2025       05        06                                            206/МА2025/00006

 

 

 

 .*******, Ц. нарын нэхэмжлэлтэй

иргэний хэргийн тухай

 

Ховд аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн иргэний хэргийн шүүх хуралдааныг шүүгч .Отгонхишиг даргалж, Ерөнхий шүүгч Н.Туяа, шүүгч М.Нямбаяр нарын бүрэлдэхүүнтэй тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй явуулсан шүүх хуралдаанаар,

Ховд аймаг дахь ******* дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 202******* оны дугаар сарын 06-ны өдрийн 53/ШШ202*******/0065 дугаар шийдвэртэй,

Ховд аймаг, ******* *******, ******* ******* *******-******* *******од оршин суух *******ын *******,

Ховд аймаг, ******* *******, *******    *******од оршин суух нарын нэхэмжлэлтэй

Ховд аймаг, ******* *******, баг  “ ” ХХК-д холбогдох

 “Монгол Улсын их сургуулийн Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн халаалтын шугамын засварын ажлын 2023 оны 9 дүгээр сарын 0*******-ний өдрийн /20230506******* дугаарын ажлын гэрээний 30% болох 6,3*******,032 (жаран нэгэн сая гурван зуун арван дөрвөн мянга гучин хоёр төгрөг) гаргуулах тухай” иргэний хэргийг хариуцагч ийн давж заалдах гомдлыг үндэслэн 2025 оны 0******* дүгээр сарын 25-ны өдөр хүлээн авч, шүүгч М.Нямбаярын илтгэснээр хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд нэхэмжлэгч .*******, Ц. тэдгээрийн ./цахимаар/, төлөөлөгч .аваа-, ./цахимаар/, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга С.Өлзий нар оролцов.

 

                                                      ТООРХОЙЛОХ нь:

.Нэхэмжлэлийн үндэслэл: 

. Нэхэмжлэгч Ц. нь -ийн Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн халаалтын шугамын засварын ажлын гэрээг 2023 оны 09 дүгээр сарын 0*******-ний өдрийн /20230506******* дугаарын ажлын гэрээг -ийн Ховд аймаг дахь салбарын захирал .аяржаргалтай харилцан тохиролцож гүйцэтгэгчийг төлөөлж констракшн ХХК-ийн инженер Ц. ажлын гэрээ байгуулсан. Нэхэмжлэгч Ц., нэхэмжлэгч .******* бид -ийн Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн хичээлийн дүгээр байрны дулааны сан техникийн засварын ажлыг констракшн ХХК-ийн нэр дээр хийж гүйцэтгэсэн. Хийж гүйцэтгэх барилгын дулааны үүзлийг 00 хувь сольж шинээр хийсэн. ээрх сургууль дотор 00 ширхэг халаах хэрэгсэл /пар/ -ийг сольсон. Мөн сургуулийн халаалтын түгээх магистрал шугамыг 00 хувь сольсон. ээрх үйл ажиллагааг -ийн Ховд аймаг дахь салбарын захирал .аяржаргал, санхүү хангамжийн албаны дарга Н.аярт, сургуулийн сан техникийн ажилчид бүгд мэднэ. -ийн Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн халаалтын шугамын засварын ажлыг 2023 оны 09 дүгээр сарын 0*******-ний өдөр гэрээ байгуулж 2023 оны 0 дугаар сарын 3-ний өдөр ашиглалтад оруулсан.

-ийн Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн халаалтын шугамын засварын ажлын гэрээг 2023 оны 09 дүгээр сарын 0*******-ний өдрийн /20230506******* дугаарын ажлын гэрээний 25,33*******,590 төгрөгөөр гэрээ байгуулж 70% урьдчилгаа 75 93******* 23 төгрөгийг констракшн ХХК-ийн данс руу хийсэн. Мөн 0% хувь болох 7 593 *******2 төгрөг дээр нэмж 5000000 төгрөг нийт 22 593 *******2 төгрөгийг констракшн ХХК-ийн захирал .аваа-т өгсөн.

Мөн гэрээний 30% болох 75 *******00 377 төгрөгөөс захиалагч байгууллага үлдэгдэл санхүүжилтээс захиалагчийн техник, хяналтын зардал ******* 36******* 205 төгрөг, зохиогчийн хяналтын зардал 2,82,03 төгрөг, магадлашгүй ажлын зардал *******,36*******,205 төгрөг зэргийг суутгаж үлдэгдэл 6,3*******,032 төгрөгийг констракшн ХХК-ийн данс руу орсон бөгөөд констракшн" ХХК-ийн захирал .аваа-оос нэхсэн боловч өнөөдрийг хүртэл бид нарт өгөөгүй бид нарыг чирэгдүүлж байна. Учир нь Иргэний хуулийн 3*******3 дугаар зүйлийн 3*******3.-д Ажил гүйцэтгэх гэрээгээр ажил гүйцэтгэгч нь захиалагчийн буюу өөрийн материалаар гэрээнд заасан ажил гүйцэтгэх, захиалагч нь уг ажлын үр дүнг хүлээн авч, хэлэлцэн тохирсон хөлс төлөх үүргийг тус тус хүлээнэ. -ийн Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн халаалтын шугамын засварын ажлын гэрээг 2023 оны 09 дүгээр сарын 0*******-ний өдрийн /20230506******* дугаартай гэрээг захиалагч талаас -ийн Ховд аймаг дахь салбар сургууль гүйцэтгэгч талаас констракшн ХХК-ийн хооронд байгуулсан тул үлдсэн 6,3*******,032 төгрөгийг хуулийн этгээдийн данс руу шилжүүлсэн байна. ээрх гэрээний гүйцэтгэлийн ажлыг констракшн ХХК-ийн захирал .аваа- явуулаагүй энэ талаар гүйцэтгэлийн хөлсийг өнөөдрийг хүртэл өгөхгүй чирэгдүүлсээр ирлээ.

Нэхэмжлэгч .******* болон нэхэмжлэгч Ц. бид нар тус сургуулийн дулаан сан техникийн ажлыг хамтарч хийж бид нийт 6 хүнийг туслах ажилтнаар ажиллуулж 6 хүний өдөр тутам ажилласан сар ажилласан хөлсийг 30% хувиас өгөх байтал констракшн ХХК-с өнөөдрийг хүртэл 6 хүний цалинг өгөөгүй бөгөөд нэхэмжлэгч .******* болон нэхэмжлэгч Ц. бид С-аас машинаа барьцаалж зээл авч, хувь хүнээс хүүтэй мөнгө зээлж дээрх ажилчдын цалин хөлс, бараа материалын үнийг төлсөн. Иймд нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж хянан шийдвэрлэж өгнө үү гэжээ.

2. Хариуцагчийн тайлбар, татгалзал:

2.  Манай компани нь 2023 оны 09 дүгээр сарын 0*******-ний өдөр /20230506******* дугаартай -ын Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн халаалтын шугамын засварын ажлын гэрээг -ын Ховд аймаг дахь салбар сургуультай байгуулан гэрээт ажлыг хийж 2023 оны 0-р сарын 3-ний өдөр хүлээлгэн өгсөн болно.

Уг ажлын урьдчилгаа болох 73,93*******,23 төгрөг 2023/09/06-ны өдөр манай байгууллагын дансанд орсон ба уг мөнгийг гэрээний дагуу ажил гүйцэтгэхэд шаардлагатай бүхий л бараа материал татах, ачих, буулгах, тээвэрлэх зэрэг зардал тооцоог хийж данс тооцоог хийж гүйцэтгэсэн. Нэхэмжлэгч Ц.тай аман хэлбэрээр ажил гүйцэтгүүлэхээр тохиролцсон ба ажлын хөлс нь нийт жаран сая төгрөгөөр тохиролцсон болно. Уг жаран сая төгрөгийг 2 удаагийн гүйлгээгээр Ц.ы 58*******5*******38527 ******* данс руу шилжүүлсэн болно. Ц. нь хэнтэй хамтарч хийх хэдэн хүн цалинжуулах нь уг хүний асуудал бөгөөд тус мөнгөн дүнд гэрээт ажлыг хийхээр тохиролцсон болно. Нэхэмжлэгч .*******тай манай компанийн хувьд ямар нэгэн гэрээ хэлцэл, тохиролцоо хийгээгүй болно. Энэ хүн хаана ямар учиртай ямар зорилготой авто машин барьцаалан зээлдэж хэнд өгсөн нь манай компанид ямар ч хамааралгүй болно.

Иргэний хуулийн 3*******3 дугаар зүйлийн 3*******3.. “Ажил гүйцэтгэх гэрээгээр ажил гүйцэтгэгч нь захиалагчийн буюу өөрийн материалаар гэрээнд заасан ажил гүйцэтгэх, захиалагч уг ажлын үр дүнг хүлээн авч, хэлэлцэн тохирсон хөлс төлөх үүргийг тус тус хүлээнэ” гэж заасан байдаг ба дээрх иргэний хуулийн дагуу нэхэмжлэгч иргэн Ц., .******* нартай харилцаанд ороогүй болно. Иймд манай компани ямар нэг ажил гүйцэтгүүлэх гэрээг байгуулаагүй тул үлдэгдэл санхүүжилт болох 6,3*******,032 төгрөгийг дээрх 2 иргэнд өгөх гэрээний үүрэг хүлээгээгүй болно. Хавсралтаар Иргэн Ц. руу шилжүүлсэн төлбөрийн баримт хавсаргав гэжээ.

3.Ховд аймаг дахь ******* дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 202******* оны дугаар сарын 06-ны өдрийн 53/ШШ202*******/0065 дугаар шийдвэрээр:

3. Иргэний хуулийн 89 дүгээр зүйлийн 89., 3*******3 дугаар зүйлийн 3*******3.-д  зааснаар нэхэмжлэгч .*******, Ц. нарт хариуцагч констракшн ХХК-аас 52 593 765 (тавин хоёр сая таван зуун ерэн гурван мянга долоон зуун жаран тав) төгрөгийг гаргуулан олгож, үлдэх 8 720 267 (найман сая долоон зуун хорин долоон мянга хоёр зуун жаран долоо) төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож,

3.2 Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.2,  57 дугаар зүйлийн 57., Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.. дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн *******70 2 (дөрвөн зуун далан мянга нэг зуун хорин хоёр) төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч констракшн ХХК-аас *******20 98 (дөрвөн зуун хорин мянга есөн зуун арван найм) төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч .*******, Ц. нарт олгож,

3.3 Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******9 дүгээр зүйлийн *******9.2 дахь хэсэгт зааснаар шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болохыг дурдаж,

3.******* Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 0 дугаар зүйлийн 0.2 дахь хэсэгт зааснаар зохигч, гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч, шийдвэрийг гардан авснаас хойш ******* хоногийн дотор Ховд аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах эрхтэйг тайлбарлаж,

3.5 Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******9 дүгээр зүйлийн *******9.*******, *******9.7 дахь хэсэгт зааснаар шийдвэр хүчинтэй болсноос хойш ******* хоногийн дотор бичгийн хэлбэрээр гарах бөгөөд ийнхүү гарснаас хойш шүүх хуралдаанд оролцсон зохигч, гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч, ******* хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гардан авахыг мэдэгдэж шийдвэрлэжээ.

*******. Хариуцагч ийн давж заалдсан гомдлын агуулга болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Тус шүүхэд хандан .*******, Ц. нар нь “ констракшн" ХХК-ийн захирал .аваа-т холбогдуулан нэхэмжлэл гаргасан. Нэхэмжлэлийн шаардлага нь "-ын Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн халаалтын шугамын засварын ажлын 2023 оны 09 дүгээр сарын 0*******-ний өдрийн /20230506******* дугаарын гэрээний 30 хувь болох 6,3*******,032 төгрөг гаргуулах” гэж тодорхойлсон болно. " констракшн" ХХК нь -ын Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн халаалтын шугамын засварын ажлыг хийж гүйцэтгэхээр шалгарч 2023 оны 09 дүгээр сарын 0*******-ний өдрийн /20230506******* дугаартай, 25,33*******,590 төгрөгийн үнэ бүхий гэрээг байгуулан ажлыг хийж гүйцэтгэсэн болно.

Анх Улаанбаатар хотод Ц.тай 2023 оны 09 дүгээр сарын 05-ны өдөр уулзаж тухайн ажлыг хөлсөөр буюу гэрээний үнийн дүнгийн 30 хувиар хийж гүйцэтгүүлэхээр харилцан тохиролцсон. Ингээд Ц.ы Хаан банкны 58*******5*******38527 дугаарын дансанд 2023 оны 9 дүгээр сарын 6-ны өдөр 50,000,000 төгрөг, 2023 оны 09 дүгээр сарын 9-ний өдөр 0,000,000 төгрөг, .*******ын Хаан банкны дансанд 2023 оны 09 дүгээр сарын 20-ны өдөр ,000,000 төгрөг, 2023 оны 0 дугаар сарын 03-нд 7,000,000 төгрөг, 2023 оны 0 дугаар сарын 09-нд 2,000,000 төгрөг, нийт 70,000,000 төгрөг шилжүүлж аман хэлцлээр тохиролцсоны дагуу үүргээ гүйцэтгэсэн болно бусад хуулийн этгээд, ААН-тэй хийсэн гэрээ, хэлцэл зэрэг бичгийн нотлох баримтуудаар тус тус нотлогдож байгаа болно.

Нэхэмжлэгчээс талуудын хооронд амаар байгуулсан гэрээний дагуу үүргийг Ховд аймагт гүйцэтгэсэн үндэслэлээр нутаг дэвсгэрийн харьяаллыг сонгож, Ховд аймаг дахь ******* дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан нь хууль зөрчөөгүй гэж шүүх бүрэлдэхүүн үзлээ...” гэж үзээд нэхэмжлэгч нарын гомдлыг хангаж шийдвэрлэсэн нь хуулийг илт буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн гэж үзнэ. Учир нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 5 дугаар зүйлийн 5.2-д “гэрээнд үүрэг гүйцэтгэх газрыг тусгайлан заасан бол түүнтэй холбогдсон нэхэмжлэлийг уг гэрээг биелүүлбэл зохих газрын шүүхэд гаргахаар нэхэмжлэгч нутаг дэвсгэрийн харьяаллыг сонгох эрхтэй байна” гэж заасан байх ба нэхэмжлэгч нар аман хэлцэл хийж тохиролцсон ба энэ талаар нэхэмжлэгч нар аман хэлцлээр тохиролцсон тохиролцоондоо хэрэв хэлцлийн явцад ямар нэгэн маргаан үүсвэл хэрхэн шийдэх талаар хэрхэн яаж тохиролцсоноо Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25-р зүйлийн 25.2.2-т заасны дагуу нотлох үүрэгтэй ба энэхүү үүргээ хэрэгжүүлээгүй ямар ч нотлох баримтгүй байхад хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэж хууль зөрчсөн болно.

Харин “ констракшн” ХХК нь -ын Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн халаалтын шугамын засварын ажлыг хийж гүйцэтгэхээр шалгарч 2023 оны 09 дүгээр сарын 0*******-ний өдрийн /20230506******* дугаартай гэрээтэй холбоотой ямар нэгэн маргаан үүссэн тохиолдолд энэхүү гэрээг үндэслэх ёстой болно.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн ******* дүгээр зүйлийн *******.-т "Хууль буюу гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол нэхэмжлэлийг оршин суугаа газрын шүүхэд гаргана", *******.2-т “Хариуцагч нь хуулийн этгээд байвал нэхэмжлэлийг ажил хэргээ байнга явуулдаг, эсхүл удирдах байгууллага нь байгаа газрын шүүхэд гаргана" гэж заасан байхад Ховд аймаг дахь ******* дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгчийн захирамж “хүсэлтийг хангахаас татгалзаж шийдвэрлэсэн нь үндэслэлгүй гэж үзэж байна. Хэргийн харьяаллыг Ховд аймаг дахь ******* дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхэд шийдвэрлэхээр шийдэж байгаа илт хууль зөрчсөн, хэтэрхий нэг талыг баримталсан буюу нэхэмжлэгч нарын талд хууль зөрчин шийдвэрлэж байгаа нь Монгол Улсын Шүүхийн тухай хуулийн 5******* дүгээр зүйлийн 5*******.-т "Шүүгч зөвхөн хуульд захирагдах бөгөөд зөрчсөн бол хуульд заасны дагуу хариуцлага хүлээлгэнэ" гэж заасныг ноцтойгоор зөрчсөн үйлдэл гэж хардахаас өөр аргагүй нөхцөл байдал үүсэж байна. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 6 дугаар зүйлд заасан мэтгэлцэх эрхээр хангаагүй, *******0 дүгээр зүйлийн *******0.-т "Шүүх хэргийн оролцогчийн гаргасан нотлох баримтыг тал бүрээс нь бодитойгоор харьцуулан үзсэний үндсэн дээр нотлох баримтыг өөрийн дотоод итгэлээр *******0.2-т холбогдолтой, үнэн зөв, эргэлзээгүй талаас нь үнэлнэ. *******0.3-т “Шүүхэд урьдаас хөдөлбөргүй үнэн гэж тогтоогдсон ямар ч нотлох баримт байж болохгүй” гэснийг тус тус зөрсөн буюу хэрэгт авагдсан баримтуудыг хууль ёсны дагуу хууль зүйн үндэслэлтэйгээр үнэлэлт дүгнэлт өгөөгүй, үнэлээгүй зэргээр Иргэний хуулийг буруу хэрэглэж, Иргэний хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтойгоор зөрчсөн гэж үзэж байна. Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож өгнө үү гэв.

5. Нэхэмжлэгч .*******, Ц. тэдгээрийн . нар давж заалдах гомдол гаргасан хариу тайлбар болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Иргэний хуулийн 3*******3 дугаар зүйлийн 3*******3.-д ажил гүйцэтгэх гэрээгээгр ажил гүйцэтгэгч нь захиалагчийн буюу өөрийн материалаар гэрээнд заасан ажил гүйцэтгэх, захиалагч нь уг ажлын үр дүнг хүлээн авч, хэлэлцэн тохирсон хөлс төлөх үүргийг тус тус хүлээнэ. Мөн хуулийн 3*******3 дугаар зүйлийн 3*******3.2-д ажил гүйцэтгэх гэрээний зүйл нь гүйцэтгэсэн ажлын үр дүн байна. Иргэний хуулийн 3*******7 дугаар зүйлийн 3*******7.-д ажил гүйцэтгэгч нь гэрээнд заасан ажлыг гүйцэтгэхэд бусад этгээд болон туслан гүйцэтгэгчийг оролцуулж болно. Энэ тохиолдолд ажил гүйцэтгэгч нь захиалагчийн хувьд ерөнхий ажил гүйцэтгэгч, туслан гүйцэтгэгчийн хувьд захиалагч болно. Нэхэмжлэгч Ц., .******* нар нь ажлыг хийж гүйцэтгэсэн констракш ХХК-иас тус ажилд нэг ч хүн ажилд оролцоогүй. Энэ нь хавтаст хэрэгт авагдсан гэрчүүд болон талуудын шүүхэд гаргасан тайлбараар нотлогдон тогтоогдсон.

Нэхэмжлэгч Ц., .******* нар нь хариуцагч " констракшн" ХХК-д холбогдуулан -ийн Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн халаалтын шугамын засварын ажлын 2023 оны 09 дүгээр сарын 0*******-ний өдрийн /20230506******* дугаарын ажлын гэрээний 30% болох 6,3*******,032 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлага гаргасан. Улмаар Ховд аймаг дахь ******* дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 202******* оны 0******* дүгээр сарын 03-ны өдрийн 53/Ш3202*******/00625 дугаартай шүүгчийн захирамжаар иргэний хэрэг үүсгэсэн. Ховд аймаг дахь ******* дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 202******* оны 0******* дүгээр сарын9-ний өдрийн 53/Ш3202*******/00732 дугаартай "хэрэг шилжүүлэх тухай" шүүгчийн захирамжаар аянзүрх дүүргийн иргэний хэргийн анхан шатны шүүхэд шилжүүлсэн. Нэхэмжлэгч Ц., .******* нар тус шүүгчийн захирамжаар эс зөвшөөрч гомдол гаргасан. Ховд аймаг дахь Сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 202******* оны 0******* дүгээр сарын 30-ны өдрийн 29 дугаартай "шүүгчийн захирамжид гаргасан гомдлыг хянан шийдвэрлэсэн" тухай тогтоолоор ".. Ховд аймаг дахь ******* дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 202******* оны 0******* дүгээр сарын 9-ний өдрийн 732 дугаартай "хэрэг шилжүүлэх тухай" шүүгчийн захирамжийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэгч .*******, Ц. нарын гомдлыг хангасан.Иргэний хуулийн 5 дугаар зүйлийн 5.2-д Гэрээнд үүрэг гүйцэтгэх газрыг тусгайлан заасан бол түүнтэй холбогдсон нэхэмжлэлийг уг гэрээг биелүүлбэл зохих газрын шүүхэд гаргаж болно. Нэхэмжлэгчээс талуудын хооронд амаар байгуулагдсан гэрээний дагуу үүргийг Ховд аймагт гүйцэтгэсэн үндэслэлээр нэхэмжлэгч нар нутаг дэвсгэрийн харьяаллыг сонгох эрхтэй бөгөөд Ховд аймаг дахь ******* дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан нь хууль зөрчөөгүй. -ийн Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн халаалтын шугамын засварын ажлыг Ховд аймагт хийж гүйцэтгэсэн төдийгүй талуудын аман хэлбэрээр ажил гүйцэтгүүлэхээр тохиролцсон, үүргийн гүйцэтгэлийг Ховд аймагт хүлээлгэн өгснөөр, нэхэмжлэгч нар уг гэрээг биелүүлбэл зохих газрын шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан. Өөрөөр хэлбэл хэргийн харьяалалтай холбоотой маргааныг шүүх эцэслэн шийдвэрлэсэн байна.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******0 дүгээр зүйлийн *******0.*******-д Шүүхийн хүчин төгөлдөр шийдвэрээр нэгэнт тогтоогдсон буюу нийтэд илэрхий үйл баримт хэрэг хянан шийдвэрлэхэд холбогдолтой байвал г дахин нотлохгүй.

Анхан шатны шүүх нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******0 дүгээр зүйлийн *******0.2-д Нотлох баримтыг тухайн хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой, үнэн зөв, эргэлзээгүй талаас нь үнэлсэн. Иймд Ховд аймаг дахь ******* дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 202******* оны дугаар сарын 06-ны өдрийн 53/ШШ202*******/0065 дугаартай шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагч .аваа-, . нарын гаргасан давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхино уу гэв.

 

ХЯНАВАЛ:

            . авж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хариуцагч талын давж заалдах гомдлыг үндэслэн хянан хэлэлцэж, гомдлыг хэрэгсэхгүй болгож, шийдвэрт өөрчлөлт оруулж шийдвэрлэв.

2. Нэхэмжлэгч .*******, Ц. нар нь хариуцагч “ констракшн” ХХК-нд холбогдуулан 6,3*******,032 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжлэлийн шаардлага гаргажээ.

3. Нэхэмжлэгч нар нь шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлагаа нотлохоор “-ийн Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн халаалтын шугамын засварын ажлын гэрээ”, харилцах дансны дэлгэрэнгүй хуулга, Зээлийн гэрээ, эргэн төлөлтийн хуваарь, үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар эд хөрөнгө өмчлөлд шилжүүлэх фидуцийн гэрээ /автомашин/  зэрэг баримтуудыг шүүхэд гарган өгчээ.

*******. Хариуцагч “ констракшн” ХХК-ийн захирал .аваа- нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч маргасан ба үндэслэлээ “нэхэмжлэгч Ц.тай аман хэлбэрээр ажил гүйцэтгүүлэхээр тохиролцсон ба ажлын хөлс нийт 60,000,000 төгрөгөөр тохиролцсон болно. Уг мөнгийг 2 удаагийн гүйлгээгээр Ц.ы 58*******5*******38527 ******* данс руу шилжүүлсэн.

Ц. нь хэнтэй хамтарч хэдэн хүн цалинжуулах нь уг хүний асуудал бөгөөд тус мөнгөн дүнд гэрээт ажлыг хийхээр тохиролцсон.” гэж тайлбарласан байна.

5. Хариуцагч нь өөрийн татгалзлаа нотлох зорилгоор дансны хуулга, нэхэмжлэх, Мэргэжлийн хяналтын улсын байцаагчийн “Зөрчил арилгуулах тухай” акт,  -ийн Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн захирлын албан бичиг зэрэг баримтыг шүүхэд гарган өгчээ.

6. Анхан шатны шүүх “талуудын хооронд Иргэний хуулийн 3*******3 дугаар зүйлийн 3*******3.-д заасан Ажил гүйцэтгэх гэрээ байгуулагдсан, нэхэмжлэгч .*******, Ц. нар нь хариуцагч “ констракшн” ХХК-ийн туслан гүйцэтгэгчээр ажилласан байна” гэх агуулгатай дүгнэлт хийж нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж шийдвэрлэсэн байна.

7. Хариуцагч “ констракшн” ХХК-ийн захирал .аваа-, . нар нь констракшн ХХК нь 2023 оны 9 дүгээр сарын 0*******-ний өдөр -ийн Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн халаалтын шугамын засварын ажлыг /20230506******* дугаартай, 25,33*******,590 төгрөгийн үнэ бүхий гэрээг байгуулан уг ажлыг гүйцэтгэж, 2023 оны 0 дугаар сарын 3-ний өдөр улсын комисст хүлээлгэн өгсөн.  Ингэхдээ Ц.тай 2023 оны 9 дүгээр сарын 05-ны өдөр уулзаж тухайн ажлыг хөлсөөр буюу гэрээний үнийн дүнгийн 30 хувиар хийж гүйцэтгүүлэхээр харилцан тохиролцож, уг мөнгийг 2 удаагийн гүйлгээгээр Ц.ы хувийн данс руу шилжлүүлж өгсөн.

 Мөн анхан шатны шүүх хэргийг хянан шийдвэрлэхдээ хэргийн харьяаллыг зөрчсөн, нотлох баримтыг хуульд зааснаар үнэлээгүй тул шийдвэрийг хүчингүй болгож,  нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү” гэх агуулгатай давж заалдах гомдол гаргажээ.

7. Хэргийн үйл баримтын талаар.

7.. Нэхэмжлэгч .*******, Ц. нар нь -ийн Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн халаалтын шугамын засварын ажлыг -ийн Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн халаалтын шугамын засварын ажлын /20230506******* дугаартай гэрээгээр тохиролцсон буюу 2023 оны 9 дүгээр сарын 0*******-ний өдрөөс 2023 оны 0 дугаар сарын 3-ний өдөр хүртэлх хугацаанд хийж гүйцэтгэн улсын комисст хүлээлгэн өгсөн үйл баримт тогтоогдсон байна.

Мөн хэрэгт авагдсан баримтуудаар дээрх ажлыг хийж гүйцэтгэхэд хариуцагч  “ констракшн” ХХК-ийн ажилчид оролцоогүй бөгөөд нэхэмжлэгч .*******, Ц. нар нь “ констракшн” ХХК-ийн туслан гүйцэтгэгчээр уг ажлыг хийж гүйцэтгэсэн гэх үйл баримт тогтоогдохгүй байна.

7..2 Хариуцагч “ констракшн” ХХК-ийн захирал .аваа- нь “-ийн Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн халаалтын шугамын засварын ажлын /20230506******* дугаартай гэрээ”, “арилга угсралт, их засварын ажлын гүйцэтгэл”, “Хийж гүйцэтгэсэн ажлын тайлан” зэрэг баримтуудад гарын үсэг зурсан боловч бодит байдал дээр “уг ажлыг захирал .аваа- болон компаний ажилчид хийж гүйцэтгэсэн” гэх үйл баримт хэрэгт авагдсан гэрчүүдийн мэдүүлгээр тогтоогдохгүй байна.

Мөн хариуцагч “ констракшн” ХХК-ийн захирал .аваа-ын гаргаж өгсөн 6 ширхэг нэхэмжлэхийг нэхэмжлэгч Ц. нь “би уг ажлыг аваад өөрөө Улаанбаатар хот орж материалуудаа авсан бөгөөд “ констракшн” ХХК-ийн нэрээр ажлын гэрээ байгуулагдсан тул тус компанийн санхүүгийн анхан шатны баримт болгож, худалдан авалтуудын нэхэмжлэхийг  компаний нэрээр бичүүлж баримтуудыг өөрийн биеэр аваачиж өгсөн” гэж тайлбарласныг “үнэн зөв бөгөөд хэргийн үйл баримттай тохирч байна” гэж давж заалдах шатны шүүх дүгнэлээ.

7..3 Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25 дугаар зүйлийн 2.2, 38 дугаар зүйлийн 38. дэх хэсэгт зааснаар хариуцагч “ констракшн” ХХК-ийн захирал .аваа- нь “нэхэмжлэгч Ц. нь манай компанийн туслан гүйцэтгэгчээр уг ажлыг хийж гүйцэтгэсэн” гэх татгалзлын үндэс болж байгаа нотлох баримтаа өөрөө гаргаж өгөх хуульд заасан үүргээ биелүүлээгүй байна.

Тухайлбал  хариуцагч “ констракшн” ХХК-ийн захирал .аваа- нь нэхэмжлэгч Ц.тай дээрх ажлыг “туслан гүйцэтгэгчээр хийлгэхээр тохиролцсон гэрээ”, “бараа материалын зарцуулалтын тайлан, тооцоо нийлсэн акт” зэрэг баримтуудыг шүүхэд гаргаж өгөөгүй байна.

7..******* Мөн Иргэний хуулийн 3*******7 дугаар зүйлийн 3*******7.2 дахь хэсэгт “Хууль буюу гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол ажил гүйцэтгэгч нь туслан гүйцэтгэгчийн ажлын үр дүнг захиалагчийн өмнө хариуцна” гэж заажээ.

 Гэтэл гэрчүүдийн мэдүүлэг болон хэрэгт авагдсан баримтуудаар “ констракшн” ХХК-ийн захирал .аваа- нь өөрийн туслан гүйцэтгэгч Ц.ы ажилд хяналт тавих, ажлын явцтай танилцах, заавар зөвлөгөө өгөх, туслан гүйцэтгэгчийн ажлын үр дүнг хүлээж авах байдлаар захиалагчийн үүргээ гүйцэтгэж  -ийн Ховд аймаг дахь салбар сургууль дээр ирж байсан гэх үйл баримт тогтоогдохгүй байна.

7..5 Ховд аймаг дахь ******* дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгчийн 202******* оны ******* дүгээр сарын 9-ний өдрийн 53/ШЗ202*******/00732 дугаартай захирамжаар хариуцагч талын хүсэлтийг хүлээн авч хэргийг аянзүрх дүүргийн иргэний хэргийн анхан шатны шүүхэд шилжүүлэхээр шийдвэрлэжээ.

Хэргийг шилжүүлэх тухай шүүгчийн захирамжид нэхэмжлэгч нар гомдол  гарснаар Ховд аймаг дахь ******* дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 202******* оны ******* дүгээр сарын 30-ны өдрийн 53/ШТ202*******/00029 дугаартай тогтоолоор шүүгчийн захирамжийг хүчингүй болгож, гомдлыг хангаж шийдвэрлэсэн байна.

Өөрөөр хэлбэл “үүрэг гүйцэтгэх газрыг -ийн Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн халаалтын шугамын засварын ажлын /20230506******* дугаартай гэрээгээр тохиролцсон, үүргийн гүйцэтгэлийг Ховд аймагт хүлээлгэн өгсөн зэргийг харгалзан уг гэрээг биелүүлбэл зохих газрын шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан нь хууль зөрчөөгүй” гэх агуулгатай шүүхийн тогтоол хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий болжээ.

Иймд анхан шатны шүүх хэргийг хянан шийдвэрлэхдээ хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн гэх агуулгатай хариуцагч талын гомдол үндэслэлгүй байна.

ээр дурдсан үндэслэлээр хариуцагч талын гомдлыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.

7..6 Харин -ийн Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн халаалтын шугамын засварын ажлын /20230506******* дугаартай гэрээнд констракшн ХХК-ийн инженер гэж гарын үсэг зурсан нэхэмжлэгч Ц. нь “нэхэмжлэгч .*******тай хамтран уг ажлыг бүрэн хийж дуусгасан, шугамын засварын ажил хүлээлцэх комисст биечлэн оролцож, ажлыг хүлээлгэн өгсөн үйл баримт” хэрэгт авагдсан бичгийн баримтууд болон гэрчүүдийн мэдүүлгээр тогтоогдсон байна.

Иймд нэхэмжлэгч нар нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25 дугаар зүйлийн 2.2, 38 дугаар зүйлийн 38. дэх хэсэгт заасан “нэхэмжлэлийн шаардлага, үндэс болж байгаа баримтаа өөрөө цуглуулах” хуульд заасан үүргээ биелүүлсэн байна гэж давж заалдах шатны шүүх дүгнэлээ.

 

8. Хууль зүйн дүгнэлт.

8. Хэрэгт авагдсан баримтуудаар “нэхэмжлэгч .*******, Ц. нар нь -ийн Ховд аймаг дахь салбар сургуулийн халаалтын шугамын засварын ажлыг хариуцагч констракшн ХХК-ийн туслан гүйцэтгэгчээр хийж гүйцэтгэсэн” гэх үйл баримт тогтоогдоогүй байхад шүүх Иргэний хуулийн 3*******3 дугаар зүйлийн 3*******3., 3*******7 дугаар зүйлийн 3*******7., 3*******7.2 дахь хэсгийг тус тус тайлбарлан хэрэглэж, нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж шийдвэрлэх хууль зүйн үндэслэлээ болгосон нь буруу байна.

Өөрөөр хэлбэл нэхэмжлэгч .*******, Ц. нар болон хариуцагч констракшн ХХК-ийн хооронд ямар гэрээ байгуулагдсан, уг гэрээгээр хэн ямар үүрэг хүлээж байсан эсэх нь тогтоогдоогүй байхад шүүх татгалзлын үндэслэл болж байгаа “нэхэмжлэгч нь манай компанийн туслан гүйцэтгэгчээр уг ажлыг хийж гүйцэтгэсэн” гэх үйл баримтыг тогтоогдож байгаа, талуудын хооронд ажил гүйцэтгэх гэрээний харилцаа үүссэн мэтээр дүгнэж, нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж шийдвэрлэсэн нь нэхэмжлэлийн шаардах эрхийн үндэслэл болох хуулийн хэм хэмжээг зөв тайлбарлан хэрэглээгүй байна.

8.2 Хариуцагч констракшн ХХК-ийн захирал .аваа- нь -ийн Ховд аймаг дахь салбар сургуулиас нэхэмжлэгч .*******, Ц. нарын хийсэн ажлын үлдэгдэл 30 хувийн санхүүжилт 75,000,000 төгрөгөөс 6*******,*******89,86******* төгрөг үлдсэн талаар маргаагүй боловч, уг мөнгийг цааш нь нэхэмжлэгч  .*******, Ц. нарт шилжүүлэн өгөхгүй гэж маргаж байгаагаас үзэхэд зохигчийн хооронд үүрэг үүсээгүй гэж үзнэ.

Учир нь “үүрэг үүсээгүй” гэдэг нь хөрөнгө олж авсан болон үүрэг гүйцэтгэгч этгээдүүдийн хооронд гэрээний болон хуульд заасан үүргийн харилцаа үүсээгүй байдаг тул энэ үндэслэлээр нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэл нь Иргэний хуулийн *******92 дугаар зүйлийн *******92..-д заасан бусдын хөрөнгийг үндэслэлгүйгээр олж авсан буюу эзэмшсэнээс үүсэх үүргийг шаардах эрхэд хамаарна.

ээр дурдсан үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хууль хэрэглээний өөрчлөлт оруулж шийдвэрлэв.

9. Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг буюу 52,593,765 төгрөгийг хангаж, үлдэх 8,720,267 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн ба энэ талаар нэхэмжлэгч тал давж заалдах гомдол гаргаагүй тул давж заалдах шатны шүүх хэргийг хариуцагч талын гомдлын хүрээнд хянаж шийдвэрлэснийг дурдлаа.

0. ээр дурдсан үндэслэлээр хариуцагч талын давж заалдах гомдлыг хэрэгсэхгүй болгож, шийдвэрт өөрчлөлт оруулж шийдвэрлэв.

*******. Хариуцагч талын давж заалдах гомдлыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн тул гомдол гаргахдаа улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн *******6*******,520 төгрөгийг Төрийн сангийн орлогод хэвээр үлдээв.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 67 дугаар зүйлийн 67..2 дахь заалтыг удирдлага болгож, ТОГТООХ нь:

 

. Ховд аймаг дахь ******* дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 202******* оны дугаар сарын 06-ны өдрийн 53/ШШ202*******/0065 дугаартай шийдвэрийн тогтоох хэсгийн дэх заалтын “Иргэний хуулийн 89 дүгээр зүйлийн 89., 3*******3 дугаар зүйлийн 3*******3.-д зааснаар” гэснийг “Иргэний хуулийн *******92 дугаар зүйлийн *******92..-д зааснаар” гэж өөрчлөн, шийдвэрийн бусад заалтыг хэвээр үлдээж, хариуцагч талын давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисугай.

 

2. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56., 60 дугаар зүйлийн 60.-д зааснаар хариуцагч “ констракшн” ХХК-ийн давж заалдах гомдол гаргахдаа улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн *******6*******,520 төгрөгийг Төрийн сангийн орлогод хэвээр үлдээсүгэй.

 

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 67 дугаар зүйлийн 67.5 дахь хэсэг, 72 дугаар зүйлийн 72., 72.2 дахь хэсэгт зааснаар зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу давж заалдах шатны шүүхийн энэ магадлалд “шүүхийн хууль хэрэглээний зөрүүг арилгах”, “хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн”, “хуулийг Улсын дээд шүүхийн тогтоол, тайлбараас өөрөөр  хэрэглэсэн”, “эрх зүйн шинэ ойлголт, эсхүл хууль хэрэглээг тогтооход зарчмын хувьд нийтлэг ач холбогдолтой” зэрэг үндэслэлүүдээр, магадлалыг гардан авсан, эсхүл хүргүүлснээс хойш ******* хоногийн дотор хяналтын журмаар Улсын дээд шүүхэд гомдол гаргах эрхтэйг тайлбарласугай.    

 

 

 

                               АРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                         .ОТГОНХИШИГ

 

                                    ЕРӨНХИЙ ШҮҮГЧ                                        Н.ТУЯА

 

                    ШҮҮГЧ                                       М.НЯМАЯР