2019           07             01                                            2019/ШЦТ/194

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

 

Төв аймаг дахь Сум дундын Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүх хуралдааныг тус шүүхийн шүүгч Ю.Энхмаа даргалж,

-шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Б.Буянхишиг

-улсын яллагчаар Б.Сувд-Эрдэнэ,

-иргэний нэхэмжлэгч  Ж.Чинзориг

-шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Б.Энх-Амгалан

-шүүгдэгч Ц.Н нарыг оролцуулан нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар Төв аймгийн Прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн Т овогт Ц.Н-т холбогдох эрүүгийн 1934002180188 дугаартай хэргийг 2019 оны 06 дугаар сарын 13-ны өдөр хүлээн авч, 2019 оны 07 дугаар сарын 01-ний өдөр хянан хэлэлцэв.

 

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

Монгол улсын иргэн, 1986 оны 03 дугаар сарын 02-ны өдөр Дархан-Уул аймгийн Дархан суманд төрсөн, 33 настай, дээд боловсролтой, дулааны инженер мэргэжилтэй, ам бүл 5, эхнэр, 3 хүүхдийн хамтаар Төв аймгийн Зуунмод сумын 6 дугаар баг 43-07 тоотод оршин суух хаягтай, улсаас авсан гавьяа шагнал, ял шийтгэлгүй, бие эрүүл, хэрэг хариуцах чадвартай гэх Т овогт Ц.Н, /регистрийн дугаар __86030218/

Холбогдсон хэргийн талаар /яллах дүгнэлтэд дурдагдсанаар/

Шүүгдэгч Ц.Н нь 2019 оны 03 дугаар сарын 16-ны өдөр Төв аймгийн Бүрэн сумын Монгол 3 дугаар багийн нутаг “Ар сүж” гэх газарт Тоёота Прадо-120 маркийн 73-30 ТӨА улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэл жолоодон хөдөлгөөнд оролцож явахдаа захиргааны хэм хэмжээний акт болох Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 12.3 дугаар зүйлийг зөрчин зам тээврийн осол гарган зорчигч С.Аюурзаны эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учруулсан гэмт хэргийг үйлдсэн гэмт хэрэгт холбогджээ.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт:

Шүүгдэгч Ц.Н: “мөрдөн байцаалтын шатанд үнэн зөв мэдүүлэг өгсөн, гэм буруу дээр маргахгүй тул дахин мэдүүлэг өгөхгүй” гэв.

Иргэний нэхэмжлэгч Ж.Чинзориг: “би иргэний нэхэмжлэгчийн хувьд гомдолгүй...машины үнэлгээ болох 1.950.000 төгрөгийг нэхэмжлэхгүй, дараа нь өөрсдөө зохицоод явна” гэв.

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт яллах болон цагаатгах талуудаас дараах нотлох баримтыг шинжлэн судлав.

Үүнд:

Хавтаст хэргээс хэргийн газарт нөхөн үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт, хэмжилтийн бүдүүвч зураг /хх-ийн 6-16 тал/, хохирогч С.Аюурзаны мэдүүлэг /хх-ийн 17-18 тал/, шинжээчийн №2378 дугаартай дүгнэлт /хх-ийн 51-55 тал/, шинжээчийн №43 дугартай дүгнэлт /хх-ийн 45-46 тал/, шүүгдэгч Ц.Н-ын мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг /хх-ийн 100-102 тал /, хохирлын үнэлгээний тайлан /хх-ийн 83 тал/, ял шалгах хуудас /хх-ийн 105 тал/, жолоочийн лавлагаа /хх-ийн 84 тал/ болон шүүгдэгч Ц.Н-ын хувийн байдлыг тогтоосон баримтууд болно.

          Шүүхэд шилжүүлсэн эрүүгийн хэргийн хүрээнд шүүгдэгч Ц.Н-т холбогдох хэргийг хянан хэлэлцээд Эрүүгийн хуулийн хууль ёсны, шударга ёсны, гэм буруугийн зарчмыг тус тус баримтлан шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судалсан болон хэрэгт цугларсан дээрх нотлох баримтуудаас үзэхэд:

          Шүүгдэгч Ц.Н нь 2019 оны 03 дугаар сарын 16-ны өдөр Төв аймгийн Бүрэн сумын Монгол 3 дугаар багийн нутаг “Ар сүж” гэх газарт Тоёота Прадо-120 маркийн 73-30 ТӨА улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэл жолоодон хөдөлгөөнд оролцож явахдаа захиргааны хэм хэмжээний акт болох Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 12.3 дугаар зүйлийг зөрчин зам тээврийн осол гарган зорчигч С.Аюурзаны эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учруулсан гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутай болох нь:

• Гэмт хэргийн талаарх гомдол мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл /хх-ийн 05 тал/
• Хэрэг учралын газарт үзлэг хийсэн тэмдэглэл, үзлэгийг бэхжүүлж авсан гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд /хх-ийн 6-14 тал/
• Осол хэрэг гарсан газар дээр хийсэн хэмжилтийн бүдүүвч /хх-ийн 16 тал/
• Хан Үнэлэмж ХХК-ийн хохирлын үнэлгээний тайлан /хх-ийн 83 тал/
• 2019 оны 03 дугаар сарын 25-ны өдрийн №187 дугаартай “...С.Аюурзаны биед L 1-р нугаламын далд хугарал гэмтэл тогтоогдлоо. Дээрх гэмтэл нь мохоо зүйлийн 1 удаагийн үйлчлэлээр хэрэг учрал болсон гэх цаг хугацаанд үүссэн байх боломжтой шинэ гэмтэл, гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.4.1 дүгээр зүйлд зааснаар хүндэвтэр зэрэгт хамаарна” гэх дүгнэлт /хх-ийн 32 тал/,
• 2019 оны 04 дүгээр сарын 27-ны өдрийн Замын цагдаагийн №43 дугаартай “ 73-30 ТӨА улсын дугаартай “Тоёота Прадо’’маркийн тээврийн хэрэгсэлийг жолоодож явсан Ц.Н нь Монгол улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 12.3 “ Жолооч хөдөлгөөнд аюул, саад тулгарахыг мэдсэн үед тээврийн хэрэгслийн хурдыг хасаж зайлшгүй тохиолдолд зогсоох арга хэмжээ авна гэснийг зөрчсөнөөс зам тээврийн осол гаргасан” гэх дүгнэлт /хх-ийн 45 тал/
• 2019 оны 05 дугаар сарын 02-ны өдрийн Техникийн шинжээчийн №2378 дугаартай “ ... Уг тээврийн хэрэгсэлд үүссэн эвдрэл гэмтлүүд нь автомашин, онхолдож өнхрөх үед үүссэн гэмтэл байна, дээрх эвдрэл гэмтлүүд нь ослын үед үүссэн байна, ослын үед үүссэн эвдрэл гэмтлүүд нь осолд нөлөөлөхгүй...” гэх дүгнэлт, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд /хх-ийн 51- 79 тал/
• Хохирогч С.Аюурзаны мөрдөн байцаалтын шатанд мэдүүлсэн: “ 2019 оны 03 дугаар сарын 16-ны өдөр Төв аймгаас Бүрэн сум руу барилгын хэмжилт хийх гээд явсан бөгөөд миний хувьд урьд шөнө нь нойр муутай явж байсан тул унтаад явж байсан. Тэгээд нэг мэдэхэд осол болчихсон гадаа сэрсэн...юунаас болж осол болсныг мэдэхгүй байна...надад гомдол санал нэхэмжлэх зүйлгүй...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 18 тал/
• Иргэний нэхэмжлэгч Ж.Чинзоригийн мөрдөн байцаалтын шатанд мэдүүлсэн: “...миний хувьд осол болох үед байгаагүй, харин осол болсны маргааш нь очиж харсан. Намайг очих үед машин нь доош харсан байдалтай замын хажуу талд байсан бөгөөд үзлэг дууссаны дараа дээш нь татаж босгож ачиж авчирсан байгаа...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 24 тал/...шүүхийн хэлэлцүүлэгт мэдүүлсэн: “...би иргэний нэхэмжлэгчийн хувьд гомдолгүй...машины үнэлгээ болох 1.950.000 төгрөгийг нэхэмжлэхгүй, дараа нь өөрсдөө зохицоод явна...” гэх мэдүүлэг,
• Шүүгдэгч Ц.Н-ын мөрдөн байцаалтын шатанд яллагдагчаар мэдүүлсэн: “ Төв аймгийн Бүрэн сум руу ажлаар 2019 оны 03 дугаар сарын 16-ны өдөр явж байхад 13 цагийн орчим замаас машин шарваж гараад тормос гишгээд шууд өнхөрчихсөн. Тэгээд хажууд сууж байсан Одноо гэх хүний толгой нь өвдөж байсан, ард сууж байсан Аюурзана босож чадахгүй байсан. Тэгээд би цагдаа, эмнэлэг рүү дуудлага өгсөн...70 километр цагийн хурдтай явж байсан...” гэх мэдүүлэг /хх-ийн 101 тал/ болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн дээрх нотлох баримтуудаар нотлогдон тогтоогдож байх тул шүүгдэгч Ц.Н-ыг автотээврийн хэрэгслийн жолооч хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний акт зөрчсөний улмаас бусдын эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учруулсан гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй байна.

 

             Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийн талаар:

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт иргэний нэхэмжлэгч Ж.Чинзориг нь “би иргэний нэхэмжлэгчийн хувьд гомдолгүй...машины үнэлгээ болох 1.950.000 төгрөгийг нэхэмжлэхгүй” гэж, мөрдөн байцаалтын шатанд хохирогч С.Аюурзана “...надад гомдол санал, нэхэмжлэх зүйл байхгүй..” гэж, шүүхээс хохирогч С.Аюурзанад шүүх хуралдааны товыг мэдэгдэхэд “гомдол саналгүй, нэхэмжлэх зүлгүй тул шүүх хуралдаанд оролцохгүй” гэсэн байх тул энэ шүүх хуралдаанаар хэлэлцэх хохирлын асуудал байхгүй байна.

Харин энэ гэмт хэргийн улмаас хохирогч С.Аюурзанад хүндэвтэр хохирол учирсан байх тул Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.5 дугаар зүйлийн 1, мөн хуулийн 2.5 дугаар зүйлийн 5-д тус тус зааснаар хохирогч С.Аюурзаны цаашид гарах эмчилгээний зардлаа жич нэхэмжлэх эрхийг нээлттэй үлдээх нь зүйтэй байна.       

 

Эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх талаар:

-Улсын яллагчаас Ц.Н-ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 500 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 500.000 төгрөгөөр торгох ялаар шийтгэх ялын дүгнэлтийг,

-шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Б.Энх-Амгалан нь “шүүгдэгч Ц.Н нь хохирогчид анхан шатны тусламж үзүүлсэн, осол болсныг холбогдох байгууллагад мэдэгдсэн, 2-6 настай бага насны 3 хүүхэдтэй. Иймд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1, 1.2-т заасан хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал байгаа тул Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 450.000 төгрөгийн торгуулын ял оногдуулж өгнө үү” гэх саналыг тус тус гаргасан байна .

Шүүгдэгч Ц.Н-ын холбогдсон Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэг нь “Автотээврийн хэрэгслийн жолооч хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний актыг зөрчсөний улмаас хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учруулсан бол дөрвөн зуун тавин нэгжээс таван мянга дөрвөн зуун нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох, эсхүл хоёр зуун дөчин цагаас долоон зуун хорин цаг хүртэл хугацаагаар нийтэд тустай ажил хийлгэх, эсхүл нэг сараас нэг жил хүртэл хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах ял шийтгэнэ” гэж заасан нь Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.6 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Энэ хуулийн тусгай ангид хорих ялын дээд хэмжээг таван жил, түүнээс доош хугацаагаар оногдуулахаар тогтоосон, эсхүл хорих ял оногдуулахаар заагаагүй гэмт хэргийг хөнгөн гэмт хэрэг гэнэ” гэж зааснаар хөнгөн гэмт хэргийн ангилалд хамаарч байна.

Шүүх шүүгдэгч Ц.Н-т эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ тохиолдолын чанартай нөхцөл байдлын улмаас анх удаа хөнгөн гэмт хэрэг үйлдсэн, гэм буруугийн талаар мөрдөн байцаалтын шатнаас эхлэн маргаагүй зэрэг шүүгдэгчийн хувийн байдлыг харгалзан Эрүүгийн хуулийн 1.3 дугаар зүйлийн 1-д “Эрүүгийн хариуцлага нь тухайн хүн, хуулийн этгээдийн үйлдсэн гэмт хэрэг, гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэм буруугийн хэлбэрт тохирсон байна” гэсний дагуу Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 450 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450.000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулах нь зүйтэй гэж шүүх үзсэн болно.

Шүүгдэгч Ц.Н-т Эрүүгийн хариуцлагын хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно.

           

            Бусад асуудлаар:

            Хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй, иргэний бичиг баримт шүүхэд ирээгүй, битүүмжлэгдсэн эд хөрөнгөгүй, иргэний нэхэмжлэгч Ж.Чинзориг, хохирогч С.Аюурзана нар нь гомдол, саналгүй гэснийг, шүүгдэгч Ц.Н нь цагдан хоригдсон хоноггүй, бусдад төлөх төлбөргүй болохыг тус тус дурдах нь зүйтэй байна.

 

            Монгол Улсын Шүүхийн тухай хуулийн 31 дүгээр зүйлийн 31.1, 31.3., Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2, 36.6, 36.7, 36.8, 36.10, 37.1 дүгээр зүйлийн 2, 38.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

 

1. Шүүгдэгч Т овогт Ц.Н-ыг автотээврийн хэрэгслийн жолооч хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний акт зөрчсөний улмаас бусдын эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учруулсан гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

 

1. Шүүгдэгч Т овогт Ц.Н-ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар дөрвөн зуун тавин нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450.000 /дөрвөн зуун тавин мянга/ төгрөгөөр торгох ялаар шийтгэсүгэй.

 

1. Шүүгдэгч Т овогт Ц.Н-т оногдуулсан торгох ялын биелэлтэнд хяналт тавьж ажиллахыг харъяа нутаг дэвсгэрийн Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагад даалгасугай.

 

1. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 5 дахь хэсэгт заасныг баримтлан шүүгдэгч Т овогт Ц.Н нь торгох ялыг Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуулийн 160 дугаар зүйлийн 160.1 дэх хэсэгт заасан хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 15.000 /арван таван мянга/ төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг мэдэгдсүгэй.

 

1. Хохирогч С.Аюурзана, иргэний нэхэмжлэгч Ж.Чинзориг нар нь гомдол саналгүй, нэхэмжлэх зүйлгүй гэснийг тус тус дурдаж, хохирогч С.Аюурзаны цаашид гарах эмчилгээний зардалаа нотлох баримтаа бүрдүүлэн Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх журмаар жич нэхэмжлэх эрхийг нээлттэй үлдээсүгэй.

 

1. Хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй, иргэний бичиг баримт шүүхэд ирээгүй, битүүмжлэгдсэн эд хөрөнгөгүй, шүүгдэгч Т овогт Ц.Н нь цагдан хоригдсон хоноггүй, бусдад төлөх төлбөргүй болохыг тус тус дурдсугай.

 

1. Шүүхийн шийдвэр нь уншиж сонсгосноор хүчинтэй болох бөгөөд шүүхийн шийдвэрийг уншиж сонсгосноос хойш 15 хоногийн дотор шийтгэх тогтоолыг бүрэн эхээр, бичгээр үйлдэж улсын яллагч, шүүгдэгч, хохирогч, иргэний нэхэмжлэгч, иргэний хариуцагч, тэдгээрийг төлөөлөгч, өмгөөлөгчид гардуулахыг, дээрх хугацаанд шүүхийн шийдвэрийг гардаж аваагүй бол энэ хуулийн 11.9 дүгээр зүйлд заасны дагуу хүргүүлэхийг шүүгчийн туслах М.Оюунсүрэнд даалгасугай. 

 

1. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.1, 38.2 дугаар
   зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоолд ялтан, хохирогч, тэдгээрийн
   өмгөөлөгч нар шийтгэх тогтоолыг гардуулснаас хойш 14 хоногийн дотор Төв аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн Давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

1. Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт давж заалдах гомдол гаргасан, эсэргүүцэл бичигдсэн бол шүүхийн шийдвэрийн биелэлтийг түдгэлзүүлсүгэй.

 

 

 

 

•