Сэлэнгэ аймаг дахь сум дундын Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг ерөнхий шүүгчийн үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч шүүгч Б.Эрдэнэхишиг даргалж тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанд: Улсын яллагч М.Энхбаатар Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Г.Энхцэцэг Нарийн бичгийн дарга Б.Намуунзул нар оролцов. Сэлэнгэ аймгийн Прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.5 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн Олгонууд овогт Баярхүүгийн ЭнхАмгаланд холбогдох 1831004190006 дугаартай хэргийг хянан хэлэлцэв. Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт: Монгол улсын иргэн, 1985 оны 10 дугаар сарын 04-нд Тосонцэнгэл суманд төрсөн, 34 настай, эрэгтэй, бүрэн дунд боловсролтой, сантехникч гагнуурчин мэргэжилтэй, ам бүл 3, эхнэр хүүхдийн хамт, Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын 5 дугаар баг 4 хэсэг 62 тоотод оршин суудаг, хувиараа хөдөлмөр эрхэлдэг, улсаас авсан гавъяа шагналгүй, ял шийтгэлгүй, Олгонууд овогт Баярхүүгийн Энх-Амгалан /РД:МО-85100459/ Холбогдсон хэргийн талаар: Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр иргэн Ж.Цолмонбаатартай архидан согтуурсан ба Ж.Цолмонбаатарын алга болсон Самсунг Ж-2 маркийн гар утсыг маргааш нь буюу 2018 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр гэрээсээ олоод бусдад зарж завшсан гэмт хэрэгт холбогджээ. ТОДОРХОЙЛОХ нь: Нэг: Гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай эсэх талаар: Шүүх хэргийн бодит байдлыг тогтоох зарчмын дагуу Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.7 дугаар зүйлийн 3-д зааснаар талуудын мэтгэлцээн дээр шинжлэн судалсан нотлох баримтын хүрээнд шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр иргэн Ж.Цолмонбаатарын тэдний гэрт үлдээсэн Самсунг Ж-2 маркийн гар утсыг маргааш нь буюу 2018 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр бусдад зарж завшсан үйл баримт тогтоогдож, уг гэмт хэрэгт шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь гэм буруутай болох нь нотлогдон тогтоогдлоо гэж шүүх дүгнэв. Энэхүү үйл баримт нь шүүх хуралдаанаар шинжлэн судлагдаж хэлэлцэгдсэн доор нотлох баримтуудаар хангалттай нотлогдон тогтоогдсон болно. Үүнд: Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалангийн шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт өгсөн: “...Гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байна. Гэмшиж байна. Ж.Цолмонбаатартай гэртээ хамт архи уусан. Манайд утсаа орхиод явсан байсан ба маргааш нь би О.Нэргүй гэх залууд зараад архи авч уусан...” гэх мэдүүлэг Хохирогч Ж.Цолмонбаатарын 2018 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Би 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр Амгаа гэх залуугийн гэрт очоод юм яриж суусан. Тэгээд гаднаас орохдоо нэг шил архи авч орсон тухайн үед Амгаа болон Өнөрөө бид 3 нэг шил архи ууж сууж байхад Өнөрөө гэх эмэгтэй миний гар утсыг орон дээр нь байхад аваад нэг тийш нь тавьчихсан гэж хэлсэн. Тэгээд би гар утсаа авая гэж хэлэхэд таны утсыг хаан тавьсанаа мэдэхгүй байна гээд хайгаад олоогүй. Тухайн үед нөхөр нь гараад явчихсан байсан тэгээд орж иртэл нь хүлээсэн тэгээд гэр дотор нь байсан бүх эд зүйлийн үзсэн боловч гар ирээгүй тэгээд Амгаа орж ирсэн тэгээд утсаа авъя гэж хэлсэн чинь би аваагүй гэж хэлсэн би тэгэхээр нь өөрсдөө мэдээрэй гэж хэлчээд гараад явсан. Би Амгаагийн гэрт орохдоо халаасандаа хийгээд орсон. Би гэрт нь ганц байдаг матраасан дээр сууж байсан газрынхаа хажууд тавьсан. Тэгээд утсаар ярьж байгаад хажуудаа тавиад хэсэг хугацааны дараа эргээд утсаар ярих гэсэн чинь гар утас алга болчихсон байсан. Би тухайн үед юм бодоогүй байсан....” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 6-7 дугаар тал/ Гэрч Ц.Энхтэмүүлэнгийн 2018 оны 12 дугаар сарын 18-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Манай аав Ж.Цолмонбаатар нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын 6 дугаар багт байрлах 60 айлд Амгаа гэх айлынд очоод орой нь гэртээ ирсэн. Тухайн үед манай аав 5АМ311МО № маркийн гар утастай байсан тэгээд Амгаа гэх залуугийн эхнэр Өнөрөө нь тухайн үед манай аавын утсыг нуусан байгаа олохгүй байна олохоороо таньд аваачаад өгий гэж хэлээд манай аавыг явуулсан байна. Маргааш нь авчраад өгөх байх гэж бодсон чинь өгөхгүй 3 хоночихсон. Би Амгаа гэх залуугийн эхнэр Өнөрөө гэх эмэгтэй рүү яриад манай аавын утсыг өгөөчээ гэж хэлсэн чинь “Манай гэрт байхгүй байна лээ хайгаад олохгүй байна” гэж хэлээд байхаар нь цагдаад өглөө шүү гэж хэлсэн чинь “Манай нөхөр Амгаа нь хуучин зах дээр О.Нэргүй гэх залууд 20.000 төгрөгөөр зарчихсан байна” гэж хэлсэн. Өнөрөө гэх эмэгтэй нь О.Нэргүй гэх хүнд зарсан гэхээр нь хуучин зах орчимоор О.Нэргүй гэх залуугийн утасны дугаарыг хайгаад нилээн их явсан тэгээд нэг утсын олоод ярьсан чинь надад 20.000 төгрөгөөр зарчихсан шүү дээ би тэр орой нь архи ууж байгаад Хөх чулуут орчимоор явж байгаад нэг залууд зарчихсан гэж хэлсэн. Тэгээд цагдаагийн байгууллагад хандаж байна...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 09-10 дугаар тал/ Гэрч О.Нэргүйн 2018 оны 12 дугаар сарын 18-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Би 2018 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдөр Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын 6 дугаар багт үйл ажиллагаа явуулдаг “Гурван мэргэд” зах дээр жижиглэнгийн бизнэс эрхэлж байхад Амгаа гэх залуу эрүүл ирээд хямдхан утас авах уу гээд асуугаад байсан би тухайн үед хэд юм гэж асуусан чинь 15.000 төгрөгөөр зарна гэж хэлсэн тэгээд ямар нэгэн асуудал байгаа юм уу гэж асуусан чинь манай эхнэр барьж байсан юм аа мөнгөний хэрэг гараад зарах гэж байна гэж хэлсэн. Би тэгээд тухайн үед бэлнээр 15.000 төгрөгийг /1 ширхэг 10.000 төгрөгний дэвсгэрт 1 ширхэг 5.000 төгрөгний дэвсгэрт/ өгөөд авсан. Тэр залуу тэгээд шууд яваад өгсөн. Би 2018 оны 12 дугаар сарын 16-ны орой вагзол дээр воганы пилет авах гэсэн чинь таньдаг Батсайхан гэх залуу таараад бид 2 хэсэг зүйл ярилцаж байсан чинь намайг утсаа зарчаач гээд байсан тэгээд би тухайн миний утас болохгүй өөр нэг утас байгаа гээд Амгаа гэх залуугаас авсан гар утсаа гаргаж ирээд үзүүлсэн чинь хэдэд өгөх юм гэж хэлсэн тэгээд би 45.000 төгрөгөнд ав гэж хэлээд өгсөн. Тэгээд надад 45.000 төгрөг өгчөөд Улаанбаатар хот явна гэж хэлээд надаас салаад явсан. Би тухайн өдөр вагоны билет авчаад гэртээ харьсан....” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 11-12 дугаар тал/ Гэрч С.Өнөрцэцэгийн 2019 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Миний нөхөр Б.Энх-Амгалан нь 1985 оны 10 дугаар сарын 04- ний өдөр Завхан аймагт төрсөн. Б.Энх-Амгалан нь түргэн ууртай, зөөлөн сэтгэлтэй, хүнтэй эвсэг, хар бор ажилд сайн гэр орондоо цэвэрч нямбай, гэр бүлдэээ анхаарал тавихдаа сайн, охиндоо маш их хайртай. Архи хааяа ууж тамхи татдаг. Миний нөхөр нь архи уугаад агсам согтуу тавьдаггүй иймээ тиймээ асуудал байхгүй мөрөөрөө байдаг. Урьд өмнө ямар нэгэн ял шийтгэл гэмт хэрэгт холбогдож байгаагүй...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 18 дугаар тал/ Шинжээчийн дүгнэлт /хх-ийн 23-25 дугаар тал/ № Нэр төрөл Хэмжих нэгж Тоо Нэгжийн үнэ төгрөгөөр Нийт үнэ төгрөгөөр Тайлбар 1 Samsung J2 /2018 он/ ш 1 359.000 359.000 Шинэ утас Нийт дүн 359.000 Б.Энх-Амгалангийн 2019 оны 11 дүгээр сарын 11-ний өдөр яллагдагчаар өгсөн мэдүүлэг /хх-ийн 33-34 дүгээр тал/ Эрүүгийн харуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас /хх-ийн 40 дүгээр тал/ зэрэг болно. Мөрдөгч дээрх нотлох баримтуудыг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн хуулинд заасан шаардлагыг хангасан байх бөгөөд эдгээр нь өөр хоорондоо агуулгын хувьд зөрөөгүй, энэ хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой байх тул шүүхийн шийдвэрийн үндэслэл болгож шүүх үнэлэв. Хавтаст хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудаас нотлох чадвараа алдах болон шүүхээс тогтоосон үйл баримтыг үгүйсгэх нотлох баримт байхгүй, мөн шүүгдэгч шүүхээс тогтоосон үйл баримтаас зөрүүтэй байдлаар мэдүүлээгүй, хэргийн үйл баримт зүйчлэлийн талаар маргаагүй болохыг дурьдах нь зүйтэй. Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр иргэн Ж.Цолмонбаатарын тэдний гэрт үлдээсэн Самсунг Ж-2 маркийн гар утсыг маргааш нь буюу 2018 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр бусдад зарж завшсан нь гэмт хэргийн үндсэн шинжийг хангаж байх бөгөөд тухайн зүйл хэсэгт заасан хүндрүүлэх үндэслэл тогтоогдоогүй байна. Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалангийн гэмт үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.5 дүгээр зүйлийн 1-д заасан гэмт хэргийн шинжийг бүрэн хангаж байх бөгөөд шүүхээс яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хэргийн бүрдэл хангагдсан, нотолбол зохих асуудлыг бүрэн нотлосон, прокурорын зүйлчлэл хэргийн бодит байдалтай тохирсон гэж үзлээ. Хоёр: Гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирол, хор уршиг Шүүгдэгч гэмт үйлдлийн улмаас бусдад 359.000 төгрөгийн хохирол учирсныг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.5 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар хохиролд тооцов. Энэ хэрэгт хохирогчоор тогтоогдсон Ж.Цолмонбаатар нь гар утсаа буцаан авсан шүүгдэгчээс нэхэмжлэх зүйлгүй, гомдол саналгүй гэсэн мэдүүлгийг мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад гаргасанд үндэслэн шүүгдэгчийг бусдад төлөх төлбөргүйд тооцов. Гурав: Эрүүгийн хариуцлагын талаар: Шүүгдэгч анх удаа тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, гэм буруугийн талаар маргаангүй байгаа, учирсан бодит хохирол, хор уршигийг бүрэн төлж барагдуулсан зэрэг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдлыг улсын яллагчаас санал болгосон торгуулийн ялын хэмжээ хүрээнд 450 нэгжтэй тэнцэх хэмжээгээр буюу 450.000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэл оногдуулах нь зүйтэй гэж үзэв. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.6 дугаар зүйлийн 1-д заасан шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд харгалзан үзэх хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно. Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалангийн тогтмол орлоготой ажил төрөл эрхэлдэггүй, хувийн болон ар гэрийн нөхцөл байдал зэргийг харгалзан шүүхээс Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4-д зааснаар шүүгдэгчид оногдуулсан торгуулийн ялыг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц 6 сарын дотор хэсэгчлэн сар бүр тэнцүү хэмжээгээр төлөхийг үүрэг болгов. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 5-д зааснаар Б.Энх-Амгалан нь торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол биелэгдээгүй торгох ялын 15000 төгрөгийг нэг хоногтой дүйцүүлж хорих ялаар солихыг анхааруулав. Шүүгдэгч энэ гэмт хэргийн улмаас цагдан хоригдсон хоноггүй, бусдад төлөх төлбөргүй, эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй, битүүмжлэн ирүүлсэн хөрөнгөгүй болохыг тус тус дурьдав. 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 17.5 дугаар зүйлийн 9, 36.2 дугаар зүйлийн 4, 36.8 дугаар зүйлийн 1, 4-д заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь: 

1.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.4 дүгээр зүйлийн 1-д заасныг журамлан шүүгдэгч Олгонууд овогт Баярхүүгийн Энх-Амгаланг мөн хуулийн тусгай ангийн 17.5 дугаар зүйлийн 1-д заасан “гээгдэл эд хөрөнгө завших” гэмт хэрэгт гэм буруутайд тооцсугай. 

Сэлэнгэ аймаг дахь сум дундын Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг ерөнхий шүүгчийн үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч шүүгч Б.Эрдэнэхишиг даргалж тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанд: Улсын яллагч М.Энхбаатар Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Г.Энхцэцэг Нарийн бичгийн дарга Б.Намуунзул нар оролцов. Сэлэнгэ аймгийн Прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.5 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн Олгонууд овогт Баярхүүгийн ЭнхАмгаланд холбогдох 1831004190006 дугаартай хэргийг хянан хэлэлцэв. Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт: Монгол улсын иргэн, 1985 оны 10 дугаар сарын 04-нд Тосонцэнгэл суманд төрсөн, 34 настай, эрэгтэй, бүрэн дунд боловсролтой, сантехникч гагнуурчин мэргэжилтэй, ам бүл 3, эхнэр хүүхдийн хамт, Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын 5 дугаар баг 4 хэсэг 62 тоотод оршин суудаг, хувиараа хөдөлмөр эрхэлдэг, улсаас авсан гавъяа шагналгүй, ял шийтгэлгүй, Олгонууд овогт Баярхүүгийн Энх-Амгалан /РД:МО-85100459/ Холбогдсон хэргийн талаар: Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр иргэн Ж.Цолмонбаатартай архидан согтуурсан ба Ж.Цолмонбаатарын алга болсон Самсунг Ж-2 маркийн гар утсыг маргааш нь буюу 2018 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр гэрээсээ олоод бусдад зарж завшсан гэмт хэрэгт холбогджээ. ТОДОРХОЙЛОХ нь: Нэг: Гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай эсэх талаар: Шүүх хэргийн бодит байдлыг тогтоох зарчмын дагуу Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.7 дугаар зүйлийн 3-д зааснаар талуудын мэтгэлцээн дээр шинжлэн судалсан нотлох баримтын хүрээнд шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр иргэн Ж.Цолмонбаатарын тэдний гэрт үлдээсэн Самсунг Ж-2 маркийн гар утсыг маргааш нь буюу 2018 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр бусдад зарж завшсан үйл баримт тогтоогдож, уг гэмт хэрэгт шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь гэм буруутай болох нь нотлогдон тогтоогдлоо гэж шүүх дүгнэв. Энэхүү үйл баримт нь шүүх хуралдаанаар шинжлэн судлагдаж хэлэлцэгдсэн доор нотлох баримтуудаар хангалттай нотлогдон тогтоогдсон болно. Үүнд: Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалангийн шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт өгсөн: “...Гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байна. Гэмшиж байна. Ж.Цолмонбаатартай гэртээ хамт архи уусан. Манайд утсаа орхиод явсан байсан ба маргааш нь би О.Нэргүй гэх залууд зараад архи авч уусан...” гэх мэдүүлэг Хохирогч Ж.Цолмонбаатарын 2018 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Би 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр Амгаа гэх залуугийн гэрт очоод юм яриж суусан. Тэгээд гаднаас орохдоо нэг шил архи авч орсон тухайн үед Амгаа болон Өнөрөө бид 3 нэг шил архи ууж сууж байхад Өнөрөө гэх эмэгтэй миний гар утсыг орон дээр нь байхад аваад нэг тийш нь тавьчихсан гэж хэлсэн. Тэгээд би гар утсаа авая гэж хэлэхэд таны утсыг хаан тавьсанаа мэдэхгүй байна гээд хайгаад олоогүй. Тухайн үед нөхөр нь гараад явчихсан байсан тэгээд орж иртэл нь хүлээсэн тэгээд гэр дотор нь байсан бүх эд зүйлийн үзсэн боловч гар ирээгүй тэгээд Амгаа орж ирсэн тэгээд утсаа авъя гэж хэлсэн чинь би аваагүй гэж хэлсэн би тэгэхээр нь өөрсдөө мэдээрэй гэж хэлчээд гараад явсан. Би Амгаагийн гэрт орохдоо халаасандаа хийгээд орсон. Би гэрт нь ганц байдаг матраасан дээр сууж байсан газрынхаа хажууд тавьсан. Тэгээд утсаар ярьж байгаад хажуудаа тавиад хэсэг хугацааны дараа эргээд утсаар ярих гэсэн чинь гар утас алга болчихсон байсан. Би тухайн үед юм бодоогүй байсан....” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 6-7 дугаар тал/ Гэрч Ц.Энхтэмүүлэнгийн 2018 оны 12 дугаар сарын 18-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Манай аав Ж.Цолмонбаатар нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын 6 дугаар багт байрлах 60 айлд Амгаа гэх айлынд очоод орой нь гэртээ ирсэн. Тухайн үед манай аав 5АМ311МО № маркийн гар утастай байсан тэгээд Амгаа гэх залуугийн эхнэр Өнөрөө нь тухайн үед манай аавын утсыг нуусан байгаа олохгүй байна олохоороо таньд аваачаад өгий гэж хэлээд манай аавыг явуулсан байна. Маргааш нь авчраад өгөх байх гэж бодсон чинь өгөхгүй 3 хоночихсон. Би Амгаа гэх залуугийн эхнэр Өнөрөө гэх эмэгтэй рүү яриад манай аавын утсыг өгөөчээ гэж хэлсэн чинь “Манай гэрт байхгүй байна лээ хайгаад олохгүй байна” гэж хэлээд байхаар нь цагдаад өглөө шүү гэж хэлсэн чинь “Манай нөхөр Амгаа нь хуучин зах дээр О.Нэргүй гэх залууд 20.000 төгрөгөөр зарчихсан байна” гэж хэлсэн. Өнөрөө гэх эмэгтэй нь О.Нэргүй гэх хүнд зарсан гэхээр нь хуучин зах орчимоор О.Нэргүй гэх залуугийн утасны дугаарыг хайгаад нилээн их явсан тэгээд нэг утсын олоод ярьсан чинь надад 20.000 төгрөгөөр зарчихсан шүү дээ би тэр орой нь архи ууж байгаад Хөх чулуут орчимоор явж байгаад нэг залууд зарчихсан гэж хэлсэн. Тэгээд цагдаагийн байгууллагад хандаж байна...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 09-10 дугаар тал/ Гэрч О.Нэргүйн 2018 оны 12 дугаар сарын 18-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Би 2018 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдөр Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын 6 дугаар багт үйл ажиллагаа явуулдаг “Гурван мэргэд” зах дээр жижиглэнгийн бизнэс эрхэлж байхад Амгаа гэх залуу эрүүл ирээд хямдхан утас авах уу гээд асуугаад байсан би тухайн үед хэд юм гэж асуусан чинь 15.000 төгрөгөөр зарна гэж хэлсэн тэгээд ямар нэгэн асуудал байгаа юм уу гэж асуусан чинь манай эхнэр барьж байсан юм аа мөнгөний хэрэг гараад зарах гэж байна гэж хэлсэн. Би тэгээд тухайн үед бэлнээр 15.000 төгрөгийг /1 ширхэг 10.000 төгрөгний дэвсгэрт 1 ширхэг 5.000 төгрөгний дэвсгэрт/ өгөөд авсан. Тэр залуу тэгээд шууд яваад өгсөн. Би 2018 оны 12 дугаар сарын 16-ны орой вагзол дээр воганы пилет авах гэсэн чинь таньдаг Батсайхан гэх залуу таараад бид 2 хэсэг зүйл ярилцаж байсан чинь намайг утсаа зарчаач гээд байсан тэгээд би тухайн миний утас болохгүй өөр нэг утас байгаа гээд Амгаа гэх залуугаас авсан гар утсаа гаргаж ирээд үзүүлсэн чинь хэдэд өгөх юм гэж хэлсэн тэгээд би 45.000 төгрөгөнд ав гэж хэлээд өгсөн. Тэгээд надад 45.000 төгрөг өгчөөд Улаанбаатар хот явна гэж хэлээд надаас салаад явсан. Би тухайн өдөр вагоны билет авчаад гэртээ харьсан....” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 11-12 дугаар тал/ Гэрч С.Өнөрцэцэгийн 2019 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Миний нөхөр Б.Энх-Амгалан нь 1985 оны 10 дугаар сарын 04- ний өдөр Завхан аймагт төрсөн. Б.Энх-Амгалан нь түргэн ууртай, зөөлөн сэтгэлтэй, хүнтэй эвсэг, хар бор ажилд сайн гэр орондоо цэвэрч нямбай, гэр бүлдэээ анхаарал тавихдаа сайн, охиндоо маш их хайртай. Архи хааяа ууж тамхи татдаг. Миний нөхөр нь архи уугаад агсам согтуу тавьдаггүй иймээ тиймээ асуудал байхгүй мөрөөрөө байдаг. Урьд өмнө ямар нэгэн ял шийтгэл гэмт хэрэгт холбогдож байгаагүй...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 18 дугаар тал/ Шинжээчийн дүгнэлт /хх-ийн 23-25 дугаар тал/ № Нэр төрөл Хэмжих нэгж Тоо Нэгжийн үнэ төгрөгөөр Нийт үнэ төгрөгөөр Тайлбар 1 Samsung J2 /2018 он/ ш 1 359.000 359.000 Шинэ утас Нийт дүн 359.000 Б.Энх-Амгалангийн 2019 оны 11 дүгээр сарын 11-ний өдөр яллагдагчаар өгсөн мэдүүлэг /хх-ийн 33-34 дүгээр тал/ Эрүүгийн харуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас /хх-ийн 40 дүгээр тал/ зэрэг болно. Мөрдөгч дээрх нотлох баримтуудыг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн хуулинд заасан шаардлагыг хангасан байх бөгөөд эдгээр нь өөр хоорондоо агуулгын хувьд зөрөөгүй, энэ хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой байх тул шүүхийн шийдвэрийн үндэслэл болгож шүүх үнэлэв. Хавтаст хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудаас нотлох чадвараа алдах болон шүүхээс тогтоосон үйл баримтыг үгүйсгэх нотлох баримт байхгүй, мөн шүүгдэгч шүүхээс тогтоосон үйл баримтаас зөрүүтэй байдлаар мэдүүлээгүй, хэргийн үйл баримт зүйчлэлийн талаар маргаагүй болохыг дурьдах нь зүйтэй. Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр иргэн Ж.Цолмонбаатарын тэдний гэрт үлдээсэн Самсунг Ж-2 маркийн гар утсыг маргааш нь буюу 2018 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр бусдад зарж завшсан нь гэмт хэргийн үндсэн шинжийг хангаж байх бөгөөд тухайн зүйл хэсэгт заасан хүндрүүлэх үндэслэл тогтоогдоогүй байна. Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалангийн гэмт үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.5 дүгээр зүйлийн 1-д заасан гэмт хэргийн шинжийг бүрэн хангаж байх бөгөөд шүүхээс яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хэргийн бүрдэл хангагдсан, нотолбол зохих асуудлыг бүрэн нотлосон, прокурорын зүйлчлэл хэргийн бодит байдалтай тохирсон гэж үзлээ. Хоёр: Гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирол, хор уршиг Шүүгдэгч гэмт үйлдлийн улмаас бусдад 359.000 төгрөгийн хохирол учирсныг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.5 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар хохиролд тооцов. Энэ хэрэгт хохирогчоор тогтоогдсон Ж.Цолмонбаатар нь гар утсаа буцаан авсан шүүгдэгчээс нэхэмжлэх зүйлгүй, гомдол саналгүй гэсэн мэдүүлгийг мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад гаргасанд үндэслэн шүүгдэгчийг бусдад төлөх төлбөргүйд тооцов. Гурав: Эрүүгийн хариуцлагын талаар: Шүүгдэгч анх удаа тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, гэм буруугийн талаар маргаангүй байгаа, учирсан бодит хохирол, хор уршигийг бүрэн төлж барагдуулсан зэрэг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдлыг улсын яллагчаас санал болгосон торгуулийн ялын хэмжээ хүрээнд 450 нэгжтэй тэнцэх хэмжээгээр буюу 450.000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэл оногдуулах нь зүйтэй гэж үзэв. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.6 дугаар зүйлийн 1-д заасан шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд харгалзан үзэх хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно. Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалангийн тогтмол орлоготой ажил төрөл эрхэлдэггүй, хувийн болон ар гэрийн нөхцөл байдал зэргийг харгалзан шүүхээс Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4-д зааснаар шүүгдэгчид оногдуулсан торгуулийн ялыг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц 6 сарын дотор хэсэгчлэн сар бүр тэнцүү хэмжээгээр төлөхийг үүрэг болгов. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 5-д зааснаар Б.Энх-Амгалан нь торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол биелэгдээгүй торгох ялын 15000 төгрөгийг нэг хоногтой дүйцүүлж хорих ялаар солихыг анхааруулав. Шүүгдэгч энэ гэмт хэргийн улмаас цагдан хоригдсон хоноггүй, бусдад төлөх төлбөргүй, эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй, битүүмжлэн ирүүлсэн хөрөнгөгүй болохыг тус тус дурьдав. Сэлэнгэ аймаг дахь сум дундын Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг ерөнхий шүүгчийн үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч шүүгч Б.Эрдэнэхишиг даргалж тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанд: Улсын яллагч М.Энхбаатар Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Г.Энхцэцэг Нарийн бичгийн дарга Б.Намуунзул нар оролцов. Сэлэнгэ аймгийн Прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.5 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн Олгонууд овогт Баярхүүгийн ЭнхАмгаланд холбогдох 1831004190006 дугаартай хэргийг хянан хэлэлцэв. Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт: Монгол улсын иргэн, 1985 оны 10 дугаар сарын 04-нд Тосонцэнгэл суманд төрсөн, 34 настай, эрэгтэй, бүрэн дунд боловсролтой, сантехникч гагнуурчин мэргэжилтэй, ам бүл 3, эхнэр хүүхдийн хамт, Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын 5 дугаар баг 4 хэсэг 62 тоотод оршин суудаг, хувиараа хөдөлмөр эрхэлдэг, улсаас авсан гавъяа шагналгүй, ял шийтгэлгүй, Олгонууд овогт Баярхүүгийн Энх-Амгалан /РД:МО-85100459/ Холбогдсон хэргийн талаар: Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр иргэн Ж.Цолмонбаатартай архидан согтуурсан ба Ж.Цолмонбаатарын алга болсон Самсунг Ж-2 маркийн гар утсыг маргааш нь буюу 2018 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр гэрээсээ олоод бусдад зарж завшсан гэмт хэрэгт холбогджээ. ТОДОРХОЙЛОХ нь: Нэг: Гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай эсэх талаар: Шүүх хэргийн бодит байдлыг тогтоох зарчмын дагуу Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.7 дугаар зүйлийн 3-д зааснаар талуудын мэтгэлцээн дээр шинжлэн судалсан нотлох баримтын хүрээнд шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр иргэн Ж.Цолмонбаатарын тэдний гэрт үлдээсэн Самсунг Ж-2 маркийн гар утсыг маргааш нь буюу 2018 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр бусдад зарж завшсан үйл баримт тогтоогдож, уг гэмт хэрэгт шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь гэм буруутай болох нь нотлогдон тогтоогдлоо гэж шүүх дүгнэв. Энэхүү үйл баримт нь шүүх хуралдаанаар шинжлэн судлагдаж хэлэлцэгдсэн доор нотлох баримтуудаар хангалттай нотлогдон тогтоогдсон болно. Үүнд: Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалангийн шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт өгсөн: “...Гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байна. Гэмшиж байна. Ж.Цолмонбаатартай гэртээ хамт архи уусан. Манайд утсаа орхиод явсан байсан ба маргааш нь би О.Нэргүй гэх залууд зараад архи авч уусан...” гэх мэдүүлэг Хохирогч Ж.Цолмонбаатарын 2018 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Би 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр Амгаа гэх залуугийн гэрт очоод юм яриж суусан. Тэгээд гаднаас орохдоо нэг шил архи авч орсон тухайн үед Амгаа болон Өнөрөө бид 3 нэг шил архи ууж сууж байхад Өнөрөө гэх эмэгтэй миний гар утсыг орон дээр нь байхад аваад нэг тийш нь тавьчихсан гэж хэлсэн. Тэгээд би гар утсаа авая гэж хэлэхэд таны утсыг хаан тавьсанаа мэдэхгүй байна гээд хайгаад олоогүй. Тухайн үед нөхөр нь гараад явчихсан байсан тэгээд орж иртэл нь хүлээсэн тэгээд гэр дотор нь байсан бүх эд зүйлийн үзсэн боловч гар ирээгүй тэгээд Амгаа орж ирсэн тэгээд утсаа авъя гэж хэлсэн чинь би аваагүй гэж хэлсэн би тэгэхээр нь өөрсдөө мэдээрэй гэж хэлчээд гараад явсан. Би Амгаагийн гэрт орохдоо халаасандаа хийгээд орсон. Би гэрт нь ганц байдаг матраасан дээр сууж байсан газрынхаа хажууд тавьсан. Тэгээд утсаар ярьж байгаад хажуудаа тавиад хэсэг хугацааны дараа эргээд утсаар ярих гэсэн чинь гар утас алга болчихсон байсан. Би тухайн үед юм бодоогүй байсан....” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 6-7 дугаар тал/ Гэрч Ц.Энхтэмүүлэнгийн 2018 оны 12 дугаар сарын 18-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Манай аав Ж.Цолмонбаатар нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын 6 дугаар багт байрлах 60 айлд Амгаа гэх айлынд очоод орой нь гэртээ ирсэн. Тухайн үед манай аав 5АМ311МО № маркийн гар утастай байсан тэгээд Амгаа гэх залуугийн эхнэр Өнөрөө нь тухайн үед манай аавын утсыг нуусан байгаа олохгүй байна олохоороо таньд аваачаад өгий гэж хэлээд манай аавыг явуулсан байна. Маргааш нь авчраад өгөх байх гэж бодсон чинь өгөхгүй 3 хоночихсон. Би Амгаа гэх залуугийн эхнэр Өнөрөө гэх эмэгтэй рүү яриад манай аавын утсыг өгөөчээ гэж хэлсэн чинь “Манай гэрт байхгүй байна лээ хайгаад олохгүй байна” гэж хэлээд байхаар нь цагдаад өглөө шүү гэж хэлсэн чинь “Манай нөхөр Амгаа нь хуучин зах дээр О.Нэргүй гэх залууд 20.000 төгрөгөөр зарчихсан байна” гэж хэлсэн. Өнөрөө гэх эмэгтэй нь О.Нэргүй гэх хүнд зарсан гэхээр нь хуучин зах орчимоор О.Нэргүй гэх залуугийн утасны дугаарыг хайгаад нилээн их явсан тэгээд нэг утсын олоод ярьсан чинь надад 20.000 төгрөгөөр зарчихсан шүү дээ би тэр орой нь архи ууж байгаад Хөх чулуут орчимоор явж байгаад нэг залууд зарчихсан гэж хэлсэн. Тэгээд цагдаагийн байгууллагад хандаж байна...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 09-10 дугаар тал/ Гэрч О.Нэргүйн 2018 оны 12 дугаар сарын 18-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Би 2018 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдөр Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын 6 дугаар багт үйл ажиллагаа явуулдаг “Гурван мэргэд” зах дээр жижиглэнгийн бизнэс эрхэлж байхад Амгаа гэх залуу эрүүл ирээд хямдхан утас авах уу гээд асуугаад байсан би тухайн үед хэд юм гэж асуусан чинь 15.000 төгрөгөөр зарна гэж хэлсэн тэгээд ямар нэгэн асуудал байгаа юм уу гэж асуусан чинь манай эхнэр барьж байсан юм аа мөнгөний хэрэг гараад зарах гэж байна гэж хэлсэн. Би тэгээд тухайн үед бэлнээр 15.000 төгрөгийг /1 ширхэг 10.000 төгрөгний дэвсгэрт 1 ширхэг 5.000 төгрөгний дэвсгэрт/ өгөөд авсан. Тэр залуу тэгээд шууд яваад өгсөн. Би 2018 оны 12 дугаар сарын 16-ны орой вагзол дээр воганы пилет авах гэсэн чинь таньдаг Батсайхан гэх залуу таараад бид 2 хэсэг зүйл ярилцаж байсан чинь намайг утсаа зарчаач гээд байсан тэгээд би тухайн миний утас болохгүй өөр нэг утас байгаа гээд Амгаа гэх залуугаас авсан гар утсаа гаргаж ирээд үзүүлсэн чинь хэдэд өгөх юм гэж хэлсэн тэгээд би 45.000 төгрөгөнд ав гэж хэлээд өгсөн. Тэгээд надад 45.000 төгрөг өгчөөд Улаанбаатар хот явна гэж хэлээд надаас салаад явсан. Би тухайн өдөр вагоны билет авчаад гэртээ харьсан....” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 11-12 дугаар тал/ Гэрч С.Өнөрцэцэгийн 2019 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Миний нөхөр Б.Энх-Амгалан нь 1985 оны 10 дугаар сарын 04- ний өдөр Завхан аймагт төрсөн. Б.Энх-Амгалан нь түргэн ууртай, зөөлөн сэтгэлтэй, хүнтэй эвсэг, хар бор ажилд сайн гэр орондоо цэвэрч нямбай, гэр бүлдэээ анхаарал тавихдаа сайн, охиндоо маш их хайртай. Архи хааяа ууж тамхи татдаг. Миний нөхөр нь архи уугаад агсам согтуу тавьдаггүй иймээ тиймээ асуудал байхгүй мөрөөрөө байдаг. Урьд өмнө ямар нэгэн ял шийтгэл гэмт хэрэгт холбогдож байгаагүй...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 18 дугаар тал/ Шинжээчийн дүгнэлт /хх-ийн 23-25 дугаар тал/ № Нэр төрөл Хэмжих нэгж Тоо Нэгжийн үнэ төгрөгөөр Нийт үнэ төгрөгөөр Тайлбар 1 Samsung J2 /2018 он/ ш 1 359.000 359.000 Шинэ утас Нийт дүн 359.000 Б.Энх-Амгалангийн 2019 оны 11 дүгээр сарын 11-ний өдөр яллагдагчаар өгсөн мэдүүлэг /хх-ийн 33-34 дүгээр тал/ Эрүүгийн харуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас /хх-ийн 40 дүгээр тал/ зэрэг болно. Мөрдөгч дээрх нотлох баримтуудыг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн хуулинд заасан шаардлагыг хангасан байх бөгөөд эдгээр нь өөр хоорондоо агуулгын хувьд зөрөөгүй, энэ хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой байх тул шүүхийн шийдвэрийн үндэслэл болгож шүүх үнэлэв. Хавтаст хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудаас нотлох чадвараа алдах болон шүүхээс тогтоосон үйл баримтыг үгүйсгэх нотлох баримт байхгүй, мөн шүүгдэгч шүүхээс тогтоосон үйл баримтаас зөрүүтэй байдлаар мэдүүлээгүй, хэргийн үйл баримт зүйчлэлийн талаар маргаагүй болохыг дурьдах нь зүйтэй. Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр иргэн Ж.Цолмонбаатарын тэдний гэрт үлдээсэн Самсунг Ж-2 маркийн гар утсыг маргааш нь буюу 2018 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр бусдад зарж завшсан нь гэмт хэргийн үндсэн шинжийг хангаж байх бөгөөд тухайн зүйл хэсэгт заасан хүндрүүлэх үндэслэл тогтоогдоогүй байна. Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалангийн гэмт үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.5 дүгээр зүйлийн 1-д заасан гэмт хэргийн шинжийг бүрэн хангаж байх бөгөөд шүүхээс яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хэргийн бүрдэл хангагдсан, нотолбол зохих асуудлыг бүрэн нотлосон, прокурорын зүйлчлэл хэргийн бодит байдалтай тохирсон гэж үзлээ. Хоёр: Гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирол, хор уршиг Шүүгдэгч гэмт үйлдлийн улмаас бусдад 359.000 төгрөгийн хохирол учирсныг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.5 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар хохиролд тооцов. Энэ хэрэгт хохирогчоор тогтоогдсон Ж.Цолмонбаатар нь гар утсаа буцаан авсан шүүгдэгчээс нэхэмжлэх зүйлгүй, гомдол саналгүй гэсэн мэдүүлгийг мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад гаргасанд үндэслэн шүүгдэгчийг бусдад төлөх төлбөргүйд тооцов. Гурав: Эрүүгийн хариуцлагын талаар: Шүүгдэгч анх удаа тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, гэм буруугийн талаар маргаангүй байгаа, учирсан бодит хохирол, хор уршигийг бүрэн төлж барагдуулсан зэрэг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдлыг улсын яллагчаас санал болгосон торгуулийн ялын хэмжээ хүрээнд 450 нэгжтэй тэнцэх хэмжээгээр буюу 450.000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэл оногдуулах нь зүйтэй гэж үзэв. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.6 дугаар зүйлийн 1-д заасан шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд харгалзан үзэх хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно. Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалангийн тогтмол орлоготой ажил төрөл эрхэлдэггүй, хувийн болон ар гэрийн нөхцөл байдал зэргийг харгалзан шүүхээс Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4-д зааснаар шүүгдэгчид оногдуулсан торгуулийн ялыг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц 6 сарын дотор хэсэгчлэн сар бүр тэнцүү хэмжээгээр төлөхийг үүрэг болгов. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 5-д зааснаар Б.Энх-Амгалан нь торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол биелэгдээгүй торгох ялын 15000 төгрөгийг нэг хоногтой дүйцүүлж хорих ялаар солихыг анхааруулав. Шүүгдэгч энэ гэмт хэргийн улмаас цагдан хоригдсон хоноггүй, бусдад төлөх төлбөргүй, эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй, битүүмжлэн ирүүлсэн хөрөнгөгүй болохыг тус тус дурьдав. 2.Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.5 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар шүүгдэгч Олгонууд овогт Баярхүүгийн Энх-Амгаланг 450 нэгжтэй тэнцэх хэмжээгээр буюу 450.000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэсүгэй. 

3.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4-д зааснаар ялтан Б.ЭнхАмгаланд оногдуулсан торгуулийн ялыг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц 06 сарын дотор сар бүр тэнцүү хэмжээгээр хэсэгчлэн төлөхийг үүрэг болгосугай. 

4.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 5-д зааснаар ялтан Б.ЭнхАмгалан нь торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол биелэгдээгүй торгох ялын 15000 төгрөгийг нэг хоногтой дүйцүүлж хорих ялаар солихыг анхааруулсугай. 

5.Ялтан Б.Энх-Амгалан нь энэ гэмт хэргийн улмаас цагдан хоригдсон хоноггүй, бусдад төлөх төлбөргүй, эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй, битүүмжлэн ирүүлсэн хөрөнгөгүй болохыг тус тус дурьдсугай. 

6.Ялтан Б.Энх-Амгаланд урд авсан хувийн баталгаа гаргуулах таслан сэргийлэх арга хэмжээг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол хэвээр хэрэглэсүгэй. 

7.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.10-р зүйлийн 4-д зааснаар шийтгэх тогтоол уншиж сонсгосноор хүчинтэй болохыг дурьдсугай. 

8.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.2 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар прокурор, дээд шатны прокурор, оролцогч шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл тогтоолыг гардан авсан буюу энэ хуулийн 11.9 дүгээр зүйлд заасны дагуу хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор Сэлэнгэ аймгийн Эрүү, иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол, эсэргүүцэл гаргаж болохыг дурьдсугай. 

ДАРГАЛАГЧ                             Б.ЭРДЭНЭХИШИГ

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 17.5 дугаар зүйлийн 9, 36.2 дугаар зүйлийн 4, 36.8 дугаар зүйлийн 1, 4-д заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь: 

1.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.4 дүгээр зүйлийн 1-д заасныг журамлан шүүгдэгч Олгонууд овогт Баярхүүгийн Энх-Амгаланг мөн хуулийн тусгай ангийн 17.5 дугаар зүйлийн 1-д заасан “гээгдэл эд хөрөнгө завших” гэмт хэрэгт гэм буруутайд тооцсугай. 

Сэлэнгэ аймаг дахь сум дундын Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг ерөнхий шүүгчийн үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч шүүгч Б.Эрдэнэхишиг даргалж тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанд: Улсын яллагч М.Энхбаатар Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Г.Энхцэцэг Нарийн бичгийн дарга Б.Намуунзул нар оролцов. Сэлэнгэ аймгийн Прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.5 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн Олгонууд овогт Баярхүүгийн ЭнхАмгаланд холбогдох 1831004190006 дугаартай хэргийг хянан хэлэлцэв. Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт: Монгол улсын иргэн, 1985 оны 10 дугаар сарын 04-нд Тосонцэнгэл суманд төрсөн, 34 настай, эрэгтэй, бүрэн дунд боловсролтой, сантехникч гагнуурчин мэргэжилтэй, ам бүл 3, эхнэр хүүхдийн хамт, Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын 5 дугаар баг 4 хэсэг 62 тоотод оршин суудаг, хувиараа хөдөлмөр эрхэлдэг, улсаас авсан гавъяа шагналгүй, ял шийтгэлгүй, Олгонууд овогт Баярхүүгийн Энх-Амгалан /РД:МО-85100459/ Холбогдсон хэргийн талаар: Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр иргэн Ж.Цолмонбаатартай архидан согтуурсан ба Ж.Цолмонбаатарын алга болсон Самсунг Ж-2 маркийн гар утсыг маргааш нь буюу 2018 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр гэрээсээ олоод бусдад зарж завшсан гэмт хэрэгт холбогджээ. ТОДОРХОЙЛОХ нь: Нэг: Гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай эсэх талаар: Шүүх хэргийн бодит байдлыг тогтоох зарчмын дагуу Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.7 дугаар зүйлийн 3-д зааснаар талуудын мэтгэлцээн дээр шинжлэн судалсан нотлох баримтын хүрээнд шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр иргэн Ж.Цолмонбаатарын тэдний гэрт үлдээсэн Самсунг Ж-2 маркийн гар утсыг маргааш нь буюу 2018 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр бусдад зарж завшсан үйл баримт тогтоогдож, уг гэмт хэрэгт шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь гэм буруутай болох нь нотлогдон тогтоогдлоо гэж шүүх дүгнэв. Энэхүү үйл баримт нь шүүх хуралдаанаар шинжлэн судлагдаж хэлэлцэгдсэн доор нотлох баримтуудаар хангалттай нотлогдон тогтоогдсон болно. Үүнд: Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалангийн шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт өгсөн: “...Гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байна. Гэмшиж байна. Ж.Цолмонбаатартай гэртээ хамт архи уусан. Манайд утсаа орхиод явсан байсан ба маргааш нь би О.Нэргүй гэх залууд зараад архи авч уусан...” гэх мэдүүлэг Хохирогч Ж.Цолмонбаатарын 2018 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Би 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр Амгаа гэх залуугийн гэрт очоод юм яриж суусан. Тэгээд гаднаас орохдоо нэг шил архи авч орсон тухайн үед Амгаа болон Өнөрөө бид 3 нэг шил архи ууж сууж байхад Өнөрөө гэх эмэгтэй миний гар утсыг орон дээр нь байхад аваад нэг тийш нь тавьчихсан гэж хэлсэн. Тэгээд би гар утсаа авая гэж хэлэхэд таны утсыг хаан тавьсанаа мэдэхгүй байна гээд хайгаад олоогүй. Тухайн үед нөхөр нь гараад явчихсан байсан тэгээд орж иртэл нь хүлээсэн тэгээд гэр дотор нь байсан бүх эд зүйлийн үзсэн боловч гар ирээгүй тэгээд Амгаа орж ирсэн тэгээд утсаа авъя гэж хэлсэн чинь би аваагүй гэж хэлсэн би тэгэхээр нь өөрсдөө мэдээрэй гэж хэлчээд гараад явсан. Би Амгаагийн гэрт орохдоо халаасандаа хийгээд орсон. Би гэрт нь ганц байдаг матраасан дээр сууж байсан газрынхаа хажууд тавьсан. Тэгээд утсаар ярьж байгаад хажуудаа тавиад хэсэг хугацааны дараа эргээд утсаар ярих гэсэн чинь гар утас алга болчихсон байсан. Би тухайн үед юм бодоогүй байсан....” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 6-7 дугаар тал/ Гэрч Ц.Энхтэмүүлэнгийн 2018 оны 12 дугаар сарын 18-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Манай аав Ж.Цолмонбаатар нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын 6 дугаар багт байрлах 60 айлд Амгаа гэх айлынд очоод орой нь гэртээ ирсэн. Тухайн үед манай аав 5АМ311МО № маркийн гар утастай байсан тэгээд Амгаа гэх залуугийн эхнэр Өнөрөө нь тухайн үед манай аавын утсыг нуусан байгаа олохгүй байна олохоороо таньд аваачаад өгий гэж хэлээд манай аавыг явуулсан байна. Маргааш нь авчраад өгөх байх гэж бодсон чинь өгөхгүй 3 хоночихсон. Би Амгаа гэх залуугийн эхнэр Өнөрөө гэх эмэгтэй рүү яриад манай аавын утсыг өгөөчээ гэж хэлсэн чинь “Манай гэрт байхгүй байна лээ хайгаад олохгүй байна” гэж хэлээд байхаар нь цагдаад өглөө шүү гэж хэлсэн чинь “Манай нөхөр Амгаа нь хуучин зах дээр О.Нэргүй гэх залууд 20.000 төгрөгөөр зарчихсан байна” гэж хэлсэн. Өнөрөө гэх эмэгтэй нь О.Нэргүй гэх хүнд зарсан гэхээр нь хуучин зах орчимоор О.Нэргүй гэх залуугийн утасны дугаарыг хайгаад нилээн их явсан тэгээд нэг утсын олоод ярьсан чинь надад 20.000 төгрөгөөр зарчихсан шүү дээ би тэр орой нь архи ууж байгаад Хөх чулуут орчимоор явж байгаад нэг залууд зарчихсан гэж хэлсэн. Тэгээд цагдаагийн байгууллагад хандаж байна...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 09-10 дугаар тал/ Гэрч О.Нэргүйн 2018 оны 12 дугаар сарын 18-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Би 2018 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдөр Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын 6 дугаар багт үйл ажиллагаа явуулдаг “Гурван мэргэд” зах дээр жижиглэнгийн бизнэс эрхэлж байхад Амгаа гэх залуу эрүүл ирээд хямдхан утас авах уу гээд асуугаад байсан би тухайн үед хэд юм гэж асуусан чинь 15.000 төгрөгөөр зарна гэж хэлсэн тэгээд ямар нэгэн асуудал байгаа юм уу гэж асуусан чинь манай эхнэр барьж байсан юм аа мөнгөний хэрэг гараад зарах гэж байна гэж хэлсэн. Би тэгээд тухайн үед бэлнээр 15.000 төгрөгийг /1 ширхэг 10.000 төгрөгний дэвсгэрт 1 ширхэг 5.000 төгрөгний дэвсгэрт/ өгөөд авсан. Тэр залуу тэгээд шууд яваад өгсөн. Би 2018 оны 12 дугаар сарын 16-ны орой вагзол дээр воганы пилет авах гэсэн чинь таньдаг Батсайхан гэх залуу таараад бид 2 хэсэг зүйл ярилцаж байсан чинь намайг утсаа зарчаач гээд байсан тэгээд би тухайн миний утас болохгүй өөр нэг утас байгаа гээд Амгаа гэх залуугаас авсан гар утсаа гаргаж ирээд үзүүлсэн чинь хэдэд өгөх юм гэж хэлсэн тэгээд би 45.000 төгрөгөнд ав гэж хэлээд өгсөн. Тэгээд надад 45.000 төгрөг өгчөөд Улаанбаатар хот явна гэж хэлээд надаас салаад явсан. Би тухайн өдөр вагоны билет авчаад гэртээ харьсан....” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 11-12 дугаар тал/ Гэрч С.Өнөрцэцэгийн 2019 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Миний нөхөр Б.Энх-Амгалан нь 1985 оны 10 дугаар сарын 04- ний өдөр Завхан аймагт төрсөн. Б.Энх-Амгалан нь түргэн ууртай, зөөлөн сэтгэлтэй, хүнтэй эвсэг, хар бор ажилд сайн гэр орондоо цэвэрч нямбай, гэр бүлдэээ анхаарал тавихдаа сайн, охиндоо маш их хайртай. Архи хааяа ууж тамхи татдаг. Миний нөхөр нь архи уугаад агсам согтуу тавьдаггүй иймээ тиймээ асуудал байхгүй мөрөөрөө байдаг. Урьд өмнө ямар нэгэн ял шийтгэл гэмт хэрэгт холбогдож байгаагүй...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 18 дугаар тал/ Шинжээчийн дүгнэлт /хх-ийн 23-25 дугаар тал/ № Нэр төрөл Хэмжих нэгж Тоо Нэгжийн үнэ төгрөгөөр Нийт үнэ төгрөгөөр Тайлбар 1 Samsung J2 /2018 он/ ш 1 359.000 359.000 Шинэ утас Нийт дүн 359.000 Б.Энх-Амгалангийн 2019 оны 11 дүгээр сарын 11-ний өдөр яллагдагчаар өгсөн мэдүүлэг /хх-ийн 33-34 дүгээр тал/ Эрүүгийн харуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас /хх-ийн 40 дүгээр тал/ зэрэг болно. Мөрдөгч дээрх нотлох баримтуудыг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн хуулинд заасан шаардлагыг хангасан байх бөгөөд эдгээр нь өөр хоорондоо агуулгын хувьд зөрөөгүй, энэ хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой байх тул шүүхийн шийдвэрийн үндэслэл болгож шүүх үнэлэв. Хавтаст хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудаас нотлох чадвараа алдах болон шүүхээс тогтоосон үйл баримтыг үгүйсгэх нотлох баримт байхгүй, мөн шүүгдэгч шүүхээс тогтоосон үйл баримтаас зөрүүтэй байдлаар мэдүүлээгүй, хэргийн үйл баримт зүйчлэлийн талаар маргаагүй болохыг дурьдах нь зүйтэй. Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр иргэн Ж.Цолмонбаатарын тэдний гэрт үлдээсэн Самсунг Ж-2 маркийн гар утсыг маргааш нь буюу 2018 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр бусдад зарж завшсан нь гэмт хэргийн үндсэн шинжийг хангаж байх бөгөөд тухайн зүйл хэсэгт заасан хүндрүүлэх үндэслэл тогтоогдоогүй байна. Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалангийн гэмт үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.5 дүгээр зүйлийн 1-д заасан гэмт хэргийн шинжийг бүрэн хангаж байх бөгөөд шүүхээс яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хэргийн бүрдэл хангагдсан, нотолбол зохих асуудлыг бүрэн нотлосон, прокурорын зүйлчлэл хэргийн бодит байдалтай тохирсон гэж үзлээ. Хоёр: Гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирол, хор уршиг Шүүгдэгч гэмт үйлдлийн улмаас бусдад 359.000 төгрөгийн хохирол учирсныг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.5 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар хохиролд тооцов. Энэ хэрэгт хохирогчоор тогтоогдсон Ж.Цолмонбаатар нь гар утсаа буцаан авсан шүүгдэгчээс нэхэмжлэх зүйлгүй, гомдол саналгүй гэсэн мэдүүлгийг мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад гаргасанд үндэслэн шүүгдэгчийг бусдад төлөх төлбөргүйд тооцов. Гурав: Эрүүгийн хариуцлагын талаар: Шүүгдэгч анх удаа тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, гэм буруугийн талаар маргаангүй байгаа, учирсан бодит хохирол, хор уршигийг бүрэн төлж барагдуулсан зэрэг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдлыг улсын яллагчаас санал болгосон торгуулийн ялын хэмжээ хүрээнд 450 нэгжтэй тэнцэх хэмжээгээр буюу 450.000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэл оногдуулах нь зүйтэй гэж үзэв. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.6 дугаар зүйлийн 1-д заасан шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд харгалзан үзэх хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно. Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалангийн тогтмол орлоготой ажил төрөл эрхэлдэггүй, хувийн болон ар гэрийн нөхцөл байдал зэргийг харгалзан шүүхээс Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4-д зааснаар шүүгдэгчид оногдуулсан торгуулийн ялыг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц 6 сарын дотор хэсэгчлэн сар бүр тэнцүү хэмжээгээр төлөхийг үүрэг болгов. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 5-д зааснаар Б.Энх-Амгалан нь торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол биелэгдээгүй торгох ялын 15000 төгрөгийг нэг хоногтой дүйцүүлж хорих ялаар солихыг анхааруулав. Шүүгдэгч энэ гэмт хэргийн улмаас цагдан хоригдсон хоноггүй, бусдад төлөх төлбөргүй, эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй, битүүмжлэн ирүүлсэн хөрөнгөгүй болохыг тус тус дурьдав. Сэлэнгэ аймаг дахь сум дундын Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг ерөнхий шүүгчийн үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч шүүгч Б.Эрдэнэхишиг даргалж тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанд: Улсын яллагч М.Энхбаатар Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Г.Энхцэцэг Нарийн бичгийн дарга Б.Намуунзул нар оролцов. Сэлэнгэ аймгийн Прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.5 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн Олгонууд овогт Баярхүүгийн ЭнхАмгаланд холбогдох 1831004190006 дугаартай хэргийг хянан хэлэлцэв. Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт: Монгол улсын иргэн, 1985 оны 10 дугаар сарын 04-нд Тосонцэнгэл суманд төрсөн, 34 настай, эрэгтэй, бүрэн дунд боловсролтой, сантехникч гагнуурчин мэргэжилтэй, ам бүл 3, эхнэр хүүхдийн хамт, Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын 5 дугаар баг 4 хэсэг 62 тоотод оршин суудаг, хувиараа хөдөлмөр эрхэлдэг, улсаас авсан гавъяа шагналгүй, ял шийтгэлгүй, Олгонууд овогт Баярхүүгийн Энх-Амгалан /РД:МО-85100459/ Холбогдсон хэргийн талаар: Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр иргэн Ж.Цолмонбаатартай архидан согтуурсан ба Ж.Цолмонбаатарын алга болсон Самсунг Ж-2 маркийн гар утсыг маргааш нь буюу 2018 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр гэрээсээ олоод бусдад зарж завшсан гэмт хэрэгт холбогджээ. ТОДОРХОЙЛОХ нь: Нэг: Гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай эсэх талаар: Шүүх хэргийн бодит байдлыг тогтоох зарчмын дагуу Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.7 дугаар зүйлийн 3-д зааснаар талуудын мэтгэлцээн дээр шинжлэн судалсан нотлох баримтын хүрээнд шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр иргэн Ж.Цолмонбаатарын тэдний гэрт үлдээсэн Самсунг Ж-2 маркийн гар утсыг маргааш нь буюу 2018 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр бусдад зарж завшсан үйл баримт тогтоогдож, уг гэмт хэрэгт шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь гэм буруутай болох нь нотлогдон тогтоогдлоо гэж шүүх дүгнэв. Энэхүү үйл баримт нь шүүх хуралдаанаар шинжлэн судлагдаж хэлэлцэгдсэн доор нотлох баримтуудаар хангалттай нотлогдон тогтоогдсон болно. Үүнд: Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалангийн шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт өгсөн: “...Гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байна. Гэмшиж байна. Ж.Цолмонбаатартай гэртээ хамт архи уусан. Манайд утсаа орхиод явсан байсан ба маргааш нь би О.Нэргүй гэх залууд зараад архи авч уусан...” гэх мэдүүлэг Хохирогч Ж.Цолмонбаатарын 2018 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Би 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр Амгаа гэх залуугийн гэрт очоод юм яриж суусан. Тэгээд гаднаас орохдоо нэг шил архи авч орсон тухайн үед Амгаа болон Өнөрөө бид 3 нэг шил архи ууж сууж байхад Өнөрөө гэх эмэгтэй миний гар утсыг орон дээр нь байхад аваад нэг тийш нь тавьчихсан гэж хэлсэн. Тэгээд би гар утсаа авая гэж хэлэхэд таны утсыг хаан тавьсанаа мэдэхгүй байна гээд хайгаад олоогүй. Тухайн үед нөхөр нь гараад явчихсан байсан тэгээд орж иртэл нь хүлээсэн тэгээд гэр дотор нь байсан бүх эд зүйлийн үзсэн боловч гар ирээгүй тэгээд Амгаа орж ирсэн тэгээд утсаа авъя гэж хэлсэн чинь би аваагүй гэж хэлсэн би тэгэхээр нь өөрсдөө мэдээрэй гэж хэлчээд гараад явсан. Би Амгаагийн гэрт орохдоо халаасандаа хийгээд орсон. Би гэрт нь ганц байдаг матраасан дээр сууж байсан газрынхаа хажууд тавьсан. Тэгээд утсаар ярьж байгаад хажуудаа тавиад хэсэг хугацааны дараа эргээд утсаар ярих гэсэн чинь гар утас алга болчихсон байсан. Би тухайн үед юм бодоогүй байсан....” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 6-7 дугаар тал/ Гэрч Ц.Энхтэмүүлэнгийн 2018 оны 12 дугаар сарын 18-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Манай аав Ж.Цолмонбаатар нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын 6 дугаар багт байрлах 60 айлд Амгаа гэх айлынд очоод орой нь гэртээ ирсэн. Тухайн үед манай аав 5АМ311МО № маркийн гар утастай байсан тэгээд Амгаа гэх залуугийн эхнэр Өнөрөө нь тухайн үед манай аавын утсыг нуусан байгаа олохгүй байна олохоороо таньд аваачаад өгий гэж хэлээд манай аавыг явуулсан байна. Маргааш нь авчраад өгөх байх гэж бодсон чинь өгөхгүй 3 хоночихсон. Би Амгаа гэх залуугийн эхнэр Өнөрөө гэх эмэгтэй рүү яриад манай аавын утсыг өгөөчээ гэж хэлсэн чинь “Манай гэрт байхгүй байна лээ хайгаад олохгүй байна” гэж хэлээд байхаар нь цагдаад өглөө шүү гэж хэлсэн чинь “Манай нөхөр Амгаа нь хуучин зах дээр О.Нэргүй гэх залууд 20.000 төгрөгөөр зарчихсан байна” гэж хэлсэн. Өнөрөө гэх эмэгтэй нь О.Нэргүй гэх хүнд зарсан гэхээр нь хуучин зах орчимоор О.Нэргүй гэх залуугийн утасны дугаарыг хайгаад нилээн их явсан тэгээд нэг утсын олоод ярьсан чинь надад 20.000 төгрөгөөр зарчихсан шүү дээ би тэр орой нь архи ууж байгаад Хөх чулуут орчимоор явж байгаад нэг залууд зарчихсан гэж хэлсэн. Тэгээд цагдаагийн байгууллагад хандаж байна...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 09-10 дугаар тал/ Гэрч О.Нэргүйн 2018 оны 12 дугаар сарын 18-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Би 2018 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдөр Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын 6 дугаар багт үйл ажиллагаа явуулдаг “Гурван мэргэд” зах дээр жижиглэнгийн бизнэс эрхэлж байхад Амгаа гэх залуу эрүүл ирээд хямдхан утас авах уу гээд асуугаад байсан би тухайн үед хэд юм гэж асуусан чинь 15.000 төгрөгөөр зарна гэж хэлсэн тэгээд ямар нэгэн асуудал байгаа юм уу гэж асуусан чинь манай эхнэр барьж байсан юм аа мөнгөний хэрэг гараад зарах гэж байна гэж хэлсэн. Би тэгээд тухайн үед бэлнээр 15.000 төгрөгийг /1 ширхэг 10.000 төгрөгний дэвсгэрт 1 ширхэг 5.000 төгрөгний дэвсгэрт/ өгөөд авсан. Тэр залуу тэгээд шууд яваад өгсөн. Би 2018 оны 12 дугаар сарын 16-ны орой вагзол дээр воганы пилет авах гэсэн чинь таньдаг Батсайхан гэх залуу таараад бид 2 хэсэг зүйл ярилцаж байсан чинь намайг утсаа зарчаач гээд байсан тэгээд би тухайн миний утас болохгүй өөр нэг утас байгаа гээд Амгаа гэх залуугаас авсан гар утсаа гаргаж ирээд үзүүлсэн чинь хэдэд өгөх юм гэж хэлсэн тэгээд би 45.000 төгрөгөнд ав гэж хэлээд өгсөн. Тэгээд надад 45.000 төгрөг өгчөөд Улаанбаатар хот явна гэж хэлээд надаас салаад явсан. Би тухайн өдөр вагоны билет авчаад гэртээ харьсан....” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 11-12 дугаар тал/ Гэрч С.Өнөрцэцэгийн 2019 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Миний нөхөр Б.Энх-Амгалан нь 1985 оны 10 дугаар сарын 04- ний өдөр Завхан аймагт төрсөн. Б.Энх-Амгалан нь түргэн ууртай, зөөлөн сэтгэлтэй, хүнтэй эвсэг, хар бор ажилд сайн гэр орондоо цэвэрч нямбай, гэр бүлдэээ анхаарал тавихдаа сайн, охиндоо маш их хайртай. Архи хааяа ууж тамхи татдаг. Миний нөхөр нь архи уугаад агсам согтуу тавьдаггүй иймээ тиймээ асуудал байхгүй мөрөөрөө байдаг. Урьд өмнө ямар нэгэн ял шийтгэл гэмт хэрэгт холбогдож байгаагүй...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 18 дугаар тал/ Шинжээчийн дүгнэлт /хх-ийн 23-25 дугаар тал/ № Нэр төрөл Хэмжих нэгж Тоо Нэгжийн үнэ төгрөгөөр Нийт үнэ төгрөгөөр Тайлбар 1 Samsung J2 /2018 он/ ш 1 359.000 359.000 Шинэ утас Нийт дүн 359.000 Б.Энх-Амгалангийн 2019 оны 11 дүгээр сарын 11-ний өдөр яллагдагчаар өгсөн мэдүүлэг /хх-ийн 33-34 дүгээр тал/ Эрүүгийн харуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас /хх-ийн 40 дүгээр тал/ зэрэг болно. Мөрдөгч дээрх нотлох баримтуудыг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн хуулинд заасан шаардлагыг хангасан байх бөгөөд эдгээр нь өөр хоорондоо агуулгын хувьд зөрөөгүй, энэ хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой байх тул шүүхийн шийдвэрийн үндэслэл болгож шүүх үнэлэв. Хавтаст хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудаас нотлох чадвараа алдах болон шүүхээс тогтоосон үйл баримтыг үгүйсгэх нотлох баримт байхгүй, мөн шүүгдэгч шүүхээс тогтоосон үйл баримтаас зөрүүтэй байдлаар мэдүүлээгүй, хэргийн үйл баримт зүйчлэлийн талаар маргаагүй болохыг дурьдах нь зүйтэй. Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалан нь 2018 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр иргэн Ж.Цолмонбаатарын тэдний гэрт үлдээсэн Самсунг Ж-2 маркийн гар утсыг маргааш нь буюу 2018 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр бусдад зарж завшсан нь гэмт хэргийн үндсэн шинжийг хангаж байх бөгөөд тухайн зүйл хэсэгт заасан хүндрүүлэх үндэслэл тогтоогдоогүй байна. Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалангийн гэмт үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.5 дүгээр зүйлийн 1-д заасан гэмт хэргийн шинжийг бүрэн хангаж байх бөгөөд шүүхээс яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хэргийн бүрдэл хангагдсан, нотолбол зохих асуудлыг бүрэн нотлосон, прокурорын зүйлчлэл хэргийн бодит байдалтай тохирсон гэж үзлээ. Хоёр: Гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирол, хор уршиг Шүүгдэгч гэмт үйлдлийн улмаас бусдад 359.000 төгрөгийн хохирол учирсныг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.5 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар хохиролд тооцов. Энэ хэрэгт хохирогчоор тогтоогдсон Ж.Цолмонбаатар нь гар утсаа буцаан авсан шүүгдэгчээс нэхэмжлэх зүйлгүй, гомдол саналгүй гэсэн мэдүүлгийг мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад гаргасанд үндэслэн шүүгдэгчийг бусдад төлөх төлбөргүйд тооцов. Гурав: Эрүүгийн хариуцлагын талаар: Шүүгдэгч анх удаа тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, гэм буруугийн талаар маргаангүй байгаа, учирсан бодит хохирол, хор уршигийг бүрэн төлж барагдуулсан зэрэг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдлыг улсын яллагчаас санал болгосон торгуулийн ялын хэмжээ хүрээнд 450 нэгжтэй тэнцэх хэмжээгээр буюу 450.000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэл оногдуулах нь зүйтэй гэж үзэв. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.6 дугаар зүйлийн 1-д заасан шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд харгалзан үзэх хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно. Шүүгдэгч Б.Энх-Амгалангийн тогтмол орлоготой ажил төрөл эрхэлдэггүй, хувийн болон ар гэрийн нөхцөл байдал зэргийг харгалзан шүүхээс Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4-д зааснаар шүүгдэгчид оногдуулсан торгуулийн ялыг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц 6 сарын дотор хэсэгчлэн сар бүр тэнцүү хэмжээгээр төлөхийг үүрэг болгов. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 5-д зааснаар Б.Энх-Амгалан нь торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол биелэгдээгүй торгох ялын 15000 төгрөгийг нэг хоногтой дүйцүүлж хорих ялаар солихыг анхааруулав. Шүүгдэгч энэ гэмт хэргийн улмаас цагдан хоригдсон хоноггүй, бусдад төлөх төлбөргүй, эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй, битүүмжлэн ирүүлсэн хөрөнгөгүй болохыг тус тус дурьдав. 2.Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.5 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар шүүгдэгч Олгонууд овогт Баярхүүгийн Энх-Амгаланг 450 нэгжтэй тэнцэх хэмжээгээр буюу 450.000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэсүгэй. 

3.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4-д зааснаар ялтан Б.ЭнхАмгаланд оногдуулсан торгуулийн ялыг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц 06 сарын дотор сар бүр тэнцүү хэмжээгээр хэсэгчлэн төлөхийг үүрэг болгосугай. 

4.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 5-д зааснаар ялтан Б.ЭнхАмгалан нь торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол биелэгдээгүй торгох ялын 15000 төгрөгийг нэг хоногтой дүйцүүлж хорих ялаар солихыг анхааруулсугай. 

5.Ялтан Б.Энх-Амгалан нь энэ гэмт хэргийн улмаас цагдан хоригдсон хоноггүй, бусдад төлөх төлбөргүй, эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй, битүүмжлэн ирүүлсэн хөрөнгөгүй болохыг тус тус дурьдсугай. 

6.Ялтан Б.Энх-Амгаланд урд авсан хувийн баталгаа гаргуулах таслан сэргийлэх арга хэмжээг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол хэвээр хэрэглэсүгэй. 

7.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.10-р зүйлийн 4-д зааснаар шийтгэх тогтоол уншиж сонсгосноор хүчинтэй болохыг дурьдсугай. 

8.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.2 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар прокурор, дээд шатны прокурор, оролцогч шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл тогтоолыг гардан авсан буюу энэ хуулийн 11.9 дүгээр зүйлд заасны дагуу хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор Сэлэнгэ аймгийн Эрүү, иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол, эсэргүүцэл гаргаж болохыг дурьдсугай. 

ДАРГАЛАГЧ                             Б.ЭРДЭНЭХИШИГ