2025       04        0*******                                            206/МА2025/000*******0

 

 

 

.ийн нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийн тухай

 

аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн иргэний хэргийн шүүх хуралдааныг шүүгч М.Нямбаяр лж,  шүүгч .Отгонхишиг, Ерөнхий шүүгч Н.Туяа нарын бүрэлдэхүүнтэй тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар,

аймаг дахь сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 2024 оны ************** дүгээр сарын 22-ны өдрийн *******53/ШШ2024/00560 дугаар шийдвэртэй,

аймгийн ******* ******* ******* ******* *******-*******5 ******* ******* ******* , ийн нэхэмжлэлтэй,

- . холбогдох,

" Нуур- .Даваасүрэнгийн 2024 оны 0******* дүгээр сарын 03-ны өдрийн /03 дугаартай тушаалыг хүчингүй болгох, Нуур- газарт ийг нягтлан бодогчийн ажилд эгүүлэн тогтоолгох, Ажилгүй байсан хугацааны цалин олговор гаргуулах, эрүүл мэнд болон нийгмийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх тухай” иргэний хэргийг нэхэмжлэгч ., түүний өмгөөлөгч . нарын давж заалдах гомдлыг үндэслэн 2025 оны 02 дугаар сарын 26-ны өдөр хүлээн авч, Ерөнхий шүүгч Н.Туяагийн илтгэснээр хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд нэхэмжлэгч ., нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч . (цахимаар), хариуцагчийн төлөөлөгч .Даваасүрэн, хариуцагчийн өмгөөлөгч .атзаяа, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн Р.Лхагвасүрэн нар оролцов.

 

                                                      ТОДОРХОЙЛОХ нь:

*******.Нэхэмжлэлийн үндэслэл: 

*******.******* Нэхэмжлэгч . нь 20*******3 оны 08 дугаар сарын 0*******-ний өдрөөс эхлэн тус 05-ын орон нягтлан бодогчоор ажиллаж, 20*******4 оны ************** дүгээр сарын 03-ны өдрийн *******88 ******* албан бичгийн дагуу Сангийн сайдын 20*******2 оны *******2 дугаар сарын 28-ны өдрийн 294-р тушаалаар баталсан "Төсвийн ерөнхий ахлах нягтлан бодогчийн тавих шаардлага шалгуур журам"-ын 2.******* дэх хэсэг заасан төсвийн нягтлан бодогчид тавих шаардлага шалгуурыг хангаж байгаа гэж нягтлан бодогчоор томилон ажиллуулж зөвшилцсөний дагуу одоог хүртэл тасралтгүй ажиллаж байна.

Нуур- газар нь хөдөлмөрийн гэрээг нягтлан бодогч, жолооч, үйлчлэгч нар нь жил бүр хөдөлмөрийн гэрээг сунгаж байгуулдаг байсан. Нэхэмжлэгч . би - захиргаатай жил болгон тасралтгүй байгуулж улмаар 2023 оны 0******* дүгээр сарын 02-ны өдрийн 02 дугаартай хөдөлмөрийн гэрээг байгуулсан. Ажиллаж байх хугацаандаа 40-60% цалинтайгаар цалинждаг байсан бөгөөд ажиллах хугацаандаа хөдөлмөрийн сахилгын зөрчил гаргаж байгаагүй өөрийн хариуцсан ажлаа сайн хийж гүйцэтгэж байсан.

Нуур- 2024 оны 0******* дүгээр сарын 02-ны өдрийн /03 тушаалаар хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг дуусгавар болгож, намайг ажлаас чөлөөлсөн ба би энэ шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа тул шүүхэд хандан гомдол гаргасан.

иуцагч нь Нуур- 2024 оны 0******* дүгээр сарын 02-ны өдрийн /03 тушаалаар хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг дуусгавар болгож, намайг ажлаас чөлөөлөхдөө үндэслэл нь тодорхойгүй Хөдөлмөрийн тухайн хуулийн 78 дугаар зүйлийн 78.*******.3 дахь хэсгээр чөлөөлсөн байдаг ч ажил олгогч нь Хөдөлмөрийн хуулийн 80 дугаар зүйл, 82 дугаар зүйлийг хэрэглээгүй үндэслэлгүй ойлгомжгүй байна. Мөн Хөдөлмөрийн тухайн хуулийн 80 дугаар зүйлийн 80.4 дэх хэсэгт “...хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг цуцлах тухай ажилтанд 30-аас доошгүй хоногийн өмнө бичгээр мэдэгдэх үүргээ биелүүлээгүй. Монгол Улсын Үндсэн хуулийн *******6 дугаар зүйлийн 4-д ажил мэргэжлээ чөлөөтэй сонгох, хөдөлмөрийн аятай нөхцөлөөр хангуулах эрх ноцтой зөрчигдөж байна.

Иймд Нуур- .Даваасүрэнгийн 2024 оны 0******* дүгээр сарын 03-ны өдрийн /03 дугаартай тушаалыг хүчингүй болгох тухай, Нуур- газарт ийг нягтлан бодогчийн ажилд эгүүлэн тогтоолгох тухай, ажилгүй байсан хугацааны цалин олговор гаргуулах, эрүүл мэнд болон нийгмийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж шийдвэрлэж өгнө үү гэжээ

 

2. иуцагчийн тайлбар, татгалзал:

- захиргаа нь байгуулагдсан цагаас эхлэн , 7 мэргэжилтэн, ******* жолооч нийт 9 орон *******ой үйл ажиллагаа явуулж ирсэн ба нягтлан бодогчийн орон тоо батлагдаж ирээгүй тул Ус, цаг уур орчны шинжилгээний төвийн тай зөвшилцсөний үндсэн дээр ховд даргын 20*******3 оны 08 дугаар сарын 0*******-ний өдрийн /09 дүгээр тушаалаар Ус, цаг уур орчны шинжилгээний төвийн үндсэн ажилтан, ерөнхий Нягтлан бодогч .ийг манай байгууллагын нягтлан бодогчийн ажлыг хавсран гүйцэтгүүлэхээр болсон байдаг.

20*******3-2022 он хүртэл манай байгууллагын нягтлан бодогчийн орон тоо батлагдаагүй ба айгаль орчин аялал жуулчлалын сайдын 2022 нь 08 дугаар сарын 30-ний өдрийн А/335 дугаар тушаалаар орон тооны бүтцэд өөрчлөлт оруулан нягтлан бодогчийг үндсэн ажилтнаар ажиллуулахаар болсон. Сайдын тушаалын хэрэгжилтийг ханган орон тооны үндсэн нягтлан бодогч авч ажиллуулахад үзүүлэлт сайтай компьютер, санхүүгийн программ авахад санхүүгийн хүндрэлтэй байдал үүссэн тул даргын 2022 оны 08 дугаар сарын 30-ний өдрийн /07 дугаар тушаалаар .ийг УЦОШТ-ийн А.Энхзаяатай зөвшилцсөний дагуу үргэлжлүүлэн ажиллуулсан. Өөрөөр хэлбэл Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57.*******-д заасан зэрэгцсэн хөдөлмөрийн гэрээ байгуулж ажиллаж байсан. .тэй - Р.Энхсүрэн нь 2023 оны 0******* дүгээр сарын 02-ний өдөр ******* жилийн хугацаатай зэрэгцсэн Хөдөлмөрийн гэрээ байгуулсан бөгөөд Хөдөлмөрийн гэрээний хугацаа дуусаж цаашид сунгахгүй, ОА-ын сайдын тушаалын дагуу орон тооны үндсэн нягтлан бодогч авч ажиллуулах талаар дурдсан мэдэгдэх хуудсыг Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 80 дугаар зүйлийн 80.4 дэх заалтад заасан хугацааны дагуу 2023 оны ************** дүгээр сарын 30-ний өдөр .т хүргүүлсэн бөгөөд нэхэмжлэгч нь мэдэгдэл аваагүй мэтээр нэхэмжлэлдээ дурдсан нь үндэслэлгүй худал ба мэдэгдлийн дагуу холбогдох хариу тайлбарыг манайд 03-ний өдөр бичгээр гаргасан.

Мөн УЦОШТ-ийн А.Энхзаяад .ийн хөдөлмөрийн гэрээний хугацаа дуусаж цаашид сунгахгүй талаарх 749 дүгээр албан *******ыг 2023 оны ************** дүгээр сарын 30-ний өдөр мөн хүргүүлсэн. эрээт Нягтлан бодогч .тэй холбоотой 2024 оны /03 дугаар тушаал нь ямар нэгэн хууль тогтоомжийг зөрчөөгүй бөгөөд ОА-ын сайдын тушаалын дагуу үндсэн Нягтлан бодогч авч ажиллуулах үүднээс тухайн ажил хавсран гүйцэтгэж байгаа албан хаагчийн хөдөлмөр эрхлэлтийн хугацааг сунгаагүй, дуусгавар болгосон. Тодруулбал манай 2024 оны /03 дугаар тушаал нь .ийг нягтлан бодогчийн ажлаас чөлөөлсөн, эрх зүйн байдлыг нь дордуулсан, хөдөлмөрлөх эрхийг зөрчсөн зорилгогүй, түүнийг үндсэн ажил, албан тушаалаас нь чөлөөлөөгүй тул түүний Хөдөлмөрийн тухай хуульд заасан эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол хөндөгдсөн гэж үзэхгүй байна.

Захиргааны Ерөнхий хуулийн 42 дугаар зүйлд байгууллага шийдвэр гаргахад сонгох боломжийг олгосон ба байгууллагын үндсэн орон тоо болох нягтлан бодогчийн албан тушаалд хуульд заасан журмын дагуу сонгон шалгаруулалт явуулж хэнийг сонгон томилох нь байгууллагын сонгох боломж юм. Өөрөөр хэлбэл .ийг нягтлан бодогчийн үндсэн орон тоонд ажиллуулах эсэх нь дээрх хуульд зааснаар манай байгууллагын сонгох боломж ба .ийн хувьд УЦОШТ-ийн тай хугацаагүй гэрээ байгуулсан үндсэн ажилтан, ерөнхий нягтлан бодогч тул хугацаагүй хөдөлмөрийн гэрээг давхар байгуулах боломжгүй, энэ нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн зөрчил тул түүний гэрээг үргэлжлүүлэн сунгах боломжгүй талаар мэдэгдэх хуудас хүргүүлж, маргаан бүхий тушаалыг гаргасан болно. Иймд нэхэмжлэгчийн шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэжээ.

3. аймаг дахь сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 2024 оны ************** дүгээр сарын 22-ны өдрийн *******53/ШШ2024/00560 дугаар шийдвэрээр:

3.******* .Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57.*******, 78 дугаар зүйлийн 78.*******.3-т зааснаар нэхэмжлэгч .ийн нэхэмжлэлтэй, хариуцагч - . холбогдох “ Нуур- .Даваасүрэнгийн 2024 оны 0******* дүгээр сарын 03-ны өдрийн /03 дугаартай тушаалыг хүчингүй болгох, Нуур- газарт ийг нягтлан бодогчийн ажилд эргүүлэн тогтоолгох, ажилгүй байсан хугацааны цалин олговор гаргуулах, эрүүл мэнд болон нийгмийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх” тухай нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож,

3.2.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57.*******-т зааснаар нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 70200 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж,

3.3 Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн **************9 дүгээр зүйлийн **************9.4 дэх хэсэгт зааснаар шийдвэр хүчинтэй болсноос хойш *******4 хоногийн дотор бичгийн хэлбэрээр гарах бөгөөд ийнхүү гарснаас хойш шүүх хуралдаанд оролцсон хүсэлт гаргагч түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, өмгөөлөгч нар *******4 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийн хувийг өөрөө гардан авахыг мэдэгдэж,

3.4 Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******20 дугаар зүйлийн *******20.2 дахь хэсэгт зааснаар хүсэлт гаргагч, түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, өмгөөлөгч шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардан авснаас хойш *******4 хоногийн дотор аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах эрхтэйг тайлбарлаж шийдвэрлэжээ.

4. Нэхэмжлэгч ., түүний өмгөөлөгч . нар нь давж заалдах гомдол болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: аймаг дахь Сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 2024 оны ************** дүгээр сарын 22-ны өдрийн *******53/ШШ2024/00560 дугаартай шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх хуулийн шаардлага хангахгүй байна. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн **************8 дугаар зүйлийн **************8.4. Үндэслэх хэсэгт хэрэгт байгаа болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдэж, хэргийг хянан шийдвэрлэхэд үндэс болсон нотлох баримтын хууль зүйн болон бодит үндэслэл, түүнийг шүүхээс хэрхэн үнэлж байгаа тухай заана гэж хуульчилсан байна.

аймаг дахь Сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 2024 оны ************** дүгээр сарын 22-ны өдрийн *******53/ШШ2024/00560 дугаартай шийдвэрийн үндэслэх хэсэгт "... 4.2, 4.3, 4.4, 4.5, 4.6-д ...” баримтуудад дүгнэлт өгөх шаардлагагүй гэсэн нь нотлох баримтыг үндэслэл үйл баримт хэрэг маргаанд зөв дүгнэлт хийж чадаагүй гэж үзэж байна. Өөрөөр хэлбэл Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай 40 дүгээр зүйлийн 40.2-д Нотлох баримтыг тухайн хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой, үнэн зөв, эргэлзээгүй талаас нь үнэлнэ гэсэн үүргээ биелүүлээгүй байгаад гомдолтой байна.

Хэргийн үйл баримтад зөв дүгнэлт хийгээгүй бөгөөд нэхэмжпэгч талаас Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 80 дугаар зүйлийн 80.4 дэх хэсэгт хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг шууд цуцлах тухай ажилтанд 30-аас доошгүй хоногийн өмнө бичгээр мэдэгдээгүй үүргээ биелүүлээгүй гэж нэхэмжлэгч талаас маргаан үүсгээгүй бөгөөд аймаг дахь сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 2024 оны ************** дүгээр сарын 22-ны өдрийн *******53/ТМ2024/00626 дугаартай шүүх хуралдааны тэмдэглэлээр тогтоогдоно. этэл анхан шатны шүүх нь хэргийн үйл баримтад зөв дүгнэлт хийхгүй Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 80 дугаар зүйлийг шийдвэрийн үндэслэх хэсэгт тайлбарлан бичсэн нь хавтаст хэргийн материалыг бүрэн дүүрэн судлаагүй нэхэмжлэгчийн эрх удаа дараа чирэгдүүлж хариуцагч талд шийдвэр гаргаж байна гэж үзэж байна.

Хоёрдугаарт: аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2024 оны 09 дүгээр сарын *******0-ны өдрийн 206/МА2024/000*******7 дугаартай магадлалаар "... шүүх дээр дурдсан маргаантай үйл баримтын талаар хууль зүйн дүгнэлт хийгээгүй, хуулийг тайлбарлаж хэрэглээгүй, хэрэгт авагдсан ямар нотлох баримтыг хэрхэн үнэлж, маргааныг шийдвэрлэхэд үндэслэл болгосон талаараа шийдвэрийнхээ үндэслэх хэсэгт тайлбарлаж бичээгүйгээс аймаг дахь сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 2024 оны 05 дугаар сарын *******7-ны өдрийн *******53/ШШ2024/00230 дугаартай шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхийн ...” шийдвэрийг буцаасан байна.

этэл аймаг дахь сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 2024 оны ************** дүгээр сарын 22-ны өдрийн *******53/ШШ2024/00560 дугаартай шийдвэрийн үндэслэх хэсэгт “ 9-д Нэхэмжлэгч нь зөвхөн үндэн цагаас бусад цаг зэрэгцэн хөдөлмөрийн гэрээ байгуулан ажиллах боломжтой талаар Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57.******* дэх хэсэгт “Ажилтан үндсэн ажлын цагаас бусад цагт үндсэн ажил олгогчоос өөр ажил олгогчтой зэрэгцсэн хөдөлмөрийн гэрээ байгуулж болох бөгөөд энэ тохиолдолд үндсэн ажил олгогчдоо мэдэгдэх үүрэгтэй” гэж заасан. Тиймээс 2 байгууллагад үндсэн ажлын цагаар ажиллах боломжгүй гэж үзэж. Түүнчлэн Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57.3 дахь хэсэгт “Зэрэгцсэн хөдөлмөрийн гэрээтэй ажилтны нийт ажлын цаг энэ хуулийн 84.4-т заасан ажлын цагийн дээд хязгаарт багтах ёстой бөгөөд үүнд ажилтан, үндсэн болон зэрэгцсэн ажил олгогч тус тус хяналт тавина. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 84 дүгээр 84.2 дахь хэсэгт “Ердийн ажлын өдрийн үргэлжлэл найман цагаас илүүгүй байна" мөн 84.4 дэх хэсэгт “Долоо хоногийн ажлын цагийн дээд хязгаар нь 56 цагаас илүүгүй байна. Өдөрт ажиллах илүү цагийн хязгаар нь дөрвөн цагаас илүүгүй байна” гэж заасан зохицуулалтаар ажилтны хөдөлмөр эрхлэх цагийн дээд хязгаарыг тогтоож өгсөн. Тиймээс зэрэгцсэн гэрээгээр ажиллаж байгаа ажилтан нь өдөрт 2 ажилд тус бүр 8 цагаар буюу нэг өдөрт *******6 цагаар ажиллаж байгаа ажилтан нь өдөрт 2 ажилд тус бүр 8 цагаар буюу нэг өдөрт *******6 цагаар ажиллах боломжгүй, үүнийг зөрчвөл хөдөлмөрийн эрхийн зөрчил болно.

Нэхэмжлэгчийн үндсэн орон тоо дээр хугацаагүй хөдөлмөрийн гэрээгээр ажиллаж ёстой тиймээс хөдөлмөрийн гэрээ цаашид сунгагдсан гэх маргаан нь үндэслэлгүй байна ...” гэж анхан шатны шүүх удаа дараа шийдвэрлэсэнд гомдолтой байна. Өөрөөр хэлбэл анхан шатны шүүх талуудын маргаж буй үйл баримтыг зөв тодорхойлоогүй, маргаантай үйл баримтын талаар хуулийг тайлбарлаж хэрэглээгүй. иуцагч тал манайх нягтлан бодогчийн орон тоо байхгүй байсан тул Ус цаг уур орчны шинжилгээний төвийн нягтлан бодогч .тэй хугацаатай хөдөлмөрийн гэрээ байгуулж нягтлан бодогчийн ажлын байрны орон тоо батлагдаж ирсэн, .тэй байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээний хугацаа дууссан гэж тайлбарласан. этэл анхан шатны шүүх дээр дурдсан маргаантай үйл баримтын талаар биш 2 байгууллагад үндсэн ажлын цагаар ажиллах боломжгүй гэдэг дээр хууль зүйн дүгнэлт хийж хэргийг хэтэрхий нэг талыг барьж хянан шийдвэрлэж байгаад гомдолтой байна. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн **************6 дугаар зүйлийн **************6.3-т “шийдвэрийг анхан шатны шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн нотлох баримтын үндсэн дээр гаргана”. иуцагч .Даваасүрэн нь 2023 оны ************** дүгээр сарын 30-ны өдрийн мэдэгдэлд "... тантай байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээний хугацаа 2024 оны 0******* дүгээр сарын 02-ны өдөр дуусаж байгаа мөн айгаль орчин аялал жуучлалын сайдын 2022 оны 08 дугаар сарын 30-ны өдрийн А/335 дугаар тушаалаар - нягтлан бодогчийн орон тоо баталсан ба уг орон тоонд үндсэн нягтлан бодогч шалгаруулж авах шаардлага үүссэн тул тантай байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээг цаашид сунгах боломжгүй болохыг мэдэгдье...” гэжээ.

  - газартай 2023 оны 0******* дүгээр сарын 02-ны өдрийн 02 дугаартай хөдөлмөрийн гэрээнд “...Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 47, 48, 49, 50, 52 дугаар зүйлийг тус тус үндэслэн...” гэрээ байгуулсан байна. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 50 дугаар зүйлийн 50.*******-д  “хөдөлмөрийн гэрээг доор дурдсанаас бусад тохиолдолд хугацаагүй байгуулна”, 50.*******.*******-д “дагалднаар ажиллуулах, 50.*******.2-т “туршилтын хугацаагаар ажиллуулах”, 50.*******.3-д “улирлын шинжтэй ажил гүйцэтгүүлэх”, 50.*******.4-т “ажлын байр нь хадгалагдаж байгаа ажилтны оронд ажиллуулах”, 50.*******.5-д “түр ажлын байранд ажиллуулах”, 50.*******.6-д “санхүүжилт, хийгдэх ажпын цар хүрээтэй холбоотой цаг хугацаагаар хязгаарлагдсан ажил үүрэг гүйцэтгүүлэх”, 50.2-т улирлын шинжтэй ажил үүргийг байнга эрхэлдэг ажилтантай хугацаагүй хөдөлмөрийн гэрээ байгуулна, 50.3-т “Энэ хуулийн 50.*******.3, 50.*******.4, 50.*******.5, 50.*******.6-д заасан хөдөлмөрийн гэрээний хугацаа дуусахад ажил олгогч гэрээг дуусгавар болгох тухай сануулаагүй бөгөөд ажилтан үргэлжлүүлэн ажиллаж байгаа бол гэрээг анх байгуулсан хугацаагаар сунгагдсанд тооцно” гэж заажээ.

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 50 дугаар зүйлийн 50.5-д Хөдөлмөрийн гэрээний хугацааг хуанлийн жил, сар, өдрөөр, эсхүл энэ хуулийн 50.*******.3, 50.*******.4, 50.*******.5, 50.*******.6-д заасан ажил үүргийг гүйцэтгэхэд шаардагдах хугацаа, зайлшгүй бий болох үйл явдлаар тодорхойлно. Монгол улсын Дээд шүүхийн 2006 оны 07 дугаар сарын 03-ны өдрийн 33 дугаартай “Хөдөлмөрийн тухай хуулийн зарим, зүйл заалтыг тайлбарлах тухай” тогтоолд “...хугацаатай гэрээ гэдэг нь хөдөлмөрийн гэрээний үргэлжлэх хугацааг хуанлийн он, сар, өдрөөр эсхүл жил, улирал, сараар, үйл явдлаар тухайлбал Энэхүү гэрээний хугацааг Иргэний хуулийн хугацаа тоолох журмыг хэрэглэнэ гэж...” тайлбарласан байна. Өөрөөр хэлбэл - даргын 2024 оны 0******* дүгээр сарын 03-ны өдрийн /03 дугаартай “хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг дуусгавар болгох тухай” тушаалд “... Ус цаг уур, орчны шинжилгээний төвийн нягтлан бодогч тус гэрээт нягтлан бодогч ийн хөдөлмөрийн гэрээний хугацаа дуусаж цаашид сунгагдахгүй болсон тул 2024 оны 0******* дүгээр сарын 02-ны өдрөөс эхлэн чөлөөлсүгэй” гэх тушаал гарсан. Үүнээс харахад нэхэмжлэгч . нь 2024 оны 0******* дүгээр сарын 03-ны өдөр үргэлжлүүлэн ажиллаж байсан. - газартай 2023 оны 0******* дүгээр сарын 02-ны өдөр 02 дугаартай хөдөлмөрийн гэрээ нь анх байгуулсан хугацаагаар хуулийн дагуу сунгагдаж байна. этэл анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж байгаад гомдолтой байна.

аймаг дахь Сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 2024 оны ************** дүгээр сарын 22-ны өдрийн *******53/ШШ2024/00560 дугаартай шийдвэр Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн **************6 дугаар зүйлийн **************6.2-т “шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх”, **************6.3-д “шийдвэрийг анхан шатны шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн нотлох баримтын үндсэн дээр гаргах” гэж заасан хуулийн шаардлага хангахгүй байна гэв.

4. иуцагч .Даваасүрэн давж заалдах шатны шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: .ийн хувьд 20*******3 оноос 2022 он хүртэл манай байгууллагад ажил хавсран гүйцэтгэж байсан. Энэ талаарх баримтууд хэрэгт авагдсан байгаа. Тэгээд 2022 онд айгаль орчны сайдын тушаал гарснаар үзүүлэлт сайтай компьютер .ийн ширээ сандал байхгүй гэдэг шалтгаанаар тухайн үед ажиллаж байсан н.Энхсүрэн, н.Энхзаяа нар харилцан тохиролцсоны үндсэн дээр дахин .ийг ажил хавсран гүйцэтгүүлж ажиллуулсан.

Тэгээд 2022 оны 0******* дүгээр сараас н.Энхсүрэн тай хугацаатай ******* жилийн гэрээ байгуулсан. Миний хувьд .т 2023 оны ************** дүгээр сард 30-ны өдрөөр мэдэгдэл өгсөн нь ямар учиртай юм бэ гэхээр, тухайн нягтлан бодогчийн ажил маань энгийн ажил хүлээлцэж байгаа юм шиг хүлээлцээд дуусдаг ажил биш, маш их тооцоо судалгаа байдаг. Миний хувьд .тэй тохиролцоогүй биш, тохиролцож ярьсан.

Нээлттэй сонгон шалгаруулалт зарлаад, шаардлага хангасан нягтлан бодогч ирсэн. Тухайн хүнийг би мэдэж аваагүй. Миний хувьд ************** дүгээр сарын 30-ны өдрөөс хойш байнгын мэдэгдэх ажиллагааг .т хийж байсан.  Иймд .т мэдэгдэх ажиллагааг явуулж байсан гэж үзэж байгаа. Мөн нэхэмжлэгчийн хувьд би үндсэн ажилтай байсан гэж хэлж байна. . нь төрийн 2 байгууллагад зэрэг үндэс ажилтнаар явах боломжгүй юм. Миний хувьд хуулийн хүрээнд шийдвэрээ гаргасан гэж үзэж байна. Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж өгнө үү гэв.

ХЯНАВАЛ:

 *******. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг нэхэмжлэгч талын давж заалдах журмаар гаргасан гомдлыг үндэслэн Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******66 дугаар зүйлийн *******66.4 дэх хэсэгт зааснаар бүхэлд нь хянаж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хууль  хэрэглээний зохих өөрчлөлт оруулж  шийдвэрлэв.

2. Нэхэмжлэгч Д. нь хариуцагч - .Даваасүрэнгийн 2024 оны ******* дүгээр сарын 03-ны өдрийн /03 дугаартай тушаалыг хүчингүй болгуулах, Д.ийг - нягтлан бодогчийн ажилд эгүүлэн тогтоолгох, ажилгүй байсан хугацааны цалин олговор гаргуулах, эрүүл мэнд болон нийгмийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлэх тухай  нэхэмжлэлийн  шаардлагыг - . холбогдуулан гаргажээ.

2.******* Нэхэмжлэгч нь шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлагаа нотлохоор 2023 оны ******* дүгээр сарын 02-ны өдрийн талуудын хооронд байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээ, 2024 оны ******* дүгээр сарын 03-ны өдрийн /03 дугаартай тушаалыг шүүхэд гаргаж өгсөн ба хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад шүүхэд хүсэлт гаргаж, Монгол Улсын айгаль орчин, ногоон хөгжил, аялал жуулчлалын сайдын 20*******5 оны 2 дугаар сарын 26-ны өдрийн А-*******0******* дугаартай -   захиргаа байгуулах тухай тушаал, уг тушаалын ******* дүгээр хавсралтаар баталсан - бүтэц орон тоо, 2 дугаар хавсралтаар баталсан  -   дүрэм зэрэг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 44 дүгээр зүйлийн 44.2 дахь хэсэгт заасан  шаардлага хангасан баримтуудыг шүүх бүрдүүлсэн байна.

 3. иуцагч нэхэмжлэгчийн шаардлагыг  эс зөвшөөрч  үндэслэлээ ”айгаль орчин аялал жуучлалын сайдын 2022 оны 8 дугаар сарын 30-ний өдрийн А/335 дугаар тушаалаар орон тооны бүтцэд өөрчлөлт оруулан нягтлан бодогчийг үндсэн ажилтнаар ажиллуулахаар болсон. - Р.Энхсүрэн нэхэмжлэгч . нарын 2023 оны ******* дүгээр сарын 02-ны өдөр ******* жилийн хугацаатай зэрэгцсэн хөдөлмөрийн гэрээ байгуулсан бөгөөд уг гэрээний хугацаа дуусаж цаашид сунгах боломжгүй талаараа мэдэгдэх хуудсыг хуульд заасны дагуу өгсөн тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү” гэж тайлбарлажээ.

3.******* иуцагч нь өөрийн татгалзлаа нотлох зорилгоор “Монгол Улсын айгаль орчин, аялал жуулчлалын сайдын 20*******8 оны 5 дугаар сарын 30-ны өдрийн А/*******58 дугаартай Сав захиргаадын бүтэц, орон тооны хязгаар болон байршлыг шинэчлэн тогтоох тухай тушаал, уг тушаалын хавсралтууд, мөн  Монгол Улсын айгаль орчин, аялал жуулчлалын сайдын 2022 оны 8 дугаар сарын 30-ны өдрийн А/335 дугаартай Сав орон тооны бүтцэд өөрчлөлт оруулах тухай тушаал, уг тушаалын хавсралт, нэхэмжлэгч .ийн - . бичгээр өгсөн тайлбар, 2023 оны ************** дүгээр сарын 30-ны өдрийн мэдэгдэл, мөн өдрийн 749 дугаартай албан бичиг” зэрэг нотлох баримтуудыг шүүхэд гаргаж өгчээ.

4. Анхан шатны шүүх хэргийн оролцогчийн шүүхэд гаргаж өгсөн  нотлох баримтуудыг тал бүрээс бодитойгоор харьцуулан үзэж үнэлж дүгнэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн байна.

5.Нэхэмжлэгч . түүний өмгөөлөгч . нар нь “...нэхэмжлэгчийн  үндсэн орон тоон дээр  хугацаагүй хөдөлмөрийн гэрээгээр ажиллах ёстой тиймээс  хөдөлмөрийн гэрээ цаашид сунгагдсан гэх маргаан нь үндэслэлгүй байна...” гэж анхан шатны шүүх удаа дараа шийдвэрлэсэнд гомдолтой байна. Анхан шатны шүүх шийдвэр  уншихдаа  урьд нь гаргасан аймаг дахь сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 2024 оны 05 дугаар сарын *******7-ны өдрийн *******53/ШШ2024/00230  дугаартай шийдвэрийн үндэслэх хэсгийг уншсан байтал шийдвэрээ бичгээр гаргахдаа өөр үндэслэлүүдийг нэмж оруулсан байх тул шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагыг   хангаж өгнө үү...” гэх агуулга бүхий гомдлыг  давж заалдах  журмаар  гаргажээ.

5.*******. Хэрэгт авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн нотлох баримтуудаар нэхэмжлэгч . нь аймаг дахь Ус цаг уур орчны шинжилгээний төвийн захирлын 2005 оны 04 сарын *******8-ны өдрийн *******2 дугаар тушаалаар тус төвд нягтлан бодогчоор томилогдон одоог хүртэл  ерөнхий нягтлан бодогчоор ажиллаж байгаа бөгөөд Нуур, даргын  20*******3 оны 08 сарын 0*******-ний өдөр /09 тушаалаар 20*******3 оны 08 дугаар сарын 0*******-ний өдрөөс эхлэн Нуур- захиргаанд 05-ын орон тоонд  нягтлан бодогчоор 2022 оны 08 дугаар сарын 30-ны өдөр хүртэл ажил хавсран гүйцэтгэж байсан, улмаар  2022 оныг дуустал гэрээт нягтлан бодогчоор үргэлжлүүлэн  ажиллаж байгаад талууд  2023 оны 0******* дүгээр сарын 02-ны  өдөр нэг жилийн хугацаатай хөдөлмөрийн гэрээ байгуулж ажиллаж байсан  үйл баримт тогтоогдож байна. Талууд энэ  үйл баримтын талаар маргаагүй.

 5.2.айгаль орчин аялал жуулчлалын сайдын 2022 оны 08 дугаар сарын 30-ны А/335 дугаар тушаалаар  Нуур- захиргаанд нягтлан бодогчийг орон тооны хязгаарт багтаан үндсэн албан хаагчаар ажиллуулахаар бүтцэд өөрчлөлт оруулж баталсан байна.

Өөрөөр хэлбэл ажилтанг дээрх хоёр байгууллагад  ажил  хавсран гүйцэтгэж  ажиллаж байх хугацаанд Нуур- бүтцэд өөрчлөлт оруулж нягтлан бодогчийн орон тоог үндсэн албан хаагч байхаар баталжээ.

Нуур- захиргаа нь дээрх тушаалыг хэрэгжүүлж орон тооны нягтлан бодогч авч ажиллуулахад үзүүлэлт сайтай компьютер худалдан авах мөн санхүүгийн программ суулгахад төсөв санхүүгийн  хүндрэлтэй асуудлууд гарсан гэх үндэслэлээр  2022 оны 08 дугаар сарын 30-ны өдрийн /07 дугаар тушаалаар “Ус цаг уур, орчны шинжилгээний төв”-ийн А.Энхзаяатай тохиролцсоны үндсэн дээр  .ийг 2022 оныг дуустал гэрээт нягтлан бодогчоор үргэлжлүүлэн  ажиллуулсан бөгөөд  ажил олгогч нь ажилтан .тэй  харилцан тохиролцож  түүнд  ТҮ-8-ийн 60%-иар цалин олгохоор  2023 оны 0******* дүгээр сарын 02-ны өдөр  02 *******  хөдөлмөрийн   гэрээг нэг жилийн хугацаатай байгуулсан  байна.

 Өөрөөр хэлбэл нягтлан бодогч . нь Нуур- захиргаанд 20*******3 оны 08 дугаар сарын *******-нээс 2024 оны 0******* дүгээр сарын 02-ны өдөр хүртэл Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57.*******-д зааснаар зэрэгцсэн хөдөлмөрийн гэрээгээр  ажиллаж байжээ.

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57.3 дах хэсэгт “Зэрэгцсэн хөдөлмөрийн гэрээтэй ажилтны нийт ажлын цаг нь энэ хуулийн  84.4 дэх хэсэгт “ажлын цагийн дээд хязгаарт багтах ёстой бөгөөд үүнд ажилтан,үндсэн болон зэрэгцсэн ажил олгогч тус тус хяналт тавьж ажиллахыг зохицуулсан байна. Энэ  хуульд зааснаар ажилтан хоёр байгууллагад зэрэгцсэн хөдөлмөрийн гэрээгээр үндсэн ажилтнаар ажиллах  боломжгүй байна.

Тодруулбал Нуур- захиргаанд нягтлан бодогчийн орон тоо үндсэн орон тоо байхаар батлагдсан боловч ажил олгогч нь ажилтантай харилцан тохиролцож хөдөлмөрийн хугацаатай гэрээ байгуулж ажиллуулж байсныг ажилтан   үндсэн орон тоон дээр  хугацаагүй хөдөлмөрийн гэрээгээр ажиллах ёстой тиймээс  хөдөлмөрийн гэрээ цаашид сунгагдсан гэж үзэх хууль зүйн үндэслэлгүй байна.Энэ талаар гаргасан нэхэмжлэгч түүний өмгөөлөгчийн гомдол үндэслэлгүй байна.

5.3. Нуур- захиргаа нь айгаль орчин аялал жуулчлалын сайдын 2022 оны 08 дугаар сарын 30-ны А/335 дугаар тушаалаар Нуур- нягтлан бодогчийн орон тоо батлагдсан ба уг орон тоонд үндсэн нягтлан бодогч шалгаруулж авах шаардлага үүссэн тухай  ажилтанд  мэдэгдсэн байна. ин ажилтан нь аймаг дахь Ус цаг уур орчны шинжилгээний төв буюу  Нуур- аль нэг байгууллагыг сонгож ажиллах боломжтой байжээ.

айгаль орчин аялал жуулчлалын сайдын 2022 оны 08 дугаар сарын 30-ны А/335 дугаар тушаалаар Нуур- нягтлан бодогчийн ажлын байрны орон тоог баталсан ба ажил олгогч нь уг орон тоонд үндсэн нягтлан бодогч шалгаруулж авах шаардлага үүссэн  гэх үндэслэлээр 2024 оны 0******* дүгээр сарын 03-ны өдрийн /03 дугаартай тушаалаар нягтлан бодогч .тэй  байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээг Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 78 дугаар зүйлийн 78.*******.3-д зааснаар ажил олгогчийн санаачилгаар цуцалж шийдвэрлэсэн нь  үндэслэлтэй байна гэж давж заалдах шатны шүүх дүгнэлээ. Энэ хийсэн анхан шатны шүүхийн дүгнэлт үндэслэлтэй байна.

5.4. Анхан шатны шүүх шийдвэр  уншихдаа  урьд нь гаргасан аймаг дахь сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 2024 оны 05 дугаар сарын *******7-ны өдрийн *******53/ШШ2024/00230  дугаартай шийдвэрийн үндэслэх хэсгийг уншсан байтал шийдвэрээ бичгээр гаргахдаа өөр үндэслэлүүдийг нэмж оруулсан гэх гомдлын дагуу  тухайн шүүх хуралдааны дуу дүрс бичлэгийг сонсож аймаг дахь сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 2024 оны ************** дугаар сарын 22-ны өдрийн *******53/ШШ2024/00560 дугаартай шийдвэртэй харьцуулан үзэхэд гомдолд дурдсан үндэслэл тогтоогдохгүй байх  тул нэхэмжлэгч талын гомдол үндэслэлгүй байна.

6.Шүүх талуудын хооронд үүссэн хөдөлмөрийн маргааныг хянан шийдвэрлэхдээ хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам болон хэргийн оролцогчийн хуульд заасан эрхийг зөрчөөгүй, хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудыг тухайн хэрэгт хамааралтай ач холбогдолтой талаас нь үнэлсэн  боловч “хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, хэрэглэх ёсгүй хуулийг хэрэглэж”   Хөдөлмөрийн тухай  хуулийн зохих зүйл заалтыг зөв тайлбарлаж хэрэглээгүй, хууль хэрэглээний алдаа гаргасан байх тул түүнийг давж заалдах шатны шүүхээс зөвтгөж шүүхийн шийдвэрт зохих өөрчлөлт оруулж шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж давж заалдах шатны шүүх бүрэлдэхүүн дүгнэв.

7. Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэрт дээрх үндэслэлээр зохих өөрчлөлт оруулж шийдвэрлэж байгаа тул  нэхэмжлэгч талын давж заалдах журмаар гаргасан гомдлыг хангахгүй орхиж шийдвэрлэв.

8. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 4******* дүгээр зүйлийн 4*******.*******.5-т “гомдлоор авч хэлэлцэх хэргийн нэхэмжлэл”  улсын тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлөгдөнө, мөн хуулийн 44 дүгээр зүйлийн 44.*******.2-т “энэ хуульд чөлөөлөхөөр заасан үйлчилгээнээс хураасан” улсын тэмдэгтийн хураамжийг буцаан олгохоор зохицуулсан тул нэхэмжлэгч талын нэхэмжлэл гаргахдаа болон давж заалдах журмаар гомдол гаргахдаа улсын тэмдэгтийн хураамжид тус бүр төлсөн 70200 төгрөгийг  /нийт *******40400/ төгрөгийг нэхэмжлэгч  .т буцаан олгов.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******67 дугаар зүйлийн *******67.*******.2-д заасныг удирдлага болгон ТОТООХ нь:

 

*******. аймаг дахь сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 2024 оны ************** дугаар сарын 22-ны өдрийн *******53/ШШ2024/00560  дугаартай  шийдвэрийн Тогтоох хэсгийн ******* дэх заалтын “...78 дугаар зүйлийн 78.*******.3 дахь хэсэгт...” гэснийг “*******58 дугаар зүйлийн *******58.2.2-т” гэж, мөн “эргүүлэн” гэснийг “эгүүлэн” гэж, тогтоох хэсгийн 2 дахь заалтын  “Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн  56.*******, 57 дугаар зүйлийн 57.******* дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 70200 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээсүгэй.” гэснийг “Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 4******* дүгээр зүйлийн 4*******.*******.5-т зааснаар “нэхэмжлэгч нь нэхэмжлэл гаргахдаа улсын тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлөгдөхийг дурдсугай.” гэж, тус тус өөрчлөн шийдвэрийн бусад заалтыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгч ., түүний өмгөөлөгч . нарын гомдлыг хангахгүй орхисугай.

 

2. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 44 дүгээр зүйлийн 44.*******.2-т зааснаар нэхэмжлэгч талын нэхэмжлэл гаргахдаа болон давж заалдах журмаар гомдол гаргахдаа   улсын тэмдэгтийн хураамжид тус бүр төлсөн 70200 төгрөг,  нийт *******40400 төгрөгийг  зохих данснаас гаргуулж нэхэмжлэгч  .т буцаан олгосугай.

 

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******67 дугаар зүйлийн *******67.5, *******72 дугаар зүйлийн *******72.2.-т зааснаар зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч давж заалдах шатны шүүхийн магадлалд “шүүхийн хууль хэрэглээний зөрүүг арилгах, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн, хуулийг Улсын дээд шүүхийн албан ёсны тайлбараас өөрөөр хэрэглэсэн, эрх зүйн шинэ ойлголт, эсхүл хууль хэрэглээг тогтооход зарчмын хувьд нийтлэг ач холбогдолтой” гэх үндэслэлээр магадлалыг гардан авсан, эсхүл хүргүүлснээс хойш *******4 хоногийн дотор хяналтын журмаар Улсын Дээд шүүхэд гомдол гаргах эрхтэйг тайлбарласугай

                        

      ДАРАЛАЧ, ШҮҮЧ                              М.НЯМАЯР           

          

  ШҮҮЧ                                          .ОТОНХИШИ                  

                                                                      

          ЕРӨНХИЙ ШҮҮЧ                                       Н.ТУЯА