*******0*******5 оны 9 дүгээр сарын ************** Дугаар **************3/МА*******0*******5/000*******3 Номгон

 

*******ийн нэхэмжлэлтэй *******т холбогдох

иргэний хэргийн тухай

 

Баянхонгор аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Иргэний хэргийн шүүх хуралдааныг Ерөнхий шүүгч Б.Болор-Эрдэнэ даргалж, шүүгч Ч.Баярцэнгэл, Архангай аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн шүүгч Ч.Энхтөр нарын бүрэлдэхүүнтэй тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд хийсэн шүүх хуралдаанаар

 

Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүхийн *******0*******5 оны 0******* сарын 30-ны өдрийн 303/ШШ*******0*******5/0045******* шийдвэртэй,

Нэхэмжлэгч *******ийн нэхэмжлэлтэй,

Хариуцагч *******т холбогдох

 

*******0************** оны ******* сарын *******8-ны өдөр байгуулагдсан зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээг Иргэний хуулийн 5******* зүйлийн 5*******.*******.*******, 5*******.*******.*******, 5*******.*******.3 дахь хэсгүүдэд зааснаар хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэлд тооцуулж, хохирлын *******59,**************3,390 төгрөг гаргуулахыг хүссэн иргэний хэргийг хариуцагч *******ын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Бурмаагийн гаргасан давж заалдах гомдлоор хэргийг хүлээн авч, Ерөнхий шүүгч Б.Болор-Эрдэнийн илтгэснээр хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С.Ганчимэд, нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч О.Мягмарсүрэн /цахим/, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Бурмаа, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн даргаар Э.Оюун-Эрдэнэ нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Нэхэмжлэгч ******* анхан шатны шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа:

*******. ******* би Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын *******-р баг, Гэгээн шавь Лувсанданзанжанцан өргөн чөлөө ******* гудамж, *******07/******* тоот хаягт байрлах *******ын өмчлөлийн *******0*******.49 м.кв талбай бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийн зарим хэсэг болох агуулахыг бичил бизнесээ явуулахаар *******0************** оны 5 сараас эхлэн түрээсэлж байгаад уг эд хөрөнгөөс 53.7******* м.кв талбай бүхий агуулахыг өмчлөгч *******, ******* банк ХК-аас тус тус тавьсан саналын дагуу худалдан авахаар болж *******0************** оны ******* сарын *******8-ны өдөр *******тай Зээлээр худалдах худалдан авах гэрээ-г байгуулж эрхийн улсын бүртгэлийн Ү-03*******000*******83*******т бүртгэлтэй *******0*******.49 м/кв талбайгаас 53.7******* м/кв талбайг хэсэгчлэн ******* м/кв нь *******,000,000 төгрөгөөр тооцон, нийт *******07,*******50,000 төгрөгөөр худалдаж авсан.

*******. *******ын хүсэлтээр татвар бага төлөх зорилгоор үл хөдлөх эд хөрөнгийн үнийг гэрээнд 37,*******3*******,000 төгрөг гэж тусгасан.

3. Уг зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээг үндэслэж ******* банктай /орон нутаг дахь салбар/ зээлийн болон барьцааны гэрээг байгуулж *******50,000,000 төгрөгийн зээл авсан

- уг зээлийн мөнгөнөөс *******0************** оны ******* сарын 30-ны өдөр 85,800,000 төгрөгийг *******ын харилцах дансанд,

- **************,450,000 төгрөгийг бэлнээр өөрт нь хүлээлгэн өгсөн ба хөрөнгө худалдаж авсны үнэд *******07,*******50,000 төгрөгийг орон нутаг дахь ******* банкны салбараас авч зээлээр төлж бодит хохирол хүлээсэн.

4. Би *******ын өмнө гэрээгээр хүлээсэн үүргээ бүрэн биелүүлж зээлээр төлбөрийг бүрэн төлж үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийг өөрийн нэр дээр бүртгүүлж ******* банкны зээлийн барьцаанд тавьсан ба банканд зээл, зээлийг хүүг төлж байсан. Худалдаж авсан агуулахын байрандаа бичил бизнесээ явуулж байсан юм.

5. ******* надад ...Улсын ******* цэцэрлэгийн байр шинээр баригдахаар болоод үйл ажиллагаа явуулах боломжгүй байгаа тул манай энэ байрыг түрээслэхээр болсон, анги танхим нь хүрэлцэхгүй байгаа учраас танай худалдаж авсан хэсгийг бас анги танхим болгож ашиглаж түрээслэх хүсэлтэй байгаа юм, чи байраа суллаад өгчих, *******0************** оны *******0 сараас эхлээд түрээсийн мөнгө өгье... гэдэг саналыг тавьсан.

*******. Би *******ын тавьсан саналыг зөвшөөрч нэг сарын *******,000,000 төгрөгөөр түрээсийн төлбөр тооцохоор тохиролцож *******0************** оны 08-р сарын эхээр агуулахын байраа суллаж өгсөн ба өнөөдрийг хүртэл миний зээлээр худалдаж авсан агуулахад ******* цэцэрлэгийн үйл ажиллагааг эрхлэн явуулж байгаа боловч надад сар бүр төлөх ёстой түрээсийн төлбөрөө төлөхгүй иргэн намайг хохироож байна.

7. Би *******0************** оны **************-р сард *******тай уулзаж түрээсийн төлбөр шаардахад ... он гаргаад өгье... гэсэн боловч төлбөр төлөөгүй. *******0*******3 оны 03-р сард очиж уулзахад мөн л янз бүрийн шалтаг, шалтгаан тоочиж улмаар бидний хооронд маргаан үүссэн. Энэ үед ******* нь ******* банк болон банк бус санхүүгийн байгууллагад их хэмжээний өр төлбөртэй байгаагаа хэлж 4-р сараас эхлээд нөхөөд төлье... гэж гуйсныг миний хувьд мөн л ойлгож төлөх байх гэж бодож хүлээсэн.

Гэвч намайг хуурч худлаа ярьсаар байсан тул *******0*******3 оны 0*******-р сард дахин очиж уулзахад ...*******0 сараас яг нөхөөд өгнө... гэж аргалаад л өнгөрсөн. *******0*******3 оны *******0-р сар болоход түрээсийн төлбөрөө төлөхийг шаардаж дахин очиж уулзахад Зээл хөөцөлдөж байгаа бөөнөөр нь хийе... гэсэн боловч бас л хууран мэхэлсэн. Иймэрхүү байдлаар ******* нь надад агуулах худалдах сонирхолгүй байсан нь илэрхий болсон ба ямар нэгэн түрээсийн төлбөр төлөхгүй юм байна гэж би ойлгосон. Өөрөөр хэлбэл, анхнаасаа намайг хууран мэхэлж дүр үзүүлэн гэрээ байгуулсан гэдгийг ойлгосон.

8. ... ******* анхнаасаа ******* банктай нийлж бидэнд худал хэлж гэрээ байгуулсан идэвхтэй үйлдэл болон бүтэн ******* жилийн хугацаанд биднийг хохироож, өөрсдийн зээлээр худалдан авсан талбайгаа эзэмшиж, ашиглах, захиран зарцуулах эрхээ хэрэгжүүлж чадахгүйд хүргэж эцэст нь гэрээнээсээ татгалзсан агуулгатай санал гаргасан нь уг гэрээ, хэлцлийг хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэлд тооцуулах хангалттай үндэслэл болж байгаа төдийгүй тухайн үл хөдлөх эд хөрөнгийг худалдан авах зорилгоор ******* банктай байгуулсан *******0************** оны ******* сарын 30-ны өдрийн №*********************00378************** тоот Жижиг, бичил бизнесийн зээлийн гэрээ-ний дагуу *******0************** оны 07-р сараас *******0*******3 оны 08 сарыг дуустал *******3 сарын хугацаанд зээлийн хүүгийн төлбөрт төлсөн нийт **************.308.000 төгрөгийг хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэл хийсэн буруутай этгээдээс учруулсан хохирол гэж үзэж түүнээс гаргуулахаар нэхэмжилж байна.

9. Агуулахыг зээлээр худалдаж авснаас хойш бидний хооронд Иргэний хуульд заасанчлан бичгээр түрээсийн гэрээ байгуулагдаагүй ч ******* нь *******0************** оны *******0 сараас хойш миний өмчлөлд бүртгэлтэй байсан агуулахын талбайг дур мэдэн эзэмшиж ашиглан бусдад түрээслүүлж давхар ашиг орлого олж байгаа тул *******0************** оны *******0-р сараас *******0*******4 оны *******0-р сарыг дуустал *******4 сарын хугацаанд миний өмчлөлийн талбайг эзэмшиж ашигласны төлбөрийг нэг сарын *******,000,000 төгрөгөөр тооцож нийт *******4,000,000 төгрөгийн түрээсийн төлбөрийг нэхэмжилж байна.

*******0. *******ын намайг хууран мэхэлсэн үйлдлийн улмаас

-*******банктай *******0**************.0*******.30-нд байгуулсан №*********************00378************** тоот Зээлийн гэрээний дүн *******50,000,000 төгрөгийн банкны ******* хувийн шимтгэл *******,500,000 төгрөг,

- уг зээлийн эргэн төлөлтөд *******3 сарын хугацаанд төлсөн зээлийн хүү **************,308,000 төгрөг, үл хөдлөх эд хөрөнгийн татварт төлсөн 75*******,*******40 төгрөг, ******* жилийн дараа ******* банкнаас өгсөн барьцаагүй 30,000,000 төгрөгийн ******* хувийн шимтгэл 300,000 төгрөг, 30,000,000 төгрөгийн зээлийн ******* сарын хүү 3,*******5*******,750 төгрөгийн бодит хохирол хүлээсэн.

Иймд хэлцэл хүчин төгөлдөр бусад тооцуулж, хохирол *******59,**************3.390 төгрөг гаргуулж өгнө үү. гэжээ.

Хариуцагч ******* анхан шатны шүүхэд гаргасан татгалзал болон тайлбартаа:

*******.******* нь хариуцагч ******* миний өмчлөлийн *******0*******.49 мкв талбайгаас 53.7******* м.кв талбайг хэсэгчлэн *******07,*******50,000 төгрөгөөр худалдан авсан үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээ *******0************** оны ******* сарын 30-ны өдөр *******ийн нэр дээр гарсан түүний өмчлөлийн эд хөрөнгө болсон, би мөнгийг бүрэн хүлээн авсан энэ дээр маргах зүйл байхгүй.

*******.Уг байрыг би ашигладаггүй нэгэнт *******ийн өмчлөлд очсон учир хүний хөрөнгийг би эзэмшдэггүй болно. Бидний хооронд байгуулагдсан гэрээ хууль ёсны хүчин төгөлдөр гэрээ болно. Миний хувьд хууран мэхэлсэн зүйл байхгүй. *******ийн өмчлөлийн байрыг түрээсэл давхар ашиг олсон зүйл байхгүй, бид хоёрын хооронд түрээсийн гэрээ байгуулагдаагүй *******4,000,000 төгрөгийг төлөхийг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна.

3.Харин ч миний бие уг Гүрдоржийн өмчлөлийн байрны ашиглалтын зардлыг одоо ч төлсөөр яваа учир нь миний хөрөнгөтэй бүх зүйл нь холбоотой болохоор би салгаж төлөх боломжгүй байдаг. Миний бие нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй бөгөөд *******ид худалдсан үл хөдлөх эд хөрөнгийг буцааж авах боломжгүй хэрэв ийм зүйл болох байсан бол би анхнаасаа зарахгүй байх байсан...гэжээ.

Гурав: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсэгт:

*******. Иргэний хуулийн 5******* зүйлийн 5*******.*******.*******, 5*******.*******.*******, 5*******.*******.3 дахь хэсэгт тус тус заасныг баримтлан нэхэмжлэгч *******, хариуцагч ******* нарын байгуулсан *******0************** оны ******* сарын *******8-ны өдрийн зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ /үл хөдлөх эд хөрөнгө/-г хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцож,

 

*******. Иргэний хуулийн 5******* зүйлийн 5*******.5, 5*******.******* дахь хэсэгт тус тус зааснаар хариуцагч *******аас

-зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний төлбөрийн *******07,*******50,000 төгрөг,

-*******3 сарын хугацаанд төлсөн зээлийн хүүгийн төлбөрийн **************.308.000 төгрөг,

- банкны ******* хувийн шимтгэл *******,500,000 төгрөг, үл хөдлөх эд хөрөнгийн татварт төлсөн 75*******,*******40 төгрөг, нийт *******3*******,8*******0,*******40 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч *******ид олгож,

-нэхэмжлэлийн шаардлагаас агуулах түрээсэлсэн *******4 сарын түрээсийн төлбөр *******4,000,000 төгрөг, банкны ******* хувийн шимтгэл 300.000 төгрөг, зээлийн хүү 3.*******5*******.750 төгрөг, нийт *******7,45*******,750 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож,

- Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 5******* зүйлийн 5*******.*******, *******0 зүйлийн *******0.******* дэх хэсэгт тус тус зааснаар нэхэмжлэгч *******ийн улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 954,**************7 төгрөгийг төсвийн орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч *******аас 8*******7,003 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч *******ид олгож шийдвэрлэжээ.

Дөрөв; Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Бурмаа давж заалдах шатны шүүхэд гаргасан гомдолдоо:

Талуудын хооронд байгуулсан *******0************** оны ******* сарын *******8-ны өдрийн зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ -г өөр хэлцлийг халхавчлах зорилгоор хийсэн хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэх хууль зүйн үндэслэлгүй байна.

Шүүхээс хариуцагч *******ыг хүчин төгөлдөр хэлцэл хийсэн буруутай этгээд гэж зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний төлбөрийн *******07,*******50,000 төгрөг, *******3 сарын хугацаанд төлсөн зээлийн хүүгийн төлбөрийн **************,308,000 төгрөг, банкны ******* хувийн шимтгэл *******,500,000 төгрөг, үл хөдлөх эд хөрөнгийн татварт төлсөн 75*******,*******40 төгрөг нийт *******3*******,8*******0,*******40 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч *******ид олгож шийдвэрлэсэнд гомдолтой байна.

 

Иргэний хуулийн 5******* зүйлийн 5*******.******* дахь хэсэгт хүчин төгөлдөр бус хэлцэл хийсэн буруутай этгээд нь бусдад учруулсан хохирлыг нөхөн төлнө гэж заасан байх тул нэхэмжлэгч ******* хариуцагч *******ын өмчлөлд байсан *******0*******.49 мкв талбайтай үл хөдлөх эд хөрөнгөөс 53.7******* мкв талбай бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийг хэсэгчлэн ******* мкв *******,000,000 төгрөгөөр тооцон нийт *******07,*******50,000 төгрөгөөр худалдан авахдаа хэрхэн яаж ямар арга замаар худалдан авах нь түүний хувийн асуудал бөгөөд талуудын хооронд байгуулсан *******0************** оны ******* сарын *******8-ны өдрийн зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ хэн хэнийх нь хүсэл зоригийн дагуу хийгдсэн гэрээ тул *******3 сарын хугацаанд төлсөн зээлийн хүүгийн төлбөрийн ************** 308 000 төгрөг, банкны ******* хувийн шимтгэл ******* 500 000 төгрөг, үл хөдлөх эд хөрөнгийн татварт төлсөн 75******* *******40 төгрөг нийт *******4 5*******0 *******40 төгрөг нэмж хариуцагчаас гаргуулсан нь үндэслэлгүй гэж үзэж байна.

Иймд шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн байх тул Баянхонгор аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн *******0*******5 оны ******* сарын 30-ны өдрийн 45*******тай шийдвэрийг хүчингүй болгож хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцааж өгнө үү....гэжээ.

 

ХЯНАВАЛ:

*******. Давж заалдах шатны шүүх Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн ********************* зүйлийн *********************.4-т зааснаар хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Бурмаагийн давж заалдах гомдолд дурдсан үндэслэлээр хязгаарлалгүй хэргийг бүхэлд нь хянав.

 

*******. Нэхэмжлэгч ******* нь хариуцагч *******т холбогдуулан *******0************** оны ******* сарын *******8-ны өдрийн Зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэлд тооцуулж, хүчин төгөлдөр бус хэлцлээс үүсэх үүрэг болох ...зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний төлбөр *******07,*******50,000 төгрөг, жижиг, бичил бизнесийн зээлийн гэрээний *******0************** оны 07 сараас *******0*******3 оны 08 сарыг дуустал *******3 сарын хугацааны хүүгийн төлбөрт төлсөн **************.308.000 төгрөг, агуулах түрээсэлсэн *******4 сарын түрээсийн төлбөр *******4,000,000 төгрөг, ******* банк ХК аас зээлийн гэрээгээр авсан *******50,000,000 төгрөгийн ******* хувийн шимтгэл *******,500,000 төгрөг, 30.000.000 төгрөгийн ******* хувийн шимтгэл 300.000 төгрөг, 30.000.000 төгрөгийн ******* сарын хүү 3,*******5*******,750 төгрөг, үл хөдлөх эд хөрөнгийн татварт төлсөн 75*******,*******40 төгрөг, нийт *******59,**************3,390 төгрөг гаргуулах нэхэмжлэлийн шаардлагууд гаргасныг хариуцагч ******* Худалдах, худалдан авах гэрээ хүчин төгөлдөр хийгдсэн, үл хөдлөх эд хөрөнгө түрээсэлсэн ч түрээсийн төлбөр дээр маргаантай тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй... гэж маргажээ.

3. Нэхэмжлэгч *******, хариуцагч ******* нар нь *******0************** оны ******* сарын *******8-ны өдөр зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээг байгуулж, хариуцагч ******* нь Баянхонгор аймаг, Баянхонгор сум, ******* баг, Гэгээн шавь, Лувсанданзанжанцан өргөн чөлөө ******* дүгээр гудамж, *******07/******* тоот, *******0*******.49 мкв талбайтай, үл хөдлөх эд хөрөнгөнөөс 53,7******* мкв талбай бүхий хэсгийг нь нэхэмжлэгч *******ид худалдаж, нэхэмжлэгч ******* нь үнийн *******07,*******50,000 төгрөгийг *******т төлсөн үйл баримтын талаар зохигч маргаангүй байна.

3.******* Маргааны зүйл болох Баянхонгор аймаг, Баянхонгор сум, ******* баг, Гэгээн шавь, Лувсанданзанжанцан өргөн чөлөө ******* дүгээр гудамж, *******07 тоотод байрлах *******0*******.49 мкв үл хөдлөх эд хөрөнгийг хариуцагч ******* нь *******0*******9 оны ************** сарын 0*******-ны өдөр ******* банк ХХК-тай байгуулсан жижиг, бичил бизнесийн зээлийн гэрээний барьцаа болгон Баянхонгор аймгийн Улсын бүртгэлийн газарт *******0*******9 оны ************** сарын 04-ний өдөр бүртгүүлж, *******0************** оны ******* сарын *******8-ны өдөр барьцааны гэрээг дуусгавар болгосон байдлыг тус тус улсын бүртгэлт тэмдэглүүлжээ.

4. Хэрэгт авагдсан нотлох баримт болон талуудын тайлбарыг үндэслэн анхан шатны шүүх талуудын хооронд үүссэн худалдах, худалдан авах хэлцэл нь Иргэний хуулийн 5******* зүйлийн 5*******.*******-д заасан хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэл гэж дүгнэн уг хэлцлээр шилжүүлсэн зүйл болох үл хөдлөх эд хөрөнгө түүний үнэ, гэрээнээс үүссэн бусад үүргийг харилцан буцааж шийдвэрлэсэн нь хуульд нийцсэн, үйл баримтыг зөв тогтоосон байна.

5. Харин анхан шүүх талуудын хооронд байгуулагдсан худалдах , худалдан авах хэлцлийг хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэлд тооцохдоо уг хэлцэл нь Иргэний хуулийн 5******* зүйлийн 5*******.*******.*******-д заасан хууль зөрчсөн буюу нийтээр хүлээн зөвшөөрсөн зан суртахууны хэм хэмжээнд харшилсан хэлцэл, 5*******.*******.3-д заасан өөр хэлцлийг халхавчлах зорилгоор хийсэн хэлцэл ..гэж дүгнэхдээ нотлох баримтыг тухайн хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой, эргэлзээгүй талаас нь үнэлээгүй, Иргэний хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэжээ.

5.*******. Өөрөөр хэлбэл анхан шатны шүүх хариуцагч ******* нь Баянхонгор аймаг, Баянхонгор сум, ******* баг, Гэгээн шавь, Лувсанданзанжанцан өргөн чөлөө ******* дүгээр гудамж, *******07/******* тоотод байрлах *******0*******.49 мкв талбайтай үл хөдлөх эд хөрөнгийг бусдад барьцаалсан барьцааны гэрээ хүчин төгөлдөр байх хугацаанд нэхэмжлэгч *******ид хэсэгчлэн худалдахаар хэлцэл хийсэн нь хууль зөрчиж хийсэн хэлцэл гэж үзэх үндэслэлтэй байна ... гэж дүгнэн энэ үндэслэлээр талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээ нь Иргэний хуулийн 5******* зүйлийн 5*******.*******.*******-д заасан хууль зөрчсөн буюу нийтээр хүлээн зөвшөөрсөн зан суртахууны хэм хэмжээнд харшилсан хэлцэл гэж дүгнэжээ.

5.*******. Гэтэл хавтаст хэрэгт авагдсан үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэлийн цахим лавлагаагаар маргаан бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгө нь хамгийн сүүлийн байдлаар *******0************** оны 0******* сарын *******8-ны өдөр барьцааны гэрээ дуусгавар болсон, *******0************** оны 0******* сарын *******9-ны өдөр өмчлөгчийн хүсэлтээр бүртгэл салгаснаар хэмжээ өөрчлөгдсөн тухай үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэлийн газарт бүртгэгдсэн гэж тэмдэглэгджээ.

5.3. Иймд анхан шатны шүүхийн Маргаан бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийг бусдад барьцаалсан барьцааны гэрээ хүчин төгөлдөр байх хугацаанд хариуцагч ******* нь нэхэмжлэгч *******ид үл хөдлөх эд хөрөнгийг худалдсан нь хууль зөрчсөн ... гэсэн нь үндэслэлгүй байна.

5.4. Нөгөө талаар Үл хөдлөх эд хөрөнгийн барьцааны тухай хуулийн *******7, *******8 зүйлд барьцааны зүйлийг бусдын өмчлөлд шилжүүлэх, шилжүүлэх журам зөрчсөнөөс үүсэх үр дагаврын тодорхойлсон бөгөөд уг хуулийн *******8.*******-д гэрээгээр барьцааны зүйлийг өөрийн өмчлөлд шилжүүлэн авсан этгээд нь тухайн гэрээгээр барьцаалуулагчийн хүлээх үүргийг өөртөө шилжүүлэн авсан эрх, өв хөрөнгийн үнийн дүнгийн хэмжээгээр хариуцна.., *******8.4-т Барьцааны зүйлийг бусдад шилжүүлэх талаар тогтоосон журам зөрчсөн эсэхийг үл харгалзан тухайн барьцааг хүчинтэй гэж үзнэгэснээс дүгнэхэд барьцаалуулагч нь барьцааны зүйлийг худалдан борлуулах эрхтэй бөгөөд энэ тохиолдолд барьцаалагчаас зөвшөөрөл авахгүй, харин барьцааны үүрэг нь шинээр худалдан авагчид шилжихээр зохицуулагдсан байгааг шүүх анхаараагүй байна.

Өөрөөр хэлбэл Үл хөдлөх эд хөрөнгийн барьцааны тухай хуулиар үл хөдлөх эд хөрөнгө бусдын барьцаанд байгаа тохиолдолд тухайн үл хөдлөх эд хөрөнгийг гуравдагч этгээдэд худалдан борлуулахыг хориглоогүй тул барьцааны зүйлийг худалдан борлуулахаар хийгдсэн хэлцлийг хүчин төгөлдөр бус гэж дүгнэхгүй.

5.5. Мөн анхан шатны шүүх нь маргаан бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийг талууд *******07,5*******0,000 төгрөгөөр тохиролцон худалдан борлуулсан ч зээлээр худалдах худалдан авах гэрээнд гэрээний үнийг 37,*******3*******,000 төгрөгөөр худалдан борлуулсан гэж гэрээнд заасан нь өөр хэлцлийг халхавчлах зорилгоор хийгдсэн буюу Иргэний хуулийн 5******* зүйлийн 5*******.*******.3-д заасан хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж дүгнэсэн нь үндэслэлгүй.

5.*******. Өөр хэлцлийг халхавчлах зорилгоор хийсэн хэлцэл гэдэг нь тухайн хэлцлийг хийх хүсэл зориг, эрмэлзэлгүйгээр, уг хэлцлийн зөвхөн гадаад илэрхийллийг бий болгох зорилгыг агуулсан, халхавчилж болон халхавчлуулж буй хоёр хэлцэл хийгдсэнээр бий болдог онцлогтой юм. Маргаан бүхий хэлцлийн хувьд талуудын хооронд үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдах худалдан авах тохиролцоо хийгдэж, гэрээний үнэ *******07,5*******0,000 төгрөг бүрэн төлөгдөж, үл хөдлөх эд хөрөнгийг худалдагчаас худалдан авагчийн өмчлөлд шилжүүлсэн үйл баримт тогтоогдсон, талууд маргаангүй байх тул гэрээний талууд өөр гэрээгээр халхавчилж бусад төрлийн гэрээ байгуулсан гэж дүгнэх боломжгүй юм.

5.7. Харин анхан шатны шүүхийн маргаан бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийг нэхэмжлэгч бодитоор эзэмшиж ашиглаагүй, хариуцагч шилжүүлээгүй, ******* банкнаас *******ид олгосон зээлийн мөнгөөр хариуцагч ******* нь өөрт холбогдох банкны зээлийг төлж, барьцаа хөрөнгийг чөлөөлсөн зэргээс үзвэл хариуцагч ******* нь тус маргаан бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийг худалдах хүсэл сонирхолгүй, гагцхүү ******* банк ХК дахь барьцаат зээлийг төлж барагдуулах зорилгоор хэлцэл хийсэн нь дүр үзүүлэн хийсэн хүчин төгөлдөр бус хэлцэл байна гэж дүгнэсэн нь үндэслэл бүхий хэргийн бодит байдалд нийцсэн байна.

5.8. Тухайлбал; Нэхэмжлэгч *******, хариуцагч ******* нар нь *******0************** оны ******* сарын *******8-ны өдөр зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээг байгуулж, хариуцагч ******* нь Баянхонгор аймаг, Баянхонгор сум, ******* баг, Гэгээн шавь, Лувсанданзанжанцан өргөн чөлөө ******* дүгээр гудамж, *******07/******* тоот, *******0*******.49 мкв талбайтай, үл хөдлөх эд хөрөнгөнөөс 53,7******* мкв талбай бүхий хэсгийг нь нэхэмжлэгч *******ид худалдаж, нэхэмжлэгч ******* нь үнийн *******07,*******50,000 төгрөгийг төлөхөөр гэрээний гол нөхцөлийг тохиролцсон.

Гэтэл бодит байдал дээр хариуцагч ******* нь өөрийн өмчлөлийн *******0*******.49 мкв талбай бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийн зарим хэсгийг нэхэмжлэгч *******ид худалдан борлуулахаас өмнө буюу *******0************** оны 0******* сарын *******5-ны өдөр Баянхонгор сумын ******* цэцэрлэгт цэцэрлэгийн үйл ажиллагаа явуулах байрны зориулалтаар ******* жил ******* сарын хугацаагаар гэрээний үнийг тохиролцон тогтоож, Баянхонгор аймгийн Боловсрол, шинжлэх ухааны газартай түрээсийн гэрээг бичгээр байгуулсан болох нь хэрэгт авагдсан бичмэл нотлох баримтуудаар тогтоогдсон байна.

Түүнчлэн Баянхонгор сумын хүүхдийн ******* цэцэрлэгийн *******0*******5 оны 05 сарын *******3-ны өдрийн *******5 албан бичгээр тус цэцэрлэг нь *******0************** оны 0******* сарын *******5-ны өдрөөс хойш ******* жил ******* сарын хугацаанд *******ын өмчлөлийн үл хөдлөх эд хөрөнгийг түрээслэн 9*******,500,000 төгрөгийн түрээсийн төлбөрийг түрээслэгчид төлсөн тухай албан бичгийг шүүхэд ирүүлжээ.

5.9. Эндээс дүгнэвэл хариуцагч ******* нь *******0************** оны 0******* сарын *******5-ны өдөр ******* жил ******* сарын хугацаагаар гуравдагч этгээдэд цэцэрлэгийн зориулалтаар түрээсэлсэн үл хөдлөх эд хөрөнгөө нэхэмжлэгч *******ид *******0************** оны 0******* сарын *******8-ны өдөр худалдан борлуулж байгаа нь *******ийн өмчлөлд үл хөдлөх эд хөрөнгөө бүрэн шилжүүлэх хүсэл зориг, эрмэлзэлгүйгээр зөвхөн арилжааны банкин дахь өөрт холбогдох хугацаа хэтэрсэн зээлийн төлбөрийг төлөх санхүүжилт бий болгох зорилгоор бусдыг төөрөгдүүлэн, дүр үзүүлэн хүчин төгөлдөр бус хэлцэл хийсэн гэж дүгнэлээ.

*******. Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн зарим шаардлага болох агуулах түрээсэлсэн *******4 сарын түрээсийн төлбөр *******4,000,000 төгрөг, ******* банкнаас өгсөн барьцаагүй 30.000.000 төгрөгийн ******* хувийн шимтгэл 300.000 төгрөг, 30.000.000 төгрөгийн зээлийн ******* сарын хүү 3,*******5*******,750 төгрөг тус тус нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн нь үндэслэлтэй. Өөрөөр хэлбэл шүүх нэхэмжлэлийн үндсэн шаардлага болох хэлцэл хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах шаардлагыг хангаж шийдвэрлэсэн бөгөөд Иргэний хуулийн 57 зүйлийн 57.*******-д зааснаар шүүхээс хүчин төгөлдөр бус гэж тооцсон хэлцэл нь хийсэн үеэсээ хүчин төгөлдөр бус байна ... гэсний дагуу уг хүчин төгөлдөр бус гэрээний үүрэгт тухайн эд хөрөнгийг бусдад түрээслүүлсэн гэж дүгнэх боломжгүй тул түрээсийн гэрээний төлбөр гаргуулах нь хуульд нийцэхгүй юм. *******.*******. Хүчин төгөлдөр бус хэлцэл хийсэн буруутай этгээд нь бусдад учруулсан хохирлыг нөхөн төлөх үүрэгтэй ч нэхэмжлэгчийн хохиролд тооцон нэхэмжилсэн ******* банкнаас өгсөн барьцаагүй 30.000.000 төгрөгийн ******* хувийн шимтгэл 300.000 төгрөг, 30.000.000 төгрөгийн зээлийн ******* сарын хүү 3,*******5*******,750 төгрөг нь энэ хэрэгт хамааралгүй, талуудын хооронд худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулснаас шууд учирсан хохирол гэж дүгнэх боломжгүй юм.

*******.*******. Харин анхан шатны шүүх нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн зарим шаардлага болох ******* банк ХК- аас зээлийн гэрээгээр авсан *******50,000,000 төгрөгийн ******* хувийн шимтгэл *******,500,000 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулахдаа энэ хэсгийг бүхэлд нь хангаж шийдвэрлэсэн нь учир дутагдалтай байна.

*******.3. Учир нь талууд маргаан бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийг *******07,*******50,000 төгрөгөөр тохиролцсон худалдан борлуулсан болох нь илэрхий бөгөөд энэ мөнгөний эх үүсвэрийг нэхэмжлэгч ******* нь ******* банк ХК- аас зээл авах замаар бүрдүүлсэн болох нь нотлогдож байх тул хүчин төгөлдөр бус хэлцэл хийснээс үүсэх үүрэгт *******07,*******50,000 төгрөгийг арилжааны банкнаас зээлээр авахдаа төлсөн түүний ******* хувийн шимтгэл *******,07*******,500 төгрөгийг хариуцагч *******аас гаргуулах нь зүйтэй гэж үзлээ.

7. Ингэснээр давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсэгт өөрчлөлт оруулж, Иргэний хуулийн 5******* зүйлийн 5*******.*******.*******, 5*******.*******.3 гэснийг хасаж, хариуцагч *******аас ...банкны ******* хувийн шимтгэл *******,500,000 төгрөг гэснийг *******,07*******,500 төгрөг ...гэж, улсын тэмдэгтийн хураамж хуваарилсан заалтад зохих өөрчлөлтийг тус тус оруулан, тогтоох хэсгийн бусад заалтуудыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн төлөөлөгч Б.Бурмаагийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхиж шийдвэрлэлээ.

8. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн ********************* зүйлийн *********************.4-д зааснаар хариуцагчийн төлөөлөгчийн давж заалдах гомдол гаргахдаа төлсөн улсын тэмдэгтийн хураамж 8*******7,003 төгрөгийг төвлөрсөн төсвийн дансанд хэвээр үлдээв.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн **************7 зүйлийн **************7.*******.*******-т заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

*******. Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүхийн *******0*******5 оны ******* сарын 30-ны өдрийн 303/ШШ*******0*******5/0045******* дүгээр шийдвэрийн тогтоох хэсгийн ******* дэх заалтыг

 

...Иргэний хуулийн 5******* зүйлийн 5*******.*******.******* дахь хэсэгт заасныг баримтлан нэхэмжлэгч *******, хариуцагч ******* нарын байгуулсан *******0************** оны ******* сарын *******8-ны өдрийн зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ /үл хөдлөх эд хөрөнгө/-г хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэлд тооцсугай...гэж,

 

Тогтоох хэсгийн ******* дахь заалтыг

.... Иргэний хуулийн 5******* зүйлийн 5*******.5, 5*******.******* дахь хэсэгт тус тус зааснаар хариуцагч *******аас зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний төлбөрийн *******07,*******50,000 төгрөг, *******3 сарын хугацаанд төлсөн зээлийн хүүгийн төлбөрийн **************.308.000 төгрөг, банкны ******* хувийн шимтгэл *******,07*******,500,000 төгрөг, үл хөдлөх эд хөрөнгийн татварт төлсөн 75*******,*******40 төгрөг, нийт *******3*******,383,*******40 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч *******ид олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас агуулах түрээсэлсэн *******4 сарын түрээсийн төлбөр *******4,000,000 төгрөг, банкны ******* хувийн шимтгэл 7*******7,500 төгрөг, зээлийн хүү 3.*******5*******.750 төгрөг, нийт *******7,880,*******50 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосугай... гэж,

 

Тогтоох хэсгийн 3 дахь заалтыг

...Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 5******* зүйлийн 5*******.*******, *******0 зүйлийн *******0.******* дэх хэсэгт тус тус зааснаар нэхэмжлэгч *******ийн улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 954,**************7 төгрөгийг төсвийн орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч *******аас 8*******4,8*******5 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч *******ид олгосугай.. гэж тус тус өөрчилж, тогтоох хэсгийн бусад заалтуудыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Бурмаагийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисугай.

 

*******. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн ********************* зүйлийн *********************.4 дэх хэсэгт зааснаар давж заалдах журмаар гомдол гаргахдаа хариуцагч *******аас улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 8*******7,003 төгрөгийг төвлөрсөн төсвийн дансанд хэвээр үлдээсүгэй.

 

3.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******7******* зүйлийн *******7*******.*******-д заасныг баримтлан шүүхийн хууль хэрэглээний зөрүүг арилгах, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн, шүүх хуулийг Улсын дээд шүүхийн тогтоол, тайлбараас өөрөөр  хэрэглэсэн, эрх зүйн шинэ ойлголт, эсхүл хууль хэрэглээг тогтооход зарчмын хувьд нийтлэг ач холбогдолтой гэж үзвэл зохигч талууд тэдгээрийн өмгөөлөгч нар давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг гардуулсан буюу хүргүүлснээс хойш *******4 хоногийн дотор хяналтын журмаар Монгол Улсын Дээд Шүүхэд гомдол гаргаж болохыг мэдэгдсүгэй.

 

4.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн **************9 дүгээр зүйлийн **************9.4, **************9.7 дахь хэсэгт тус тус зааснаар магадлалыг танилцуулан сонсгож, *******4 хоног өнгөрснөөс хойш *******4 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж гардаж авах үүргээ биелүүлээгүй нь хяналтын жураар гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүй бөгөөд шүүх хуралдаанд оролцоогүй талд гардуулснаар гомдол гаргах хугацааг тоолохыг тайлбарласугай.

 

 

ДАРГАЛАГЧ: ЕРӨНХИЙ ШҮҮГЧ: Б.БОЛОР-ЭРДЭНЭ

ШҮҮГЧ Ч.БАЯРЦЭНГЭЛ

Ч.ЭНХТӨР