчээс төлсөн 1,696,450 төгрөг, харуцагчаас төлсөн 2,920,800 төгрөгг тус тус улсын орлогод хэвээр үлдээж шдвэрлэв.

 

Иргэн хэрэг шүүхэд хянан шдвэрлэх туха хуулн 115 дугаар зүлн 115.1, 115.2.3 дахь хэсэг, 116,118 дахь хэсэгт заасныг тус тус удрдлага болгон

 

ТОГТООХ нь:

1. Иргэн хуулн 56 дугаар зүлн 56.1.1, 56.1.2, 281 дүгээр зүлн 281.1, 232 дугаар зүлн 232.6, 227 дугаар зүлн 227.3 дахь хэсэгт заасныг тус тус бармтлан харуцагч Ю******* сапла ХХК болон Д.О******* нс 307,620,000 төгрөг гаргуулах туха нэхэмжлэгч Т.Н*******ын үндсэн нэхэмжлэл, харуцагч Ю******* сапла ХХК, Д.О******* нарын 2021 оны 3 дугаар сарын 21-н өдрн Тооцоо нлж, төлбөр барагдуулах туха гэрээг хүчн төгөлдөр бус бах хэлцэл болохыг тогтоож, лүү төлсөн төлбөр 85,980,000 төгрөгг гаргуулах туха сөрөг нэхэмжлэлн шаардлагыг тус тус хэрэгсэхгү болгосуга.

 

2. Улсын тэмдэгтн хураамжн туха хуулн 7 дугаар зүлн 7.1.1, 7.1.2, Иргэн хэрэг шүүхэд хянан шдвэрлэх туха хуулн 56 дугаар зүлн 56.1 дэх хэсэгт заасныг тус тус бармтлан улсын тэмдэгтн хураамжд нэхэмжлэгчээс төлсөн 1,696,450 төгрөг, харуцагчаас төлсөн 2,920,800 төгрөгг тус тус улсын орлогод хэвээр үлдээсүгэ.

 

3. Иргэн хэрэг шүүхэд хянан шдвэрлэх туха хуулн 120 дугаар зүлн 120.2-т зааснаар зохгч, гуравдагч этгээд, тэдгээрн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч шдвэрг эс зөвшөөрвөл гардан авснаас хош 14 хоногн дотор Нслэлн Иргэн хэргн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэ болохыг дурдсуга.

 

4. Иргэн хэрэг шүүхэд хянан шдвэрлэх туха хуулн 119 дүгээр зүлн 119.2, 119.3, 119.4, 119.7-д заасан шдвэр танлцуулан сонсгомогц хүчнтэ болох бөгөөд шүүх хуралдаанд оролцсон талууд 14 хоногн дотор шүүхэд хүрэлцэн рж, шдвэрг гардан авах үүрэгтэ ба уг хугацаанд шдвэрг гардан аваагү нь давж заалдах гомдол гаргах хоногн хугацааг хуульд заасан журмын дагуу тоолоход саад болохгүг талбарласуга.

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ Л.ЭНХЖАРГАЛ