Монгол Улсын Шүүхийн шийдвэрийн цахим сан

Шийдвэрийн мэдээлэл

Шүүх	Хөвсгөл аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүх
Шүүгч	Лувсангийн Эрдэнэбат
Хэргийн индекс	155/2024/01020/И
Дугаар	225/МА2025/00008
Огноо	2025-01-22
Маргааны төрөл	Ажилласан жил тогтоолгох,

Холбоотой шийдвэрүүд

Шүүгч: Сайнбаярын Оюунжаргал
Дугаар: 155/ШШ2024/01192
Огноо: 2024-12-06

Шүүгч: Барнямын Мөнхтуяа
Дугаар: 320/ШШ2025/00585
Огноо: 2025-05-26

Хөвсгөл аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

2025 оны 01 сарын 22 өдөр

Дугаар 225/МА2025/00008

2025*******оны*******01*******сарын*******22*******өдөр

Дугаар*******225/МА2025/00008

Ц.Мийн*******нэхэмжлэлтэй*******

иргэний*******хэргийн*******тухай

Хөвсгөл*******аймгийн*******Эрүү,*******Иргэний*******хэргийн*******давж*******заалдах*******шатны*******шүүхийн*******иргэний*******хэргийн*******шүүх*******хуралдааныг*******шүүгч*******Н.Баярхүү*******даргалж,*******Ерөнхий*******шүүгч*******Б.Сосорбарам,*******шүүгч*******Л.Эрдэнэбат*******нарын*******бүрэлдэхүүнтэй,*******тус*******шүүхийн*******танхимд*******нээлттэй*******хийсэн*******шүүх*******хуралдаанаар

Хөвсгөл*******аймаг*******дахь*******сум*******дундын*******иргэний*******хэргийн*******анхан*******шатны*******шүүхийн*******2024*******оны*******12*******дугаар*******сарын*******06-ны*******өдрийн*******155/ШШ2024/01192*******дугаар*******шийдвэртэй,*******

Нэхэмжлэгч:*******Ц.Мийн*******нэхэмжлэлтэй,

Мал*******маллаж*******байсан*******байдал*******тогтоолгох*******тухай*******нэхэмжлэлтэй иргэний*******хэргийг*******нэхэмжлэгч*******Ц.Мийн*******гаргасан*******давж*******заалдах*******гомдлыг*******үндэслэн*******шүүгч*******Л.Эрдэнэбатын*******илтгэснээр*******хянан*******хэлэлцэв.

Шүүх*******хуралдаанд:*******Нэхэмжлэгч*******Ц.М,*******түүний*******өмгөөлөгч*******Б.Энхтүвшин,*******шүүх*******хуралдааны*******нарийн*******бичгийн*******дарга*******П.Ханбүргэд*******нар*******оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ*******нь:

Нэхэмжлэгч*******Ц.М*******шүүхэд*******гаргасан*******нэхэмжлэлдээ:*******Миний*******бие*******Цын*******М*******нь*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Т*******суманд*******00*******оны*******00*******дугаар*******сарын*******00-ны*******өдөр*******аав*******Цын*******4*******дэх*******хүүхэд*******болон*******мэндэлсэн.*******00-00онд*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Т*******сумын*******10*******жилийн*******дунд*******сургуульд*******суралцаж*******төгссөн.*******00*******оны*******0*******дугаар*******сараас*******аав,*******ээжийн*******хамт*******мал*******маллан*******амьдарч*******байгаад*******00*******оны*******00*******дугаар*******сараас*******0*******оныг*******дуустал*******0*******жил*******орчим*******хугацаанд*******ахынхаа*******компанид*******бэлтгэгч*******тогоочоор*******ажилласан.*******Түүнээс*******хойш*******буюу*******2021*******оноос*******дахин*******Т*******сумандаа*******мал*******маллан*******амьдарч*******байна.*******Би*******хүнтэй*******сууж*******өрх*******тусгаарлаж*******байгаагүй,*******аав*******Сгийн*******Цын*******ам*******бүлд*******амьдарсаар*******ирсэн.

Энэ*******жил*******би*******50*******нас*******хүрч,*******малчин*******даатгуулагчаар*******өндөр*******насны*******тэтгэвэр*******тогтоолгох*******хүсэлтээ*******нийгмийн*******даатгалын*******байгууллагад*******өгөхөд*******нийгмийн*******даатгалын*******шимтгэл*******төлж*******малчнаар*******ажилласан*******хугацаа*******хүрэхгүй*******гэсэн*******шалтгаанаар*******надад*******тэтгэвэр*******тогтоох*******боломжгүй*******гэж*******үзсэн.*******Би*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Нийгмийн*******даатгалын*******газрын*******Маргаан*******хянан*******шийдвэрлэх*******зөвлөлд*******2*******удаа*******хандаж*******1995,*******1997,*******2000*******онд*******мал*******маллаж*******байсан*******байдлаа*******тогтоолгосон*******ба*******тус*******зөвлөлөөс*******1996,*******1998,*******1999*******онуудад*******мал*******маллаж*******байсан*******байдлаа*******шүүхээр*******тогтоолгох*******шаардлагатай*******гэж*******зөвлөсөн.*******

Хөвсгөл*******аймгийн*******Т*******сумын*******архивт*******1996,*******1998*******оны*******малын*******А*******данс*******байдаггүй,*******1999*******оны*******малын*******А*******данс*******байгаа*******боловч*******аав*******Цын*******нэр*******засвартай*******бичигдсэн*******зэргээс*******шалтгаалж*******би*******тухайн*******жилүүдийг*******шүүхээр*******тогтоолгох*******шаардлагатай*******болоод*******байна.

Миний*******улсад*******ажилласан*******нийт*******хугацаа*******23*******жил*******гаруй*******хугацаа*******болж*******байгаагаас*******нийгмийн*******даатгалын*******байгууллагын*******малчин*******гэж*******хүлээн*******зөвшөөрч*******байгаа*******хугацаа*******нь*******9*******жил*******9*******сар*******болсон.*******Тиймээс*******1996,*******1998,*******1999*******онд*******малчнаар*******ажиллаж*******байсан*******байдлаа*******тогтоолгож*******байж*******малчнаар*******12*******жил*******6*******сар*******ажилласан*******байх*******гэсэн*******хуулийн*******шаардлагыг*******хангах*******юм.*******Шүүхээр*******мал*******маллаж*******байсан*******байдлаа*******тогтоолгосноор*******миний*******бие*******Нийгмийн*******даатгалын*******сангаас*******олгох*******тэтгэврийн*******тухай*******хуулийн*******5*******дугаар*******зүйлийн*******5.1.6-д*******зааснаар*******өндөр*******насны*******тэтгэвэр*******тогтоолгох*******эрх*******үүсэх*******тул*******миний*******гаргаж*******буй*******хүсэлт*******нь*******эрх*******зүйн*******ач*******холбогдол*******бүхий*******үйл*******явдлыг*******тогтооход*******хамаарах*******хүсэлт*******гэж*******үзэж*******байна.

Иймд*******Цын*******М*******намайг*******1996.01.01-ний*******өдрөөс*******1996.12.31-ний*******өдрийг*******дуустал,*******1998.01,01-ний*******өдрөөс*******1999.12.31-ний*******өдрийг*******дуустал*******хугацаанд*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Т*******сумын*******Т*******0*******дугаар*******багт*******мал*******маллаж*******байсан*******байдлыг*******тогтоож*******өгнө*******үү.*******гэжээ.

Нэхэмжлэгчийн*******өмгөөлөгч*******Б.Энхтүвшин*******шүүх*******хуралдаанд*******гаргасан*******тайлбартаа:*******...Нэхэмжлэгч*******00*******онд*******ажил*******хөдөлмөр*******эрхлэх*******боломжтой*******18*******нас*******хүрсэн.*******2011-2020*******оны*******хооронд*******компанид*******ажиллаж*******нийгмийн*******даатгалын*******шимтгэл*******төлсөн.*******Түүнээс*******бусад*******хугацаанд*******аавынхаа*******өрхөд*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Т*******сумын*******3*******дугаар*******багт*******мал*******маллаж*******амьдарч*******байсан.*******Нэхэмжлэгч*******аавынхаа*******өрхөд*******бүртгэлтэй*******талаар*******хэрэгт*******авагдсан*******1989*******оны*******хүн*******амын*******тооллогын*******лавлагаа,*******2000*******оны*******хүн*******амын*******тооллогын*******лавлагаа,*******2010*******оны*******хүн*******амын*******тооллогын*******лавлагаа,*******уг*******лавлагаанд*******Цын*******М*******00оны*******5*******дугаар*******сард*******төрсөн*******гэж*******бүртгэгдсэн,*******мөн*******13*******дугаар*******хуудаст*******авагдсан*******гэрлэсний*******бүртгэлгүй*******лавлагаа,*******түүний*******төрүүлсэн*******хүү*******Мийн*******М2000,*******2010*******оны*******хүн*******амын*******тооллогод*******Мийн*******Мгэж*******Сгийн*******Цын*******өрхөд*******бүртгэгдсэн*******эдгээр*******баримт*******болон*******шүүх*******хуралдаанд*******оролцсон*******гэрч*******нарын*******Ц*******гэдэг*******хүний*******өрхөд*******амьдарсаар*******ирсэн*******гэдгээр*******нотлогдож*******байна.

Архивын*******баримтыг*******үйлдэж*******хадгалж*******байх*******ёстой*******тухайн*******үеийн*******төрийн*******албан*******хаагчдын*******ажилдаа*******хайнга*******хандсаны*******улмаас*******1990-ээд*******оны*******малын*******А*******данс*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Т*******сумын*******архивын*******газарт*******хадгалагдаж*******үлдээгүй*******байдаг.*******Гэхдээ*******1999*******оны*******малын*******А*******данс*******хэрэгт*******авагдсан*******байгаа.*******Уг*******баримтыг*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Т*******сумын*******Засаг*******даргын*******Тамгын*******газрын*******2024*******оны*******9*******дүгээр*******сарын*******09-ний*******өдрийн*******3/57*******тоотоор*******хуулбар*******үнэн*******тамга*******даруулж*******шүүхэд*******хүргүүлсэн.*******Тус*******баримтад*******Т*******сумын*******3*******дугаар*******баг*******Тын*******малын*******А*******дансны*******тооллогын*******цуваа*******6-д*******Ц*******гэж*******бичигдсэн.*******Ам*******бүлийн*******тоо*******7,*******малчны*******тоо*******5,*******16-34*******насны*******3,*******60-55*******дээш*******насны*******2*******гэсэн*******нь*******Үндэсний*******төв*******архивын*******2000*******оны*******хүн*******амын,*******малын*******тооллогын*******баримттай*******тохирч*******байгаа*******учраас*******үүнийг*******үнэлэх*******боломжтой*******баримт.*******Хүүгээ*******1999*******онд*******төрүүлсэн*******төрөлтийн*******түүхэд*******ажилгүй*******гэж*******бичсэн*******боловч*******сумандаа*******эмнэлэгт*******хэвтэж*******байсан*******хуудаст*******хавтаст*******хэргийн*******14-15*******дугаар*******хуудаст*******авагдсан*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Т*******сумын*******Эрүүл*******мэндийн*******төвийн*******2024*******оны*******09*******дүгээр*******сарын*******06-ны*******өдрийн*******тодорхойлолт*******432*******дугаартай*******өвчний*******түүх*******зэргээс*******харагддаг.*******Өвчний*******түүхт*******Цын*******М*******нас*******25,*******тогтмол*******хаяг*******3*******дугаар*******баг,*******ажлын*******газар*******Т,*******албан*******тушаал*******малчин*******гэж*******бичигдсэн.*******Тухайн*******баримт*******нь*******1999*******оны*******06*******дугаар*******сард*******үйлдэгдсэн*******1999*******оны*******07*******сард*******хүүхдээ*******төрүүлсэн.*******Эдгээр*******баримт*******хоорондоо*******тохирч*******байгаа*******учраас*******баримтыг*******үнэлэх*******боломжтой.*******Төрийн*******байгууллага*******өөрөө*******тамга*******тэмдгээр*******баталгаажуулж*******өгсөн*******баримт*******байна.*******Хавтаст*******хэрэгт*******авагдсан*******баримтууд*******Иргэний*******хэрэг*******шүүхэд*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийн*******44.4-д*******заасан*******Төрийн*******болон*******төрийн*******бус*******байгууллага,*******хуулийн*******этгээд*******нь*******бичмэл*******нотлох*******баримтыг*******өөрийн*******байгууллагын*******архивын*******"хуулбар*******үнэн"*******гэсэн*******тэмдэг*******дарж*******баталгаажуулна.*******гэсэнтэй*******нийцэж*******байгаа*******учраас*******бичмэл*******нотлох*******баримтын*******шаардлага*******хангасан.*******1996,*******1998,*******1999*******оны*******мал*******маллаж*******байсантай*******холбоотой*******цаасан*******баримт*******байхгүй*******ч*******мал*******маллаж*******байсныг*******тухайн*******үеийн*******багийн*******дарга,*******тухайн*******нутагт*******амьдарч*******байсан*******хүмүүс*******гэрчилж*******байна.*******Мал*******маллаж*******байсан*******түүх*******нь*******үнэн*******бодит*******учраас*******шүүхээс*******тогтоож*******өгнө*******үү.*******гэв.

Хөвсгөл*******аймаг*******дахь*******сум*******дундын*******иргэний*******хэргийн*******анхан*******шатны*******шүүх*******2024*******оны*******12*******дугаар*******сарын*******06-ны*******өдрийн*******155/ШШ2024/01192*******дугаар*******шийдвэрээр*******Иргэний*******хэрэг*******шүүхэд*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийн*******135*******дугаар*******зүйлийн*******135.2.14-д*******зааснаар*******нэхэмжлэгч*******Ц.Мийн*******нэхэмжлэлтэй,*******1996*******оны*******01*******дүгээр*******сарын*******01-ний*******өдрөөс*******1996*******оны*******12*******дугаар*******сарын*******31-ний*******өдрийг*******дуустал,*******1998*******оны*******01*******дүгээр*******сарын*******01-ний*******өдрөөс*******1999*******оны*******12*******дугаар*******сарын*******31-ний*******өдрийг*******дуустал*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Т*******сумын*******Т*******3*******дугаар*******багт*******мал*******маллаж*******байсан*******байдлыг*******тогтоолгох*******тухай*******нэхэмжлэлийг*******бүхэлд*******нь*******хэрэгсэхгүй*******болгож,*******Иргэний*******хэрэг*******шүүхэд*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийн*******57*******дугаар*******зүйлийн*******57.1-д*******зааснаар*******нэхэмжлэгч*******Ц.Мийн*******улсын*******тэмдэгтийн*******хураамжид*******төлсөн*******70,200*******(далан*******мянга*******хоёр*******зуу)*******төгрөгийг*******улсын*******орлогод*******хэвээр*******үлдээж*******шийдвэрлэжээ.*******

Нэхэмжлэгч*******Ц.М*******давж*******заалдах*******гомдолдоо:*******Би*******00*******оны*******6*******дугаар*******сард*******10*******дугаар*******ангиа*******төгсөөд*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Т*******сумын*******Т*******3*******дугаар*******багт*******аав*******Цын*******өрхөд*******мал*******маллаж*******амьдардаг*******байсан*******минь*******үнэн.*******1995,*******1997,*******2000*******онуудад*******мал*******маллаж*******байсан*******байдлыг*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Нийгмийн*******даатгалын*******хэлтсийн*******Маргаан*******хянан*******шийдвэрлэх*******зөвлөл*******тогтоож*******өгсөн.*******Харин*******1996,*******1998,*******1999*******оны*******ажиллаж*******байсан*******байдлаа*******шүүхээр*******тогтоолгох*******шаардлагатай*******гэсний*******дагуу*******шүүхэд*******хандсан*******юм.*******Шүүхийн*******шийдвэрийг*******яагаад*******хүлээн*******зөвшөөрөх*******боломжгүй*******байна*******вэ*******гэвэл*******миний*******1999*******онд*******мал*******маллаж*******байсан*******байдалтай*******холбогдох*******2*******баримт,*******гэрчүүдийн*******мэдүүлгийг*******шүүх*******үнэлж*******үзээгүй.

Хөвсгөл*******аймгийн*******Т*******сумын*******архиваас*******1999*******оны*******малын*******А*******дансны*******цуваа*******баримт*******гарч*******ирсэн*******бөгөөд*******тус*******баримт*******дээр*******аав*******Цын*******нэр*******бичигдсэн*******байдаг.*******Тухайн*******баримт*******дээрх*******ам*******бүлийн*******тоо*******7,*******малчны*******тоо*******5,*******16-34*******насны*******3,*******60-55*******дээш*******насны*******2*******гэсэн*******нь*******Үндэсний*******төв*******архиваас*******авсан*******2000*******оны*******хүн*******амын*******тооллогын*******баримттай*******тохирдог.*******Төрийн*******байгууллагын*******архивт*******хадгалагдаж*******байгаа*******баримтыг*******би*******өөрөө*******засч*******бичих*******боломжгүй.*******Тухайн*******үедээ*******ямар*******учраас*******засвар*******хийснийг*******би*******мэдэхгүй*******байна.*******Гэхдээ*******бичигдсэн*******байдал*******нь*******манай*******өрхийн*******мэдээлэлтэй*******тохирч*******байсан.

Мөн*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Т*******сумын*******Эрүүл*******мэндийн*******төвөөс*******1999*******оны*******6*******дугаар*******сард*******миний*******хэвтэн*******эмчлүүлж*******байсан*******өвчний*******түүх*******гэх*******баримт*******гаргаж*******өгснийг*******шүүхээс*******малчин*******гэж*******бичигдсэн*******бичвэр*******нь*******тухайн*******цаг*******хугацаанд*******бичигдсэн*******гэж*******үзэх*******боломжгүй*******гэж*******үзээд*******үнэлээгүй*******байна.*******Энэ*******баримтыг*******мөн*******л*******би*******өөрөө*******засварлах*******боломжгүй,*******өөртэйгөө*******холбоотой*******лавлагаа*******хүсээд*******эмнэлгээс*******гаргаж*******өгсөн*******баримтыг*******шүүхэд*******гаргаж*******өгсөн.*******Малчин*******гэж*******бичсэн*******нь*******хэзээ*******бичигдсэн*******эсэхийг*******би*******энгийн*******нүдээр*******хараад*******мэдэхгүй*******байсан.*******Шүүгч*******ямар*******шалтгаанаар*******тухайн*******цаг*******үед*******бичигдээгүй*******гэж*******дүгнэсэн*******нь*******тодорхойгүй*******санагдаж*******байна.*******Бусад*******бичвэрүүд*******нь*******намайг*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Т*******сумын*******Т*******багт*******амьдардаг*******гэдгийг*******илэрхийлсэн*******байдаг.*******Т*******баг*******нь*******хөдөөний*******баг*******бөгөөд*******тэнд*******хүмүүс*******малаа*******л*******маллаж*******амьдардаг.*******Эцэг*******эхийн*******буян,*******ариун*******цагаан*******хөдөлмөрийн*******үрээр*******манайх*******хөдөө*******малгүй,*******ажилгүй*******сууж*******байсан*******удаагүй.*******Гэтэл*******1999*******оны*******төрөлтийн*******түүх*******дээр*******намайг*******ажилгүй*******гэж*******бичигдсэн*******учраас*******мал*******маллаж*******байгаагүй*******гэж*******шүүхээс*******дүгнэсэн.*******Төрөлтийн*******түүхэн*******дээр*******ч*******миний*******амьдардаг*******газар*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Т*******сумын*******Т*******3*******дугаар*******баг*******гэж*******бичигдсэн.*******Би*******төрөх*******гээд*******байж*******байхдаа*******тухайн*******үедээ*******малчин*******байдлаа*******ажилгүй*******гэж*******бичүүлсэн*******байж*******болох*******ч*******миний*******шүүхэд*******гаргаж*******өгсөн*******нотлох*******баримтуудын*******уялдаа*******холбоо*******гэрчүүдийн*******мэдүүлгээр*******мал*******маллаж*******байсан*******байдлыг*******тогтоох*******бүрэн*******боломжтой*******байсан*******гэж*******үзэж*******байна.

Гэрчээр*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Т*******сумын*******Т*******багийн*******засаг*******даргаар*******ажиллаж*******байсан*******Ж.Б,*******мөн*******малчин*******байсан*******Ж.Ц нар*******асуугдсан.*******Багийн*******даргаар*******ажиллаж*******байсан*******хүн*******хүртэл*******намайг*******тухайн*******цаг*******хугацаанд*******мал*******маллаж*******байсныг*******гэрчлээд*******байхад*******хэрэгсэхгүй*******болгож*******шийдвэрлэж*******байгаад*******гомдож*******байна.

Иргэний*******хэрэг*******шүүхэд*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийн*******44*******дүгээр*******зүйлийн*******44.4-т*******төрийн*******болон*******төрийн*******бус*******байгууллага,*******хуулийн*******этгээд*******нь*******бичмэл*******нотлох*******баримтыг*******өөрийн*******байгууллагын*******архивын*******хуулбар*******үнэн*******гэсэн*******тэмдэг*******дарж*******баталгаажуулна.*******гэж*******заажээ.*******Тус*******заалтын*******хүрээнд*******төрийн*******байгууллагууд*******хуулбар*******үнэн*******дарж*******өгсөн*******баримтыг*******шүүх*******үнэлэлгүй*******миний*******эрх*******ашгийг*******хохироосон.

Иймд*******Хөвсгөл*******аймаг*******дахь*******сум*******дундын*******иргэний*******хэргийн*******анхан*******шатны*******шүүхийн*******2024.12.06-ны*******өдрийн*******155/ШШ2024/01192*******дугаар*******шийдвэрийг*******хянаж,*******миний*******нэхэмжлэлийг*******шаардлагыг*******бүхэлд*******нь*******хангаж*******шийдвэрлэж*******өгнө*******үү.*******гэжээ.*******

ҮНДЭСЛЭХ*******нь:

Давж*******заалдах*******шатны*******шүүх*******Иргэний*******хэрэг*******шүүхэд*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийн*******166*******дугаар*******зүйлийн 166.4-т*******зааснаар нэхэмжлэгчийн*******гомдолд*******дурдсан*******үндэслэлээр*******хязгаарлалгүй*******хэргийг*******бүхэлд*******нь*******хяналаа.

1.Нэхэмжлэгч*******Ц.М*******нь*******1996*******оны*******01*******дүгээр*******сарын*******01-ний*******өдрөөс*******1996*******оны*******12*******дугаар*******сарын*******31-ний*******өдрийг*******дуустал,*******1998*******оны*******01*******дүгээр*******сарын*******01-ний*******өдрөөс*******1999*******оны*******12*******дугаар*******сарын*******31-ний*******өдрийг*******дуустал*******хугацаанд*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Т*******сумын*******Т*******3*******дугаар*******багт*******мал*******маллаж*******байсан*******байдал*******тогтоолгохоор*******шүүхэд*******нэхэмжлэл*******гаргажээ.*******

Тэрээр*******нэхэмжлэлийн*******шаардлагаа*******Миний*******бие*******Цын*******М*******нь*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Т*******суманд*******00*******оны*******00*******дугаар*******сарын*******00-ны*******өдөр*******аав*******Цын*******4*******дэх*******хүүхэд*******болон*******мэндэлсэн.*******...Би*******хүнтэй*******сууж,*******өрх*******тусгаарлаж*******байгаагүй,*******аав*******Сгийн*******Цын*******ам*******бүлд*******амьдарсаар*******ирсэн.*******...Хөвсгөл*******аймгийн*******Т*******сумын*******архивт*******1996,*******1998*******оны*******малын*******А*******данс*******байдаггүй,*******1999*******оны*******малын*******А*******данс*******байгаа*******боловч*******аав*******Цын*******нэр*******засвартай*******бичигдсэн*******зэргээс*******шалтгаалж*******би*******тухайн*******жилүүдийн*******мал*******маллаж*******байсан*******байдлыг*******шүүхээр*******тогтоолгох*******шаардлагатай*******болоод*******байна.*******гэж*******тодорхойлсон.

2.Шүүх*******...хавтаст*******хэрэгт*******авагдсан*******бичгийн*******нотлох*******баримтуудаар*******нэхэмжлэгчийн*******мал*******маллаж*******байсан*******байдал*******тогтоогдохгүй*******байна.*******гэж*******дүгнэн*******нэхэмжлэлийн*******шаардлагыг*******бүхэлд*******нь*******хэрэгсэхгүй*******болгож*******шийдвэрлэхдээ*******нотлох*******баримтыг*******шалгаж,*******үнэлэх*******талаар*******хуульд*******заасан*******журмыг*******хэрэгжүүлээгүй*******байх*******тул*******шийдвэрийг*******хүчингүй*******болгож,*******хэргийг*******дахин*******шийдвэрлүүлэхээр*******буцаах*******нь*******зүйтэй*******гэж*******шүүх*******бүрэлдэхүүн*******дүгнэв.

3.Хэрэгт*******авагдсан*******нотлох*******баримтаас*******үзэхэд*******Хөвсгөл*******аймгийн*******Т*******сумын*******3*******дугаар*******баг,*******Тын*******1999*******оны*******жилийн*******эцсийн*******мал*******тооллогын*******нэгтгэлийн*******А*******данс*******гэх*******баримтад*******/хх-н*******18-20/*******нэр*******бүхий*******иргэд*******мал,*******ам*******бүлээ*******тоолуулсны*******дотор*******Ц*******гэх*******нэр*******бүртгэлтэй*******байх*******ба*******тус*******сумын*******2024*******оны*******9*******дүгээр*******сарын*******09-ний*******өдрийн*******3/57*******дугаартай*******албан*******бичигт*******...1999*******оны*******оны*******мал*******тооллогын*******эх*******баримтад*******3-р*******багийн*******иргэн*******С.Цын*******нэрийг*******засвартай*******бичсэн*******байгаа*******болохыг*******тодорхойлов.*******гэснийг*******шүүх*******үндэслэж,*******нэхэмжлэлийн*******шаардлагыг*******хангах*******үндэслэлгүй*******гэж*******дүгнэсэн*******нь*******учир*******дутагдалтай*******болжээ.*******

Учир*******нь:*******Мал*******тооллогыг*******хүн*******амын*******тооллогын*******баримттай*******уялдуулан*******дэлгэрэнгүй*******байдлаар*******хөтөлсөн*******/Цын*******малын*******А*******дансны*******бүртгэл/*******баримт*******хэрэгт*******авагдаагүй*******байх*******бөгөөд*******үүнийг*******зохигчийн*******хүсэлт*******байгаа*******эсэхээс*******үл*******хамааран*******шүүх*******санаачлагаараа*******зохих*******этгээдээс*******гаргуулах*******ажиллагааг*******зайлшгүй*******явуулах*******шаардлагатай.

Түүнчлэн*******1999*******оны*******6*******дугаар*******сард*******нээсэн*******Өвчний*******түүх*******№432*******гэх*******баримт*******/хх-н*******15/*******талаар*******дүгнэхдээ*******...эхний*******нүүрний*******өвчтөний*******хувийг,*******мэдээллийн*******бичвэрийн*******1-6,*******8,*******10-12*******дугаарт*******гараар*******бичигдсэн*******бичвэрүүдийн*******илэрцийн*******уусалт,*******бичгийн*******хэв*******зэрэг*******нь*******энгийн*******нүдээр*******харахад*******тохирсон.*******Харин*******энгийн*******нүдээр*******харахад*******7.Албан*******тушаал*******гэх*******хэсэгт*******малчин*******гэж*******бичигдсэн*******бичвэр*******нь*******дээрх*******бичвэрүүдээс*******илрэх*******байдал*******нь*******уусалтын*******хувьд*******ялгаатай,*******бичгийн*******хэв*******тохирохгүй*******байгаагаас*******малчин*******гэж*******бичигдсэн*******бичвэрийг*******тухайн*******цаг*******хугацаанд*******бичигдсэн*******гэж*******үзэх*******боломжгүй.*******гэсэн*******нь*******нотлох*******баримтыг*******эргэлзээгүй*******талаас*******нь*******үнэлээгүй*******гэж*******үзэх*******үндэслэл*******болно.

Шүүгч*******хэрэгт*******авагдсан*******нотлох*******баримтын*******гар*******бичмэл*******бүхий*******хэсгийг*******энгийн*******нүдээр*******харах*******байдлаар*******үнэлэх*******бус*******тухайн*******цаг*******хугацаанд*******үйлдэгдсэн*******эсэхийг*******тусгай*******мэдлэг*******бүхий*******шинжээчээр*******тодорхойлуулж,*******дүгнэлт*******гаргуулсны*******эцэст*******уг*******дүгнэлтийг*******бусад*******нотлох*******баримтуудтай*******харьцуулах*******замаар*******үнэлж,*******шийдвэрийн*******үндэслэл*******болговол*******зохино.

4.Хүний*******ажиллаж*******байсан*******байдлыг*******тогтоох*******гэдэг*******нь*******иргэн*******нь*******ажил*******олгогчтой*******хөдөлмөрийн*******харилцаа*******үүсгэн*******тодорхой*******хугацаагаар*******хөдөлмөрлөж*******байсан*******байдлаа*******шүүхээр*******тогтоолгож*******буй*******ажиллагаа*******ба*******зохих*******этгээдийн*******хүсэлтээр*******үйл*******явдлыг*******шүүх*******сэргээх*******эсэх*******асуудлыг*******шийдвэрлэдэг*******өвөрмөц*******ажиллагаа*******байдаг.*******Хүсэлт*******гаргагч*******хүсэлт*******гаргасан*******эсэхээс*******үл*******хамааран*******шүүх*******тухайн*******хүний*******ажиллаж*******байсан*******байгууллага,*******ямар*******ажил*******хөдөлмөр*******эрхэлж*******байсан,*******ажил*******албан*******тушаал,*******он,*******сар,*******өдөр*******зэргийг*******заавал*******тодруулах,*******шаардлагатай*******тохиолдолд*******шүүх*******өөрийн*******санаачлагаар*******нотлох*******баримт*******бүрдүүлэх*******үүрэгтэй*******болно.*******

5.*******Иргэний*******хэрэг*******шүүхэд*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийн*******168*******дугаар*******зүйлийн*******168.1.7.-д*******зааснаар*******нотлох*******баримтыг*******хуулийн*******38*******дугаар*******зүйлийн*******38.6-д*******заасан*******тохиолдолд*******шүүх*******дутуу*******бүрдүүлж*******хэргийг*******хянан*******шийдвэрлэсэн*******нь*******шийдвэрийг*******хүчингүй*******болгох*******үндэслэл*******болох*******тул*******энэ*******талаар*******гаргасан*******нэхэмжлэгчийн*******давж*******заалдах*******гомдлыг*******хангаж,*******шүүхийн*******шийдвэрийг*******хүчингүй*******болгож,*******хэргийг*******дахин*******шийдвэрлүүлэхээр*******анхан*******шатны*******шүүхэд*******буцааж*******шийдвэрлэв.*******

6.Давж*******заалдах*******гомдлыг*******хангаж,*******шийдвэрийг*******хүчингүй*******болгосон*******тул*******нэхэмжлэгчийн*******давж*******заалдах*******журмаар*******гомдол*******гаргахдаа*******улсын*******тэмдэгтийн*******хураамжид*******төлсөн*******70,200*******/далан*******мянга*******хоёр*******зуу/*******төгрөгийг*******шүүгчийн*******захирамжаар*******буцаан*******олгох*******нь*******зүйтэй*******байна.

Иргэний*******хэрэг*******шүүхэд*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийн*******167*******дугаар зүйлийн*******167.1.5-д*******заасныг*******удирдлага*******болгон*******ТОГТООХ*******нь:

1.Нэхэмжлэгчийн*******давж*******заалдах*******гомдлыг*******хангаж, Хөвсгөл*******аймаг*******дахь*******сум*******дундын*******иргэний*******хэргийн*******анхан*******шатны*******шүүхийн*******2024*******оны*******12*******дугаар*******сарын*******06-ны*******өдрийн*******155/ШШ2024/01192*******дугаар*******шийдвэрийг*******хүчингүй*******болгож*******дахин*******шийдвэрлүүлэхээр*******анхан*******шатны*******шүүхэд*******буцаасугай.

2.Иргэний*******хэрэг*******шүүхэд*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийн*******59*******дүгээр*******зүйлийн*******59.3-т*******зааснаар*******нэхэмжлэгч*******Ц.Мийн*******давж*******заалдах*******журмаар*******гомдол*******гаргахдаа*******улсын*******тэмдэгтийн*******хураамжид*******төлсөн*******70,200*******/далан*******мянга*******хоёр*******зуу/*******төгрөгийг*******шүүгчийн*******захирамжаар*******буцаан*******олгосугай.

3.Иргэний*******хэрэг*******шүүхэд*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийн*******167*******дугаар*******зүйлийн******* 167.5-д*******зааснаар*******Давж*******заалдах*******шатны*******шүүхийн*******магадлалд*******энэ*******хуулийн*******172.2-т*******заасан*******шүүхийн*******хууль*******хэрэглээний*******зөрүүг*******арилгах,*******хэрэг*******хянан*******шийдвэрлэх*******ажиллагааны*******ноцтой*******зөрчил*******гаргасан*******нь*******шүүхийн*******шийдвэрт*******нөлөөлсөн,*******хуулийг*******Улсын*******дээд*******шүүхийн*******тогтоол,*******тайлбараас*******өөрөөр*******хэрэглэсэн,*******эрх*******зүйн*******шинэ*******ойлголт,*******эсхүл*******хууль*******хэрэглээг*******тогтооход*******зарчмын*******хувьд*******нийтлэг*******ач*******холбогдолтой*******гэсэн*******үндэслэлээр *******зохигч,*******гуравдагч*******этгээд,*******тэдгээрийн*******төлөөлөгч*******буюу*******өмгөөлөгч*******магадлалыг*******гардан*******авсан,*******эсхүл*******хүргүүлснээс*******хойш*******14*******хоногийн*******дотор*******хяналтын*******журмаар*******гомдол*******гаргах*******эрхтэйг*******дурдсугай.

ДАРГАЛАГЧ,*******ШҮҮГЧ ******* ******* Н.БАЯРХҮҮ

ШҮҮГЧИД ******* *******Б.СОСОРБАРАМ*******

Л.ЭРДЭНЭБАТ