******* ХХК-ийн нэхэмжлэлтэй

иргэний хэргийн тухай

 

 

Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн шүүгч Б.Азбаяр даргалж, шүүгч М.Баясгалан, Б.Мандалбаяр нарын бүрэлдэхүүнтэй тус шүүхийн танхимд хийсэн иргэний хэргийн шүүх хуралдаанаар,

 

Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн 2025 оны 10 дугаар сарын 14-ний өдрийн 191/ШШ2025/08687 дугаар шийдвэртэй,

 

******* ХХК-ийн нэхэмжлэлтэй,

******* ХХК-д холбогдох,

 

Түрээсийн гэрээний төлбөр, алданги болон ашиглалтын зардалд 176,079,753 төгрөг гаргуулах тухай иргэний хэргийг нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн давж заалдах журмаар гаргасан гомдлыг үндэслэн шүүгч Б.Мандалбаяр илтгэснээр хянан хэлэлцэв.

 

Шүүх хуралдаанд: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч *******, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Ч.Ариунзул нар оролцов.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

1. Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэл, үндэслэлийн агуулга:

Манай компани түрээсийн үйл ажиллагаа эрхэлдэг бөгөөд ******* дүүрэг,*******дугаар хороо, ******* таур 323 м.кв талбайг өмчилдөг бөгөөд түрээслэх зорилгоор 2024 оны 08 дугаар сарын 26-ны өдөр хариуцагч ******* ХХК-тай түрээсийн гэрээ байгуулж, сарын түрээсийн төлбөрийг 29,716,000 төгрөгөөр байхаар тохиролцож, 2024 оны 09 дүгээр сарын 27-ны өдрөөс 2025 оны 09 дүгээр сарын 27-ны өдрийг хүртэл 1 жилийн хугацаатай түрээсэлсэн. Хариуцагч нь 2024 оны 09 дүгээр сарын 27-ны өдрөөс 2024 оны 12 дугаар сарын 27-ны өдөр хүртэлх 3 сарын төлбөр 89,148,000 төгрөгийг шилжүүлж, 2025 оны 02 дугаар сарын 03-ны өдөр 30,000,000 төгрөг төлөөд өнөөдрийг хүртэл түрээс болон ашиглалтын зардал төлөөгүй тул гэрээний үүргийн биелэлт шаардаж шүүхэд хандсан. Түрээсийн төлбөр шаардсан 6 албан бичиг хэрэгт авагдсан, төлбөр төлөгдөөгүй учир 2025 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдөр гэрээг цуцалж, төлбөрийн талаар тооцоо нийлж оффисын талбайг хүлээж авсан. Түрээсийн талбайг хүлээж авахад хариуцагч нь 34.5 метрийн урттай тусгаарлагч хана хийсэн байсан, тухайн ханийг хариуцагч 3,000,000 төгрөгөөр үнэлсэн тул үүнийг түрээсийн төлбөрөөс хасаж тооцсон. Одоо 2024 оны 12 дугаар сарын 27-ны өдрөөс 2025 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдрийг хүртэлх хугацааны түрээсийн төлбөрт 113,444,300 төгрөгийг нэхэмжилж байна.

Гэрээний дагуу тооцсон алдангийг 2024 оны 12 дугаар сарын 30-ны өдрөөс 2025 оны 02 дугаар сарын 03-ны өдрийг хүртэлх хугацааны алданги 0.5 хувиар тооцож 34,916,300 төгрөг, 2025 оны 02 дугаар сарын 04-ний өдрөөс 2025 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдрийг хүртэлх 143 хоногийн алданги 0.5 хувиар тооцож 18,475,600 төгрөг нэхэмжилсэн. Ашиглалтын зардал болох 8,022,058.39 төгрөг нэхэмжилсэн ба үүнд:

2025 оны 01 дүгээр сарын 31-ний өдрөөс 2025 оны 02 дугаар сарын 27-ны өдрийг хүртэл цахилгааны төлбөр 92,923.97 төгрөг, эйр кондейшн, агаар салхилалт тоолуурын зардал 253,511.1 төгрөг, халуун хүйтэн усны төлбөр 10,666.60 төгрөг, дулааны төлбөр 604,785 төгрөг,

2025 оны 02 дугаар сарын 27-ны өдрөөс 2025 оны 03 дугаар сарын 31-ний өдрийг хүртэл цахилгааны төлбөр 107,172.96 төгрөг, эйр кондейшн, агаар салхилалт тоолуурын зардал 524,997.64 төгрөг, халуун хүйтэн усны төлбөр 5,400 төгрөг, дулааны төлбөр 604,785 төгрөг,

2025 оны 03 дугаар сарын 31-ний өдрөөс 2025 оны 04 дүгээр сарын 30-ны өдрийг хүртэл цахилгааны төлбөр 674,227 төгрөг, эйр кондейшн, агаар салхилалт тоолуурын зардал нэхээгүй, халуун хүйтэн усны төлбөр 5,400 төгрөг, дулааны төлбөр 604,785 төгрөг,

2025 оны 04 дүгээр сарын 30-ны өдрөөс 2025 оны 05 дугаар сарын 31-ний өдрийг хүртэл цахилгааны төлбөр 78,317.15 төгрөг, эйр кондейшн, агаар салхилалт тоолуурын зардал 111,113.88 төгрөг, халуун хүйтэн усны төлбөр 19,438.88 төгрөг, дулааны төлбөр 302,392.6 төгрөгийг тус тус нэхэмжилж байна гэжээ.

 

2. Хариуцагчийн татгалзал, тайлбарын агуулга:

Түрээсийн гэрээ байгуулсанд маргахгүй, 2024 оны 09 дүгээр сард 89,000,000 төгрөгийг урьдчилгаа төлбөрт төлсөн, тухайн үед 1 м.кв талбайг 92,000 төгрөгөөр тохирсон, 2025 оны 02 дугаар сард 30,000,000 төгрөг төлсөн байгаа. Төлбөр хийгдээгүй байгаад 2025 оны 03 дугаар сарын 22-ны өдрөөс нэхэмжлэгч нь манай түрээсэлж байсан оффисын хаалганы кодыг сольсноор бид ажиллах боломжгүй байдалд хүрсэн, тухайн үед гадаадаас хүмүүс ирээд уулзалт хийх шаардлагатай байсан тул нэхэмжлэгч компанид 2 хоног ашиглах хүсэлт тавиад хоёр хоног оффисын өрөөг онгойлгож өгсөн, үүнээс хойш төлбөрийн маргаан үүссэн байгаа. Манай компани 2025 оны 03 дугаар сарын 22-ны өдрөөс хойш тооцсон түрээсийн төлбөрийг алдангийн төлбөртэй нь хасаж өгөөч гэдэг байр суурьтай байгаа, энэ цаг хугацаанд бид тухайн өрөөг ашиглаагүй, бусад шаардлагыг зөвшөөрч байгаа, зардлыг төлнө, нэг сарын түрээсийн төлбөрийг хасаж тооцож, үүнд тооцсон алдангийн төлбөрийг хасуулах хүсэлттэй байгаа гэжээ.

 

3. Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн агуулга:

Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.1, 232 дугаар зүйлийн 232.6-д заасныг тус тус баримтлан хариуцагч ******* ХХК /РД-*******/-с 113,592,984 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч ******* ХХК /РД-*******/-д олгож, нэхэмжлэлээс үлдэх 62,486,769 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 60 дугаар зүйлийн 60.1, 56 дугаар зүйлийн 56.2, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1-д заасныг баримтлан нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 1,038,350 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч ******* ХХК-иас улсын тэмдэгтийн хураамжид 725,915 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч ******* ХХК-нд олгож шийдвэрлэжээ.

 

4. Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн давж заалдах гомдлын агуулга:

...шүүхийн шийдвэрийн Үндэслэх хэсэгт Хариуцагч тал шүүхээс нэхэмжлэлийн хувийг 2025 оны 08 сарын 08-ны өдөр гардан авсан боловч Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 72 дугаар зүйлийн 72.2-т заасан хугацааны дотор шүүхэд хариу тайлбараа бичгээр гаргаагүй ...гэрээ байгуулсан болон түрээсийн төлбөр төлөөгүйд маргахгүй. түрээсийн төлбөрөөс суугаагүй хугацааны төлбөр түүнд тооцсон алдангийн төлбөрийг хасуулах хүсэлттэй гэж тайлбарыг гаргасан гэж бичжээ.

Гэтэл шүүх нь хариуцагчийн зөвшөөрсөн хэсэгт дүгнэлт өгч, зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож. нэхэмжлэгчийн эрх. хууль ёсны ашиг сонирхлыг дордуулж. буруу шийдвэрлэсэн.

Иргэний процессын эрх зүйн үндсэн зарчим бол Диспозитив зарчим" юм. Энэ зарчмаас хазайж. хариуцагчийн маргаагүй хэсэг болон талуудын маргаагүй хэсэгт дүгнэлт хийж байгаа нь буруу гэж үзэж байна. Учир нь, хариуцагч тус зөвшөөрсөн хэсэгтээ маргаагүй тул уг хэсгийг үл зөвшөөрсөн нотлох баримтуудыг гаргаж өгөөгүй. Хариуцагч тал нь ашиглалтын зардал болох 8.922.058.39 төгрөгийг бүхэлд нь зөвшөөрч, энэ хэсэгт огт маргахгүй гэдгээ амаар илэрхийлсэн.

Гэтэл шүүх шийдвэрийн Үндэслэх хэсгийн 8 дахь хэсэгтээ "хариуцагч компани хариуцах үүрэгтэй болохыг нотолсон баримтгүй байна" гэж дүгнэж, ашиглалтын зардал буюу 8.022,058.39 төгрөгийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. Харин нэхэмжлэгч нь нэхэмжлэлдээ цахилгаан, ус. дулааны төлбөрийг тооцсон баримтыг хавсаргаж өгсөн¹. Иймд, энэ дүгнэлт нь үндэслэлгүй юм.

Шүүхээс Шийдвэрийн Үндэслэх хэсгийнхээ 6-д түрээсийн төлбөрийн талаар дүгнэхдээ тооцооллын алдаа гаргасан. Шүүгчийн тооцооллоор тооцоход түрээсийн төлбөр 103,360,000 + 4,668,665 = 108,028,665 төгрөг гэж үзэж байна.

Харин нэхэмжлэгчийн тооцооллоор 113,440,300 төгрөг /103,360,000 + 5,168,000 + 4,916,300/-ийг нэхэмжилсэн.

Гэтэл шүүхээс аль аль тооцооллыг буруу бодож, алдаатай шийдвэр гаргасан.

Түүнчлэн шүүхээс барьцаа төлбөр 29,716,000 төгрөгийг түрээсийн төлбөрөөс шууд хасаж тооцсон нь бураа юм. Учир нь, Түрээсийн гэрээг 2025 оны 06 сарын 02-ны өдөр дуусгавар болж, энэхүү гэрээний харилцаа цуцлагдсан. Гэрээний барьцааг нь төлбөрөөс хасаж тооцохыг талууд харилцан тохиролцоогүй боловч түрээсийн төлбөрөөс хасаж тооцож болохгүй. Учир нь барьцаа нь үндсэн Түрээсийн гэрээ цуцлагдсанаар дуусгавар болох эрх зүйн үр дагавартай. Иймээс энэ шийдвэрээр түрээсийн төлбөрөөс хасах нь нэхэмжлэгчийн эрх зүйн байдлыг дордуулж байгаа юм.

Харин нэхэмжлэгчийн хувьд уг маргаанаар үндсэн түрээс, алданги, ашиглалтын төлбөр зэрэг нь шийдвэрлэгдсэний дараа барьцаа төлбөрийг суутгах эсэхийг шийдвэрлэнэ гэж тооцож байсан тул түрээсийн төлбөрийг аль ч төлбөрөөс суутган аваагүй байсан. Энэ талаар хариуцагч нь сөрөг нэхэмжлэл гаргаагүй. Иймд, үндсэн түрээсийн төлбөрөөс барьцааг хасах нь хууль зүйн үндэслэлгүй. хуулийг буруу тайлбарлаж, хэрэглэх ёсгүй хуулийг хэрэглэсэн гэж үзэхээр байна.

Шүүхээс үндсэн түрээсийн төлбөрийн тооцооллыг буруу бодсоны улмаас алдангийг мөн буруу бодож шүүхийн шийдвэрт тусгасан. Шүүхийн шийдвэрт гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүн болох 75.728.656 төгрөгийн 50 хувь болох 37,864,328 төгрөгийг хангаж шийдвэрлэсэн. Хэрэв уг niiyyx33C түрээсийн үндсэн төлбөрийг зөв тооцоолж, барьцааг хасаагүй бол алдангид өөрчлөлт оруулахгүй байсан гэж үзэж байна.

Нэхэмжлэгчийн хувьд алдангийн тооцоолол нь түрээсийн төлбөрийн 50 хувиас хэтэрсэн байсан учраас ИХ-д нийцүүлж гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 50 хувиас хэтрүүлэхгүйгээр тооцоолж нэхэмжилсэн болно.

Иймд, Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн 2025 оны 10-р сарын*******өдрийн 191/ШШ2025/08687 дугаартай шийдвэрийн хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж шийдвэрлэж өгнө үү гэжээ.

 

5. Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбарын агуулга:

...Хариуцагч тал түрээсийн гэрээ байгуулсантай огт маргаагүй, харин түрээслүүлэгч тал манайхыг гэрээгээ зөрчсөн гэж үзэн түрээсийн талбай буюу ажлын байр руу нэвтрэх эрхгүй болгож, хаалгыг нь цоожлох, үүдний харуулаар нэвтрүүлэхгүй байх зэрэг түрээсийн байрыг ашиглах боломжийг олгохгүй гэрээг зөрчиж байсан. Үүний улмаас хариуцагч тал өдөр тутмын үйл ажиллагааг явуулаагүй. Түүнчлэн тухайн түрээсийн байранд нийт 90,000,000 орчим төгрөгийг хөрөнгө оруулалт хийж, дотоод заслыг хийсэн. Үүнийг буцааж буулгуулах зэргээр хэлбэрийн төдий зөрчилд хариуцагчийг удаа дараа хохироосон. Мөн эд хөрөнгө хөлслөх гэрээний хугацаа дуусаагүй, бид түрээсийн төлбөрийг тодорхой хугацааны дараа бүхэлд нь төлөхөө удаа дараа илэрхийлж байсан боловч хүлээж авалгүй шууд хаалганы код сольж, нэвтрүүлэхгүй байсан. Бид түрээсийн талбайд их хэмжээний хөрөнгөөр засвар, үйлчилгээ хийсэн учир төлбөрийг төлж, үргэлжлүүлэн ажиллах хүсэлттэй байсан. Гэтэл нэхэмжлэгч нь түрээсийн манай компанид байрыг ашиглах боломж олгоогүй, гэрээний хугацааг сунгах талаар хэлэлцэж байсан атлаа алданги, хүү, түрээсийн төлбөр нэхэмжилж байгаа нь үндэслэлгүй... гэжээ.

 

ХЯНАВАЛ:

 

1. Давж заалдах шатны шүүх Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 166 дугаар зүйлийн 166.4 дэх хэсэгт зааснаар хэргийг зөвхөн гомдолд дурдсан үндэслэлээр хязгаарлалгүй бүхэлд нь хянан үзээд анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж шийдвэрлэв.

 

2. Нэхэмжлэгч ******* ХХК нь хариуцагч ******* ХХК-д холбогдуулан түрээсийн гэрээний үүрэгт болон ашиглалтын зардалд нийт 176,079,753 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлага гаргажээ.

 

Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.2-т зааснаар хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой, үнэн зөв, эргэлзээгүй талаас нь үнэлээгүйгээс шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий болоогүй байх тул давж заалдах шатны шүүхээс залруулна.

 

3. Хэрэгт цугларсан нотлох баримтыг үнэлэхэд дараах үйл баримт тогтоогджээ. Үүнд:

 

3.1. Талууд 2024 оны 08 дугаар сарын 26-ны өдөр түрээсийн гэрээ байгуулж, хариуцагч ******* ХХК нь нэхэмжлэгч ******* ХХК-ийн өмчлөлийн ******* дүүрэг,*******дугаар хороо, ******* тауэр,*******давхарт байрлах 323 м.кв талбайтай үл хөдлөх эд хөрөнгийг 2024 оны 09 дүгээр сарын 27-ны өдрөөс 2025 оны 09 дүгээр сарын 27-ны өдрийг хүртэл 1 жилийн хугацаатай сарын 29,716,000 төгрөгөөр түрээслэхээр, /х.х-ийн 11-15/

 

3.2. Үүний дараа зохигч 2025 оны 02 дугаар сарын 03-ны өдөр дахин түрээсийн гэрээ байгуулж, хариуцагч нь тухайн үл хөдлөх эд хөрөнгийг үргэлжлүүлэн 2025 оны 02 дугаар сарын 23-ны өдрөөс 2026 оны 02 дугаар сарын 03-ны өдрийг хүртэл 1 жилийн хугацаатай сарын 25,840,000 төгрөгөөр түрээслэхээр харилцан тохиролцож, /х.х-ийн 7-9/

 

3.3. Улмаар 2025 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдөр оффисын талбай хүлээлцсэн протокол үйлдэж, хариуцагч ******* ХХК-ийн саналаар 2025 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдрөөр тасалбар болгон гэрээг цуцалж, үл хөдлөх эд хөрөнгийг хүлээлгэн өгсөн байна. /х.х-ийн 16/

 

Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.1-д Түрээсийн гэрээгээр түрээслүүлэгч нь түрээслэгчийн эзэмшил, ашиглалтад аж ахуйн үйл ажиллагаа явуулах болон дүрэмд заасан зорилгоо биелүүлэхэд нь зориулж тодорхой хөрөнгө шилжүүлэх, түрээслэгч нь гэрээгээр тохирсон түрээсийн төлбөрийг төлөх үүргийг тус тус хүлээнэ гэж заасан.

 

Өөрөөр хэлбэл, түрээслүүлэгч ******* ХХК нь ашиглах боломжтой, ашиглалтын шаардлага хангасан, биет байдлын болон эрхийн доголдолгүй эд хөрөнгийг түрээслэгч ******* ХХК-ийн эзэмшилд шилжүүлэх үүрэг хүлээнэ.

 

Зохигч түрээсийн гэрээ байгуулагдсан болон түрээсийн зүйлийн нь биет байдлын доголдолтой байсан эсэх талаар маргаагүй, харин хариуцагч нь түрээсийн гэрээг цуцалсан 2025 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдрийг хүртэлх сүүлийн 1 сарын хугацааны түрээсийг төлбөрийг алдангийн хамт төлөх эсэх нь тэдгээрийн маргааны зүйл болжээ.

 

4. Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.3-д Хуульд өөрөөр заагаагүй бол түрээсийн гэрээг бичгээр байгуулах бөгөөд үл хөдлөх эд хөрөнгө түрээслэх гэрээг үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэлийн газарт бүртгүүлнэ гэж, 318.4-т Энэ хуулийн 318.3-т заасан шаардлагыг хангаагүй гэрээ хүчин төгөлдөр бус байна гэж тус тус заасан.

 

Тайлбарлавал, хуульд өөрөөр заагаагүй бол эд хөрөнгийн төрлөөс үл хамаарч түрээсийн гэрээг заавал бичгээр байгуулах ёстой бөгөөд энэ нь тус хуулийн 42 дугаар зүйлийн 42.2-т Энгийн хэлбэртэй бичгийн хэлцэл нь хүсэл зоригоо илэрхийлэгч этгээд гарын үсэг зурснаар хүчин төгөлдөр болно гэж зааснаар хүчин төгөлдөр болох учиртай.

 

Үүнээс гадна үл хөдлөх хөрөнгийг бүхэлд нь бусдад түрээслэх тохиолдолд гэрээг улсын бүртгэлд заавал бүртгүүлэх бөгөөд харин үл хөдлөх эд хөрөнгийн зарим хэсгийг түрээслэх бол гагцхүү гэрээг бичгээр байгуулах шаардлагыг хангасан тохиолдолд гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзэж болно.

 

Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд гэрчээр оролцсон З.Амгалангийн ...манай*******давхар нийтдээ 645 м.кв талбайтай, хариуцагч нь үүний урд талын хэсгийг түрээсэлсэн... гэх мэдүүлэгтэй зохигч маргаангүй тул энэхүү түрээсийн гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлэх шаардлагагүй.

 

5. Иргэний хуулийн 199 дүгээр зүйлийн 199.1-т Нэгэнт үүссэн үүргийн харилцааг гэрчлэх гэрээг хүчин төгөлдөр гэж тооцоход үүрэг гүйцэтгэгч нь үүргийг хүлээн зөвшөөрсөн тухай бичгээр, эсхүл цахим хэлбэрээр мэдэгдсэн байвал зохино гэж заажээ.

 

Хэрэгт авагдсан баримтаар хариуцагч ******* ХХК-ийн зүгээс түрээсийн төлбөрт нэхэмжлэгч ******* ХХК-д 2024 оны 08 дугаар сарын 27-ны өдөр 89,148,000 төгрөг, 2025 оны 02 дугаар сарын 03-ны өдөр 30,000,000 төгрөгийг тус тус төлж, үүнээс хойш хугацаанд төлбөр төлөөгүй, мөн 2025 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдөр оффисын талбай хүлээлцсэн акт үйлдэж, түрээсийн зүйлийн хүлээлгэн өгч, гэрээг дуусгавар болгосон байх тул хариуцагч нь энэ өдөр хүртэлх хугацааны түрээсийн төлбөрийг төлөх үүрэгтэй. /х.х-ийн 16-24, 28-29/

 

Иймд, хариуцагчийн ...нэхэмжлэгч нь 2025 оны 03 дугаар сарын 22-ны өдрөөс хаалганы кодыг сольсноор бид ажиллах боломжгүй байдалд хүрсэн тул нэхэмжлэлийн шаардлагаас сүүлийн 1 сарын түрээсийн төлбөрийг алдангийн хамт хасуулна... гэх тайлбар үндэслэлгүй, энэ талаарх анхан шатны шүүхийн шийдэл үндэслэл бүхий болжээ.

 

6. Иргэний хуулийн 206 дугаар зүйлийн 206.1-д Үүргийг тогтоосон газар, хугацаанд нь, зохих ёсоор, шударгаар гүйцэтгэнэ гэж, 208 дугаар зүйлийн 208.1-т Үүргийг хууль буюу гэрээнд заасан хугацаанд гүйцэтгэнэ гэж тус тус заажээ.

 

Өөрөөр хэлбэл, түрээсийн гэрээгээр үүрэг хүлээсэн хариуцагч ******* ХХК нь түрээсийн төлбөр төлөх үүргийг гэрээнд заасан хугацаанд заавал гүйцэтгэх ёстой бөгөөд тийнхүү биелүүлээгүй тохиолдолд түүнийг үүргээ зөрчсөнд тооцож, үүний улмаас түрээслүүлэгч буюу нэхэмжлэгч ******* ХХК-д учирсан хохирлыг нөхөн төлөх үүрэг хүлээнэ.

 

6.1. Талуудын байгуулсан 2024 оны 08 дугаар сарын 26-ны өдөр түрээсийн гэрээний төлбөрийг тооцоолоход:

 

2024 оны 09 дүгээр сарын 27-ны өдрөөс 2025 оны 01 дүгээр сарын 27-ны өдөр хүртэл нийт 4 сарын түрээсийн төлбөр 118,864,000 төгрөг /29,716,000 х 4/ дээр 2025 оны 01 дүгээр сарын 27-ны өдрөөс түрээсийн гэрээг шинээр байгуулсан 2025 оны 02 дугаар сарын 03-ны өдрийг хүртэл 6 хоногийн түрээсийн төлбөр 5,943,198 төгрөг /29,716,000 : 30 = 990,533 х 6/-ийг нэмээд нийт 124,807,198 төгрөг болно.

 

Үүнээс 2024 оны 08 дугаар сарын 27-ны өдөр төлсөн 89,148,000 төгрөг, 2025 оны 02 дугаар сарын 03-ны өдөр төлсөн 30,000,000 төгрөг, нийт 119,148,000 төгрөгийг хасахад хариуцагч нь 5,659,198 төгрөг /124,807,198 - 119,148,000/-ийн үлдэгдэлтэй байна.

 

6.2. Талууд түрээсийн гэрээг шинээр байгуулсан 2025 оны 02 дугаар сарын 03-ны өдрөөс гэрээг цуцалсан 2025 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдрийг хүртэл 4 сарын түрээсийн төлбөр 103,360,000 төгрөг /25,840,000 х 4/ болно.

 

Тиймээс хариуцагч нь түрээсийн гэрээний үүрэгт нийт 109,019,198 төгрөг /5,659,198 + 103,360,000/ төлөх үүрэгтэй ба үүнээс 2024 оны 09 дүгээр сарын 27-ны өдөр төлсөн барьцаа төлбөр болох 29,716,000 төгрөгийг хасахад 79,303,198 төгрөгийн төлбөрийн үлдэгдэлтэй байна.

 

Зохигчийн байгуулсан түрээсийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар барьцаа төлбөр болох 29,716,000 төгрөгийг хэрхэн тооцож хасах талаар тухайлан тохиролцоогүй байх тул хариуцагчийн төлбөл зохих түрээсийн үндсэн төлбөрийн үлдэгдлээс барьцаа төлбөрийг хассан нь үндэслэлтэй учир энэ талаарх нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гомдлыг хүлээн авахгүй.

 

Өөрөөр хэлбэл, талуудын тайлбараар барьцаа хөрөнгийг үндсэн төлбөрөөс гадна алдангийн нийлбэрээс хасаж тооцох талаар гэрээгээр тохироогүй учир хариуцагчид ашигтайгаар шийдвэрлэх нь нэхэмжлэгчийн эрхийг зөрчихгүй.

 

6.3. Талуудын байгуулсан 2024 оны 08 дугаар сарын 27-ны өдрийн болон 2025 оны 02 дугаар сарын 03-ны өдрийн түрээсийн гэрээний 4 дүгээр зүйлийн 4.8-д түрээслэгч түрээсийн төлбөрийн хугацааг нэхэмжлэх илгээсэн өдрийн ажлын 3 хоногоос хэтэрсэн тохиолдолд хоног тутамд 0.5 хувийн алданги тооцно гэсэн алдангийн талаарх тохиролцоо нь Иргэний хуулийн 232 дугаар зүйлийн 232.6-д Хууль болон гэрээнд заасан хугацаа хэтрүүлсэн тал нь хоног тутамд гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 0,5 хувиас хэтрэхгүй хэмжээгээр төлөхөөр тогтоосон анзыг алданги гэнэ гэж заасантай нийцжээ.

 

Гэвч нэхэмжлэгч нь түрээсийн төлбөрийн нэхэмжлэхийг хариуцагчид илгээж байсан болохоо баримтаар нотлоогүй тул түрээсийн гэрээ цуцалж, түрээсийн зүйлийг хүлээлгэн өгсөн 2025 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдрөөс шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан 2025 оны 07 дугаар сарын 01-ний өдөр хүртэл 29 хоногийн алданги тооцвол 11,498,964 төгрөг /79,303,198 х 0.5%=396,516 х 29/ болж байна.

 

Хариуцагч нь түрээсийн төлбөрт 79,903,198 төгрөг, алданги 11,498,964 төгрөг, нийт 98,824,220 төгрөг төлөх үүрэгтэй боловч анхан шатны шүүх түрээсийн төлбөрт 75,725,656 төгрөг, алданги 37,864,328 төгрөг, нийт 113,592,984 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулан нэхэмжлэгчид олгохоор шийдвэрлэсэнд хариуцагч нь гомдол гаргаагүй тул уг шийдлийг хэвээр үлдээх нь талуудын зарчимд нийцнэ.

 

7. Харин анхан шатны шүүх ашиглалтын зардал 8,022,058 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн нь буруу болжээ.

 

Хэдийгээр нэхэмжлэгч нь ашиглалтын зардал 8,022,058 төгрөг болохыг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25 дугаар зүйлийн 25.2.2, 38 дугаар зүйлийн 38.1-д тус тус зааснаар баримтаар нотлоогүй боловч анхан шатны шүүх хуралдаанд хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч уг төлбөрийг төлөхийг хүлээн зөвшөөрсөн тайлбар гаргасан байх тул талуудын зарчмын хүрээнд энэхүү шаардлагыг хангаж шийдвэрлэх нь зүйтэй.

 

Иймд, хариуцагч ******* ХХК-аас түрээсийн төлбөр болон алдангид 113,592,984 төгрөг, ашиглалтын зардал 8,022,058 төгрөг, нийт 121,615,042 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч ******* ХХК-д олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон өөрчлөлтийг анхан шатны шүүхийн шийдвэрт оруулж шийдвэрлэв.

 

Дээр дурдсан үндэслэлээр нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гаргасан давж заалдах гомдлын зарим хэсгийг хангаж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж давж заалдах шатны шүүх бүрэлдэхүүн дүгнэв.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 167 дугаар зүйлийн 167.1.2 дахь хэсэгт заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

 

1. Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн 2025 оны 10 дугаар сарын 14-ний өдрийн 191/ШШ2025/08687 дугаар шийдвэрийн тогтоох хэсгийн

 

1 дэх заалтад ...113,592,984 гэснийг 121,615,042 гэж, ...62,486,769 гэснийг 54,464,711 гэж,

 

2 дахь заалтад ...725,915 гэснийг 766,025 гэж тус тус өөрчилж, шийдвэрийн бусад хэсгийг хэвээр үлдээсүгэй.

 

2. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 59 дүгээр зүйлийн 59.3 дахь хэсэгт зааснаар давж заалдах журмаар гомдол гаргахдаа нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 470,384 төгрөгийг шүүгчийн захирамжаар буцаан олгосугай.

 

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 167 дугаар зүйлийн 167.3, 172 дугаар зүйлийн 172.1 дэх хэсэгт тус тус зааснаар магадлал танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох бөгөөд зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч магадлалыг эс зөвшөөрвөл гардаж авсан, аль эсхүл хүргүүлснээс хойш*******хоногийн дотор хяналтын журмаар Улсын Дээд Шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

4. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.4, 119.7 дахь хэсэгт тус тус зааснаар магадлалыг танилцуулан сонсгож,*******хоног өнгөрснөөс хойш*******хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж гардаж авах үүргээ биелүүлээгүй нь хяналтын жураар гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүй бөгөөд шүүх хуралдаанд оролцоогүй талд гардуулснаар гомдол гаргах хугацааг тоолохыг тайлбарласугай.

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ Б.АЗБАЯР

 

ШҮҮГЧИД  М.БАЯСГАЛАН

 

Б.МАНДАЛБАЯР