2025       04        15                                            206/МА2025/000012

 

  финас ххк-ний нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийн тухай

 

Ховд аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн иргэний хэргийн шүүх хуралдааныг шүүгч Ж.Отгонхишиг даргалж, Ерөнхий шүүгч Н.Туяа, шүүгч М.Нямбаяр нарын бүрэлдэхүүнтэй тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй явуулсан шүүх хуралдаанаар,

Ховд аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 30-ны өдрийн 31/ШШ2025/00050 ******* шийдвэртэй,

Нийслэлийн ******* ******* ******* ******* хороо ******* *******, ******* ******* ******* *******0 оршин байрлах “ ” ХХК-ийн нэхэмжлэлтэй

Ховд аймгийн ******* *******ны оршин суух, овгийн холбогдох

 “ зээл 11,000,000 төгрөг, хүү 16,43,12******* төгрөг, нэмэгдүүлсэн хүү 2,60*******,*******00 төгрөг, нийт 30,100,*******2******* төгрөг гаргуулах тухай ” иргэний хэргийг нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн давж заалдах гомдлыг үндэслэн 2025 оны 03 ******* сарын 1-ний өдөр хүлээн авч, шүүгч М.Нямбаярын илтгэснээр хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд нэхэмжлэгч . /цахимаар/, түүний өмгөөлөгч  ., шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Р.Лхагвасүрэн нар оролцов.

                                                      ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

1.Нэхэмжлэлийн үндэслэл: 

1.1 ” ХХК нь өмнө нь “Эс Ай и Эй ” ХХК нэртэйгээр 2015 оноос үйл ажиллагаа явуулж байгаад 2024 оны 05 ******* сарын 06-ны өдөр нэрээ өөрчилсөн. Х.Жанибек нь 2021 оны 10 ******* сарын 0*******-ны өдөр З/2021-0*******1 *******тай зээлийн гэрээ байгуулж, 5,000,000 төгрөгийг сарын 3.3 хувийн хүүтэйгээр 12 ******* сарын хугацаатайгаар зээлсэн. Үүнээс хойш 2 жилийн хугацаанд хариуцагч нь зээл, хүүг төлөөгүй.  2023 оны 0 дүгээр сарын 06-ны өдөр 3,000,000 төгрөг, 2023 оны 0 дүгээр сарын 16-ны өдөр 1,000,000 төгрөгийг тус тус зээлд төлсөн.Нэхэмжлэл гаргах өдрийн байдлаар Х.Жанибек нь зээл 11,000,000 төгрөг, хүү 16,43,12******* төгрөг, нэмэгдүүлсэн хүү 2,60*******,*******00 төгрөгийг нийт 30,100,*******2******* төгрөгийг гаргуулж өгнө үү гэжээ.

2. Хариуцагчийн тайлбар, татгалзал:

2.1  Хариуцагч Х.Жанибек нь зээл 11,000,000 төгрөг, хүү 16,43,12******* төгрөг, нэмэгдүүлсэн хүү 2,60*******,*******00 төгрөг, нийт 30,100,*******2******* төгрөгөөс 2,500,000 төгрөгийг 2025 оны 03 ******* сарын 16-ны өдөр, үлдэх 2*******,600,*******2******* төгрөгийг 2025 оны 04 дүгээр сарын 16-ны өдөр тус тус нэхэмжлэгч “ ” ХХК-д төлнө гэжээ.

3.Ховд аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 30-ны өдрийн 31/ШШ2025/00050 ******* шийдвэрээр:

3.1 Иргэний хуулийн 451 дүгээр зүйлийн 451.1, 453 ******* зүйлийн 453.1 дэх хэсэгт тус тус баримтлан нэхэмжлэгч “ ” ХХК-ийн хариуцагч Х. холбогдох нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж, хариуцагч Х.Жанибекээс “зээл 11,000,000 төгрөг, үндсэн хүү 3,454,624.*******2 төгрөг, хэтэрсэн хугацааны хүү 10,520,5*******0.******* төгрөг, үндсэн хүүгээс тооцсон нэмэгдүүлсэн хүү 503,5*******4.63 төгрөг, нийт 25,4**************,*******0 төгрөг 24 мөнгө”-ийг гаргуулан нэхэмжлэгч “ ” ХХК-д олгож, нэхэмжлэлээс үлдэх “үндсэн хүүгийн зөрүү 2,51*******,23.01 төгрөг, хугацаа хэтрүүлсний хүүгээс тооцсон нэмэгдүүлсэн хүү 2,104,116.16  төгрөг, нийт 4,662,03 төгрөг ************** мөнгө гаргуулах тухай” хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож,

3.2 Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 ******* зүйлийн 56.2, 60 ******* зүйлийн 60.1 дэх хэсэгт заасныг тус тус баримтлан нэхэмжлэгч “ ” ХХК-ийн хариуцагч Х. холбогдуулан нэхэмжлэл гаргахдаа улсын тэмдэгтийн хураамжид 30*******,454 төгрөгийг төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч Х.Жанибекээс улсын тэмдэгтийн хураамжид 2*******5,343 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч “ ” ХХК-д олгож,

3.3 Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 ******* зүйлийн 120.2 дахь хэсэгт заасныг баримтлан зохигч, гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч нь энэхүү шийдвэрийг гардан авсан өдрөөс хойш 14 хоногийн дотор Ховд аймгийн эрүү, иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах эрхтэйг дурдаж,

3.4  Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 11 дүгээр зүйлийн 11.2, 11.4, 11.******* дахь хэсэгт тус тус заасныг баримтлан шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох ба энэ өдрөөс 14 хоног өнгөрснөөс хойш 14 хоногийн дотор шүүх хуралдааны оролцогч талууд шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гардан авах үүргээ биелүүлээгүй нь давж заалдах журмаар гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүйг дурдаж шийдвэрлэжээ.

4. Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн давж заалдсан гомдлын агуулга болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Манайх нь өмнө "Эс Ай и Эй " ХХК нэртэйгээр 2015 оноос үйл ажиллагаа явуулж байсан бөгөөд 2024.05.06-ны өдөр нэрээ өөрчилсөн. Х. Жанибек нь 2021 оны10 ******* 0*******-ны өдөр З/2021-0*******1 *******тай зээлийн гэрээ байгуулан нийт 15.000.000 төгрөгийг сарын 3.3 хувийн хүүтэйгээр 12 сарын хугацаатайгаар зээлж, сар бүрийг графикт заасан хугацаанд зээл, зээлийн хүүгийн хамт төлөхөөр тохиролцсон. Үүнээс хойш 2 жилийн хугацаанд хариуцагч нь ямар ч зээл болон хүүгийн төлбөрийг төлөөгүй байж байгаад 2023 оны 0 дүгээр сарын 06-ны өдөр 3.000.000 төгрөг 2023 оны 0 дүгээр сарын 16-ны өдөр 1.000.000 төгрөгийг тус тус үндсэн зээлийн төлбөрт шилжүүлсэн. Нэхэмжлэл гаргах өдрийн байдлаар Х.Жанибек нь үндсэн зээлийн төлбөрт 11.000.000 төгрөг, зээлийн хүүгийн төлбөрт 16.43.12******* төгрөг, нэмэгдүүлсэн хүү 2.60*******.*******00 төгрөгийг нийт 30.100.*******2******* төгрөгийн үлдэгдэлтэй байх тул түүнээс нийт 30.100.*******2******* төгрөгийг гаргуулж өгнө үү гэж нэхэмжлэл гаргасан бөгөөд манай үндсэн хүүнээс 2.104.116 төгрөгийг хассан нь шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн гэж үзэх үндэслэлтэй байна. Зээлийн гэрээнд зааснаар сарын 33 хувийн хүүтэй 15 сая төгрөгийг 12 сарын хугацаатай авахаар тохиролцсон бөгөөд гэрээнд заасан хүүгээ бодсон байхад шүүх үндэслэлгүйгээр хасаж шийдвэрлэсэнд гомдолтой байна Иймд Ховд аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн 50 ******* шийдвэрт өөрчлөлт оруулж үндсэн хүүгийн зөрүү гэж хассан 2.104.116 төгрөгийг нэмж хариуцагчаас гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож өгнө үү гэв.

ХЯНАВАЛ:

            1. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг нэхэмжлэгч талын давж заалдах гомдлыг үндэслэн Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 166 ******* зүйлийн 166.4 дэх хэсэгт зааснаар бүхэлд нь хянаж, давж заалдах гомдлыг хангаж, шийдвэрт өөрчлөлт оруулж шийдвэрлэв.

2. Нэхэмжлэгч “ ” ХХК нь хариуцагч Х. холбогдуулан зээл 11,000,000 төгрөг, хүү 16,43,12******* төгрөг, нэмэгдүүлсэн хүү 2,60*******,*******00 төгрөг, нийт 30,100,*******2******* төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэл гаргажээ.

3. Нэхэмжлэгч “ ” ХХК нь шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлагаа нотлохоор 2021 оны 10 ******* сарын 0*******-ны өдрийн З/2021-0*******1 *******тай “Зээлийн гэрээ”, эргэн төлөлтийн хуваарь, хүү, тооцооллын хүснэгт, хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, тусгай зөвшөөрлийн гэрчилгээ, хуулийн этгээдийн нэр өөрчлөгдсөн тухай лавлагаа зэрэг нотлох баримтуудын нотариатчаар гэрчлүүлсэн хуулбарыг шүүхэд гарган өгчээ.

4. Хариуцагч нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч маргаагүй бөгөөд хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад хариуцагч Х.Жанибек нь нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч .тай “ ” ХХК-ийн нэхэмжилсэн зээл 11,000,000 төгрөг, хүү 16,43,12******* төгрөг, нэмэгдүүлсэн хүү 2,60*******,*******00 төгрөг, нийт 30,100,*******2******* төгрөгийг 2025 оны 3 ******* сарын 16-ны өдөр 2,500,000 төгрөг, үлдэгдэл 2*******,600,*******2******* төгрөгийг 2025 оны 4 дүгээр сарын 16-ны өдрийн дотор төлж барагдуулахаар эвлэрлийн гэрээ байгуулсныг шүүх “Зохигчийн эвлэрлийн гэрээ нь Иргэний хуульд нийцээгүй” гэх агуулгатай дүгнэлт хийж “эвлэрлийн гэрээг батлахаас татгалзаж шийдвэрлэсэн” байна.

5. Шүүх “талуудын хооронд Иргэний хуулийн 451 дүгээр зүйлийн 451.1 дэх хэсэгт заасан банк, зээлийн үйл ажиллагаа эрхлэх эрх бүхий хуулийн этгээдээс зээл олгох гэрээ байгуулагдсан байна” гэж дүгнэн нэхэмжлэгч “ ” ХХК-ийн нэхэмжлэлийн шаардлагаас  зээл 11,000,000 төгрөг, үндсэн хүү 3,454,624.*******2 төгрөг, хэтэрсэн хугацааны хүү 10,520,5*******0.******* төгрөг, үндсэн хүүгээс тооцсон нэмэгдүүлсэн хүү 503,5*******4.63 төгрөг, нийт 25,4**************,*******0.24 төгрөгийг хангаж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх үндсэн хүүгийн зөрүү 2,51*******,23.01 төгрөг, хугацаа хэтэрсний хүүгээс тооцсон нэмэгдүүлсэн хүү 2,104,116.16 төгрөг, нийт 4,662,03.************** төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн байна.

6. Нэхэмжлэгч “ ” ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч . нь “анхан шатны шүүх үндсэн хүүгийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэнд гомдолтой байна” гэх агуулгатай давж заалдах гомдол гаргажээ.

6.1 Хариуцагч Х.Жанибек нь нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч .тай “ ” ХХК-ийн нэхэмжилсэн зээл 11,000,000 төгрөг, хүү 16,43,12******* төгрөг, нэмэгдүүлсэн хүү 2,60*******,*******00 төгрөг, нийт 30,100,*******2******* төгрөгийг 2025 оны 3 ******* сарын 16-ны өдөр 2,500,000 төгрөг, үлдэгдэл 2*******,600,*******2******* төгрөгийг 2025 оны 4 дүгээр сарын 16-ны өдрийн дотор төлж барагдуулахаар эвлэрлийн гэрээ байгуулсныг шүүх “Зохигчийн эвлэрлийн гэрээ нь Иргэний хуульд нийцээгүй” гэх агуулгатай дүгнэлт хийж “эвлэрлийн гэрээг батлахаас татгалзаж шийдвэрлэсэн нь үндэслэл бүхий болсон байна.

6.2 Анхан шатны шүүх хариуцагч Х.Жанибекээс зээл 11,000,000 төгрөг,  хэтэрсэн хугацааны хүү 10,520,5*******0.******* төгрөг, үндсэн хүүгээс тооцсон нэмэгдүүлсэн хүү 503,5*******4.63 төгрөгийг тус тус гаргуулан нэхэмжлэгч “ ” ХХК-нд олгохоор шийдвэрлэсэн нь үндэслэлтэй байх бөгөөд Иргэний хууль болон Банк, эрх бүхий хуулийн этгээдийн мөнгөн хадгаламж, мөнгөн хөрөнгийн шилжүүлэг, зээлийн үйл ажиллагааны тухай хуулиудын холбогдох хэсгийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн байна.

6.3 Мөн анхан шатны шүүх нэхэмжлэгч  “ ” ХХК-ийн нэхэмжлэлийн шаардлагаас хугацаа хэтрүүлсний хүү 10,520,5*******0.******* төгрөгөөс тооцсон нэмэгдүүлсэн хүү 2,104,166.16 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн нь үндэслэл бүхий болсон байх бөгөөд энэ талаар нэхэмжлэгч тал гомдол гаргаагүй байна.

6.4 Харин анхан шатны шүүх нэхэмжлэгч  “ ” ХХК-ийн нэхэмжлэлийн шаардлагаас үндсэн хүү 5,*******2,54******* төгрөгөөс 2,51*******,23 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэхдээ хуулийг тайлбарлаж хэрэглээгүй байна.

Өөрөөр хэлбэл нэхэмжлэгч талын “хариуцагч Х.Жанибек нь нэг ч удаа зээлийн эргэн төлөлт хийгээгүй тул бид үндсэн хүүг зээлийн гэрээгээр тохирсон 15,000,000 төгрөгийг 12 сараар нэг сарын 3,30 хувийн хүүгээр тооцож гэрээнд заасны дагуу нэхэмжилсэн байхад шүүх зээлийн гэрээний эргэн төлөлтийн хуваарьт бичсэн 3,454,624.*******2 төгрөгөөр хүүг тооцож 2,51*******,23 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэнд гомдолтой байна” гэх агуулгатай гомдол үндэслэлтэй байна.

Учир нь  хариуцагч Х.Жанибек зээлийн гэрээний эргэн төлөлтийн хуваарийн дагуу зээлийг төлөөд дууссан тохиолдолд түүний төлөх ёстой хүү 3,454,624.*******2 төгрөг байхаар талууд гэрээгээр тохирсон байна.

этэл хариуцагч Х.Жанибек нь зээлийг зээлийн гэрээний хавсралтад заасан эргэн төлөлтийн хуваарийн дагуу төлөх үүргээ биелүүлээгүй тул нэхэмжлэгч талаас 15,000,000 төгрөгийг 1 жилийн хугацаатай, нэг сарын 3,30 хувийн хүүгээр тооцож нэхэмжилсэн нь үндэслэлтэй байна.  Өөрөөр хэлбэл 15,000,000 төгрөгийн нэг сарын хүү 3,30%-ийг 12 сараар бодоход жилийн хүү 3,6% болж байх бөгөөд 15,000,000х3.6=5,40,000 төгрөгийн үндсэн хүү шаардах эрхтэй байна.

Иймд нэхэмжлэгч  “ ” ХХК-ийн нэхэмжлэлийн шаардлагаас үндсэн хүү гэж 5,*******2,54******* төгрөг нэхэмжилснээс  илүү нэхэмжилсэн 32,54******* төгрөгийг хасаж үндсэн хүүд 5,40,000 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, шийдвэрт өөрчлөлт оруулав.

*******. Дээр дурдсан үндэслэлээр нэхэмжлэгч “ ” ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч .гийн гомдлыг хангаж,  шийдвэрт өөрчлөлт оруулж шийдвэрлэв.

*******. Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн давж заалдах гомдлыг хангаж, шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан тул гомдол гаргахдаа улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 4*******,650 төгрөгийг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 5 дүгээр зүйлийн 5.3 дахь хэсэгт зааснаар шүүгчийн захирамжаар буцаан олголоо.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16******* ******* зүйлийн 16*******.1.2 дахь заалтыг удирдлага болгож, ТОТООХ нь:

 

1. Ховд аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 30-ны өдрийн 31/ШШ2025/00050 *******тай шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтын “үндсэн хүү 3,454,624.*******2 төгрөг” гэснийг “үндсэн хүү 5,40,000 төгрөг” гэж, “нийт 25,4**************,*******0.24 төгрөг” гэснийг  “нийт 2*******,*******3,166 төгрөг” гэж, “үндсэн хүүгийн зөрүү 2,51*******,23.01 төгрөг” гэснийг “үндсэн хүүгийн зөрүү 32,54******* төгрөг” гэж, “нийт 4,662,03.************** төгрөг” гэснийг “нийт 2,6,664 төгрөг” гэж,

тогтоох хэсгийн 2 дахь заалтын “2*******5,343 төгрөг” гэснийг “2*******,*******16 төгрөг” гэж тус тус өөрчлөн шийдвэрийн бусад заалтыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гомдлыг хангасугай.

 

2. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 5 дүгээр зүйлийн 5.3 дахь хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч .гийн давж заалдах гомдол гаргахдаа улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 4*******,650 төгрөгийг шүүгчийн захирамжаар буцаан түүнд олгосугай.

 

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16******* ******* зүйлийн 16*******.5 дахь хэсэг, 1*******2 ******* зүйлийн 1*******2.1, 1*******2.2 дахь хэсэгт зааснаар зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч давж заалдах шатны шүүхийн энэ магадлалд “шүүхийн хууль хэрэглээний зөрүүг арилгах”, “хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн”, “хуулийг Улсын дээд шүүхийн тогтоол, тайлбараас өөрөөр  хэрэглэсэн”, “эрх зүйн шинэ ойлголт, эсхүл хууль хэрэглээг тогтооход зарчмын хувьд нийтлэг ач холбогдолтой” зэрэг үндэслэлүүдээр, магадлалыг гардан авсан, эсхүл хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор хяналтын журмаар Улсын дээд шүүхэд гомдол гаргах эрхтэйг тайлбарласугай.    

 

 ДАРАЛАЧ, ШҮҮЧ                                    Ж.ОТОНХИШИ

 

                   ЕРӨНХИЙ ШҮҮЧ                                Н.ТУЯА

 

   ШҮҮЧ                                   М.НЯМБАЯР