2019            05             22                                            2019/ШЦТ/155

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

 

Төв аймаг дахь Сум дундын Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүх хуралдааныг тус шүүхийн шүүгч Ю.Энхмаа даргалж,

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Б.Буянхишиг

Улсын яллагчаар Б.Сувд-Эрдэнэ,

Хохирогч Ж.Лхам

Шүүгдэгч нарын өмгөөлөгч И.Отгонсүрэн

Шүүгдэгч Б.А, Б.У нарыг оролцуулан нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар Төв аймгийн Прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн Б овогт Б.У, Б овогт Б.А нарт холбогдох эрүүгийн 1834000470099 дугаартай хэргийг 2019 оны 04 дүгээр сарын 11-ний өдөр хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

Монгол улсын иргэн, 1989 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдөр Төв аймаг Зуунмод суманд төрсөн, 30 настай, ам бүл 6 нөхөр хүүхдүүдийн хамт амьдардаг, эмэгтэй, бүрэн бус дунд боловсролтой, мэргэжилгүй, ам бүл 6, нөхөр, хүүхдүүдийн хамтаар Улаанбаатар хот Сүхбаатар дүүрэг 15 дугаар хороо Ар хустайн 2-5 тоотод оршин суух хаягтай, эрхэлсэн тодорхой ажилгүй, урьд ял шийтгэл эдлэж байгаагүй, хэрэг хариуцах чадвартай гэх, Б овогт Б.У, /РД: ___89100106/

Монгол улсын иргэн, 1992 оны 08 дугаар сарын 19-ний өдөр Төв аймаг Зуунмод суманд төрсөн, 26 настай, ам бүл 5 ээж аав дүү нарын хамт амьдардаг, эрэгтэй, болосролгүй, мэргэжилгүй, Төв аймгийн аймгийн Зуунмод сумын 3 дугаар баг 9-26 тоотод оршин суух хаягтай, одоогоор эрхэлсэн тодорхой ажилгүй, урьд 2017 оны 03 дугаар сарын 16-ны өдөр Төв аймгийн сум дундын Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 87 дугаартай шийтгэх тогтоолоор 2002 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 145 дугаар зүйлийн 145.2 дахь хэсэгт зааснаар 3 сар 10 хоногийн баривчлах ялаар шийтгэгдэж байсан, бие эрүүл, хэрэг хариуцах чадвартай гэх Б овогт Б.А, /РД:.....92081917/

Холбогдсон хэргийн талаар /яллах дүгнэлтэд дурдагдсанаар/

Шүүгдэгч Б.У, Б.А нар нь бүлэглэн 2018 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдөр Төв аймаг Зуунмод сумын 3 дугаар баг 29-09 тоот Ж.Лхамын байнга амьдрах орон байранд хууль бусаар нууцаар нэвтэрч эд зүйл хулгайлан 5.745.000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэрэгт холбогджээ.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Шүүгдэгч Б.А шүүхийн хэлэлцүүлэгт: Мөрдөн байцаалтын шатанд үнэн зөв мэдүүлэг өгсөн, гэм буруу дээр маргахгүй тул дахин мэдүүлэг өгөхгүй” гэв.

Шүүгдэгч Б.У шүүхийн хэлэлцүүлэгт: Мөрдөн байцаалтын шатанд үнэн зөв мэдүүлэг өгсөн, гэм буруу дээр маргахгүй тул дахин мэдүүлэг өгөхгүй” гэв.

 

                 Шүүхийн хэлэлцүүлэгт яллах болон цагаатгах талуудаас дараах нотлох баримтыг шинжлэн судлав.

                 Үүнд:

                 Гэмт хэргийн талаарх гомдол мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /хх-ийн 20 тал/, хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд /хх-ийн 21 тал/, хохирогч Ж.Лхамын мэдүүлэг /хх-ийн 26-29  тал/, гэрч Д.Жадамбын мэдүүлэг /хх-ийн 31 тал/, гэрч Г.Дангаажавын мэдүүлэг /хх-ийн 32 тал/, гэрч С.Нарантуяагийн мэдүүлэг /хх-ийн 122 тал/, “Хан үнэлэмж” ХХК-ны эд зүйлийн үнэлгээ /хх-ийн 50-55 тал/, шүүгдэгч Б.У, Б.А нарын яллагдагчаар өгсөн мэдүүлэг /хх-ийн 65-74 тал/, шүүгдэгч нарын ял шалгах хуудас /хх-ийн 76 тал/, Б.У-ын хүүхдүүдийн төрсний гэрчилгээний хуулбар /хх-ийн 84-86 тал/, Б.У, Б.А нарын оршин суугаа газрын тодорхойлолт /хх-ийн 88, 97 тал/, Б.У, Б.А нарын гэрлэлт бүртгэлгүй талаарх лавлагаа /хх-ийн 89 тал/ зэрэг болно.

 

Шүүгдэгч Б.У, Б.А нар нь бүлэглэн 2018 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдөр Төв аймаг Зуунмод сумын 3 дугаар баг 29-09 тоот Ж.Лхамын байнга амьдрах орон байранд хууль бусаар нууцаар нэвтэрч эд зүйл хулгайлан 5.745.000 төгрөгийн хохирол учруулсан болох нь:

• Хохирогч Ж.Лхамын “...2018 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өглөө 11 цагийн үед гэрээсээ өвгөнтэйгөө багийн эмнэлэг рүү яваад өдрийн 12 цаг 30 минутын өрхийн эмчид тариа хийлгээд гэртээ иртэл хашааны хаалга онгойсон, гэрийн цоож газарт хэвтэж байсан. Тэгээд би яагаад хаалга үүд онгойчихов гээд хоорондоо ярьтал гэрээс улаан өнгийн куртиктэй цагаан гуталтай эмэгтэй хүн гараад хашаа даваад зугатаачихсан. Бид хоёр гэртээ ортол хамаг авдар сав ухаад гэрийн эд зүйлүүдийг эмх, замбараагүй болгочихсон байсан...1 метр 50 см орчим өндөртэй 25-30 орчим насны хүн байсан...манай гэрийн зүүн хойд талын авдар дотор байсан тортны хайрцагт давхарлаж хийсэн эрэгтэй хүний битүү булган малгай, малгай дотор хийсэн байсан дайлантай алаг өнгийн жаргалын найман морьтой улаан чулуун толгойтой дунд гарын хөөргийг даалингаас нь салгаад авсан байсан. Миний хүрэн өнгийн гар цүнхнээс 1 ширхэг их гарын мөнгө аяга дунд гарын мөнгөн аяга 1 ширхэг, жижиг гарын мөнгөн аяга 1 ширхэгийг авсан байсан. Авдар дээр байсан бурханы хайрцаг дотроос саарал өнгийн цаасан хайрцагтай одон медалиуд, мөн авдар дотор байсан дугуй улаан өнгийн төмөр хайрцагтай эмэгтэй хүний сувдан, шүрэн хүзүүний зүүлт, ээмэг, миний ээмэг бөгж хийдэг ногоон, цэнхэр саарал өнгийн хайрцагуудыг онгойлгон цэнхэр өнгийн номин шигтгээтэй мөнгөн бөгж, ээмэг хослол жижигхэн мөнгөн хайрцаг миний түрүүвчинд байсан 25-30 орчим мянган төгрөг алдагдсан авдарны ард байсан хайрцагнаас саарал өнгийн кошлонктай одон медалиуд бурхан дотор байсан 3 ширхэг эрхи, хүрэн өнгийн хайрцаг дотор байсан өвөг эцгийн халх голын байлдааны медаль болон ардын хувьсгалын ойн медалиуд алга болсон...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 27-30 тал/,
• Гэрч Б.Жадамбын “...2018 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдөр гэртээ байж байгаад эхнэр Ж.Лхамын хамт 11 цаг өнгөрч байхад багийн эмнэлэг орж тариа хийлгээд 12 цаг 30 минутын үед гэртээ алхаад ирэхэд хашааны хаалга онгорхой байсан, ...гэрт орох гэтэл гэрийн хаалгын цоож гадна талд суга татаад хаясан байсан, тэгтэл гэрийн хойноос улаан куртиктай, цагаан гуталтай, цагаан уут барьсан эмэгтэй хүн манай хашааны хойд талаар даваад зугтсан, 165 см өндөртэй улаан өнгийн богино куртиктай, шар царайтай ноосон цагаан саарал малгайтай чихтэй урд талдаа холбож уядаг уяатай цагаан цайвар гуталтай байсан...гэртээ орж ирэхэд гэрийн авдар, зурагтны тавиур бусад эд зүйл ухаж гаргаж тавьсан байсан...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 31 тал/,
• Гэрч Г.Дангаажавын “...Манайх Зуунмод сумын 3 дугаар баг 30-02 тоотод оршин суудаг юм, 2018 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдрийн 12 цагийн үед 3 дугаар багийн 15 дугаар усан санд очоод усаа хийж аваад Жадамба гэх айл руу харахад эмэгтэй эрэгтэй урьд нь харагдаж байгаагүй хүмүүс байсан, юм яриад зогсож байгаад нэг нэгнээсээ салаад яваад өгсөн, эмэгтэй нь улаан өнгийн дунд зэргийн урттай куртиктай туранхайвтар биетэй намхан нуруутай эмэгтэй байсан, эрэгтэй нь эмэгтэйгээ ялимгүй дунд зэргийн нуруутай хагас урттай нэхий юм шиг захтай куртик өмссөн байсан...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 32 тал/,
• Шүүгдэгч Б.У-ын мөрдөн байцаалтын шатанд яллагдагчаар мэдүүлсэн: “...Би 2018 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдөр Улаанбаатар хотоос мөнгөний хэрэг гараад Төв аймгийн Зуунмод суманд  ирээд төрсөн дүү болох Б.А-тай уулзаад эгчид нь мөнгөний хэрэг гараад байна, түрээсийн байрны мөнгө нэхэгдээд байна гэж хэлсэн чинь эгчээ энд нэг айл байгаа хүн нь хөдөө явчихсан байх нохой байхгүй байгаа тэр айлд ороод юм ачий, тэгээд та тэрийг зараад хэрэглэ гэж хэлсэн. Тэгэхээр нь би зөвшөөрөөд тухайн өдрийн 13 цагийн орчим байсан байх бид хоёр гэрээсээ гарч алхаад Баянхошууны хойд хэсэгт байдаг гудманд ирээд урд талын хашаанд давж орсон. Тухайн үед тэр хашаанд баруун хойд хэсэгтээ цагаан өнгийн нэг давхар байшин зүүн талд нь үүдэндээ таамбартай монгол гэр байсан. Тэгээд шууд гэрт нь очоод манай дүү А тэр айлын таамбарны цоожийг эвдээд онгойлгочихсон байсан. Тэгээд араас нь ороод тэр айлын зүүн хойд талд байрлах авдарыг онгойлгож үзэхэд 2 ширхэг том хоёр ширхэг жижиг мөнгөн аяга, сийлбэртэй хөөрөг, тэмдэгнүүд, бугуйн эрх, мөнгөн эдлэл зэргийг аваад нэг цүнхэнд хийгээд гарсан. Тэгээд нөгөө айлын гадаа машин ирж байх шиг байхаар нь гараад хойд талыг хашааг нь даваад хойшоо зугтаад Зүүндэлгэрийн уул ороогоод тэндээ хэсэг байж байгаад эргээд Улаанбаатар хот руу жижиг машинд суугаад явсан. Улаанбаатар хотод ирээд Хар хорин зах ороод алт мөнгө авна гэх хүмүүст мөнгөн аяга, мөнгөн эдлэл, эрхтэй нийлүүлээд 350.000 төгрөгөөр өгсөн, хөөргийг нь 100.000 төгрөгөөр өгөөд бусдыг нь зүгээр шахуу нөгөө хүндээ өгчихсөн...би үнэлгээтэй танилцсан. Би үнэлгээг хүлээн зөвшөөрч байна...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 65-71 тал/
• Шүүгдэгч Б.Ан мөрдөн байцаалтын шатанд яллагдагчаар мэдүүлсэн: ”...Би 2018 оны 01 дүгээр сарын 15- ны өдөр Улаанбаатар хотоос манай эгч У ирээд мөнгөний хэрэг байна байрны түрээс нэхэгдээд байна гэхээр нь энэ хойно нэг эзэнгүй айл байгаа тийшээ ороод юмыг нь авъя гэж хэлээд хамт Төв аймгийн Зуунмод сумын 3 дугаар багийн төвөөс хойш байдаг нэг айлын хойд талын хашаагаар давж ороод хашаан дотор нэг давхар байшин түүний зүүн талд байдаг монгол гэрт цоожийг нь эвдэж У эгчийн хамт ороод юмыг нь үзсэн. Тэгээд гэрийн зүүн хойд талд байсан байх авдрыг нь онгойлгоод хоёр ширхэг мөнгөн аяга эрх зэргийг аваад бор өнгийн цүнхэнд хийгээд эгч У өгсөн, эгч бас юм аваад байсан, би тэрийг нь сайн хараагүй, тэгж байтал гадаа машин ирэх шиг байхаар нь гараад шууд хойшоогоо хашааг нь даваад зугтсан. Тэгээд хойд талын Зүүндэлгэрийн уулны тэнд байж байгаад гэртээ ирээд эгч У буцаад Улаанбаатар хот руу явсан, эгч ирээд байрны түрээс нэхэгдээд гээд байхаар нь хулгай хийсэн...” /хх-ийн 72-74 тал/ гэх мэдүүлэг,
• Хэрэг учралын газарт үзлэг хийсэн тэмдэглэл, үзлэгийг бэхжүүлж авсан гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд /хх-ийн 21-25 тал/
• “Хан Үнэлэмж” ХХК-ны хулгайд алдагдсан эд зүйлд хийсэн үнэлгээний тайлан /хх-ийн 50 тал/
•  Шүүгдэгч Б.А урьд ял шийтгүүлж байсан гэх шийтгэх тогтоолын хуулбар /хх-ийн 78 тал/
• Шүүгдэгч Б.У-ын хохирол төлсөн баримт /хх-ийн 164-165 тал/ зэрэг нотлох баримтаар тогтоогдсон байна.

            

Шүүгдэгч Б.У, Б.А нар нь бүлэглэн бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэхгүйгээр, нууцаар, хууль бусаар хүн байнга амьдрах орон байранд нэвтэрч хулгайлах гэмт хэргийн нөхцөл байдалд хийсэн хууль зүйн дүгнэлтийн талаар: 

Шүүгдэгч Б.У, Б.А нар нь бүлэглэж иргэн Ж.Лхамын гэрээс их гарын мөнгөн аяга 1ш, дунд гарын мөнгөн аяга 1ш, жижиг хундаганы мөнгөн аяга 1ш, эрэгтэй булган малгай 1ш, дунд гарын хөөрөг 1ш, одон тэмдэг ойн медаль 21ш, мөнгөн хос зүүлт 1ш, эрхи 1ш, эмэгтэй цүнх 1ш, сувдан хүзүүний зүүлт 1ш, мөнгөн хүзүүний гинж 1ш тус тус хүч хэрэглэхгүйгээр, нууцаар хууль бусаар хулгайлсан үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т заасан гэмт хэргийн объектив талын шинжүүдийг бүрэн хангасан, прокуророос ирүүлсэн хэргийн зүйлчлэл тохирсон, хэрэг бүртгэлт, мөрдөн байцаалтын явцад оролцогчийн эрхийг зөрчсөн, хууль бусаар хязгаарласан нөхцөл байдал тогтоогдоогүй байна.

Эрүүгийн хуулийн 2.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар санаатай гэдэгт өөрийн үйлдлийн хууль бус шинжтэй болохыг ухамсарлаж түүнийг хүсч үйлдсэн, хохирол, хор уршигт зориуд хүргэснийг ойлгох бөгөөд шүүгдэгч Б.У, Б.А нар нь өөрийн үйлдлийг хууль бус шинжтэй болохыг ухамсарласан түүний улмаас үүдэн гарах үр дагаврыг урьдчилан мэдсэн байх хангалттай нөхцөлд байсан тул гэм буруугийн санаатай хэлбэрээр үйлдэгдсэн гэм буруутай гэж үзнэ.

Хулгайлах гэмт хэргийн зайлшгүй байх шинж нь гэм буруутанд үл хамаарах, түүнийг өөрөө захиран зарцуулах ямар ч эрхгүй бусдын эд хөрөнгийг хууль зөрчиж, нууц далд хэлбэрээр, хууль бусаар, шунахай сэдэлт зорилгоор, ямар ч үнэ төлбөргүйгээр өөрт болон бусад этгээдэд ашигтайгаар авах үйлдэл байдаг. Мөн гэм буруутай этгээд бусдын эд зүйлс, өмч хөрөнгийг хүч хэрэглэхгүйгээр, орчин тойрны хүмүүст болон өмчлөгч этгээдэд мэдэгдэхгүйгээр нууцаар авах, өөрийн үзэмжээр захиран зарцуулж буюу ашиг олох гэсэн зорилготой байдаг болно.

Иймд энэ хэрэгт Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотловол зохих асуудлыг хангалттай шалгаж тогтоосон, шүүгдэгч Б.У, Б.А нар нь бүлэглэн бусдын байнга амьдрах орон байранд нэвтэрч бусдын эд хөрөнгийг нууцаар хууль бусаар хулгайлсан үйлдэл нь шүүхийн хэлэлцүүлэгт болоон мөрдөн байцаалтын шатанд мэдүүлсэн шүүгдэгч нарын мэдүүлэг болон хэрэгт авагдсан бичгийн бусад нотлох баримтуудаар нотлогдон тогтоогдож байх тул Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т заасан гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцох нь зүйтэй байна.

 

Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийн талаар:

Шүүгдэгч Б.У, Б.А нар нь нь хохирогч Ж.Лхамд нийт 5.745.000 төгрөгийн хохирол учруулсан байна.

Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.5 дугаар зүйлд заасны дагуу хохирол төлөхтэй холбоотой асуудлаар завсарлага авч шүүгдэгч Б.У нь өөрт ноогдох хувь буюу 2.872.500 төгрөгийг төлсөн байна.

Харин шүүгдэгч Б.А-аас хохирлын 2.872.500 төгрөгийг хохирогч Ж.Лхамд олгох нь зүйтэй байна.

Эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх талаар:

Улсын яллагчаас шүүх хуралдаанд “шүүгдэгч Б.У, Б.А нарыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т зааснаар тус тус 2 жил 1 сарын хугацаагаар хорих ял оногдуулж, оногдуулсан ялыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар нээлттэй хорих байгууллагад тус тус эдлүүлэх” ялын дүгнэлтийг,

-шүүгдэгч нарын өмгөөлөгч И.Отгонсүрэн шүүх хуралдаанд: “шүүгдэгч нар нь гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн. Б.У нь өөрт оногдох хохирол болох 2.872.500 төгрөгийг төлсөн. Б.У нь ам бүл 6, нөхөр 4 хүүхдийн хамт амьдардаг, 6 сартай, 1 ой 8 сартай бага насны 2 хүүхэдтэй. Иймд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-д энэ хуулийн тусгай ангид хорих ялын доод хэмжээг хоёр жилээс дээш, дээд хэмжээг найман жил хүртэл хугацаагаар тогтоосон гэмт хэрэг үйлдсэн хүн тухайн гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирлоо нөхөн төлсөн бол тухайн зүйл, хэсэг, заалтад заасан ялын дээд хэмжээний хоёрны нэгээс хэтрүүлэхгүйгээр, ялын доод хэмжээний хоёрны нэгээс багагүй ял оногдуулах гэж зааснаар ялыг хөнгөрүүлж өгнө үү” гэх саналыг,

Хохирогч Ж.Лхам шүүх хуралдаанд: “шүүгдэгч Б.У нь хохирлоо төлсөн. Шүүгдэгч нар гэм буруугаа хүлээж гэмшиж байгаа. Чадах ядахаараа хохирлоо төлсөн, Б.У нь олон нялх хүүхэдтэй учраас бага ял оногдуулж өгнө үү” гэх саналыг тус тус гаргасан байна.

 

Шүүгдэгч Б.У, Б.А нарын холбогдсон хэрэг нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т заасан гэмт хэрэг нь “хүн байнга амьдрах, үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай орон байр, тусгайлан хамгаалсан байр, агуулахад нэвтэрч үйлдсэн бол хоёр жилээс найман жил хүртэл хугацаагаар хорих ял шийтгэнэ” гэж заасан нь Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.6 дугаар зүйлийн 1 “Энэ хуулийн тусгай ангид хорих ялын доод хэмжээг хоёр жил, түүнээс дээш хугацаагаар оногдуулахаар тогтоосон гэмт хэргийг хүнд гэмт хэрэг гэнэ” гэж зааснаар хүнд гэмт хэргийн ангилалд хамаарч байна.

Шүүгдэгч Б.У, Б.А нарыг гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай болохыг тус тус шүүх тогтоосон учир Эрүүгийн хариуцлага гарцаагүй байх, хариуцлага нь гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэм буруугийн хэлбэрт тохирсон байх гэм буруугийн болон шударга ёсны зарчимд нийцүүлж, гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал зэргийг Эрүүгийн хариуцлагын хөнгөрүүлэх болон хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг тал бүрээс нь харгалзан үзлээ.

Шүүх шүүгдэгч Б.У-т эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, мөрдөн байцаалтын шатнаас эхлэн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч өөрт ноогдох хохирлоо нөхөн төлсөн, гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, шүүгдэгч Б.У нь 7 настай хоёр ихэр, бага насны буюу 6 сартай, 1 ой 8 сартай 4 хүүхэдтэй зэрэг хувийн байдлыг харгалзан үзэх үндэслэл байгаа хэдий ч Эрүүгийн хуулийн 7.6 дугаар зүйлийн 1-д “шүүх анх удаа хөнгөн гэмт хэрэг үйлдсэн өсвөр насны хүн, жирэмсэн эмэгтэй, гурав хүртэлх насны хүүхэдтэй эх, ганц бие эцэгт хорих ял оногдуулсан шүүхийн шийтгэх тогтоол биелүүлэхийг хоёр жил хүртэл хугацаагаар хойшлуулж болно. Энэ хугацаанд ялтанд шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллага хяналт тавина” гэж хуульчилсан байх бөгөөд шүүгдэгч Б.У-ын холбогдсон гэмт хэрэг нь Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.6 дугаар зүйлийн 1-д заасан хүнд гэмт хэргийн ангилалд хамаарч байх тул хорих ял оногдуулсан шүүхийн шийтгэх тогтоол биелүүлэхийг хойшлуулах  үндэслэлгүй байна.

Харин Монгол улсын Үндсэн хуулийн 16 дугаар зүйлийн 14-т заасан “...шударга шүүхээр шүүлгэх...”, Хүний эрхийн түгээмэл тунхаглалын 7 дугаар зүйлд заасан “...Хүн бүр хуулийн өмнө адил тэгш бөгөөд ямар ч алагчилалгүйгээр хуулиар адилхан хамгаалуулах эрхтэй” гэсэн заалтуудыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн хууль ёсны болон шударга ёсны зарчимд нийцүүлж, мөн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т “энэ хуулийн тусгай ангид хорих ялын доод хэмжээг хоёр жилээс дээш, дээд хэмжээг найман жил хүртэл хугацаагаар тогтоосон гэмт хэрэг үйлдсэн хүн тухайн гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирлоо нөхөн төлсөн бол тухайн зүйл, хэсэг, заалтад заасан ялын дээд хэмжээний хоёрны нэгээс хэтрүүлэхгүйгээр, ялын доод хэмжээний хоёрны нэгээс багагүй ял оногдуулах“ гэж заасныг хэрэглэх үндэслэлтэй байх тул Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т заасан хорих ялын доод хэмжээний хоёрны нэгээс багагүй ял оногдуулах буюу 1 жил 1 хоногийн хорих ялыг,

-шүүгдэгч Б.А-д эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ мөрдөн байцаалтын шатнаас эхлэн гэм буруугийн талаар маргаагүй, гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирлоо нөхөн төлөхөө илэрхийлсэн зэрэг хувийн байдлыг харгалзан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т зааснаар 2 жил 1 сарын хорих ялыг тус тус оногдуулах нь зүйтэй байна гэж шүүх үзлээ. 

Шүүх Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.14 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “анхан шатны журмаар хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг нь тухайн шүүгдэгчийн хувьд прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн эрүүгийн хэргийн хүрээнд явагдана” гэж заасны дагуу хэргийг хянан шийдвэрлэсэн болно.

 

Бусад асуудлаар:

Энэ хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй, битүүмжлэгдсэн эд хөрөнгөгүй, шүүгдэгч Б.У, Б.А нар нь цагдан хоригдсон хоноггүй, шүүгдэгч Б.У нь бусдад төлөх төлбөргүй болохыг тус тус дурдах нь зүйтэй байна. 

 

            Монгол Улсын Шүүхийн тухай хуулийн 31 дүгээр зүйлийн 1, 31 дүгээр зүйлийн 3.1, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2, 36.6, 36.7, 36.8, 36.10, 37.1 дүгээр зүйлийн 2, 38.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус удирдлага болгон

                                             

ТОГТООХ нь:

 

1. Шүүгдэгч Б.У, Б.А нар нь бүлэглэн бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэхгүйгээр, нууцаар, хууль бусаар хүн байнга амьдрах орон байранд нэвтэрч хулгайлах гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцсугай.

 

1. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1, мөн хуулийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т заасныг тус тус журамлан шүүгдэгч Б овогт Б.У-г 1 /нэг/ жил 1 /нэг/ хоногийн хугацаагаар хорих ялаар,

• шүүгдэгч Б овогт Б.Аг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т зааснаар 2 /хоёр/ жил 1 /нэг/ сарын хугацаагаар хорих ялаар тус тус шийтгэсүгэй.

 

1. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Б овогт Б.У-т оногдуулсан 1 /нэг/ жил 1 /нэг/ хоногийн хугацаагаар хорих ялыг, шүүгдэгч Б овогт Б.А-т -д оногдуулсан  2 /хоёр/ жил 1 /нэг/ сарын хугацаагаар хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр тус тус тогтоосугай.

 

1. Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 510 дугаар зүйлийн 510.1 дэх хэсэгт тус тус зааснаар шүүгдэгч Б.У нь хохирогч Ж.Лхамд хохирлын 2.872.500 төгрөгийг төлсөн болохыг дурдаж, шүүгдэгч Б.А-аас хохирлын 2.872.500 төгрөгийг гаргуулж хохирогч Ж.Лхамд олгосугай.

 

1. Хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй, битүүмжлэгдсэн эд хөрөнгөгүй, шүүгдэгч Б.А, Б.У нар нь цагдан хоригдсон хоноггүй, шүүгдэгч Б.У нь бусдад төлөх төлбөргүй болохыг тус тус дурдсугай.

 

1. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.10 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоол уншиж сонсгосноор хүчинтэй болох бөгөөд шүүгдэгч Б.А, Б.У нарт авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг тус тус өөрчилж, цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээ тус тус авч, ял эдлэх хугацааг 2019 оны 06 дугаар сарын 22-ны өдрөөс эхлэн тус тус тоолсугай.

 

1. Шүүхийн шийдвэр нь уншиж сонсгосноор хүчинтэй болох бөгөөд шүүхийн шийдвэрийг уншиж сонсгосноос хойш 15 хоногийн дотор шийтгэх тогтоолыг бүрэн эхээр, бичгээр үйлдэж улсын яллагч, шүүгдэгч, хохирогч, иргэний нэхэмжлэгч, иргэний хариуцагч, тэдгээрийг төлөөлөгч, өмгөөлөгчид гардуулахыг, дээрх хугацаанд шүүхийн шийдвэрийг гардаж аваагүй бол энэ хуулийн 11.9 дүгээр зүйлд заасны дагуу хүргүүлэхийг шүүгчийн туслах М.Оюунсүрэнд даалгасугай. 

 

1.  Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.1, 38.2 дугаар
   зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоолд ялтан, хохирогч, тэдгээрийн
   өмгөөлөгч нар шийтгэх тогтоолыг гардуулснаас хойш 14 хоногийн дотор Төв аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн Давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэй болохыг дурьдсугай.

 

1.  Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.10 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоол танилцуулан сонсгосноор хүчинтэй болох бөгөөд мөн хуулийн 37.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоолд гомдол эсэргүүцэл гаргасан тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, шүүгдэгч Б.А, Б.У нарт авсан цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээг тус тус авсугай.

 

 

 

 

•